PASUALAN KASALAPAN
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍٰﻣَﻦَ ﺍﻟﺮَّﺳُﻮﻝُ ﺑِﻤَٓﺎ ﺍُﻧْﺰِﻝَ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﻣِﻦْ ﺭَﺑِّﻪ۪ ﻭَﺍﻟْﻤُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ ﻛُﻞٌّ ﺍٰﻣَﻦَ ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ ﻭَﻣَﻠٰٓﺌِﻜَﺘِﻪ۪ ﻭَﻛُﺘُﺒِﻪ۪ ﻭَﺭُﺳُﻠِﻪ۪ لَا ﻧُﻔَﺮِّﻕُ ﺑَﻴْﻦَ ﺍَﺣَﺪٍ ﻣِﻦْ ﺭُﺳُﻠِﻪ۪ ﺍﻟﺦ Hiji patarosan batin anu matak sieun sareng hiji kaayaan anu timbul tina kabukana nikmat Alloh anu kacida agungna, janten sabab pikeun medar hiji pangajaran lemes anu lega sareng panjang tina ayat anu paling ngawengku, paling luhur, sareng paling agung ieu. Kieu anu sumping ka roh sacara batin:
Naha jalma anu mungkir hiji hakékat iman anu alit janten kafir, sareng anu henteu nampi éta henteu janten Muslim? Padahal iman ka Alloh sareng aherat, saperti panonpoé, kedah ngaleungitkeun poék éta. Sareng naha jalma anu mungkir hiji rukun sareng hakékat iman janten murtad, murag kana kakafiran sagemblengna, sareng anu henteu nampi éta kaluar tina Islam? Padahal upami anjeunna gaduh iman kana rukun-rukun iman anu sanés, éta kedah nyalametkeun anjeunna tina kakafiran sagemblengna?
Waleran: Iman téh hiji hakékat anu ngahiji, anu mucunghul tina genep rukunna, anu henteu tiasa dipisahkeun. Éta hiji hakékat anu ngawengku sadayana, anu henteu tiasa dipecah-pecah. Éta téh hiji hal anu gembleng, anu henteu tiasa dibagi. Margi unggal rukun iman, ku dalil-dalil anu ngabuktikeun dirina, ngabuktikeun rukun-rukun iman anu sanés. Masing-masing janten dalil pangagungna anu kacida kuatna pikeun unggal rukun anu sanés. Ku kituna, hiji pikiran anu teu bener, anu henteu ngagoncangkeun sadaya rukun sareng sadaya dalilna, dina paningal hakékat henteu tiasa ngabatalkeun sareng mungkir hiji rukun, malah hiji hakékat. Éta mung tiasa ngalakukeun kakafiran anu keukeuh ku nutup panonna dina tabir henteu nampi. Lila-lila, éta murag kana kakafiran sagemblengna; kamanusaanana musnah. Éta angkat ka naraka jasmani sareng batin.
Dina bagéan ieu, ku isyarat-isyarat anu ringkes pisan, sakumaha dina Risalah Bubuahan dina ngabuktikeun hasyr parantos diterangkeun ku ringkesan-ringkesan anu pondok yén rukun-rukun iman anu sanés ogé ngabuktikeun hasyr, di dieu ogé, kalayan ringkesan sareng kacindekan anu pondok, ku pitulung Gusti, pangajaran lemes anu kacida agungna ieu bakal diterangkeun dina genep poko. POKO KAHIJI: Iman ka Alloh, ku dalil-dalilna sorangan, ngabuktikeun rukun-rukun anu sanés sareng iman kana aherat, sakumaha parantos dipidangkeun kalayan éndah dina Pasualan Katujuh tina Risalah Bubuahan. Leres, hiji karajaan rububiyah anu azali sareng terus aya, sareng hiji kakawasaan kailahian anu langgeng salawasna sareng terus lumangsung, anu ngatur jagat raya anu teu aya watesna ieu kalayan sadaya kabutuhanana saperti hiji karaton, hiji kota, atanapi hiji nagri; anu ngagerakkeunana dina wengkuan kasaimbangan sareng tartib, sareng ngarobahna kalayan hikmah; anu ngabekelan sareng ngatur atom-atom sareng planét-planét, laleur-laleur sareng béntang-béntang babarengan, masing-masing saperti pasukan anu tartib; anu ku latihan sareng pamancénan, dina wengkuan paréntah sareng kersa-Na, teras-terasan ngajantenkeunana aktip dina hiji latihan luhur, ngalalana, ngider, ngalakukeun hiji upacara muka kalayan ubudiyah, sareng ngumbara: naha mungkin, naha tiasa ditampi ku akal, sareng naha aya hiji kamungkinan ogé yén nagri aherat, anu janten tempat anu terus aya, dasar anu terus lumangsung, sareng tempat katémbongna anu langgeng pikeun karajaan anu langgeng salawasna, terus aya, sareng terus lumangsung éta, henteu aya? Hâsyâ sarébu kali!
Hartina, karajaan rububiyah Gusti, sareng, sakumaha diterangkeun dina Pasualan Katujuh, kalolobaan asma-asma-Na katut dalil-dalil yén ayana Gusti moal tiasa sanés, nyaksian sareng meryogikeun aherat. Tingali sareng sing uninga sabaraha kuatna pangandelan ieu poko iman; iman sing saolah-olah ningali. Sakumaha iman ka Alloh henteu tiasa tanpa aherat, kitu deui, sakumaha diterangkeun ku isyarat-isyarat pondok dina Kalimah Kasapuluh: naha mungkin tina sisi naon waé, sareng naha tiasa ditampi ku akal, yén Alloh, Gusti Ma'bûd Nu Sajati, anu pikeun némbongkeun kailahian sareng hak pikeun dipikaibadah nyiptakeun jagat raya ieu dina rupa kitab Gusti Shamad anu ngajelma, anu unggal kaca nétélakeun harti sakumaha hiji kitab sareng unggal padalisan sakumaha hiji kaca; dina rupa Al-Qur'an Gusti Subhân anu jasmani, anu unggal ayat panyiptaanana sareng unggal kecapna, malah unggal titik sareng unggal aksarana, mangrupa mujijat; sareng dina rupa masjid Gusti Rahmân anu kacida megahna, dihias ku ayat-ayat anu teu aya watesna sareng ukiran-ukiran anu pinuh harti, anu dina unggal juru aya hiji golongan anu ngalaksanakeun hiji rupa ibadah fitrah; henteu ngutus guru-guru pikeun ngajarkeun harti kitab anu kacida gedéna éta, sareng mufasir-mufasir pikeun nafsirkeun ayat-ayat Al-Qur'an Gusti Shamad éta, salaku utusan; henteu netepkeun imam-imam pikeun anu ibadah dina rupa-rupa anu teu aya watesna di masjid anu kacida gedéna éta; sareng henteu maparin titah ka guru-guru, mufasir-mufasir, sareng imam-imam éta? Hâsyâ, saratus rébu hâsyâ!
Sareng Gusti Shâni' Nu Rahîm sareng Karîm, anu pikeun némbongkeun kaéndahan rohmat-Na, éndahna welas asih-Na, sareng kasampurnaan rububiyah-Na ka mahluk anu sadar, sarta ngadorong aranjeunna kana sukur sareng puji, nyiptakeun jagat raya ieu salaku tempat pésta, tempat paméran, sareng tempat ningali anu eusina dijajar rupa-rupa nikmat anu raos, teu aya watesna, sareng karya-karya seni anu istiméwa pisan, luar biasa, tur teu aya watesna: naha mungkin sareng naha tiasa ditampi ku akal yén Mantenna henteu ngadawuh ka mahluk anu sadar di tempat pésta éta; henteu ngabéjaan aranjeunna ngaliwatan utusan-utusan-Na ngeunaan pancén sukur pikeun ngabales nikmat-nikmat éta, sareng pancén ubudiyah pikeun ngabales katémbongna rohmat-Na katut cara Mantenna ngajantenkeun diri-Na dipikaasih? Hâsyâ, rébuan hâsyâ! Sareng naha mungkin yén Gusti Nu Ngadamel, anu mikaasih karya seni-Na sareng kersa éta dipikaresep, malah ku ngémutan sarébu rupa rasa dina sungut némbongkeun yén Mantenna kersa ditampi ku panghargaan sareng puji, sareng ku unggal karya seni-Na kersa ngajantenkeun diri-Na dipikawanoh, dipikaasih, sareng némbongkeun hiji rupa kaéndahan batin-Na, sanaos parantos ngahias jagat raya ieu ku karya-karya seni anu istiméwa kalayan cara saperti éta, henteu ngadawuh ka sabagéan jalma-jalma luhur di antara manusa anu janten pangawasa mahluk hirup di jagat raya, sareng henteu ngutus aranjeunna salaku utusan ka manusa? Naha karya-karya seni-Na anu éndah kedah tetep tanpa panghargaan, kaéndahan asma-asma-Na anu luar biasa tanpa puji, sareng cara Mantenna ngajantenkeun diri-Na dipikawanoh katut dipikaasih tanpa waleran? Hâsyâ, saratus rébu hâsyâ!
Sareng Gusti Mutakallim Nu Alîm, anu dina waktosna masing-masing, ku nikmat-Na anu teu aya watesna sareng paparin-Na anu taya tungtungna, ngadawuh kalayan écés ku lampah sareng kaayaan kana doa sadaya mahluk hirup pikeun kabutuhan fitrahna sareng kana sadaya paménta pikeun dipayungan katut kahoyong anu ditepikeun ku basa kaayaan, kalayan cara anu némbongkeun maksud, pilihan, sareng kersa: naha mungkin, sareng naha tiasa ditampi ku akal, yén Mantenna ngadawuh ku lampah sareng kaayaan ka mahluk hirup anu pangleutikna, ngadangu kasusahna ku paparin anu nyangking ubar anu luyu pisan kana kasusah éta, ningali sareng uninga kana kabutuhanana, nanging henteu ngadawuh ka pamingpin batin manusa, anu mangrupa hasil jagat raya anu paling pinilih, khalifah bumi, sareng pangawasa kalolobaan mahluk bumi? Sakumaha Mantenna ngadawuh ku lampah sareng kaayaan ka aranjeunna, malah ka unggal mahluk hirup, naha Mantenna henteu ngadawuh ku kecap sareng dawuhan ka aranjeunna, sareng henteu ngintunkeun titah, suhuf, sareng kitab-kitab ka aranjeunna? Hâsyâ, hâsyâ anu teu aya watesna!
Hartina, iman ka Alloh, kalayan kapastianana sareng dalil-dalilna anu teu aya watesna, ngabuktikeun ﻭَ ﺑِﻜُﺘُﺒِﻪ۪ ﻭَ ﺭُﺳُﻠِﻪ۪, nyaéta iman ka para nabi sareng kitab-kitab suci. Sareng naha aya kamungkinan tina sisi naon waé, sareng naha tiasa ditampi ku akal, yén Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ henteu janten mahluk Gusti anu paling pinilih, utusan-Na anu paling sampurna, sareng rosul-Na anu pangagungna? Anjeunna anu, pikeun ngawaler Gusti anu ku sadaya karya ciptaan-Na ngajantenkeun diri-Na dipikawanoh sareng dipikaasih, sarta kersa ditampi ku sukur anu ditepikeun ku lampah sareng kaayaan, ku hakékat Al-Qur'an anu ngajantenkeun jagat raya ramé, mikawanoh sareng ngawanohkeun Gusti Nu Ngadamel Dzul-Jalâl éta kalayan cara anu paling sampurna, mikaasih sareng ngajantenkeun Mantenna dipikaasih, ngedalkeun sukur sareng ngajak batur sukur. Ku ﺳُﺒْﺤَﺎﻥَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ٭ ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ٭ ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﻛْﺒَﺮُ, anjeunna ngajantenkeun bumi nyarios dugi ka kadangu di langit. Dina kaayaan anu ngajantenkeun daratan sareng sagara kabawa ku rasa kataji, dina sarébu tilu ratus taun anjeunna nyangking saperlima umat manusa dina jumlahna, sareng satengahna dina ajén sareng kamanusaanana, pikeun nuturkeun anjeunna. Anjeunna ngawaler sadaya katémbongna rububiyah Gusti Khâliq éta ku ubudiyah anu lega sareng ngawengku sadayana. Kana sadaya maksud Alloh, ku surat-surat Al-Qur'an anjeunna ngagorowok ka jagat raya sareng abad-abad, ngajarkeun, sareng ngawartakeun, némbongkeun kahormatan, ajén, sareng pancén umat manusa, sareng anjeunna dibenerkeun ku sarébu mujijatna. Hâsyâ sareng henteu pisan! Saratus rébu kali hâsyâ!
Hartina, hakékat ٔﺍَﺷْﻬَﺪُ ﺍَﻥْ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ, ku sadaya dalilna, ngabuktikeun hakékat ٔﺍَﺷْﻬَﺪُ ﺍَﻥَّ ﻣُﺤَﻤَّﺪًﺍ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ.
Sareng naha mungkin yén Gusti Nu Ngadamel jagat raya ieu ngajantenkeun mahluk-Na silih nyarios ku saratus rébu basa, ngadangu sareng uninga kana pagunemanana, nanging Mantenna sorangan henteu ngadawuh? Hâsyâ!
Sareng naha tiasa ditampi ku akal yén Mantenna henteu ngabéwarakeun maksud-maksud Alloh di jagat raya ku hiji titah, sareng henteu ngintunkeun kitab saperti Al-Qur'an anu bakal muka tatarucinganana sareng masihan waleran saéstuna kana tilu patarosan umum anu matak sieun: ti mana mahluk sumping, ka mana aranjeunna bakal angkat, sareng naha aranjeunna sumping ka dieu dina rombongan-rombongan anu silih susul, cicing sakedap, teras ngaliwat? Hâsyâ! Sareng naha mungkin tina sisi naon waé yén Al-Qur'an anu ungkarana mangrupa mujijat henteu janten dawuhan sareng titah Gusti Mutakallim Azali sareng Gusti Shâni' Nu Langgeng Salawasna? Al-Qur'an anu nyaangan tilu belas abad, anu dina unggal jam ngider dina saratus juta létah kalayan hormat anu sampurna, anu ditulis kalayan kasucianana dina haté jutaan hafiz, anu ku hukum-hukumna ngatur bagéan umat manusa anu panggedéna dina ajénna, sarta ngadidik, nyucikeun, ngaberesihan, sareng ngajarkeun nafsu, roh, haté, sareng akalna. Opat puluh sisi mujijatna parantos dibuktikeun dina Risale-i Nur; yén éta némbongkeun hiji rupa mujijatna ka masing-masing tina opat puluh golongan sareng lapisan jalma parantos diterangkeun dina Mektup Kasalapan Belas anu ngandung karamat sareng hal anu luar biasa. Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, minangka hiji mujijat Al-Qur'an, ku sarébu mujijatna parantos ngabuktikeun kalayan pasti yén Al-Qur'an téh dawuhan Alloh anu sajati. Hâsyâ, saratus rébu kali hâsyâ sareng henteu pisan!
Hartina, iman ka Alloh, ku sadaya dalilna, ngabuktikeun yén Al-Qur'an téh dawuhan Alloh.
Sareng naha mungkin yén Gusti Sultan Dzul-Jalâl, anu teras-terasan ngeusian sareng ngosongkeun beungeut bumi ku mahluk hirup, sareng ngaramékeun dunya urang ieu ku mahluk anu sadar pikeun ngajantenkeun diri-Na dipikawanoh, dipikaibadah, sareng ditasbihkeun, ngantep langit sareng béntang-béntang kosong tur suwung; henteu nyiptakeun pangeusi anu luyu pikeun aranjeunna sareng henteu nempatkeunana di karaton-karaton langit éta; sareng ngantep karajaan rububiyah-Na di nagri-Na anu panggedéna tanpa abdi, tanpa kamégahan, tanpa patugas, tanpa utusan, tanpa ajudan, tanpa pangawas, tanpa nu ningali, tanpa anu ibadah, sareng tanpa rahayat? Hâsyâ saloba malaikat! Sareng naha aya kamungkinan tina sisi naon waé yén Gusti Hâkim Nu Hakîm sareng Gusti Alîm Nu Rahîm henteu maréntahkeun pikeun nyerat amal-amal manusa anu aya patalina sareng jagat raya, henteu ngarékam lampahna pikeun hukuman sareng ganjaran, sareng henteu nyerat kalepatan katut kahadéanana dina papan-papan papasten? Mantenna anu nyerat jagat raya ieu salaku hiji kitab: anu ngarékam sakumna riwayat hirup unggal tangkal dina sadaya bibitna, anu nyerat sakumna pancén hirup unggal jukut sareng kembang dina sadaya sikina, anu maréntahkeun pikeun nyerat kalayan sampurna sakumna lalampahan hirup unggal mahluk anu sadar dina daya émutna anu alit saperti siki sasawi, sareng anu ngajaga unggal amal sareng unggal kajadian di sakumna milik sareng wengkuan karajaan-Na ku nyandak seueur potrétna. Mantenna anu nyiptakeun sawarga sareng naraka anu kacida gedéna, sirat, sareng timbangan anu kacida gedéna pikeun tajalli sareng nyatana kaadilan, hikmah, sareng rohmat, anu mangrupa dasar rububiyah anu kacida pentingna. Hâsyâ saloba aksara anu ditulis dina Lauhul Mahfuz papasten!
Hartina, hakékat iman ka Alloh, ku dalil-dalilna, ogé pasti ngabuktikeun hakékat iman ka malaikat sareng iman kana papasten. Sakumaha panonpoé némbongkeun beurang sareng beurang némbongkeun panonpoé, rukun-rukun iman silih ngabuktikeun.
POKO KADUA: Utamina Al-Qur'an, sadaya kitab sareng suhuf ti langit, sareng utamina Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ katut sadaya nabi ‘alayhimus-salām, sakumna pedaranana ngurilingan lima atanapi genep dasar. Aranjeunna teras-terasan narékahan pikeun ngajarkeun sareng ngabuktikeun dasar-dasar éta. Sakumna dalil sareng bukti anu nyaksian kanabian sareng kabeneran aranjeunna nuduhkeun dasar-dasar éta, nguatkeun kabeneranana. Dasar-dasar éta nyaéta iman ka Alloh, iman kana aherat, sareng iman kana rukun-rukun anu sanés. Hartina, genep rukun iman teu mungkin silih pisah. Masing-masing ngabuktikeun, meryogikeun, sareng nungtut sadayana. Genep rukun éta mangrupa hiji hal anu gembleng sareng hiji hakékat anu ngawengku sadayana, anu henteu tiasa dipecah-pecah sareng mustahil dibagi. Saperti tangkal Tûba anu akarna di langit: unggal dahan, unggal buah, sareng unggal daun ngandelkeun kahirupan tangkal anu kacida gedéna éta, anu ngawengku sadayana sareng henteu béak. Jalma anu henteu tiasa mungkir kahirupan anu kuat sareng écés saperti panonpoé éta, henteu tiasa mungkir kahirupan hiji daun anu nyambung kana éta tangkal. Upami anjeunna mungkir, éta tangkal bakal nyebut anjeunna bohong sareng ngajantenkeun anjeunna cicing saloba dahan, buah, sareng daunna. Kitu deui kaayaan iman kalayan genep rukunna.
Dina awal bagéan ieu, dimaksudkeun pikeun medar genep rukun iman dina tilu puluh genep pangajaran lemes, dina genep poko, sareng unggal poko ngandung lima pangajaran lemes. Abdi hoyong masihan waleran kalayan katerangan kana patarosan anu matak sieun di awal. Nanging sababaraha halangan henteu ngantep éta kajadian. Numutkeun tinimbangan abdi, kumargi Poko Kahiji janten ukuran anu cekap, henteu kedah katerangan langkung seueur pikeun anu langkung pinter. Sareng parantos kahartos pisan yén upami saurang Muslim mungkir hiji hakékat iman, anjeunna murag kana kakafiran sagemblengna.
Margi, dibandingkeun sareng pedaran ringkes dina agama-agama sanés, Islam parantos masihan katerangan anu lengkep; rukun-rukunna silih kait dina hiji ranté. Saurang Muslim anu henteu mikawanoh sareng henteu ngabenerkeun Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, ogé henteu deui mikawanoh Alloh kalayan sipat-sipat-Na, sareng henteu uninga kana aherat. Iman saurang Muslim ngandelkeun dalil-dalil anu teu aya watesna, anu kacida kuatna sareng henteu kagoyangkeun, dugi ka teu nyésakeun alesan pikeun mungkir. Akal saolah-olah kedah nampi.
POKO KATILU: Dina hiji waktos abdi nyarios ٔﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ. Abdi milarian hiji nikmat anu bakal saluyu sareng hartina anu lega tur teu aya watesna. Ngadadak ieu kalimah kaémut: ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻋَﻠَﻰ الْا۪يمَانِ ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ ﻭَﻋَﻠٰﻰ ﻭَﺣْﺪَﺍﻧِﻴَّﺘِﻪ۪ ﻭَﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩ۪ ﻭَﻋَﻠٰﻰ ﺻِﻔَﺎﺗِﻪ۪ ﻭَﺍَﺳْﻤَﺎﺋِﻪ۪ ﺣَﻤْﺪًﺍ ﺑِﻌَﺪَﺩِ ﺗَﺠَﻠِّﻴَﺎﺕِ ﺍَﺳْﻤَﺎﺋِﻪ۪ ﻣِﻦَ الْاَزَلِ ﺍِﻟَﻰ الْاَبَدِ.
Abdi ningali, éta saluyu pisan. Kieu:...
PASUALAN KASAPULUH
Kembang Emirdağı
Ieu waleran anu kacida kuatna kana bantahan-bantahan ngeunaan pangulangan dina Al-Qur'an. Sadérék-sadérék abdi anu dipikaasih tur satia! Sanaos pasualan ieu janten kusut tur kirang merenah ku kaayaan abdi anu kacau, nanging abdi uninga kalayan pasti yén di handapeun ungkara anu kusut éta aya hiji rupa i'jaz anu kacida ajénna. Hanjakal abdi henteu mampuh ngungkabkeunana. Sanaos ungkarana henteu mancorong, tina sisi patalina sareng Al-Qur'an, éta boh ibadah tafakur, boh cangkang hiji permata anu suci, luhur, tur mancorong. Mangga tingali intan dina leungeunna, sanés pakéanana anu soéh. Upami merenah, jadikeun Pasualan Kasapuluh; upami henteu, tampi minangka hiji serat pikeun ngawaler serat-serat ucapan wilujeng ti aranjeun. Ogé abdi nyerat ieu dina kaayaan kacida geringna, kacau, sarta henteu ngagaduhan dahareun, dina hiji atanapi dua poé dina Ramadan, ku kapaksa kalayan kacida ringkesna tur pondokna, bari ngalebetkeun seueur hakékat sareng sababaraha bukti dina hiji kalimah. Mangga dihampura kakuranganana. {Catetan handap: Minangka Pasualan Kasapuluh pikeun buah Panjara Denizli, ieu téh hiji kembang alit anu pinuh ku cahya ti Emirdağ sareng Ramadan anu mulya ieu. Ku nerangkeun hiji hikmah pangulangan Al-Qur'an, éta ngaleungitkeun sangkaan-sangkaan ahli kasasaran anu bau sareng ngandung racun.} Sadérék-sadérék abdi anu dipikaasih tur satia! Nalika maca Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mujijat dina Ramadan anu mulya, unggal aya salah sahiji tina tilu puluh tilu ayat anu isyaratna ka Risale-i Nur parantos dipedar dina Şuâ Kahiji, abdi ningali yén kaca, lambaran, sarta carita ayat éta ogé dina hiji darajat ningal ka Risale-i Nur sareng murid-muridna tina sisi nyandak pangajaran tina carita. Hususna Ayat An-Nur dina Surah An-Nur, kalayan sapuluh ramo, ningal ka Risale-i Nur; kitu ogé Ayat Poék di tukangeunana ningal lengkep ka lawan-lawanna sarta masihan bagéan anu langkung seueur. Abdi ngaraosan saolah-olah éta tempat kaluar tina sawaréh, janten ngawengku sadayana, sarta dina abad ieu hiji conto lengkep tina anu ngawengku sadayana éta téh Risale-i Nur sareng murid-muridna. Leres, dawuhan Al-Qur'an janten lega, luhur, sareng ngawengku sadayana lantaran asalna ti sababaraha ambahan anu lega: ti rububiyah Gusti Mutakallim Azali anu ngawengku sadayana; ti kalungguhan lega jalma anu nampi dawuhan ngawakilan umat manusa, malah jagat raya; ti ambahan pituduh anu kacida legana pikeun sakumna anak Adam dina sadaya abad; sareng ti ambahan pedaran hukum-hukum Alloh anu kacida luhurna sareng ngawengku sadayana, ngeunaan dunya sareng aherat, bumi sareng langit, azali sareng salamina, rububiyah Gusti Khâliq jagat raya, katut pangaturan sadaya mahluk. Ku ieu, dawuhan éta némbongkeun mujijat sareng daya ngawengku anu kacida luhurna, dugi ka darajat lahiriahna anu basajan, anu ngusap pamahaman basajan jalma biasa, golongan anu panglobana di antara anu nampi pangajaran Al-Qur'an, ogé masihan bagéan anu lengkep ka lapisan anu pangluhurna.
Saolah-olah éta turun énggal, nyarita ka unggal abad sareng unggal lapisan salaku conto-conto hiji aturan anu ngawengku sadayana, tinimbang ngan hiji pangajaran tina hiji carita atanapi hiji piwuruk tina hiji carita sajarah. Utamina, ku sababaraha kali ngulang ﺍَﻟﻈَّﺎﻟِﻤ۪ﻴﻦَ ﺍَﻟﻈَّﺎﻟِﻤ۪ﻴﻦَ sareng kalayan kuat medar ancaman katut musibah langit sareng bumi anu mangrupa hukuman kalalimanana, éta ngajantenkeun kalaliman anu henteu aya tandingna dina abad ieu ditingali ngaliwatan siksaan anu tumiba ka kaum Âd, Semud, sareng Firavun. Éta ogé ngalipur ahli iman anu dikaniaya ku kasalametan para nabi saperti Kangjeng Nabi Ibrahim ‘alayhis-salām sareng Kangjeng Nabi Musa ‘alayhis-salām.
Leres, sakumna mangsa kapengker, mangsa-mangsa sareng abad-abad anu parantos maot, dina paningal anu lalawora sareng kasasaran, mangrupa nagri anu sagalana sirna pisan anu liar tur matak sieun, sareng kuburan anu pinuh kanyeri tur parantos musnah. Al-Qur'an anu ungkarana mangrupa mujijat némbongkeun aranjeunna ka unggal abad sareng unggal lapisan salaku kaca-kaca pangajaran anu hirup, alam anu ahéng, pinuh ku roh sareng kahirupan ti awal dugi ka ahir, sareng nagri Gusti Rabb anu aya sareng aya patalina sareng urang. Saperti layar pilem, sakapeung éta nyangking urang ka mangsa-mangsa éta, sakapeung nyangking mangsa-mangsa éta ka sisi urang, bari ngajarkeun kalayan mujijat anu luhur. Ku mujijat anu sami, Al-Qur'an anu kacida agungna ieu ngajantenkeun jagat raya, anu dina paningal kasasaran mangrupa tempat liar anu teu aya watesna, kaku, teu daya, maot, sareng ngagulidag bari papisah sareng sirna, janten kitab Gusti Shamad, kota Gusti Rahmân, sareng paméran karya Gusti Rabb. Éta ngahuripkeun anu teu hirup, ngajantenkeun masing-masing anu gaduh pancén silih nyarios sareng silih tulungan, sarta masihan pangajaran hikmah anu saéstuna, caang, sareng nikmat ka umat manusa, jin, sareng malaikat. Tangtos ku ieu, Al-Qur'an kénging kaistiméwaan suci: unggal aksarana ngagaduhan sapuluh atanapi saratus, sareng sakapeung sarébu atanapi rébuan pahala; sanaos sakumna jin sareng manusa ngumpul, aranjeunna henteu tiasa nyangking anu sarua sareng éta; éta nyarios kalayan luyu pisan ka sakumna anak Adam sareng jagat raya; dina unggal waktos éta ditulis kalayan nikmat dina haté jutaan hafiz; sanaos seueur pisan pangulangan, éta henteu matak bosen; sanaos seueur tempat sareng kalimah anu tiasa matak bingung, éta nanceb kalayan sampurna dina pikiran budak anu lemes sareng basajan; sareng dina ceuli anu gering, anu kapangaruhan ku sakecap waé, sareng anu nuju sakarat, éta raos saperti cai Zamzam. Éta nyangking kabagjaan dua alam ka murid-muridna. Ku rusiah ngajaga sapinuhna kaayaan ummi jalma anu nepikeunana, tanpa masihan tempat pikeun pamaksaan ungkara, panyusunan anu dijieun-jieun, atanapi paméran, Al-Qur'an némbongkeun ngalirna anu fitri sareng asalna langsung ti langit. Ku hikmah nyaluyukeun dawuhan pikeun ngusap pamahaman basajan jalma biasa anu panglobana, éta pangseringna muka kaca-kaca anu paling katémbong sareng écés saperti langit sareng bumi, sarta ngajarkeun mujijat kakawasaan anu luar biasa sareng padalisan hikmah anu pinuh harti di handapeun hal-hal biasa éta. Ku ieu, éta némbongkeun mujijat anu éndah dina kalembutan masihan pituduh.
Ku rusiah ngabéwarakeun yén éta ogé kitab doa, ajakan, zikir, sareng tauhid anu meryogikeun pangulangan, ku pangulanganana anu éndah sareng amis, dina hiji kalimah sareng hiji carita éta masihan pamahaman seueur harti anu béda ka lapisan-lapisan anu béda anu disaur. Sareng ku rusiah ngabéwarakeun dina hiji kajadian anu husus tur biasa yén malah hal-hal anu pangleutikna sareng henteu penting ogé aya dina paningal welas asih-Na sareng wengkuan pangaturan katut kersa-Na, dina ngadegkeun Islam sareng nyusun syariat éta ngémutan malah kajadian-kajadian husus para sahabat. Di jerona aya aturan-aturan anu ngawengku sadayana; sareng dina ngadegkeun Islam sareng syariat anu umum, kajadian-kajadian husus éta, salaku bibit, ngahasilkeun bubuahan anu kacida pentingna. Tina sisi ieu ogé, éta némbongkeun hiji rupa mujijatna.
Leres, lantaran kabutuhan ngulang, pangulangan diperyogikeun. Al-Qur'an ngajarkeun ka seueur lapisan anu béda salaku waleran kana seueur patarosan anu diulang dina dua puluh taun. Dina ngadegkeun hiji parobahan anu ahéng tanpa wates, kacida matak sieunna, sareng lega, anu bakal ngancurkeun jagat raya anu kacida gedéna ieu jadi bagéan-bagéan sareng ngarobah rupana dina kiamat, ngaleungitkeun dunya sareng ngadegkeun aherat anu agung di tempatna, ngabuktikeun yén sakumna hal anu husus sareng anu umum ti atom dugi ka béntang aya dina panangan sareng pangaturan hiji Zat, sareng némbongkeun bendu Alloh katut bendu Gusti Rabb kana kalaliman umat manusa anu ngajantenkeun jagat raya, bumi, langit, sareng unsur-unsur bendu, tina sisi hasil nyiptakeun jagat raya: ngulang sababaraha kalimah anu kakuatanana sarua sareng rébuan hasil, sareng sababaraha ayat anu mangrupa hasil tina dalil-dalil anu teu aya watesna, éta sanés hiji kakurangan, nanging mangrupa mujijat anu kacida kuatna, balagah anu kacida luhurna, sareng kakuatan katut kajelasan ungkara anu kacida luyuna sareng kabutuhan kaayaan. Contona, sanaos mangrupa hiji ayat, kalimah ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِٔ diulang saratus opat belas kali. Sakumaha diterangkeun dina Lem'a Kaopat Belas tina Risale-i Nur, éta hiji hakékat anu ngahubungkeun arsy sareng bumi, nyaangan jagat raya, sareng diperyogikeun ku unggal jalma dina unggal menit, dugi ka sanaos diulang jutaan kali, tetep diperyogikeun. Éta diperyogikeun sareng dipikahoyong unggal menit saperti hawa sareng cahya, sanés ngan unggal dinten saperti roti.
Conto sanés, dina Surat ﻃٰﺴٓﻢٓ, ayat ﺍِﻥَّ ﺭَﺑَّﻚَ ﻟَﻬُﻮَ ﺍﻟْﻌَﺰ۪ﻳﺰُ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢُ anu diulang dalapan kali, ku ngulang ayat anu kakuatanana sarua sareng rébuan hakékat éta, ngeunaan kasalametan para nabi sareng siksaan kaum-kaumna anu dicaritakeun dina surat éta, tina sisi hasil nyiptakeun jagat raya sareng ngawakilan rububiyah anu ngawengku sadayana, ngajarkeun yén kawibawaan Gusti Rabb meryogikeun siksaan kaum-kaum anu zalim éta, sareng sipat Rahîm Alloh meryogikeun kasalametan para nabi. Ku ieu, sanaos diulang rébuan kali, tetep aya kabutuhan sareng kahoyong, sareng éta mangrupa balagah anu luhur, mujijat, tur ringkes.
Conto sanés, ayat ﻓَﺒِﺎَﻯِّ اٰلَٓاءِ ﺭَﺑِّﻜُﻤَﺎ ﺗُﻜَﺬِّﺑَﺎﻥِ anu diulang dina Surat Rahman sareng ayat ﻭَﻳْﻞٌ ﻳَﻮْﻣَﺌِﺬٍ ﻟِﻠْﻤُﻜَﺬِّﺑ۪ﻴﻦَ dina Surat Mürselât: dua ayat ieu ngagorowok kalayan ancaman ka abad-abad, bumi, sareng langit ngeunaan kakafiran, henteu sukur, sareng kalaliman jin katut umat manusa, anu ngajantenkeun jagat raya bendu, bumi sareng langit ambek, ngarusak hasil panyiptaan alam, sareng ngawaler kamégahan karajaan Alloh ku mungkir katut ngaréndahkeun, sarta ngeunaan ngalanggar hak sadaya mahluk. Dina hiji pangajaran umum anu aya patalina sareng rébuan hakékat saperti ieu sareng kakuatanana sarua sareng rébuan pasualan, sanaos dua ayat ieu diulang rébuan kali, tetep diperyogikeun. Éta mangrupa mujijat anu agung sareng karingkesan balagah anu éndah. Conto sanés, dina munajat Kangjeng Nabi ﷺ anu namina Cevşenü'l-Kebir, anu mangrupa hiji rupa munajat Al-Qur'an anu saéstuna sareng lengkep, katut hiji ringkesan anu kaluar tina Al-Qur'an, kalimah ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ ﻳَﺎ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍَﻧْﺖَ الْاَمَانُ الْاَمَانُ ﺧَﻠِّﺼْﻨَﺎ ﻭَ ﺍَﺟِﺮْﻧَﺎ ﻭَ ﻧَﺠِّﻨَﺎ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨَّﺎﺭِ diulang saratus kali. Dina pangulangan ieu aya tauhid, hakékat pangagungna pikeun jagat raya; aya pancén pangpentingna tina tilu pancén mahluk anu kacida gedéna ka rububiyah, saperti tasbih sareng nyucikeun Gusti; aya pasualan umat manusa anu pangmatak sieunna, nyaéta salamet tina cilaka salawasna; sareng aya hasil ubudiyah katut kaayaan manusa anu teu mampuh anu pangdiperyogikeun. Ku ieu, sanaos diulang rébuan kali, tetep sakedik.
Sakumaha sababaraha ibadah anu pangulanganana sunnah, saperti tasbih saatos solat, pangulangan Al-Qur'an ngandelkeun dasar-dasar anu kukuh saperti ieu. Malah sakapeung dina hiji kaca, ku kabutuhan bahasan, kabutuhan masihan pamahaman, sareng balagah ungkara, éta nétélakeun hakékat tauhid dua puluh kali, sacara écés sareng sacara teu langsung. Éta henteu masihan kabosenan, nanging masihan kakuatan, sumanget, sareng rasa amis. Risale-i Nur parantos medar ku dalil-dalilna kumaha luyu, merenah, sareng ditampina pangulangan Al-Qur'an dina balagah.
Rusiah hikmah yén surat-surat Makkiyah sareng Madaniyah dina Al-Qur'an anu ungkarana mangrupa mujijat béda dina balagah, mujijat, sareng dina pedaran lengkep katut ringkes, nyaéta kieu:
Di Mekke, anu pangheulana disaur sareng ngalawan nyaéta jalma-jalma musyrik sareng ummi ti Kureyş. Ku kituna, diperyogikeun gaya anu luhur sareng kuat dina balagah, ringkesan anu pondok, ngayakinkeun, sareng masihan kapercayaan, katut pangulangan pikeun negeskeun. Ku sabab ieu, kalolobaan surat Makkiyah nétélakeun sareng ngulang rukun-rukun iman katut darajat tauhid kalayan karingkesan anu kacida kuatna, luhurna, sareng mangrupa mujijat. Éta ngabuktikeun asal sareng tempat mulih, Alloh sareng aherat, kalayan kakuatan anu sapertos kieu: henteu mung dina hiji kaca, hiji ayat, hiji kalimah, atanapi hiji kecap, nanging sakapeung dina hiji aksara sareng dina wangun saperti ngaheulakeun–ngakhirkeun, ngagunakeun kecap tangtu–teu tangtu, sareng ngaleungitkeun–nyebutkeun, dugi ka imam-imam élmu balagah anu kacida pinterna nampi éta kalayan kahéranan. Risale-i Nur, utamina Kalimah Kadua Puluh Lima sareng tambihan-tambihanna, anu ngabuktikeun sacara ringkes opat puluh sisi mujijat Al-Qur'an, sareng tafsir İşaratü'l-İ'caz tina Risale-i Nur basa Arab, anu medar sareng ngabuktikeun sisi mujijat dina susunanana kalayan cara anu luar biasa, parantos némbongkeun sacara nyata yén dina surat sareng ayat Makkiyah aya gaya balagah anu pangluhurna sareng mujijat karingkesan anu pangluhurna.
Ari anu pangheulana disaur sareng ngalawan dina surat katut ayat Medine nyaéta ahli kitab anu ngabenerkeun Alloh, saperti Yahudi sareng Nasâra. Ku kabutuhan balagah sareng pituduh, sareng supados luyu sareng bahasan katut kaayaan, diperyogikeun pikeun medar ka ahli kitab kalayan gaya anu basajan, écés, sareng lengkep, lain prinsip-prinsip luhur agama sareng rukun-rukun iman, nanging hal-hal husus anu janten asal sareng sabab hukum-hukum anu ngawengku sadayana, katut syariat, hukum, sareng rinci-rinci anu janten pokok pasualan anu dipaséakeun. Ku kituna, dina surat sareng ayat éta, biasana dina pedaran anu lengkep, katerangan, sareng gaya anu basajan, kalayan cara nétélakeun anu teu aya tandingna anu husus pikeun Al-Qur'an, ngadadak dina kajadian anu husus sareng rinci éta, Al-Qur'an nyebat hiji ringkesan anu luhur sareng kuat, hiji panutup, hiji dalil, sareng hiji kalimah ngeunaan tauhid, asma-asma Alloh, sareng aherat, anu ngajantenkeun kajadian syariat anu husus éta ngawengku sadayana sareng ngajamin yén éta diturut ku iman ka Alloh. Éta nyaangan, ngaluhurkeun, sareng ngajantenkeun bahasan éta ngawengku sadayana.
Dina ringkesan sareng panutup saperti ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻗَﺪ۪ﻳﺮٌ ٭ ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﺑِﻜُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻋَﻠ۪ﻴﻢٌ ٭ ﻭَﻫُﻮَ ﺍﻟْﻌَﺰ۪ﻳﺰُ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢُ ٭ ﻭَﻫُﻮَ ﺍﻟْﻌَﺰ۪ﻳﺰُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ, anu biasana sumping dina tungtung ayat sareng nétélakeun tauhid atanapi aherat, aya balagah, kaistiméwaan, kakuatan ungkara, sareng pangajaran lemes anu kacida luhurna. Ku medar sapuluh tina seueur pangajaran lemes sareng kaistiméwaan éta ringkesan katut panutup dina Nur Kadua tina Sorot Cahya Kadua Kalimah Kadua Puluh Lima, Risale-i Nur parantos ngabuktikeun, malah ka jalma anu keukeuh ngalawan, yén dina ringkesan-ringkesan éta aya hiji mujijat anu kacida gedéna. Leres, dina medar rinci-rinci syariat sareng hukum-hukum sosial éta, Al-Qur'an ngadadak ngaluhurkeun paningal anu disaur kana poko-poko anu pangluhurna sareng ngawengku sadayana. Éta ngarobah gaya anu basajan janten gaya anu luhur, sareng tina pangajaran syariat kana pangajaran tauhid. Ku némbongkeun yén Al-Qur'an mangrupa kitab syariat, hukum, sareng hikmah, ogé kitab akidah, iman, zikir, pamikiran, doa, sareng ajakan, sarta ku ngajarkeun seueur maksud pituduh katut Al-Qur'an dina unggal bahasan, éta némbongkeun kakuatan ungkara anu caang, mangrupa mujijat, sareng béda sareng cara balagah ayat Makkiyah.
Sakapeung dina dua kecap, contona ﺭَﺏُّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ sareng ﺭَﺑُّﻚَ, ku ungkara ﺭَﺑُّﻚَ éta ngabéwarakeun ahadiyah, sareng ku ﺭَﺏُّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ ngabéwarakeun wâhidiyah. Éta nétélakeun wâhidiyah dina ahadiyah. Malah dina hiji kalimah, sakumaha éta ningali sareng nempatkeun hiji atom dina anak panon, ku ayat anu sami sareng martil anu sami éta nempatkeun panonpoé dina anak panon langit, sareng ngajantenkeun éta panon pikeun langit.
Contona, saatos ayat ﺧَﻠَﻖَ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ ﻭَ الْاَرْضَ, sareng saatos ayat ﻳُﻮﻟِﺞُ ﺍﻟَّﻴْﻞَ ﻓِﻰ ﺍﻟﻨَّﻬَﺎﺭِ ﻭَ ﻳُﻮﻟِﺞُ ﺍﻟﻨَّﻬَﺎﺭَ ﻓِﻰ ﺍﻟَّﻴْﻞِ, éta ngadawuh ﻭَ ﻫُﻮَ ﻋَﻠ۪ﻴﻢٌ ﺑِﺬَﺍﺕِ ﺍﻟﺼُّﺪُﻭﺭِ. Ku hiji cara medar anu ngadawuh, ‘Dina kamégahan panyiptaan bumi sareng langit, Mantenna ogé uninga sareng ngatur naon-naon anu kaémut dina haté,’ paguneman anu basajan sareng husus, anu ngémutan tingkat ummi sareng pamahaman jalma biasa éta, robah ku cara ieu janten paguneman anu luhur, matak kataji, umum, sareng masihan pituduh.
Hiji Patarosan Anu Penting: Sakapeung hiji hakékat henteu katémbong ku paningal anu ngan ukur ningali luarna, sareng dina sababaraha bahasan henteu kahartos patalina medar hiji ringkesan tauhid anu luhur atanapi hiji aturan anu ngawengku sadayana tina hiji kajadian anu husus sareng biasa, dugi ka disangka aya kakurangan. Contona, dina carita ‘Kangjeng Nabi Yusuf ‘alayhis-salām nyandak dulurna ku hiji akal,’ disebat hiji aturan anu kacida luhurna, ﻭَﻓَﻮْﻕَ ﻛُﻞِّ ﺫ۪ﻯ ﻋِﻠْﻢٍ ﻋَﻠ۪ﻴﻢٌ. Patalina dina balagah henteu katémbong. Naon rusiah sareng hikmah ieu? Waleran: Dina kalolobaan surat anu panjang sareng anu sedeng, anu masing-masing mangrupa hiji Al-Qur'an alit, sareng dina seueur kaca katut bahasan, hakékat Al-Qur'an ngandung seueur kitab sareng pangajaran anu béda, saperti kitab zikir, iman, sareng pamikiran, sareng kitab syariat, hikmah, sareng pituduh, lain ngan dua atanapi tilu tujuan. Tina sisi yén éta nétélakeun rububiyah Alloh anu ngawengku sagala hal sareng tajalli-Na anu megah, Al-Qur'an, anu mangrupa hiji rupa maca kitab jagat raya anu kacida gedéna, tangtos dina unggal bahasan, malah sakapeung dina hiji kaca, ngudag seueur tujuan sareng ngajarkeun makrifat ka Alloh, darajat tauhid, sareng hakékat iman. Ku ieu, dina bahasan sanés, contona ku hiji patalina anu katingalina lemah, éta muka pangajaran séjén, sareng seueur patalina anu kacida kuatna ngagabung kana patalina anu lemah éta. Éta janten luyu pisan sareng bahasan éta; darajat balagahna ngaluhur.
Hiji Patarosan Kadua: Naon hikmah ngabuktikeun sareng némbongkeun aherat, tauhid, sareng ganjaran katut hukuman manusa rébuan kali dina Al-Qur'an, sacara écés, sacara teu langsung, sareng ku isyarat, sarta ngajarkeun éta dina unggal surat, unggal kaca, sareng unggal bahasan?
Waleran: Dina wengkuan mahluk anu mungkin aya sareng parobahan-parobahan anu aya patalina sareng lalampahan jagat raya, sareng ngeunaan pancén umat manusa anu nanggung amanat panggedéna sareng khalifah bumi, anu janten dasar cilaka atanapi kabagjaan anu langgeng salawasna, Al-Qur'an ngajarkeun anu pangagungna tina pasualan-pasualan anu pangpentingna, panggedéna, sareng pangmatak sieunna. Éta ngaleungitkeun mamang anu teu aya watesna sareng ngarempak lampah mungkir sareng sikep keukeuh anu kacida kuatna. Ku ieu, pikeun ngajantenkeun jalma ngabenerkeun parobahan-parobahan anu matak sieun éta, sareng nampi pasualan-pasualan anu gedéna sarua sareng kaagungan éta parobahan, anu pangdiperyogikeun sareng paling mutlak diperyogikeun ku manusa, sanaos Al-Qur'an ngajantenkeun aranjeunna ningali éta jutaan kali, lain mung rébuan kali, éta tetep henteu mubadzir. Sabab bahasan-bahasan éta dibaca dina Al-Qur'an kalayan pangulangan jutaan kali, henteu masihan kabosenan, sareng kabutuhanana henteu pegat. Contona, hakékat wartos gumbira kabagjaan anu langgeng salawasna anu dituduhkeun ku ayat ﺍِﻥَّ ﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍٰﻣَﻨُﻮﺍ ﻭَﻋَﻤِﻠُﻮﺍ ﺍﻟﺼَّﺎﻟِﺤَﺎﺕِ ﻟَﻬُﻢْ ﺟَﻨَّﺎﺕٌ ﺗَﺠْﺮ۪ﻯ ﻣِﻦْ ﺗَﺤْﺘِﻬَﺎ الْاَنْهَارُ ٭ ﺧَﺎﻟِﺪ۪ﻳﻦَ ﻓ۪ﻴﻬَٓﺎ ﺍَﺑَﺪًﺍ, nyalametkeun manusa anu teu daya, dunya pribadina, sareng sadaya anu dipikaasihna tina dipamusnahkeun salawasna ku hakékat maot anu némbongkeun diri dina unggal menit, sarta nyangking hiji karajaan anu langgeng ka anjeunna. Ku ieu, sanaos diulang milyaran kali sareng dipentingkeun sakumaha jagat raya, éta tetep henteu mubadzir sareng henteu turun ajénna.
Al-Qur'an anu ungkarana mangrupa mujijat, anu ngajarkeun pasualan-pasualan anu teu aya watesna ajénna saperti ieu, sareng narékahan pikeun ngayakinkeun, ngajantenkeun jalma iman, sareng ngabuktikeun dina ngadegkeun parobahan-parobahan anu matak sieun, anu ngarobah jagat raya saperti hiji imah sareng ngancurkeun rupana, tangtos ku narik perhatosan kana pasualan-pasualan éta rébuan kali, sacara écés, sacara teu langsung, sareng ku isyarat, henteu mubadzir. Éta nyegerkeun paparinana saperti kabutuhan anu mutlak diperyogikeun, sapertos roti, ubar, hawa, sareng cahya.
Conto sanés, hikmah yén Al-Qur'an nyebat ayat-ayat ancaman saperti ﺍِﻥَّ ﺍﻟْﻜَﺎﻓِﺮ۪ﻳﻦَ ﻓ۪ﻰ ﻧَﺎﺭِ ﺟَﻬَﻨَّﻢَ sareng ﺍَﻟﻈَّﺎﻟِﻤ۪ﻴﻦَ ﻟَﻬُﻢْ ﻋَﺬَﺍﺏٌ ﺍَﻟ۪ﻴﻢٌ kalayan kacida tegesna, benduna, kuatna, sareng pangulanganana, nyaéta, sakumaha parantos dibuktikeun kalayan pasti dina Risale-i Nur, kakafiran manusa mangrupa palanggaran hak jagat raya sareng kalolobaan mahluk anu sapertos kieu: éta ngajantenkeun langit sareng bumi bendu, sareng ngajantenkeun unsur-unsur ambek, anu nampiling jalma-jalma zalim éta ku caah. Sareng ku katerangan écés tina ayat ﺍِﺫَٓﺍ ﺍُﻟْﻘُﻮﺍ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺳَﻤِﻌُﻮﺍ ﻟَﻬَﺎ ﺷَﻬ۪ﻴﻘًﺎ ﻭَﻫِﻰَ ﺗَﻔُﻮﺭُ ٭ ﺗَﻜَﺎﺩُ ﺗَﻤَﻴَّﺰُ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻐَﻴْﻆِ, naraka kacida ambekna ka jalma-jalma zalim anu mungkir éta, dugi ka ampir beulah lantaran ambekna.
Kana hiji kajahatan ka sadayana sareng palanggaran anu teu aya watesna saperti ieu, Gusti Sultan jagat raya henteu ngabales tina sisi leutik sareng henteu pentingna manusa, nanging tina sisi gedéna kajahatanana anu zalim sareng matak sieunna palanggaranana anu kafir. Ku hikmah némbongkeun pentingna hak rahayat-Na sareng kagoréngan anu taya tungtungna dina kakafiran katut kalaliman jalma-jalma anu mungkir éta, sanaos dina titah-Na Mantenna ngulang éta kajahatan sareng hukumanana kalayan bendu sareng teges pisan, jutaan sareng milyaran kali, lain ngan sarébu kali, éta tetep henteu mubadzir sareng henteu cacad. Sabab salami sarébu taun, ratusan juta jalma unggal dinten maca éta tanpa bosen, kalayan kahoyong sareng kabutuhan anu sampurna. Leres, unggal dinten sareng unggal waktos, pikeun unggal jalma hiji alam angkat sareng panto hiji alam énggal dibuka pikeun anjeunna. Sakumaha pikeun nyaangan masing-masing alamna anu ngaliwat éta, kalayan kabutuhan sareng kahoyong anjeunna ngulang kalimah ٔلَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُٔ rébuan kali, sareng ngajantenkeun hiji ٔلَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ salaku lampu pikeun masing-masing tabir sareng alam anu robah éta, kitu deui Al-Qur'an ngulang kalayan cara anu kacida mujijatna demi ieu hikmah: supados éta seueur tabir anu ngaliwat sareng jagat-jagat raya anu ngumbara tur disegerkeun henteu dipoékkeun, rupana anu mantul dina eunteung hirupna henteu dijantenkeun goréng, sareng kaayaan-kaayaan tamu anu tiasa janten saksi pikeun anjeunna henteu dibalikkeun ngalawan anjeunna, manusa salawasna maca Al-Qur'an, ngémut hukuman éta kajahatan sareng ancaman Gusti Sultan Azali anu kacida tegesna tur ngarempak kakeukeuhan, sareng narékahan pikeun salamet tina ngalangkungan wates ku nafsuna. Malah sétan nyingkahan sangkaan yén ancaman Al-Qur'an, kalayan kakuatan, kategesan, sareng pangulangan saperti ieu, henteu gaduh hakékat. Al-Qur'an némbongkeun yén siksaan naraka pikeun jalma anu mungkir sareng henteu ngadangukeun éta téh kaadilan saéstuna.
Conto sanés, dina seueur pangulangan kisah Nabi Musa ‘alayhis-salām sareng kisah para nabi anu sanés, anu ngandung seueur hikmah sareng mangpaat saperti iteuk Kangjeng Nabi Musa, aya hikmah ngajantenkeun kanabian sadaya nabi salaku dalil kabeneran karosulan Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ: jalma anu henteu tiasa mungkir aranjeunna sadayana, tina sisi hakékat henteu tiasa mungkir karosulan anjeunna. Sareng kumargi unggal jalma henteu salawasna mampuh sareng hasil maca sakumna Al-Qur'an, pikeun ngajantenkeun unggal surat anu panjang sareng anu sedeng salaku hiji Al-Qur'an alit, éta ngulang kisah-kisah éta saperti rukun-rukun iman anu penting. Ieu henteu mubadzir, nanging balagah anu mangrupa mujijat, sareng ngajarkeun yén kajadian Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ mangrupa kajadian panggedéna sakumna anak Adam sareng pasualan pangagungna jagat raya. Leres, dina Al-Qur'an pribadi Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ dipaparin kalungguhan anu pangagungna. Ku ngawengku opat rukun iman, kalimah anu disejajarkeun sareng rukun ٔلَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُٔ nyaéta ٔﻣُﺤَﻤَّﺪٌ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠّٰﻪِٔ. Karosulan Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ mangrupa hakékat pangagungna jagat raya, sareng pribadi Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ mangrupa anu paling mulya di antara sadaya mahluk. Kapribadian batinna anu ngawengku sadayana sareng kalungguhan sucina, anu disebat hakékat Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, mangrupa panonpoé anu pangcaangna dina dua alam. Seueur dalil sareng tanda yén anjeunna luyu sareng ieu kalungguhan anu luar biasa parantos dibuktikeun kalayan pasti dina Risale-i Nur. Salah sahiji tina sarébu dalil éta nyaéta kieu:
Dumasar kana aturan ﺍَﻟﺴَّﺒَﺐُ ﻛَﺎﻟْﻔَﺎﻋِﻞِ, sakumna kahadéan anu dilakukeun ku sakumna umatna dina sadaya waktos, jumlah anu sarua lebet kana buku catetan kahadéan anjeunna. Ku cahya anu anjeunna bawa, anjeunna nyaangan sakumna hakékat jagat raya, sareng ngajantenkeun anu ngahaturkeun nuhun sanés ngan jin, manusa, malaikat, sareng mahluk hirup, nanging ogé jagat raya, langit, sareng bumi. Ku kasaksian yén doa tatangkalan ku basa kamampuh sareng doa sasatoan ku basa kabutuhan fitrah ditampi sacara nyata di payuneun panon urang, jalma-jalma saléh tina umatna anu jutaan, malah milyaran doa fitrahna anu henteu tiasa ditolak ditampi, unggal dinten ngadoakeun rohmat pikeun anjeunna dina wangun solawat sareng salam, sareng pangheulana masrahkeun panghasilan batinna ka anjeunna. Sareng kumargi masing-masing tina tilu ratus rébu aksara Al-Qur'an anu dibaca ku sakumna umat masihan ti sapuluh dugi ka saratus, dugi ka sarébu kahadéan sareng bubuahan, mung tina sisi maca Al-Qur'an waé, cahya anu teu aya watesna lebet kana buku catetan amal anjeunna. Ku ieu, Gusti Allâmul-Ghuyûb parantos uninga sareng ningali yén hakékat Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, anu mangrupa kapribadian batinna, dina mangsa payun bakal sapertos tangkal Tûba sawarga. Saluyu sareng kalungguhan éta, Mantenna masihan pentingna anu kacida gedéna ka anjeunna dina Al-Qur'an-Na. Dina titah-Na, Mantenna némbongkeun yén kénging syafaat anjeunna ku nuturkeun anjeunna sareng sunnahna téh pasualan kamanusaan anu kacida pentingna. Sakapeung Mantenna ogé ngémutan kapribadian manusana sareng kaayaan kamanusaanana dina awal, anu mangrupa hiji bibit tina tangkal Tûba anu megah éta.
Kumargi hakékat-hakékat Al-Qur'an anu diulang gaduh ajén saperti ieu, fitrah anu séhat nyaksian yén dina pangulanganana aya mujijat batin anu kuat sareng lega. Iwal jalma anu, lantaran wabah materialisme, kaserang panyakit haté sareng panyakit nurani. Anjeunna lebet kana aturan ﻗَﺪْ ﻳُﻨْﻜِﺮُ ﺍﻟْﻤَﺮْﺀُ ﺿَﻮْﺀَ ﺍﻟﺸَّﻤْﺲِ ﻣِﻦْ ﺭَﻣَﺪٍ ٭ ﻭَ ﻳُﻨْﻜِﺮُ ﺍﻟْﻔَﻢُ ﻃَﻌْﻢَ ﺍﻟْﻤَﺎﺀِ ﻣِﻦْ ﺳَﻘَﻢٍ.