(Tina Lem'a Kadua Puluh Genep)

HAREPAN KATUJUH

Dina hiji waktos dina awal mangsa sepuh abdi, nalika seuri Said Baheula janten ceurik Said Anyar, jalma-jalma anu ngudag dunya di Ankara nganggap abdi Said Baheula sareng nyuhunkeun abdi sumping ka dinya; abdi angkat. Dina tungtung usum gugur, abdi naék ka puncak bénténg Ankara, anu langkung sepuh tibatan abdi, parantos ruksak sareng kolot. Bénténg éta katingal ka abdi sapertos kajadian sajarah anu parantos jadi batu. Mangsa sepuh taun, mangsa sepuh abdi, mangsa sepuh bénténg, mangsa sepuh umat manusa, mangsa sepuh Nagara Osmanlı anu jaya, pupusna kakawasaan Khilafah sareng mangsa sepuh dunya, dina kaayaan anu kacida sedihna, sénsitip sareng pinuh ku papisah, ngajadikeun abdi ningali tina bénténg anu luhur éta ka lebak-lebak mangsa kapungkur sareng gunung-gunung mangsa payun; abdi ningali. Di tengah opat atanapi lima poék mangsa sepuh anu ngurilingan abdi sareng silih tumpang tindih, ku margi abdi ngaraos kaayaan batin anu pangpoékna di Ankara {(Catetan handap): Dina waktos éta, ieu kaayaan batin sumping kana haté dina wangun munajat basa Persia, teras ku abdi diserat. Éta dicitak dina Hubab Risalesi di Ankara.}, abdi milarian cahya, panglipur sareng harepan. Nalika abdi ningali ka katuhu, nyaéta mangsa kapungkur, sareng milarian panglipur, mangsa kapungkur katingal ka abdi sapertos makam pangagungna pikeun bapa sareng karuhun abdi, ogé sasama manusa; ngagentos panglipur, éta maparin rasa asing anu pikasieuneun. Nalika milarian panawar, abdi ningali ka mangsa payun anu aya di sisi kénca abdi. Abdi ningali yén éta katingal sapertos kubur anu ageung sareng poék pikeun abdi, jalma-jalma sapertos abdi sareng generasi anu bakal sumping; ngagentos rasa akrab, éta maparin rasa sieun. Sanggeus ngarasa asing anu pikasieuneun ti katuhu sareng kénca, abdi ningali dinten ayeuna. Dina paningal abdi anu lalawora sareng sapertos paningal sajarah éta, dinten ayeuna katingal sapertos peti mayit anu mawa layon badan abdi, anu satengah nuju maot sareng nandangan sangsara bari ngageliat sapertos anu dipeuncit. Nalika abdi putus asa tina jihat ieu ogé, abdi ngangkat sirah sareng ningali ka puncak tangkal umur abdi. Abdi ningali yén tangkal éta ngan ngagaduhan hiji buah, nyaéta layon abdi; éta aya di luhur tangkal, ningali ka abdi. Sanggeus ngarasa asing anu pikasieuneun tina jihat éta ogé, abdi tungkul sareng ningali ka handap, kana akar tangkal umur éta. Abdi ningali yén taneuh anu aya di handap éta, campuran taneuh tina tulang-tulang abdi sareng taneuh asal diciptakeunna abdi, nuju ditincak handapeun suku. Éta ogé sanés panawar, malah nambihan panyakit kana panyakit abdi. Teras, ku kapaksa, abdi ningali ka tukang. Abdi ningali yén dunya anu teu boga dasar sareng bakal sirna ngaguluyur dina lebak-lebak kosong sareng poék-poék teu aya. Nalika abdi milarian salep pikeun panyakit abdi, éta nambihan racun. Ku margi abdi ogé henteu ningali kasaéan dina jihat éta, abdi ningali ka payun sareng ngintunkeun paningal ka hareup. Abdi ningali yén lawang kubur katingal muka persis dina jalan abdi, muka sungutna sareng ningali ka abdi. Di tukangeunana, jalan anu nuju ka salawasna sareng rombongan-rombongan anu ngaléngkah dina jalan éta katingal ti kajauhan. Pikeun nyanghareupan rasa sieun anu sumping tina genep jihat ieu, abdi henteu ngagaduhan nanaon anu tiasa janten tempat ngandelkeun sareng pakarang pertahanan, kajaba kahoyong bébas manusa anu kawates. Kahoyong bébas éta, anu janten hiji-hijina pakarang manusa pikeun nyanghareupan musuh anu teu aya watesna sareng hal-hal anu ngabahayakeun anu teu kaétang, henteu sampurna, pondok, teu mampuh sareng henteu tiasa nyiptakeun, ku kituna henteu tiasa ngalakukeun nanaon kajaba kasb. Éta henteu tiasa lebet ka mangsa kapungkur pikeun ngeureunkeun kasedih anu sumping ka abdi ti dinya, sareng henteu tiasa lebet ka mangsa payun pikeun nyegah rasa sieun anu asalna ti dinya. Abdi ningali yén éta henteu aya mangpaatna pikeun harepan sareng nyeri abdi anu patali sareng mangsa kapungkur sareng mangsa payun. Nalika abdi ngageliat dina rasa sieun, asing, poék sareng putus asa anu asalna tina genep jihat ieu, ujug-ujug cahya iman anu mancorong dina langit Al-Qur'an anu mujijat ungkarana sumping ngabantosan. Éta nyaangan genep jihat éta kalayan sakitu caangna dugi ka, sanajan rasa asing sareng poék anu ku abdi ditingali janten saratus kali langkung gedé, cahya éta tetep cekap sareng nyukupan pikeun nyanghareupan éta. Hiji-hiji, éta ngarobih sadaya rasa sieun janten panglipur sareng sadaya rasa asing janten rasa akrab. Kieu: Iman ngarobek gambaran mangsa kapungkur anu pikasieuneun salaku makam pangagungna, sareng, ku ainul yaqin sareng haqqul yaqin, mintonkeun yén éta mangrupikeun majelis anu caang sareng akrab, sareng tempat kumpulna sahabat. Iman ogé, ku ilmul yaqin, mintonkeun mangsa payun, anu katingal dina paningal lalawora sapertos kubur pangagungna, minangka majelis jamuan Gusti Rahmân dina karaton-karaton bagja anu dipikaresep. Iman ogé ngaruksak wangun sapertos peti mayit dina mangsa ayeuna sareng dinten ayeuna, anu katingal dina paningal lalawora salaku peti mayit. Ku nyaksian langsung, éta mintonkeun dinten ayeuna salaku toko pikeun dagang aherat sareng tempat narima tamu Gusti Rahmân anu megah. Iman ogé, ku ilmul yaqin, mintonkeun yén hiji-hijina buah anu dina paningal lalawora katingal sapertos layon di puncak tangkal umur téh sanés layon; nanging roh abdi, anu nampi hirup anu langgeng salawasna sareng dicalonkeun kana bagja anu langgeng salawasna, parantos kaluar tina sayangna anu kolot pikeun ngumbara di béntang-béntang. Iman ogé, ku rusiah iman, mintonkeun yén tulang-tulang abdi sareng taneuh asal diciptakeunna abdi sanés tulang anu musna tanpa ajén handapeun suku; nanging taneuh éta mangrupikeun lawang rohmat sareng hiji hordéng aula sawarga. Iman ogé, ku rusiah Al-Qur'an, mintonkeun kaayaan dunya anu dina paningal lalawora ngaguluyur di tukangeun abdi dina kosong sareng poék teu aya: dunya anu ngaguluyur dina poék lahiriah éta mangrupikeun sababaraha serat Gusti Shamad sareng lambaran ukiran Gusti Nu Maha Suci, anu parantos ngaréngsékeun tugasna, ngungkabkeun hartina sareng ninggalkeun hasil-hasilna dina wujud minangka gaganti dirina. Ku ilmul yaqin, éta ngajelaskeun naon hakékat dunya. Iman ogé, ku cahya Al-Qur'an, mintonkeun kubur anu aya di payun, anu muka panonna sareng ningali ka abdi, sareng jalan di tukangeun kubur anu nuju ka salawasna: kubur éta sanés lawang sumur, nanging lawang alam cahya. Jalan éta sanés jalan kana kosong sareng nagri teu aya, nanging jalan kana wujud, nagri cahya sareng bagja anu langgeng salawasna. Ku margi éta mintonkeunana dugi ka ngajadikeun kayakinan pinuh, éta jadi ubar sareng salep pikeun panyakit-panyakit abdi. Iman ogé, ngagentos kahoyong bébas manusa anu kawates, anu ngan ngagaduhan kasb anu saeutik pisan, masihan dokumén kana panangan kahoyong bébas éta pikeun ngandelkeun kudrat anu teu aya tungtungna sareng ngabeungkeutkeun diri ka rohmat anu teu aya watesna pikeun nyanghareupan musuh sareng poék anu teu aya watesna. Malah iman nyalira jadi dokumén dina panangan kahoyong bébas éta. Sanajan pakarang manusa anu janten kahoyong bébas éta, dina dirina nyalira, pondok, teu mampuh sareng kurang sampurna, sakumaha saurang prajurit, nalika nganggo kakuatanana anu saeutik pikeun nagara, tiasa ngalakukeun padamelan rébuan darajat ngaleuwihan kakuatanana, kitu ogé, upami ku rusiah iman kahoyong bébas anu kawates éta dianggo kalayan nami Gusti dina jalan-Na, éta tiasa kénging sawarga anu legana lima ratus taun. Iman ogé nyandak kadali kahoyong bébas, anu henteu tiasa nembus mangsa kapungkur sareng mangsa payun, tina panangan badan teras nyerahkeunana ka haté sareng roh. Ku margi lingkup kahirupan roh sareng haté henteu kawates dina mangsa ayeuna sapertos badan, seueur taun ti mangsa kapungkur sareng seueur taun ti mangsa payun kaasup kana lingkup kahirupanana; ku kituna kahoyong bébas éta kaluar tina kawates sareng jadi nyakup sadayana. Sakumaha ku kakuatan iman éta tiasa lebet ka lebak-lebak anu pangjerona dina mangsa kapungkur sareng ngusir poékna kasedih, ku cahya iman éta ogé naék dugi ka gunung-gunung anu pangjauhna dina mangsa payun sareng ngaleungitkeun rasa sieun. Hé para sepuh lalaki sareng sadérék-sadérék sepuh awéwé, anu nandangan kasusah mangsa sepuh sapertos abdi! Ku margi, alhamdulillah, urang jalma anu iman, sareng ku margi dina iman aya harta karun anu sakitu caang, nikmat, dipikaresep sareng amisna, sareng ku margi mangsa sepuh urang langkung nyurung urang lebet kana harta karun ieu, tangtos urang kedah sukur rébuan kali, sanés ngangluh kana mangsa sepuh anu pinuh iman.

HAREPAN KADALAPAN

Dina hiji waktos nalika rambut bodas, anu janten tanda sepuh, muncul dina rambut abdi, gejolak Perang Dunya, anu langkung ngakandelan kulem jero mangsa ngora, karuwetan panahanan abdi, sareng dina kadatangan abdi anu pamungkas ka İstanbul, hiji kaayaan anu pinuh ku kamasyhuran sareng kahormatan anu penting, malah ti Khalifah, Syekhülislam sareng Panglima Agung dugi ka murid-murid madrasah, aranjeunna némbongkeun perhatian sareng panghormatan anu saé anu jauh ngaleuwihan darajat abdi. Ku sabab éta, mabok mangsa ngora sareng kaayaan batin anu dipasihkeun ku kaayaan éta parantos ngakandelan kulem éta dugi ka abdi ampir ningali dunya terus langgeng sareng diri abdi henteu tiasa maot, dina kaayaan anu anéh, napel kana dunya. Dina waktos éta, dina Ramadan anu mulya, abdi angkat ka Masjid Bayezid di İstanbul, anu pinuh berkah, pikeun ngadangukeun para hafiz anu ihlas. Al-Qur'an anu mujijat ungkarana, kalayan panyeluk langitna anu luhur, ku létah para hafiz, kalayan kuat pisan ngumumkeun timbalan ﻛُﻞُّ ﻧَﻔْﺲٍ ﺫَٓﺍﺋِﻘَﺔُ ﺍﻟْﻤَﻮْﺕِ, anu ngabéjakeun sirnana manusa sareng pupusna mahluk hirup. Éta lebet kana ceuli abdi, netep dugi ka jero haté abdi, teras ngarobek lapisan-lapisan lalawora, kulem sareng mabok anu kacida kandelna éta. Abdi kaluar ti masjid. Kalayan lieurna kulem heubeul éta, anu parantos lami netep dina sirah abdi, salami sababaraha dinten abdi ningali aya badai dina sirah abdi, seuneu anu pinuh haseup, sareng diri abdi sapertos kapal anu kompasna salah arah. Unggal abdi ningali rambut dina eunteung, rambut bodas nyarios ka abdi, “Ati-ati!” Ku panginget rambut bodas éta, kaayaan janten écés. Abdi ningali yén mangsa ngora, anu kacida ku abdi diandelkeun sareng kanikmatanana dipikaresep, nyarios wilujeng papisah. Kahirupan dunya, anu kacida ku abdi dicinta sareng dipatalikeun, mimiti pareum. Dunya, anu kacida ku abdi dipatalikeun sareng ampir dipikacinta sapertos kakasih, nyarios, “Wilujeng angkat,” ka abdi, sareng ngingetan yén abdi bakal angkat ti tempat narima tamu. Dunya nyalira ogé nyarios, “Abdi pasrahkeun anjeun ka Alloh,” bari nyiapkeun diri pikeun angkat. Dina wengkuan umum ayat ﻛُﻞُّ ﻧَﻔْﺲٍ ﺫَٓﺍﺋِﻘَﺔُ ﺍﻟْﻤَﻮْﺕِ Al-Qur'an anu mujijat ungkarana, tina isyarat ayat éta kabuka kana haté harti: “Umat manusa téh hiji jiwa, bakal maot pikeun dihirupkeun deui. Bumi ogé hiji jiwa, éta ogé bakal maot pikeun lebet kana wangun anu langgeng. Dunya ogé hiji jiwa, éta ogé bakal maot pikeun lebet kana wangun aherat!” Dina kaayaan ieu, abdi ningali kaayaan abdi: mangsa ngora, anu janten sumber kanikmatan, nuju angkat; mangsa sepuh, anu janten sumber kasedih, sumping ngagentos éta. Kahirupan anu kacida caang sareng pinuh cahyana nuju angkat; maot, anu sacara lahiriah poék sareng pikasieuneun, nyiapkeun diri pikeun ngagentos éta. Abdi ningali dunya, anu kacida dipikaresepna, disangka terus langgeng sareng janten kakasih jalma anu lalawora, kalayan kacida gancangna ngahontal sirna. Pikeun nipu diri sareng ngalebetkeun sirah abdi deui kana lalawora, abdi ningali kanikmatan kalungguhan sosial anu ku abdi ditampi di İstanbul, anu jauh ngaleuwihan darajat abdi; henteu aya mangpaatna. Sadaya perhatian, panghormatan sareng panglipur aranjeunna ngan tiasa sumping dugi ka lawang kubur anu caket ka abdi, teras pareum di dinya. Ku margi abdi ningali di handapeun hordéng kamasyhuran sareng kahormatan anu dihias, anu janten cita-cita jalma anu nyembah kamasyhuran, hiji riya anu beurat, hiji pamer diri anu tiis sareng hiji lieur anu samentawis, abdi ngartos yén urusan-urusan anu dugi ka ayeuna nipu abdi ieu henteu tiasa masihan panglipur nanaon sareng henteu aya cahya di jerona. Pikeun leres-leres hudang deui, abdi mimiti ngadangukeun deui para hafiz di Masjid Bayezid pikeun nguping palajaran langit Al-Qur'an. Dina waktos éta, tina palajaran langit éta abdi ngadangu warta bagja ku timbalan-timbalan suci sapertos ﻭَ ﺑَﺸِّﺮِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍٰﻣَﻨُﻮﺍ nepi ka ahirna. Ku feyz anu ku abdi ditampi ti Al-Qur'an, abdi henteu milarian panglipur ti luar; nanging abdi milarian panglipur, harepan sareng cahya dina poko-poko anu masihan abdi rasa sieun, asing sareng putus asa. Saratus rébu sukur ka Gusti: abdi mendakan panawar dina panyakit éta nyalira, mendakan cahya dina poék éta nyalira sareng mendakan panglipur dina rasa sieun éta nyalira. Anu pangheulana, abdi ningali raray maot, anu nyingsieunan sadayana sareng disangka pangpikasieuneunana. Ku cahya Al-Qur'an, abdi ningali yén, sanajan kurudung maot poék, hideung sareng awon, raray sabenerna pikeun mukmin téh caang sareng éndah. Dina seueur risalah, urang parantos ngabuktikeun ieu hakékat kalayan pasti. Sakumaha parantos dijelaskeun dina seueur risalah sapertos Kalimah Kadalapan sareng Mektup Kadua Puluh, maot sanés musna, sanés papisah, nanging panganteur sareng awal hirup anu langgeng salawasna; lirén sareng dibébaskeun tina beungbeurat tugas kahirupan; pindah tempat. Éta patepang deui sareng rombongan sahabat anu parantos ngalih ka alam barzah. Ku hakékat-hakékat sapertos ieu sareng anu sanésna, abdi ningali raray maot anu sabenerna éndah. Abdi ningali raray maot sanés kalayan sieun, nanging tina hiji jihat kalayan kangen. Abdi ngartos hiji rusiah rabithatul maut numutkeun jalma tarekat. Teras abdi ningali mangsa ngora abdi anu parantos kaliwat sareng lumangsung dina dosa sareng lalawora, anu ngajadikeun sadayana ceurik ku sirnana sareng ngajadikeun sadayana kataji sareng kangen ka éta. Di jero lawon panutupna anu éndah sareng dihias (pakeanana), abdi ningali raray anu kacida awonna, mabok sareng lieur. Upami abdi henteu uninga hakékatna, minangka gaganti ngajadikeun abdi mabok sareng seuri salami sababaraha taun, upami abdi tetep di dunya saratus taun, éta bakal ngajadikeun abdi ceurik. Sapertos salah sahiji jalma sapertos kitu nyarios bari ceurik: ﻟَﻴْﺖَ ﺍﻟﺸَّﺒَﺎﺏَ ﻳَﻌُﻮﺩُ ﻳَﻮْﻣًﺎ ﻓَﺎُﺧْﺒِﺮَﻩُ ﺑِﻤَﺎ ﻓَﻌَﻞَ ﺍﻟْﻤَﺸ۪ﻴﺐُ Nyaéta, “Coba mangsa ngora abdi mulih deui hiji dinten, abdi bakal ngangluh sareng ngabéjakeun ka éta sabaraha kaayaan anu sedih anu dibawa ku mangsa sepuh kana diri abdi.” Leres, para sepuh anu henteu uninga hakékat mangsa ngora, sapertos jalma ieu, mikiran mangsa ngorana sareng ceurik kalayan hanjakal sareng kangen. Padahal, upami mangsa ngora aya dina mukmin anu haténa hirup, sadar kana ayana Alloh, akalna séhat sareng haténa leres, teras dianggo pikeun ibadah, amal kasaéan sareng dagang aherat, éta mangrupikeun jalan dagang anu pangkuatna sareng sarana amal kasaéan anu saé sareng amis. Mangsa ngora éta mangrupikeun ni'mat Alloh anu luhur ajénna sareng nikmat pikeun jalma anu terang tugas agamana sareng henteu nyalahgunakeunana. Upami henteu dibarengan ku istiqamah, ngajaga kasucian diri sareng takwa, aya seueur bahayana. Ku kalakuan anu ngaleuwihan wates, éta ngaruksak bagja anu langgeng salawasna sareng hirup aheratna, malah ngaruksak ogé hirup dunyana. Malah, minangka gaganti kanikmatan mangsa ngora salami hiji atanapi dua taun, anjeunna nandangan kasusah sareng kasedih salami seueur taun dina mangsa sepuh. Ku margi pikeun kalolobaan manusa mangsa ngora jadi ngarugikeun, urang para sepuh kedah sukur ka Alloh yén urang parantos salamet tina bahaya sareng karugian mangsa ngora. Sapertos sadayana, tangtos kanikmatan mangsa ngora ogé bakal angkat. Upami éta parantos dianggo pikeun ibadah sareng kasaéan, buah-buah mangsa ngora éta tetep langgeng ngagentos éta, sareng jadi jalan pikeun kénging mangsa ngora dina hirup anu langgeng salawasna. Teras abdi ningali dunya, anu kalolobaan manusa dipikacinta sareng kabeungkeut ku éta. Ku cahya Al-Qur'an, abdi ningali aya tilu dunya anu nyakup sadayana sareng silih tumpang tindih. Nu hiji ningali kana Asma-Asma Alloh; éta eunteungna. Raray anu kadua ningali kana aherat; éta ladangna. Raray anu katilu ningali ka jalma anu ngudag dunya; éta tempat kaulinan jalma anu lalawora. Unggal jalma ogé ngagaduhan hiji dunya anu ageung dina dunya ieu. Ampir sajumlah manusa, dunya-dunya silih lebet. Nanging, tihang dunya husus unggal jalma nyaéta hirupna sorangan. Nalika badanna pegat, dunyana runtuh kana dirina sareng kiamatna kajadian. Ku margi jalma anu lalawora henteu terang kaayaan dunyana anu bakal gancang runtuh sapertos kitu, anjeunna nganggap éta terus langgeng sapertos dunya umum sareng nyembah éta. Abdi ogé ngagaduhan dunya husus, anu gancang runtuh sareng ruksak sapertos dunya jalma sanés. Abdi mikir, “Naon mangpaat dunya husus abdi ieu kalayan umur abdi anu pondok pisan?” Ku cahya Al-Qur'an, abdi ningali: boh pikeun abdi boh pikeun unggal jalma, hakékat dunya ieu nyaéta tempat dagang anu samentawis; tempat narima tamu anu unggal dinten pinuh sareng kosong; pasar anu diadegkeun di sisi jalan pikeun jual beuli jalma anu datang sareng ngalangkung; buku Gusti Naqqâsy Azali anu terus diénggalkeun, anu ditulis sareng dipupus kalayan hikmah; hiji serat-Na anu dihias emas dina unggal usum semi; hiji kasidah-Na anu disusun dina unggal usum panas; eunteung-eunteung anu ngénggalkeun sareng némbongkeun tajalli Asma-Asma Gusti Shâni' Dzul-Jalâl éta; kebon bibit aherat; wadah kembang rohmat Alloh; sareng tempat damel anu samentawis, anu husus pikeun numuwuhkeun gambaran-gambaran anu bakal dipintonkeun di alam anu langgeng salawasna. Abdi sukur saratus rébu kali ka Gusti Khâliq Dzul-Jalâl, anu nyiptakeun dunya ieu sapertos kitu. Abdi ogé ngartos yén, sanajan kanyaah dipaparinkeun ka umat manusa pikeun raray batin dunya anu éndah, anu ningali kana aherat sareng Asma-Asma Alloh, aranjeunna nyalahgunakeun kanyaah éta ku nyalurkeunana kana raray dunya anu bakal sirna, awon, ngarugikeun sareng lalawora; ku sabab éta aranjeunna nampi rusiah hadits mulya ﺣُﺐُّ ﺍﻟﺪُّﻧْﻴَﺎ ﺭَﺍْﺱُ ﻛُﻞِّ ﺧَﻄ۪ٓﻴﺌَﺔٍ. Hé para sepuh lalaki sareng awéwé! Ku cahya Al-Qur'an Al-Hakîm, ku panginget mangsa sepuh abdi sareng ku iman anu ogé mukakeun panon abdi, abdi ningali hakékat ieu sareng parantos ngabuktikeunana dina seueur risalah kalayan dalil anu pasti. Abdi mendakan panglipur anu sajati, harepan anu kuat sareng pancaran cahya anu caang pikeun diri abdi. Abdi bungah kana mangsa sepuh abdi sareng bagja lantaran mangsa ngora parantos angkat. Aranjeun ogé ulah ceurik, nanging sukur. Ku margi iman aya sareng hakékat sapertos kitu, hayu jalma anu lalawora ceurik, hayu jalma anu sasat ceurik.