Kalimah Kadua Puluh Opat
Kalimah ieu lima dahan. Perhatoskeun Dahan Kaopat. Cekelan Dahan Kalima, naék, petik sareng candak buah-buahanana. ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ ﻟَﻪُ الْاَسْمَٓاءُ ﺍﻟْﺤُﺴْﻨٰﻰ
Urang nunjukkeun lima dahan hiji hakékat tina seueur hakékat tangkal anu pinuh ku cahya ayat anu agung ieu.
DAHAN KAHIJI
Sakumaha hiji sultan ngagaduhan gelar-gelar anu béda-béda dina lingkungan pamaréntahanana, nami sareng sipat anu béda-béda dina lapisan-lapisan rahayatna, sareng rupa-rupa nami sareng tanda dina tingkat-tingkat karajaanana. Upamana, dina lingkungan kaadilan, “hakim anu adil”; dina pamaréntahan sipil, “sultan”; dina militér, “panglima pangageungna”; dina élmu, “khalifah”... Upami anjeun uninga kana nami sareng gelar-gelar séjén ku ngabandingkeun sareng ieu, anjeun ngartos yén hiji raja tiasa ngagaduhan sarébu nami sareng gelar dina lingkungan-lingkungan karajaanana sareng tingkat-tingkat lapisan pamaréntahan. Saolah-olah pangawasa éta aya sareng hadir di unggal lingkungan ku kapribadian maknawina sareng ku teleponna; aya sareng uninga. Dina unggal lapisan, ku hukum, aturan, sareng wakilna, anjeunna kasaksian sareng ningali; katingali, ningali. Dina unggal tingkat, di tukangeun tabir, ku kaputusan, élmu, sareng kakuatanana, anjeunna ngatur sareng awas; ngatur, nengetan.
Kitu ogé, pikeun Rabbul 'Âlamîn anu mangrupa Gusti Sultan azali sareng langgeng salawasna, dina tingkat-tingkat rububiyah-Na aya urusan sareng nami anu béda-béda, nanging silih nengetan; dina lingkungan-lingkungan kailahian-Na aya Asma sareng tanda anu béda-béda, nanging katingali silih lebetan; dina palaksanaan-Na anu mintonkeun kaagungan aya gambar sareng tajalli anu béda-béda, nanging silih sarupa; dina pangaturan kakawasaan-Na aya gelar-gelar anu béda-béda, nanging silih ngajantenkeun karasa. Dina tajalli sipat-sipat-Na aya némbongan-némbongan suci anu béda-béda, nanging silih némbongkeun. Dina tajalli lampah-lampah-Na aya rupa-rupa pangaturan anu pinuh hikmah, nanging silih ngalengkepan. Dina seni-Na anu rupa-rupa warna sareng karya-karya-Na anu rupa-rupa, aya rupa-rupa rububiyah anu agung, nanging silih ningali.
Salian ti éta, di unggal alam jagat raya, dina unggal golonganana, gelar hiji Asma tina Asmaul Husna tajalli. Asma éta ngawasa dina lingkungan éta. Asma-Asma séjén di ditu tunduk kana éta, malah aya dina kandunganana.
Malahan, dina unggal lapisan mahluk, boh sakedik boh seueur, boh alit boh ageung, boh husus boh umum, dina unggal-unggalna aya hiji tajalli husus, hiji rububiyah husus, hiji némbongan kalayan Asma husus. Nyaéta, sanaos Asma éta ngaliput sagala hal sareng umum, éta nyanghareup kana hiji hal kalayan maksud sareng perhatian anu sapertos kitu, saolah-olah Asma éta ngan husus pikeun hal éta.
Malahan, sareng ieu, sanaos Gusti Khâliq Dzul-Jalâl deukeut kana sagala hal, Mantenna ngagaduhan ampir tujuh puluh rébu tabir anu pinuh ku cahya. Upamana, ti tingkat individu Asma Khâliq anu tajalli ka anjeun dina kaayaan anjeun salaku mahluk, nepi ka tingkat pangageungna sareng gelar pangageungna salaku Gusti Khâliq sakabéh jagat raya, anjeun tiasa ngabandingkeun sabaraha tabir anu aya. Hartosna, kalayan sarat ninggalkeun sakabéh jagat raya di tukang, anjeun ngahontal tungtung Asma Khâliq tina lawang kaayaan salaku mahluk, ngadeukeutan lingkungan sipat-sipat.
Ku margi tabir-tabir ngagaduhan jandéla anu silih ningali, Asma-Asma katingali silih lebetan, urusan-urusan silih nengetan, gambar-gambar silih lebetan, gelar-gelar silih ngajantenkeun karasa, némbongan-némbongan silih sarupa, pangaturan-pangaturan silih tulungan sareng ngalengkepan, sarta rupa-rupa pangasuhan rububiyah silih tulungan sareng ngadukung, tangtos kedah, nalika wanoh ka Alloh ku hiji Asma, hiji gelar, hiji rububiyah, sareng saterasna, ulah ngingkari gelar-gelar, rububiyah, sareng urusan-urusan séjén dina éta. Malah upami henteu ngalih tina tajalli unggal Asma kana Asma-Asma séjén, bakal rugi. Upamana, upami ningali tapak Asma Qadîr sareng Khâliq, nanging henteu ningali Asma 'Alîm, tiasa ragrag kana lalawora sareng kasasaran tabiat.
Malah kedah paningalna salawasna maca sareng ningali ﻫُﻮَ ﻫُﻮَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ di payuneunana. Ceulina kedah ngadangukeun sareng nguping ﻗُﻞْ ﻫُﻮَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﺣَﺪٌ tina sagala hal. Lisanna kedah ngucapkeun sareng ngabéwarakeun لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮ ﺑَﺮَﺍﺑَﺮْ ﻣ۪ﻴﺰَﻧَﺪْ ﻋَﺎﻟَﻢْ.
Tah, Al-Qur'an Anu Écés ku dawuh ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ ﻟَﻪُ الْاَسْمَٓاءُ ﺍﻟْﺤُﺴْﻨٰﻰ nunjukkeun kana hakékat-hakékat anu parantos urang sebat.
Upami anjeun hoyong ningali hakékat-hakékat luhur éta ti deukeut, angkat, naros ka laut anu badai, ka bumi anu lini. Ucapkeun, “Naon anu anjeun carioskeun?” Tangtos anjeun bakal nguping aranjeunna ngucapkeun, “Yâ Jalîl, Yâ Jalîl, Yâ 'Azîz, Yâ Jabbâr.” Teras naros ka sato-sato alit sareng anak-anak anu diasuh kalayan welas asih sareng kanyaah di jero laut sareng dina beungeut bumi. Ucapkeun, “Naon anu anjeun carioskeun?” Tangtos aranjeunna bakal ngucapkeun, “Yâ Jamîl, Yâ Jamîl, Yâ Rahîm, Yâ Rahîm.” {(Catetan handap): Malah dina hiji dinten sim kuring ningali ucing-ucing. Ngan ngadahar kadaharanana, ulin, sareng ngagolér. Kapikir ku sim kuring, “Kumaha sato-sato buas alit anu teu ngagaduhan pancén ieu disebat berkah?” Teras wengi sim kuring ngagolér pikeun bobo. Sim kuring ningali salah sahiji ucing éta sumping, nyender kana bantal sim kuring, ngadeukeutkeun sungutna kana ceuli sim kuring. Kalayan écés ngucapkeun “Yâ Rahîm, Yâ Rahîm, Yâ Rahîm, Yâ Rahîm,” saolah-olah ngawakilan golonganana, éta nampik bantahan sareng panghina anu kapikir ku sim kuring, tuluy nyabétkeunana kana raray sim kuring. Kapikir ku sim kuring, “Naha zikir ieu husus pikeun diri ieu, atanapi umum pikeun golonganana? Naha ngupingna ngan husus pikeun jalma anu ngabantah henteu adil sapertos sim kuring, atanapi unggal jalma upami perhatoskeun tiasa nguping dina kadar nu tangtu?” Teras isuk-isuk sim kuring ngadangukeun ucing-ucing séjén. Sanaos henteu écés sapertos éta, nanging dina darajat anu béda-béda, aranjeunna ngulang zikir anu sami. Mimitina, di tukangeun sora ngorokna, “Yâ Rahîm” tiasa dibédakeun. Beuki lila sora ngorok, gumamanna janten persis “Yâ Rahîm”. Janten hiji zikir anu sedih, fasih, tanpa makhraj. Éta nutup sungutna, ngucapkeun “Yâ Rahîm” kalayan éndah. Sim kuring nyaritakeun ka sadérék-sadérék anu sumping ka gigireun sim kuring. Aranjeunna ogé perhatoskeun, nyarios, “Urang nguping dina kadar nu tangtu.” Teras datang kana haté sim kuring, “Naon sabab hususna Asma ieu? Naha aranjeunna zikir ku cara nyarita manusa, henteu ku basa sato?” Datang kana haté sim kuring: Sato-sato ieu, lantaran siga murangkalih anu kacida manjana sareng lemesna, sarta rerencangan anu ngahiji sareng manusa, kacida peryogina kana kanyaah sareng welas asih. Nalika nampi perhatian anu pikaresepeun nalika dielus, minangka hiji pujian pikeun ni'mat éta, béda sareng anjing, aranjeunna ngantunkeun sabab-sabab sarta ngan ngabéwarakeun rohmat Gusti Khâliqna Nu Rahîm di alamna sorangan, ngingetkeun manusa anu dina saré lalawora; ku panggero “Yâ Rahîm”, aranjeunna mapatahan anu nyembah sabab, ti saha pitulung sumping sareng ti saha rohmat diarepkeun.} Dangukeun langit. Kumaha éta ngucapkeun “Yâ Jalîl Dzul-Jamâl”. Pasang ceuli kana bumi. Kumaha éta ngucapkeun “Yâ Jamîl Dzul-Jalâl”. Perhatoskeun sato-sato.
Kumaha aranjeunna ngucapkeun “Yâ Rahmân, Yâ Razzâq”. Naros ka usum semi. Tingali kumaha anjeun bakal nguping seueur Asma, sapertos “Yâ Hannân, Yâ Rahmân, Yâ Rahîm, Yâ Karîm, Yâ Lathîf, Yâ 'Athûf, Yâ Mushawwir, Yâ Munawwir, Yâ Muhsin, Yâ Muzayyin”. Naros ka manusa anu janten manusa. Tingali kumaha anjeunna maca sakabéh Asmaul Husna, sareng éta diserat dina tarangna. Upami anjeun ogé perhatoskeun, anjeun tiasa maca. Saolah-olah jagat raya téh hiji musik zikir anu ageung. Nada anu pangleutikna, ku ngahiji sareng nada-nada anu pangnyaringna, masihan kaéndahan anu agung. Bandingkeun saterasna sapertos kitu.
Nanging sanaos manusa janten tempat némbongan sakabéh Asma, rupa-rupa Asma anu ngahasilkeun rupa-rupana jagat raya sareng bédana ibadah malaikat, ogé parantos nyababkeun rupa-rupana manusa dina kadar nu tangtu. Syariat-syariat anu béda-béda para nabi, tarekat-tarekat anu béda-béda para wali, sareng rupa-rupa cara para jalma suci, parantos timbul tina rusiah ieu. Upamana, dina Isa 'alaihis-salam, sareng Asma-Asma séjén, Asma Qadîr langkung unggul dina anjeunna. Dina para ahli cinta, Asma Wadûd, sareng dina para ahli tafakur, Asma Hakîm, langkung ngawasa.
Tah, sakumaha upami hiji jalma janten guru, perwira, juru tulis pangadilan, sareng inspektur pamaréntahan sipil, di unggal lingkungan anjeunna ngagaduhan hiji hubungan, hiji pancén, hiji khidmah, hiji gaji, hiji tanggung jawab, hiji kamajuan, sareng musuh sareng saingan anu janten sabab henteu hasilna. Di payuneun raja anjeunna katingali sareng ningali ku seueur gelar. Ku seueur basa anjeunna nyuhunkeun pitulung ti anjeunna. Anjeunna ngadeuheus kana seueur gelar pamingpinna. Pikeun leupas tina kagoréngan musuh, anjeunna nyuhunkeun pitulungna ku seueur cara.
Kitu ogé, manusa anu janten tempat némbongan seueur Asma, anu dipasihan seueur pancén, sareng anu katarajang seueur musuh, dina munajat sareng nyuhunkeun panyalindunganana nyebat seueur Asma. Sakumaha Muhammad Al-'Arabî ﷺ, anu janten dasar kareueus jinis manusa sareng saéstuna manusa sampurna anu paling sajati, dina munajatna anu namina Cevşenü'l-Kebir ngadoa ku sarébu hiji Asma-Na, nyuhunkeun panyalindungan tina seuneu. Tah, tina rusiah ieu, dina surah ﻗُﻞْ ﺍَﻋُﻮﺫُ ﺑِﺮَﺏِّ ﺍﻟﻨَّﺎﺱِ ٭ ﻣَﻠِﻚِ ﺍﻟﻨَّﺎﺱِ ٭ ﺍِﻟٰﻪِ ﺍﻟﻨَّﺎﺱِ ٭ ﻣِﻦْ ﺷَﺮِّ ﺍﻟْﻮَﺳْﻮَﺍﺱِ ﺍﻟْﺨَﻨَّﺎﺱِ diparéntahkeun nyuhunkeun panyalindungan ku tilu gelar, sareng dina ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ditunjukkeun nyuhunkeun pitulung ku tilu Asma-Na.
DAHAN KADUA
Nerangkeun dua rusiah anu ngawengku konci-konci seueur rusiah.
Rusiah Kahiji: Naha para wali, sanaos sapuk dina dasar-dasar iman, kacida béda dina anu disaksian sareng hakékat-hakékat anu kabuka ka aranjeunna? Paningal batinna anu dina darajat nyaksian, sakapeung tétéla ngalawan kanyataan sareng papalingpang sareng anu leres? Malah, naha para ahli pamikiran sareng jalma-jalma anu nalungtik, dina pikiran-pikiran anu ku unggal-unggalna dianggap leres ku bukti pasti, ningali sareng némbongkeun hakékat ku cara anu silih papalingpang? Naha hiji hakékat nyandak seueur warna?
Rusiah Kadua: Naha nabi-nabi anu kapungkur ngantep sababaraha rukun iman, sapertos hudang deui sacara jasmani, rada ringkes, henteu masihan rincian sapertos Al-Qur'an? Teras sababaraha umatna dina mangsa salajengna dugi ka ngingkari rukun-rukun anu ringkes éta? Malah, naha sababaraha wali anu saéstuna ahli makrifat ngan maju dina tauhid? Malah sanaos parantos dugi kana darajat kayakinan hakékat, sababaraha rukun iman katingali kacida sakedikna sareng dina cara anu ringkes dina jalan aranjeunna. Malah, ku sabab éta, jalma-jalma anu nuturkeun aranjeunna dina mangsa salajengna henteu masihan pentingna anu diperlukeun ka rukun-rukun iman éta; malah sababaraha parantos nyimpang. Ku margi kasampurnaan sajati kahontal ku kabukana sakabéh rukun iman, naha para ahli hakékat kacida majuna dina sababaraha, sareng kacida katinggaleun dina sababaraha anu sanés? Padahal Rasul Nu Mulya ﷺ, anu janten tempat némbongan tingkat pangageungna sakabéh Asma sareng pamimpin sakabéh nabi, sareng Al-Qur'an Al-Hakîm, anu mangrupa pamimpin anu pangcaangna sakabéh kitab suci, parantos ngarincikeun sakabéh rukun iman kalayan écés, ku ungkapan anu kacida soson-sosonna, sareng ku cara anu dihaja?
Leres, sabab dina hakékatna kasampurnaan sajati anu panglengkepna sapertos kitu. Tah, hikmah rusiah-rusiah ieu nyaéta:
Manusa, sanaos janten tempat némbongan sakabéh Asma sareng siap pikeun sakabéh kasampurnaan, nanging kalayan kamampuhanana kawates, kabébasan milihna kawates, bakatna rupa-rupa, kahoyongna béda-béda, anjeunna nalungtik hakékat di jero rébuan tabir sareng panghalang. Ku sabab éta, dina kabukana hakékat sareng nyaksian anu leres, panghalang-panghalang muncul. Sababaraha henteu tiasa ngalangkungan panghalang. Kamampuhan béda-béda. Kamampuhan sababaraha henteu tiasa janten asal kabukana sababaraha rukun iman. Malah, warna-warna tajalli Asma rupa-rupa numutkeun tempat némbonganana, janten béda-béda. Sababaraha jalma anu janten tempat némbongan henteu tiasa janten dasar tajalli hiji Asma anu lengkep. Malah, tina segi umum sareng individu, kalangkang sareng asal, tajalli Asma nyandak rupa anu béda-béda.
Sababaraha bakat henteu tiasa ngalangkungan kaindividuan sareng henteu tiasa kaluar tina kalangkang. Numutkeun bakat, sakapeung hiji Asma unggul, ngan ngalaksanakeun kaputusanana sorangan. Dina bakat éta, kaputusanana ngawasa. Tah, urang masihan sababaraha isyarat kana rusiah anu jero sareng hikmah anu lega ieu ku hiji perumpamaan anu pinuh rusiah, lega, sareng dina kadar nu tangtu campur sareng hakékat.
Upamana, urang nganggap aya hiji kembang anu dipolaan anu namina Zühre, hiji Katre anu hirup anu mikacinta bulan, sareng hiji Reşha anu murni anu ningali panonpoé, anu unggal-unggalna ngagaduhan kasadaran, ngagaduhan kasampurnaan. Sareng ngagaduhan sono kana kasampurnaan éta. Bari nunjukkeun seueur hakékat dina tilu hal ieu, ogé nunjukkeun jalan-jalan nafsu, akal, sareng haté. Sareng mangrupa conto tilu lapisan para ahli hakékat. {(Catetan handap): Dina unggal lapisan ogé aya tilu golongan. Tilu conto dina perumpamaan ningali ka tilu golongan dina unggal lapisan, malah ka salapan golongan. Sanés ka tilu lapisan.}
Kahiji: Mangrupa isyarat para ahli pamikiran, para ahli kawalian, sareng para ahli kanabian.
Kadua: Conto jalma-jalma anu narékahan kasampurnaanana ku pakakas jasmani sareng angkat ka hakékat... Jalma-jalma anu angkat ka hakékat ku nyucikeun nafsu, ngagunakeun akal, sareng bajoang... Sareng jalma-jalma anu angkat ka hakékat ku ngabersihkeun haté, ku iman sareng pasrah.
Katilu: Anu henteu ngantunkeun ego, anu teuleum kana karya-karya, sareng anu angkat ka hakékat ngan ku nalar dalilna... Anu angkat pikeun milari hakékat ku élmu sareng hikmah, ku akal sareng makrifat... Sareng anu gancang angkat ka hakékat ku iman sareng Al-Qur'an, ku kakurangan sareng ubudiyah; ieu perumpamaan-perumpamaan anu nunjukkeun hikmah bédana tilu golongan anu ngagaduhan bakat anu béda-béda éta.
Tah, urang bakal némbongkeun dina kadar nu tangtu rusiah sareng hikmah anu lega dina kamajuan tilu lapisan ieu ku hiji perumpamaan dina gelar Zühre, Katre, sareng Reşha.
Upamana, panonpoé, kalayan idin sareng paréntah Gusti Khâliqna, ngagaduhan tilu jinis tajalli, pantulan, sareng pancaran: hiji kana kembang-kembang, hiji kana bulan sareng planét-planét, hiji kana anu hérang sapertos kaca sareng cai; nyaéta pantulan-pantulan anu béda-béda anu dipasihkeunana.
Anu kahiji aya dina tilu cara:
Hiji: Tajalli sareng pantulan anu ngawengku sakabéhna sareng umum, nyaéta pancaranana kana sakabéh kembang sakaligus.
Hiji deui: Tajalli anu husus, anu ngagaduhan pantulan husus numutkeun unggal jinis.
Hiji deui: Tajalli individu, nyaéta pancaran numutkeun diri unggal kembang. Perumpamaan urang ieu numutkeun pamadegan yén warna-warna hiasan kembang timbul tina parobahan pantulan tujuh warna dina cahya panonpoé. Numutkeun pamadegan ieu, kembang-kembang ogé mangrupa hiji jinis eunteung panonpoé.
Kadua: Cahya sareng feyz anu dipasihkeun ku panonpoé ka bulan sareng planét-planét kalayan idin Gusti Fâthir Nu Hakîm. Saatos feyz sareng cahya anu umum sareng lega ieu, bulan ngamangpaatkeun cahya anu siga kalangkang pancaran éta tina panonpoé sacara umum; teras nepikeun sareng mancarkeunana ku cara husus ka laut-laut, hawa, sareng taneuh anu hérang, sareng ku cara individu ka gelembung-gelembung laut, hal-hal transparan taneuh, sareng zarah-zarah hawa.
Katilu: Ku paréntah Alloh, panonpoé ngajantenkeun rohangan hawa sareng beungeut-beungeut laut masing-masing hiji eunteung, sarta ngagaduhan pantulan anu murni, umum, sareng tanpa kalangkang. Teras panonpoé éta masihan ka gelembung-gelembung laut, tétés-tétés cai, tétés-tétés hawa, sareng kaca-kaca alit salju, masing-masing hiji pantulan individu, hiji gambar alitna.
Tah, panonpoé ngagaduhan perhatian sareng pancaran ka unggal kembang, ka unggal Katre anu nyanghareup bulan, ka unggal Reşha, masing-masing ku dua jalan dina tilu segi anu parantos disebat:
Jalan kahiji: Sacara asal, langsung, tanpa panghalang, tanpa tabir. Jalan ieu ngagambarkeun jalan kanabian.
Jalan kadua: Panghalang-panghalang janten perantara. Kamampuhan eunteung-eunteung sareng tempat-tempat némbongan masang masing-masing hiji warna kana tajalli panonpoé. Jalan ieu mah ngagambarkeun jalan kawalian.
Tah, Zühre, Katre, sareng Reşha, unggal-unggalna dina jalan kahiji tiasa nyarios, “Sim kuring hiji eunteung panonpoé sakabéh alam.” Nanging dina jalan kadua henteu tiasa nyarios kitu. Malah nyarios, “Sim kuring eunteung panonpoé sim kuring sorangan, atawa eunteung panonpoé anu tajalli kana jinis sim kuring.” Sabab wanoh kana panonpoé sapertos kitu. Henteu tiasa ningali hiji panonpoé anu nengetan sakabéh alam. Padahal panonpoé diri, jinis, atawa golongan éta némbongan ka éta di jero panghalang anu heureut, di handapeun hiji wates anu kawates. Padahal éta henteu tiasa masrahkeun karya-karya panonpoé mutlak anu tanpa wates, tanpa panghalang, ka panonpoé anu kawates éta. Sabab ku nyaksian ku haté, éta henteu tiasa masrahkeun karya-karya anu mintonkeun kaagungan, sapertos ngangetkeun sareng nyaangan sakabéh beungeut bumi, ngagerakkeun kahirupan sakabéh tutuwuhan sareng sato, sareng ngiderkeun planét-planét di sabudeureunana, ka panonpoé anu ditingalina dina wates anu heureut sareng panghalang anu kawates éta. Malah, upami tilu hal anu ku urang dianggap ngagaduhan kasadaran éta masrahkeun karya-karya anéh éta ka panonpoé anu ditingalina di handapeun wates éta ogé, ngan tiasa masrahkeun ku cara akal sareng iman, sareng ku pasrah yén anu kawates éta persis anu mutlak. Nanging putusan-putusan Zühre, Katre, sareng Reşha, anu ku urang dianggap gaduh akal sapertos manusa, nyaéta masrahkeun karya-karya anu kacida ageungna ka panonpoé-panonpoéna, ku akal, sanés ku nyaksian. Malah sakapeung putusan imanna papalingpang sareng kasaksian alamna. Éta tiasa percanten kalayan kacida héséna.
Tah, urang tiluan ogé kedah lebet kana perumpamaan anu campur sareng hakékat ieu, anu heureut pikeun hakékat sareng dina sababaraha juruna katingali anggota-anggota hakékat. Urang tiluan ogé bakal nganggap diri urang Zühre, Katre, sareng Reşha. Sabab kasadaran anu urang anggap dina éta henteu cekap. Urang ogé kedah ngagabungkeun akal urang kana éta. Nyaéta, urang kedah ngartos, kumaha éta nampi feyz tina panonpoé materina, urang ogé nampi sapertos kitu tina panonpoé batin urang.
Tah, anjeun, hé rerencangan anu henteu mopohokeun dunya, anu sibuk teuleum kana materi, sareng anu nafsuna janten kandel! Anjeun janten Zühre. Sakumaha kembang Zühre éta nyandak hiji warna anu misah tina pancaran panonpoé. Dina hiji warna éta, éta nyampurkeun gambar panonpoé sareng makékeun hiji rupa anu dihias kana dirina. Sabab bakat anjeun ogé sarupa sareng éta.
Malahan, filsuf anu sakola, sapertos Said Lami anu teuleum kana sabab-sabab ieu, janten Katre anu mikacinta bulan; bulan masihan kalangkang pancaran anu ditampina tina panonpoé ka éta sareng masihan hiji cahya kana pupil panonna. Éta ogé ngagenclang ku cahya éta. Nanging Katre éta ku cahya éta ngan ningali bulan. Henteu tiasa ningali panonpoé, malah tiasa ningali ku imanna.
Malahan, jalma fakir ieu anu uninga yén sagala hal langsung tina Alloh, anu nganggap sabab-sabab hiji tabir, anjeunna ogé janten Reşha. Hiji Reşha anu fakir dina dirina sorangan. Teu ngagaduhan hiji hal ogé anu tiasa diandelkeunana, tuluy percanten ka dirina sapertos Zühre. Teu ngagaduhan hiji warna ogé pikeun némbongan. Henteu wanoh ka hal-hal séjén ogé pikeun nyanghareup kana éta. Éta ngagaduhan kasucian anu murni, anu langsung nyimpen gambar panonpoé dina pupil panonna. Ayeuna ku margi urang parantos ngagentos tilu hal ieu, urang kedah ningali diri urang. Naon anu aya dina urang? Naon anu bakal urang lakukeun?
Tah, urang ningali yén Zat Karîm ku paparin-Na ngahias, nyaangan, sareng ngasuh urang kalayan kacida luhurna. Manusa mah mikamuja anu masihan kahadéan. Anjeunna hoyong deukeut sareng nyuhunkeun ningali anu pantes dipuja. Ku kituna, unggal-unggal urang bakal ngalangkungan jalan numutkeun bakatna ku daya tarik cinta éta.
Hé anu sapertos Zühre! Anjeun angkat, nanging angkat salaku kembang. Tah anjeun parantos angkat. Ku terus maju, anjeun dugi kana hiji tingkat umum. Saolah-olah anjeun parantos aya dina kadudukan sakabéh kembang. Padahal Zühre téh eunteung anu kandel. Dina éta, tujuh warna dina pancaran cahya misah sareng ngabias. Éta nyumputkeun pantulan panonpoé. Anjeun henteu tiasa hasil ningali raray panonpoé anu dipikacinta ku anjeun. Sabab warna sareng ciri-ciri anu kawates ngabuyarkeun, narik tabir, henteu tiasa némbongkeun. Dina kaayaan ieu, anjeun henteu tiasa leupas tina papisah anu timbul ku rupa-rupa sareng panghalang-panghalang anu janten perantara.
Nanging anjeun tiasa leupas ku hiji sarat: anjeun angkat sirah anjeun anu teuleum kana cinta ka nafsu anjeun sorangan; anjeun tarik paningal anjeun anu ngaraosan sareng reueus ku kaéndahan nafsu, tuluy arahkeun kana raray panonpoé di langit. Malah raray anjeun anu tibalik ningali taneuh pikeun narik rezeki, anjeun balikkeun ka panonpoé di luhur. Sabab anjeun eunteungna. Pancén anjeun janten eunteung. Boh uninga boh henteu, rezeki anjeun bakal sumping tina taneuh anu mangrupa lawang khazanah rohmat. Leres, sakumaha hiji kembang mangrupa eunteung alit panonpoé, panonpoé anu ageung ieu ogé mangrupa eunteung saukuran tétés tina hiji kilatan cahya anu tajalli tina Asma “Nûr” Panonpoé Azali di laut langit. Hé haté manusa! Tina ieu, sing kauninga ku anjeun panonpoé anu sapertos kumaha anu anjeun jadi eunteungna.
Saatos ngalaksanakeun sarat ieu, anjeun manggihan kasampurnaan anjeun. Nanging anjeun henteu tiasa ningali panonpoé sakumaha ayana dina nafsul-amr. Anjeun henteu ngartos hakékat éta tanpa panutup. Malah warna-warna sipat anjeun masihan hiji warna kana éta, sareng taropong anjeun anu kandel masang hiji rupa. Kamampuhan anjeun anu kawates nempatkeunana dina hiji wates.
Ayeuna anjeun ogé, hé filsuf ahli hikmah anu lebet kana Katre! Ku taropong tétés cai pamikiran anjeun, ku tangga filsafat, anjeun parantos maju nepi ka bulan, lebet kana bulan. Tingali, bulan dina dirina sorangan kandel, poék. Teu ngagaduhan pancaran cahya, teu ngagaduhan kahirupan. Usaha anjeun janten sia-sia, élmu anjeun leungit tanpa mangpaat.
Anjeun tiasa leupas tina poékna pegat harepan, tina sepi teu ngagaduhan saha-saha, tina gangguan roh-roh anu goréng, sareng tina kasieun sepi éta ku sarat-sarat ieu: ngantunkeun peuting tabiat, nyanghareup kana panonpoé hakékat, sareng percanten kalayan pasti yén cahya-cahya peuting ieu kalangkang cahya-cahya panonpoé beurang.
Saatos ngalaksanakeun sarat ieu, anjeun manggihan kasampurnaan anjeun. Minangka gaganti bulan anu fakir sareng poék, anjeun manggihan panonpoé anu agung. Nanging anjeun ogé, sapertos rerencangan anjeun anu hiji deui, henteu tiasa ningali panonpoé kalayan murni. Malah anjeun tiasa ningali di tukangeun tabir-tabir anu akal sareng filsafat anjeun parantos dalit sareng biasa kana éta, di tukangeun panutup-panutup anu ditenun ku élmu sareng hikmah anjeun, sareng dina hiji warna anu dipasihkeun ku kamampuhan anjeun.
Tah, rerencangan katilu anjeun anu sapertos Reşha, anu fakir sareng henteu warnaan, gancang nguap ku panas panonpoé, ngantunkeun egona, naék kana uap, angkat ka hawa. Bahan kandel dina dirina kahuruan ku seuneu cinta, robah janten nur ku pancaran cahya. Éta cekelan sareng ngadeukeutan hiji sorot anu datang tina tajalli pancaran éta.
Hé anu sapertos Reşha! Ku margi anjeun langsung janten eunteung panonpoé, dina tingkat mana waé anjeun aya, anjeun manggihan hiji liang, hiji jandéla pikeun ningali panonpoé sorangan kalayan murni dina cara kayakinan ningali langsung. Malah anjeun moal ngalaman kasusah masrahkeun karya-karya anéh panonpoé éta ka éta. Anjeun tiasa masihan sipat-sipat agung anu pantes pikeunna tanpa ragu. Dina masrahkeun karya-karya anu matak sieun karajaan dirina sorangan ka éta, teu aya hiji hal ogé anu tiasa nyepeng leungeun anjeun sareng ngajantenkeun anjeun mundur tina éta. Boh heureutna panghalang, boh wates kamampuhan, boh alitna eunteung, henteu ngabingungkeun anjeun; henteu nyurung anjeun ngalawan hakékat. Sabab ku ningali ka éta kalayan murni, ihlas, sareng langsung, anjeun parantos ngartos yén anu katingali dina tempat-tempat némbongan sareng anu kasaksian dina eunteung-eunteung téh sanés panonpoé, malah hiji jinis tajallina, hiji rupa pantulanana anu warnaan. Sanaos pantulan-pantulan éta gelar-gelarna, nanging henteu tiasa némbongkeun sakabéh karya kaagunganana.
Tah, dina perumpamaan anu campur sareng hakékat ieu, ku tilu jalan anu béda-béda sapertos kieu, angkat ka kasampurnaan. Dina kaistiméwaan kasampurnaan éta sareng rincian tingkat nyaksian, aranjeunna béda-béda. Nanging dina hasil, dina yakin kana anu leres, sareng dina ngabenerkeun hakékat, aranjeunna sapuk.
Tah, sakumaha hiji jalma peuting anu henteu kantos ningali panonpoé. Anjeunna ngan ningali hiji kalangkangna dina eunteung bulan. Anjeunna henteu tiasa ngahontal ku akal pancaran cahya anu agung sareng daya tarik anu matak sieun anu husus kagungan panonpoé. Malah anjeunna pasrah ka anu parantos ningali, tuluy nuturkeun.
Kitu ogé, anu henteu ngahontal tingkat pangageungna Asma-Asma sapertos Qadîr sareng Muhyî ku warisan Nabi Ahmad ﷺ, nampi hudang deui anu pangageungna sareng kiamat anu pangageungna ku nuturkeun, nyarios, “Ieu sanés pasualan akal.” Sabab hakékat hudang deui sareng kiamat mangrupa tempat némbongan Asma Pangageungna sareng darajat pangageungna sababaraha Asma. Saha anu paningalna henteu naék ka ditu, kapaksa nuturkeun. Saha anu pamikiranana lebet ka ditu, anjeunna ningali hudang deui sareng kiamat gampil sakadar peuting sareng beurang, usum tiis sareng usum semi, nampi kalayan katengtreman haté.
Tah, tina rusiah ieu, Al-Qur'an nyebat hudang deui sareng kiamat dina tingkat anu pangageungna, kalayan rincian anu panglengkepna, sareng Nabi urang ﷺ anu mangrupa tempat némbongan Asma Pangageungna masihan pangajaran. Nabi-nabi anu kapungkur mah, numutkeun tuntutan hikmah ngabimbing, henteu masihan pangajaran hudang deui dina darajat anu pangageungna, kalayan rincian anu panglegana, ka umat-umatna anu dina kadar nu tangtu aya dina kaayaan anu basajan sareng mimiti. Malah, tina rusiah ieu, sababaraha ahli kawalian henteu ningali atawa henteu tiasa némbongkeun sababaraha rukun iman dina tingkat anu pangageungna. Malah, tina rusiah ieu, darajat-darajat para ahli makrifat dina makrifat ka Alloh kacida béda. Seueur rusiah séjén sapertos ieu kabuka tina hakékat ieu.
Ayeuna, lantaran perumpamaan ieu ogé ngajantenkeun hakékat karasa dina kadar nu tangtu, sareng hakékat kacida legana sareng kacida jerona, urang ogé nganggap perumpamaan cekap. Urang moal lebet kana rusiah-rusiah anu ngalangkungan wates sareng kamampuhan urang.
DAHAN KATILU
Lantaran hadis-hadis mulya anu nyarioskeun tanda-tanda kiamat, kajadian-kajadian ahir jaman, sareng kautamaan sareng pahala sababaraha amal henteu kahartos kalayan saé, sababaraha ahli élmu anu ngandelkeun akalna parantos nyebat sababaraha di antarana lemah atawa palsu. Sababaraha anu imanna lemah sareng egona kuat ogé parantos dugi kana pangingkaran. Ayeuna urang moal lebet kana rincian. Urang ngan nerangkeun dua belas dasar.
Dasar Kahiji: Pasualan anu parantos urang jelaskeun dina patarosan sareng waleran di tungtung Kalimah Kadua Puluh. Ringkesanana nyaéta:
Agama téh hiji ujian, hiji cocoba. Éta misahkeun roh-roh anu luhur ti roh-roh anu rendah. Ku kituna, kajadian-kajadian anu dina mangsa salajengna bakal katingali ku panon unggal jalma kedah dicaritakeun ku cara anu henteu sagemblengna tetep teu dipikanyaho, sarta henteu écés nepi ka unggal jalma, daék atanapi henteu, kapaksa ngabenerkeun. Kedah muka lawang pikeun akal, henteu nyandak kabébasan milih tina leungeunna. Sabab upami hiji tanda kiamat katingali kalayan sagemblengna écés, unggal jalma kapaksa ngabenerkeun, waktu éta bakat anu sapertos batu bara bakal tetep babarengan sareng bakat anu sapertos inten. Rusiah kawajiban sareng hasil ujian leungit. Tah, ku sabab ieu, seueur pasualan sapertos pasualan Mahdi sareng Sufyan parantos seueur béda pamadegan. Malah riwayat-riwayat ogé kacida béda, parantos aya kaputusan-kaputusan anu silih papalingpang.
Dasar Kadua: Pasualan-pasualan Islam ngagaduhan lapisan-lapisan. Upami hiji peryogi bukti pasti, anu sanés nganggap sangkaan anu langkung kuat cekap. Anu séjén ngan peryogi nampi kalayan pasrah sareng henteu nolak. Ku kituna, dina unggal pasualan cabang atawa kajadian waktos anu sanés dasar-dasar iman, henteu dipénta kayakinan pasti sareng bukti pasti. Malah ngan henteu nolak sareng, kalayan pasrah, henteu ngaganggu.
Dasar Katilu: Dina mangsa para sahabat, seueur ulama Bani Israil sareng Nasrani lebet kana Islam. Pangaweruhna anu lami ogé babarengan sareng aranjeunna janten Muslim. Sababaraha pangaweruhna anu kapungkur anu ngalawan kanyataan disangka mangrupa kagungan Islam.
Dasar Kaopat: Sababaraha cariosan para perawi hadis mulya atawa harti-harti anu disimpulkeun ku aranjeunna dianggap tina téks hadis. Padahal lantaran manusa henteu bébas tina kalepatan, sababaraha simpulan atanapi cariosanana anu ngalawan kanyataan disangka hadis, tuluy diputuskeun lemah.
Dasar Kalima: ﺍِﻥَّ ﻓ۪ﻰ ﺍُﻣَّﺘ۪ﻰ ﻣُﺤَﺪَّﺛُﻮﻥَ, nyaéta ku rusiah ﻣُﻠْﻬَﻤُﻮﻥَ, sababaraha harti anu datang ku ilham para ahli hadis anu dipasihan ilham, anu sababaraha mangrupa ahli paningal batin sareng ahli kawalian, parantos dianggap hadis. Padahal ilham para wali, ku sababaraha gangguan, tiasa lepat. Tah, sababaraha tina jinis ieu tiasa tétéla ngalawan hakékat.
Dasar Kagenep: Aya sababaraha carita anu parantos kasohor di antara masarakat, anu janten siga paribasa. Henteu ditingali kana harti anu saéstuna. Ditingali kana tujuan naon éta ditepikeun. Tah, sababaraha kisah sareng carita tina jinis ieu anu parantos dipikawanoh di antara masarakat, ku Rasul Nu Mulya ﷺ parantos disebat minangka perumpamaan sareng kiasan pikeun hiji tujuan ngabimbing. Upami aya cacad dina harti nyata pasualan-pasualan sapertos ieu, éta kagungan adat sareng kabiasaan masarakat, sareng ngarujuk kana anu dipikawanoh sareng didangukeun sacara umum.
Dasar Katujuh: Aya seueur babandingan sareng perumpamaan anu, ku kaliwatna waktos atawa ku pindah tina leungeun élmu kana leungeun kabodoan, dianggap hakékat materi. Ragrag kana kalepatan. Upamana, dua malaikat Alloh anu namina “Tsawr” sareng “Hût”, anu dina alam misal dina rupa sapi jalu sareng lauk, di antara para pangawas sato darat sareng laut, saolah-olah disangka hiji sapi jalu ageung sareng hiji lauk jasmani, tuluy hadisna diganggu.
Malahan, upamana, dina hiji waktos di payuneun Nabi, kadangu hiji sora anu jero. Rasul Nu Mulya ﷺ ngadawuh, “Sora ribut ieu sora hiji batu anu parantos ngagulundung salami tujuh puluh taun, sareng ngan dina menit ieu ragrag ka dasar naraka.” Tah, anu nguping hadis ieu nanging henteu dugi kana hakékat, nyimpang kana pangingkaran. Padahal pasti tetep yén dua puluh menit saatos hadis éta, hiji jalma sumping sareng nyarios ka Rasul Nu Mulya ﷺ, “Munafik anu kasohor parantos maot dua puluh menit kapengker.” Rasul Nu Mulya ﷺ parantos nerangkeun kalayan kacida fasihna yén munafik anu parantos umur tujuh puluh taun éta, salaku hiji batu naraka, salami sakabéh waktos umurna anjeunna mundur, ragrag ka tingkat anu panghandapna, kana kufur. Alloh dina menit maot éta ngajantenkeun sora éta kadangu, ngajantenkeunana hiji tanda pikeun éta.
Dasar Kadalapan: Gusti Hakîm Mutlak, di nagri cocoba sareng médan ujian ieu, nyumputkeun hal-hal anu kacida pentingna di antara hal-hal anu seueur. Seueur hikmah, seueur kahadéan patali sareng nyumputkeun éta. Upamana, Mantenna nyumputkeun Lailatul Qadar dina sakabéh Ramadan; waktos doa ditarima dina dinten Jumaah; wali-Na anu ditarima di antara manusa; ajal dina umur; sareng waktos kiamat dina umur dunya. Sabab upami ajal manusa ditangtukeun, dugi ka satengah umurna bakal aya lalawora mutlak, saatos satengahna bakal masihan kasieun sapertos angkat saléngkah-saléngkah ka tihang gantung. Padahal kahadéan pikeun ngajaga kasaimbangan aherat sareng dunya sareng salawasna aya di antara sieun sareng harepan nungtut yén unggal menit boh maot boh hirup mungkin. Dina kaayaan ieu, umur dua puluh taun anu henteu pasti dina cara anu samar langkung dipilih tibatan umur sarébu taun anu pasti.
Tah, kiamat ogé ajal dunya anu mangrupa manusa ageung ieu. Upami waktosna ditangtukeun, sakabéh abad awal sareng tengah bakal teuleum kana lalawora mutlak, sareng abad-abad ahir bakal tetep dina kasieun. Sakumaha manusa ku kahirupan pribadina patali sareng teras ayana bumina sareng désana, kitu ogé ku kahirupan masarakat sareng jinisna, anjeunna patali sareng hirupna bumi sareng dunya. Al-Qur'an ngadawuh ﺍِﻗْﺘَﺮَﺑَﺖِ ﺍﻟﺴَّﺎﻋَﺔُ. Ngadawuh, “Kiamat parantos deukeut.” Henteu sumpingna saatos sarébu langkung taun kaliwat henteu ngarusak deukeutna. Sabab kiamat téh ajal dunya. Dibandingkeun sareng umur dunya, sarébu atawa dua rébu taun téh sapertos hiji dua dinten atawa hiji dua menit dibandingkeun sareng hiji taun. Waktos kiamat sanés ngan ajal kamanusaan, nepi ka dibandingkeun sareng umurna sarta dianggap jauh.
Tah, ku sabab ieu Gusti Hakîm Mutlak nyumputkeun kiamat dina élmu-Na salaku salah sahiji lima perkara gaib. Tina rusiah henteu pasti ieu, unggal abad, malah mangsa kabagjaan anu mangrupa abad anu ningali hakékat, ogé salawasna sieun kana kiamat. Malah sababaraha nyarios, “Sarat-saratna ampir parantos muncul.”
Tah, jalma-jalma anu henteu adil anu henteu uninga kana hakékat ieu nyarios: “Naha pamikiran para sahabat anu diajar rincian aherat, anu haténa waspada sareng paningalna seukeut, saolah-olah pamikiranana ragrag sarébu taun jauh tina hakékat, nyangka hiji hakékat anu dina waktos dunya anu bakal datang sumping saatos sarébu opat ratus taun téh deukeut dina abadna?”
Waleran: Sabab para sahabat, tina feyz paguneman kanabian, langkung ti unggal jalma mikiran nagri aherat, uninga yén dunya bakal sirna, ngartos hikmah Alloh dina henteu pastina waktos kiamat, salawasna nyandak posisi ngantosan ajal dunya ogé sapertos ajal pribadi, sarta damel kalayan soson-soson pikeun aheratna. Rasul Nu Mulya ﷺ ngulang, “Antosan kiamat, nantikeunana,” téh hiji bimbingan Nabi anu timbul tina hikmah ieu. Sanés ku kaputusan wahyu ngeunaan kajadian anu waktuna pasti, nepi ka janten jauh tina hakékat. Sabab anu nangtukeun téh béda, hikmah téh béda. Tah, dawuhan Nabi ﷺ tina jinis ieu timbul tina hikmah henteu pasti.
Malahan, tina rusiah ieu, jalma-jalma sapertos Mahdi sareng Sufyan anu bakal sumping dina ahir jaman parantos diantosan lami sateuacanna, malah dina mangsa tabi'in, sareng aya harepan pikeun ngahontal mangsana. Malah sababaraha ahli kawalian parantos nyarios, “Aranjeunna parantos kaliwat.” Tah, dina ieu ogé, sapertos kiamat, hikmah Alloh nungtut yén waktos-waktosna henteu ditangtukeun. Sabab unggal waktos, unggal abad, peryogi harti “Mahdi” anu bakal janten dasar pikeun nguatkeun kakuatan batin sareng nyalametkeun tina pegat harepan. Dina harti ieu, kedah aya bagian unggal abad.
Malahan, supados henteu nuturkeun jalma-jalma goréng dina lalawora sareng henteu ngaleupaskeun tali kendali nafsu dina henteu maliré, unggal abad kedah ngajauhan sareng sieun ka jalma-jalma matak sieun anu bakal mingpin kamunafikan. Upami ditangtukeun, kahadéan bimbingan umum bakal leungit.
Ayeuna, bédana sareng rusiah riwayat-riwayat ngeunaan jalma-jalma sapertos Mahdi nyaéta:
Para panapsir hadis parantos nyaluyukeun téks hadis-hadis kana tafsir sareng simpulanana. Upamana, lantaran puseur karajaan waktu éta aya di Syam atawa Madinah, aranjeunna ngabayangkeun kajadian-kajadian Mahdi atawa Sufyan di tempat-tempat sapertos Basrah, Kufah, sareng Syam anu aya di sabudeureun puseur karajaan, tuluy napsirkeun sapertos kitu. Malah aranjeunna ngabayangkeun karya-karya ageung anu kagungan kapribadian maknawi jalma-jalma éta atawa jamaah anu diwakilanna, dina diri jalma-jalma éta; aranjeunna napsirkeun ku cara anu masihan rupa saolah-olah nalika jalma-jalma luar biasa éta muncul, sakabéh masarakat bakal wanoh ka aranjeunna. Padahal urang parantos nyarios: dunya ieu médan cocoba. Lawang dibuka pikeun akal, nanging kabébasan milih henteu dicandak tina leungeunna. Ku kituna, nalika jalma-jalma éta, malah Dajjal anu matak sieun éta ogé, muncul, seueur jalma, malah dirina sorangan ogé, mimitina henteu uninga yén dirina Dajjal. Malah jalma-jalma ahir jaman éta tiasa dipikawanoh ku perhatian cahya iman.
Ngeunaan Dajjal anu mangrupa salah sahiji tanda kiamat, diriwayatkeun dina hadis mulya, “Dinten kahijina hiji taun, dinten kaduana hiji bulan, dinten katiluna hiji minggu, dinten kaopatna sapertos dinten-dinten séjén. Nalika muncul, dunya bakal nguping. Dina opat puluh dinten anjeunna ngurilingan dunya.” Jalma-jalma anu henteu adil parantos nyebat riwayat ieu mustahil. Hâsyâ, aranjeunna parantos ngingkari sareng ngabatalkeun riwayat ieu. Padahal ﻭَﺍﻟْﻌِﻠْﻢُ ﻋِﻨْﺪَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ, hakékatna kedah kieu:
Di kalér, anu mangrupa alam kufur anu pangkandelna, ieu isyarat yén hiji jalma anu bakal mingpin hiji arus ageung anu disaring tina pikiran kufur para penganut tabiat sareng anu bakal ngingkari kailahian, bakal muncul ti sisi kalér. Dina isyarat ieu aya hiji lambang hikmah: di lingkungan anu deukeut ka Kutub Kalér, sakabéh taun téh hiji peuting sareng hiji beurang. Genep bulan peuting, genep bulan beurang. “Hiji dinten Dajjal téh hiji taun,” isyarat munculna di deukeut lingkungan éta. Maksud tina ngucapkeun “Dinten kaduana hiji bulan,” nyaéta beuki sumping ti kalér ka sisi ieu, sakapeung dina hiji bulan usum panas panonpoé henteu surup. Ieu ogé isyarat Dajjal kaluar ti kalér sareng ngalanggar ka arah alam peradaban. Ku masrahkeun dinten ka Dajjal, nunjukkeun kana isyarat ieu. Beuki sumping ka sisi ieu, dina hiji minggu panonpoé henteu surup. Beuki sumping deui, antara medal sareng surup lumangsung tilu jam. Nalika sim kuring janten tawanan di Rusia, sim kuring aya di tempat sapertos kitu. Deukeut ka urang aya hiji tempat anu dina hiji minggu panonpoé henteu surup. Aranjeunna angkat ka ditu pikeun ningali. Sarat yén “Nalika Dajjal muncul, sakabéh dunya bakal nguping,” parantos diréngsékeun ku telegraf sareng radio. Ngurilinganna dina opat puluh dinten ogé parantos diréngsékeun ku karéta api sareng kapal terbang anu mangrupa tungganganana. Para jalma anu ngingkari anu kapungkur ningali dua sarat ieu mustahil, ayeuna ningali biasa.
Lantaran sim kuring parantos nyerat rada rinci dina hiji risalah ngeunaan Ya'juj sareng Ma'juj sareng Tembok, anu mangrupa tanda-tanda kiamat, urang masrahkeun kana éta, sarta di dieu ngan nyarios ieu: Aya dina riwayat-riwayat yén golongan-golongan anu kapungkur ngancurkeun kahirupan masarakat manusa kalayan gelar Manchu sareng Mongol, sareng anu nyababkeun diwangunna Tembok Cina, bakal deui ngancurkeun peradaban manusa ku hiji pamikiran sapertos anarkisme deukeut kiamat.
Sababaraha jalma anu ngingkari nyarios: Di mana golongan-golongan anu parantos ngalakukeun sareng anu bakal ngalakukeun hal-hal anéh anu sakitu lobana ieu?
Waleran: Hiji musibat sapertos simeut aya kalayan jumlah anu kacida lobana dina hiji usum. Nalika usum robah, hakékat golongan-golongan anu seueur anu ngarusak nagara éta nyumput dina sababaraha individu anu kawates. Nalika waktosna sumping deui, ku paréntah Alloh, tina individu-individu anu kawates éta karuksakan anu sami dimimitian deui kalayan jumlah anu kacida lobana. Saolah-olah hakékat bangsana jadi ipis, henteu pegat. Nalika usumna sumping deui, muncul. Persis kitu ogé, golongan-golongan anu dina hiji waktos ngacaukeun dunya éta, kalayan idin Alloh, nalika usumna sumping, golongan anu sami éta bakal ngacaukeun peradaban manusa. Nanging anu ngagerakkeunana némbongan dina rupa anu sanés. لَا ﻳَﻌْﻠَﻢُ ﺍﻟْﻐَﻴْﺐَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ
Dasar Kasalapan: Hasil sababaraha pasualan iman ningali alam anu kawates sareng heureut ieu. Sababaraha anu sanés ningali alam aherat anu lega sareng mutlak. Lantaran sababaraha hadis mulya ngeunaan kautamaan sareng pahala amal datang ku gaya anu fasih pikeun masihan pangaruh anu saluyu pikeun pangjurung sareng panyingsieunan, jalma-jalma anu henteu taliti nyangka éta kaleuleuwihan. Padahal lantaran sadayana éta murni leres sareng murni hakékat, teu aya ngagedé-gedékeun sareng kaleuleuwihan di jerona.
Di antarana, hadis ieu anu panglobana ngaganggu pikiran jalma-jalma anu henteu adil: ﻟَﻮْ ﻭُﺯِﻧَﺖِ ﺍﻟﺪُّﻧْﻴَﺎ ﻋِﻨْﺪَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺟَﻨَﺎﺡَ ﺑَﻌُﻮﺿَﺔٍ ﻣَﺎ ﺷَﺮِﺏَ ﺍﻟْﻜَﺎﻓِﺮُ ﻣِﻨْﻬَﺎ ﺟُﺮْﻋَﺔَ ﻣَﺎﺀٍ -ﺍﻭ ﻛﻤﺎ ﻗﺎﻝ — hartos mulya: “Upami dunya ngagaduhan ajén sakadar jangjang laleur di payuneun Alloh, kaum kafir moal nginum hiji teguk cai tina éta.” Hakékatna nyaéta: ungkapan ﻋِﻨْﺪَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ hartosna tina alam anu langgeng. Leres, cahya sakadar jangjang laleur tina alam anu langgeng, ku margi langgeng salawasna, langkung seueur tibatan cahya samentawis anu bakal ngeusi beungeut bumi. Hartosna, sanés ngabandingkeun dunya ageung sareng hiji jangjang laleur; malah hartosna dunya pribadi unggal jalma anu netep dina umur anu pondok pisan henteu tiasa dibandingkeun sareng feyz Alloh sareng paparin Alloh anu tetep, sakadar jangjang laleur tina alam anu langgeng.
Malahan dunya ngagaduhan dua raray, malah tilu raray. Hiji eunteung-eunteung Asma Alloh. Anu hiji deui ningali aherat, kebon aherat. Anu hiji deui ningali sirna, teu aya. Éta dunya jalma-jalma sesat anu urang uninga, anu henteu diridhoan ku Alloh. Hartosna, ieu isyarat yén sanés dunya ageung anu mangrupa eunteung-eunteung Asmaul Husna, surat-surat Gusti Shamad, sareng kebon aherat; malah dunya para pamuja dunya anu ngalawan aherat sareng mangrupa asal sakabéh dosa sareng sumber musibat, henteu ngahontal ajén hiji zarah anu langgeng salawasna anu dipasihkeun ka jalma-jalma iman di alam aherat.
Tah, di mana hakékat ieu anu pangleresna sareng soson-soson, sareng di mana harti anu kahartos ku kaum ingkar anu henteu adil? Di mana harti anu disangka paling kaleuleuwihan sareng paling ngagedé-gedékeun ku kaum ingkar anu henteu adil éta?
Malahan, upamana, salah sahiji anu ku kaum ingkar anu henteu adil disangka kaleuleuwihan, malah dianggap kaleuleuwihan sareng ngagedé-gedékeun anu mustahil, nyaéta riwayat-riwayat anu datang ngeunaan pahala amal sareng kautamaan sababaraha surah. Upamana, aya riwayat yén “Al-Fâtihah ngagaduhan pahala sakumaha Al-Qur'an,” “Surah Al-Ikhlâsh sapertilu Al-Qur'an,” “Surah Idzâ zulzilatil-ardh saparapat,” “Surah Qul yâ ayyuhal-kâfirûn saparapat,” “Surah Yâsin sapuluh kali sakumaha Al-Qur'an.”
Tah, jalma-jalma anu henteu adil sareng henteu taliti parantos nyarios: “Ieu mustahil. Sabab dina Al-Qur'an aya Yâsin sareng anu sanés anu ngagaduhan kautamaan ogé. Ku sabab éta janten tanpa harti.”
Waleran: Hakékatna nyaéta: unggal aksara Al-Qur'an Al-Hakîm ngagaduhan hiji pahala, hiji kahadéan. Tina karunia Alloh, pahala aksara-aksara éta ngaluarkeun bulir, sakapeung ngahasilkeun sapuluh siki, sakapeung tujuh puluh, sakapeung tujuh ratus, sapertos aksara-aksara Ayat Kursi; sakapeung sarébu lima ratus, sapertos aksara-aksara Surah Al-Ikhlâsh; sakapeung sapuluh rébu, sapertos ayat-ayat anu dibaca dina Lailatul Bara'ah sareng anu pas dina waktos-waktos anu ditarima; sareng sakapeung tilu puluh rébu, sapertos lobana siki poppy, sapertos ayat-ayat anu dibaca dina Lailatul Qadar. Ku isyarat yén wengi éta saluyu sareng sarébu bulan, kahartos yén hiji aksarana dina wengi éta ngagaduhan tilu puluh rébu pahala. Tah, Al-Qur'an Al-Hakîm, sareng pahala anu ngalipet, tangtos henteu tiasa sareng henteu asup kana babandingan. Malah ku pahala asal tiasa dibandingkeun sareng sababaraha surah.
Upamana, urang nganggap hiji kebon anu dipelakan jagong, anu sarébu siki dipelak. Upami urang nganggap sababaraha siki parantos ngahasilkeun tujuh bulir, sareng dina unggal bulir aya saratus siki, waktu éta hiji siki saluyu sareng dua pertilu sakabéh kebon. Upamana, hiji ogé parantos ngahasilkeun sapuluh bulir, dina unggal-unggalna ngahasilkeun dua ratus siki. Waktu éta hiji siki téh dua kali siki-siki asal dina kebon. Bandingkeun saterasna sapertos kitu.
Ayeuna urang ngabayangkeun Al-Qur'an Al-Hakîm minangka hiji kebon samawi anu pinuh ku cahya sareng suci. Tah, unggal aksarana, kalayan pahala asalna, siga hiji siki. Bulir-bulirna moal diperhatoskeun. Éta tiasa dibandingkeun sareng surah sareng ayat anu diriwayatkeun ngeunaan kautamaanana, sapertos Surah Yâsin, Al-Ikhlâsh, Al-Fâtihah, Qul yâ ayyuhal-kâfirûn, Idzâ zulzilatil-ardh, sareng anu sanés.
Upamana, Al-Qur'an Al-Hakîm ngagaduhan tilu ratus rébu genep ratus dua puluh aksara, sareng Surah Al-Ikhlâsh sareng Basmalah genep puluh salapan. Tilu kali genep puluh salapan téh dua ratus tujuh aksara. Hartosna, kahadéan unggal aksara Surah Al-Ikhlâsh deukeut kana sarébu lima ratus.
Tah, upami aksara-aksara Surah Yâsin diitung, dibandingkeun sareng jumlah sakabéh aksara Al-Qur'an Al-Hakîm, sareng diperhatoskeun ngalipetna sapuluh kali, muncul hasil sapertos kieu: unggal aksara Yâsin Mulya ngagaduhan pahala sakitar deukeut lima ratus. Nyaéta tiasa diitung sakitu kahadéan.
Tah, upami anjeun nerapkeun anu sanés ogé ku ngabandingkeun sareng ieu, anjeun ngartos sakumaha lemesna, éndahna, leresna, sareng tanpa ngagedé-gedékeun hakékat éta.
Dasar Kasapuluh: Sakumaha dina kalolobaan golongan mahluk, dina lampah-lampah sareng amal-amal manusa ogé aya sababaraha conto anu luar biasa. Upami conto-conto éta parantos maju dina kahadéan, aranjeunna dasar kareueus jinis-jinis éta; upami henteu, dasar musibatna. Malah aranjeunna nyumput. Saolah-olah masing-masing janten hiji kapribadian maknawi, hiji cita-cita. Unggal conto séjén narékahan pikeun janten éta, sareng aya kamungkinan janten éta. Hartosna, conto anu sampurna sareng luar biasa éta aya sacara mutlak sareng samar, sareng mungkin aya di unggal tempat. Tina segi samar ieu, numutkeun logika tiasa diputuskeun umum dina rupa proposisi kamungkinan. Nyaéta, unggal amal mungkin tiasa masihan hasil sapertos kitu.
Upamana, “Saha anu ngalaksanakeun solat dua rakaat dina waktos anu tangtu, éta sakumaha hiji haji.” Tah, nyata yén solat dua rakaat dina sababaraha waktos saluyu sareng hiji haji. Dina unggal solat dua rakaat, harti ieu mungkin sacara umum. Hartosna, riwayat-riwayat tina jinis ieu, kajadianana henteu salawasna sareng umum sacara nyata. Sabab ku margi nampi ngagaduhan sarat-sarat, éta kaluar tina umum sareng salawasna. Malah boh sacara nyata samentawis sareng mutlak, atawa mungkin sareng umum. Hartosna, umum dina hadis tina jinis ieu tina segi kamungkinan.
Upamana, “Gibah sapertos maéhan.” Hartosna, dina gibah aya hiji conto anu langkung ngabahayakeun tibatan racun anu maéhan, sapertos maéhan. Upamana, “Hiji cariosan anu saé ngagentos hiji sedekah ageung sapertos ngabébaskeun hiji abdi.”
Ayeuna, pikeun ngajurung sareng ngadorong, kamungkinan ayana conto sampurna anu samar éta di unggal tempat sacara mutlak dipintonkeun salaku hal anu kajadian, pikeun ngagerakkeun sumanget kana kahadéan sareng kabencian kana kagoréngan.
Malahan, hal-hal alam anu langgeng salawasna henteu ditimbang ku ukuran alam ieu. Anu pangageungna di dieu henteu tiasa sarimbag sareng anu pangleutikna di ditu. Lantaran pahala amal ningali alam éta, paningal dunya urang janten heureut pikeunna. Urang henteu tiasa ngahontalna ku akal. Upamana, ﻣَﻦْ ﻗَﺮَﺍَ ﻫٰﺬَﺍ ﺍُﻋْﻄِﻰَ ﻟَﻪُ ﻣِﺜْﻞُ ﺛَﻮَﺍﺏِ ﻣُﻮﺳٰﻰ ﻭَ ﻫَﺎﺭُﻭﻥَ, nyaéta: ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ ﻭَ ﺭَﺏِّ الْاَرَض۪ينَ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ، ﻭَﻟَﻪُ ﺍﻟْﻜِﺒْﺮِﻳَﺎﺀُ ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ ﻭَ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﻌَﺰ۪ﻳﺰُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ ٭ ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ ﻭَ ﺭَﺏِّ الْاَرَض۪ينَ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ، ﻭَﻟَﻪُ ﺍﻟْﻌَﻈَﻤَﺔُ ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ ﻭَ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﻌَﺰ۪ﻳﺰُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ ٭ ﻭَﻟَﻪُ ﺍﻟْﻤُﻠْﻚُ ﺭَﺏُّ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ ﻭَ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﻌَﺰ۪ﻳﺰُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ
Riwayat-riwayat sapertos ieu anu panglobana narik perhatian jalma-jalma anu henteu adil sareng henteu taliti. Hakékatna nyaéta: Di dunya, ku paningal urang anu heureut sareng pamikiran urang anu pondok pisan, urang uninga dina darajat naon urang ngabayangkeun pahala Musa sareng Harun 'alaihimas-salam. Di alam anu langgeng salawasna, Gusti Rahîm Mutlak, dina kabagjaan langgeng, hakékat pahala anu bakal dipasihkeun ku Mantenna ka hiji abdi-Na anu dina kabutuhan anu teu aya tungtungna, minangka balasan hiji wirid, tiasa sarua sareng pahala dua jalma éta, nanging pahala anu lebet kana lingkungan élmu sareng perkiraan urang.
Upamana, hiji jalma Badui anu liar henteu kantos ningali raja. Henteu uninga kana kaagungan karajaan. Kumaha anjeunna ngabayangkeun hiji juragan di hiji désa, ku pamikiran anu kawates éta anjeunna uninga ka raja salaku hiji juragan anu rada langkung ageung tibatan éta. Malah di urang aya hiji golongan anu polos, anu kapungkur nyarios, “Naon anu dilakukeun ku raja di gigireun tungkuna sareng di luhureun pancina, di gigireun sup bulgur anu diasakna, juragan urang uninga kana éta.” Hartosna, aranjeunna ngabayangkeun raja dina kaayaan anu sakitu heureutna sareng dina rupa anu sakitu biasana, nepi ka anjeunna ngasak sup bulgurna sorangan; saolah-olah aranjeunna nganggap anjeunna dina kaagungan hiji kaptén. Ayeuna upami aya anu nyarios ka salah sahiji jalma éta, “Upami anjeun dinten ieu ngalakukeun padamelan ieu pikeun sim kuring, sim kuring bakal masihan ka anjeun hiji kaagungan sakumaha kaagungan raja anu anjeun uninga,” nyaéta sim kuring bakal masihan hiji darajat sakumaha kaptén, cariosan éta leres. Sabab tina kaagungan karajaan, anu lebet kana lingkungan pamikiranana anu heureut ngan kaagungan sakumaha hiji kaptén.
Tah, ku paningal dunya, ku pamikiran urang anu heureut, urang henteu tiasa mikiran hakékat-hakékat pahala anu nyanghareup kana aherat sakumaha jalma Badui éta ogé. Ieu sanés babandingan sareng pahala sajati Hazrat Musa sareng Harun 'alaihimas-salam anu henteu urang uninga, sabab kaidah babandingan ngabandingkeun anu henteu dipikanyaho sareng anu dipikanyaho; malah anu dibandingkeun nyaéta pahala sajati hiji abdi mukmin pikeun hiji wiridna, anu henteu urang uninga, sareng pahala dua jalma éta anu urang uninga sareng anu lebet kana perkiraan urang.
Malahan, beungeut laut sareng pupil panon tétés sarua dina nyepeng pantulan panonpoé anu lengkep. Bédana dina kaayaanana. Hakékat pahala anu mantul dina eunteung roh Hazrat Musa sareng Harun 'alaihimas-salam anu siga laut, mangrupa hakékat pahala anu sami anu ditampi tina hiji ayat ku hiji abdi mukmin anu siga hiji tétés. Dina hakékat sareng jumlah, éta hiji. Kaayaan mah tunduk kana kamampuhan.
Malahan, sakapeung hiji kecap, hiji tasbih, muka hiji khazanah kabagjaan anu henteu kabuka ku genep puluh taun khidmah. Hartosna, aya sababaraha kaayaan anu hiji ayat tiasa masihan mangpaat sakumaha Al-Qur'an.
Malahan feyz Alloh anu ditampi dina hiji ayat ku Rasul Nu Mulya ﷺ, anu janten tempat némbongan Asma Pangageungna, tiasa sakumaha sakabéh feyz hiji nabi. Upami diucapkeun yén hiji mukmin anu ku warisan Nabi Ahmad janten tempat némbongan kalangkang Asma Pangageungna, numutkeun kamampuhanana sorangan, nampi pahala anu dina jumlahna sakumaha feyz hiji nabi, éta henteu tiasa ngalawan hakékat.
Malahan pahala sareng kautamaan asal tina alam cahya. Hiji alam tina alam éta tiasa muat dina hiji zarah. Sakumaha dina hiji kaca anu saukuran zarah alit, langit sareng béntang-béntangna tiasa katingali, kitu ogé dina hiji zikir atawa hiji ayat anu janten transparan ku niat anu ihlas, pahala sareng kautamaan anu pinuh ku cahya sapertos langit tiasa netep.
Hasil Cariosan: Hé jalma anu henteu adil sareng henteu taliti, anu imanna lemah, filsafatna kuat, anu mentingkeun diri sareng resep ngiritik! Perhatoskeun sapuluh dasar ieu. Teras ulah sodorkeun ramo bantahan anu bakal ngarusak hadis-hadis mulya sareng, ku kituna, tingkat kasucian Rasul Nu Mulya ﷺ, ku ngajantenkeun alesan hiji riwayat anu ku anjeun ditingali ngalawan hakékat sareng pasti papalingpang sareng kanyataan! Sabab mimitina, sapuluh lingkungan sapuluh dasar éta ngajantenkeun anjeun mundur tina pangingkaran. Éta nyarios, “Upami aya cacad anu nyata, éta kagungan urang,” henteu tiasa dirujuk kana hadis. “Upami henteu nyata, éta kagungan pamahaman anjeun anu goréng,” ceuk éta.
Cindekna: Pikeun ngingkari sareng nolak, kedah ngabohongkeun sareng ngabatalkeun sapuluh dasar ieu. Ayeuna, upami anjeun adil, saatos mikiran sapuluh dasar ieu kalayan kacida talitina, ulah narékahan ngingkari hiji hadis anu ku akal anjeun ditingali ngalawan hakékat! Ucapkeun, “Boh aya tafsirna, boh aya takwilna, boh aya tabirna,” ulah ngaganggu!
Dasar Kasabelas: Sakumaha Al-Qur'an Al-Hakîm ngagaduhan ayat-ayat mutasyabih, peryogi takwil atawa nungtut pasrah mutlak, hadis-hadis ogé ngagaduhan hal-hal rumit sapertos mutasyabih Al-Qur'an. Sakapeung peryogi tafsir sareng tabir anu kacida talitina. Aranjeun tiasa nganggap conto-conto anu kapungkur cekap.
Leres, sakumaha jalma anu sadar napsirkeun impian jalma anu saré, kitu ogé sakapeung hiji jalma anu saré nguping cariosan jalma-jalma anu hudang anu nyarios di gigireunana, nanging masihan harti, napsirkeun ku cara anu nyaluyukeun kana alam impianana sorangan. Kitu ogé, hé jalma anu henteu adil, anu disarékeun dina saré lalawora sareng filsafat! Anu ditingali ku jalma anu janten tempat némbongan rusiah ﻣَﺎ ﺯَﺍﻍَ ﺍﻟْﺒَﺼَﺮُ ﻭَﻣَﺎ ﻃَﻐٰﻰ sareng kaputusan ﺗَﻨَﺎﻡُ ﻋَﻴْﻨ۪ﻰ وَلَا ﻳَﻨَﺎﻡُ ﻗَﻠْﺒ۪ﻰ, anu saéstuna sadar sareng hudang, ulah anjeun ingkari dina impian anjeun sorangan, nanging napsirkeun. Leres, upami hiji jalma anu saré digigit ku hiji laleur, sakapeung anjeunna nganggap hiji hakékat impian sapertos nampi tatu dina perang anu matak sieun. Upami ditaros, anjeunna bakal nyarios, “Saéstuna abdi tatu. Meriam sareng bedil ditembakkeun ka abdi.” Jalma-jalma anu calik di gigireunana seuri kana kasangsaraanana dina saré. Tah, paningal lalawora sareng pamikiran filsafat anu diliputan saré ieu tangtos henteu tiasa janten batu pangukur hakékat-hakékat kanabian.
Dasar Kadua Belas: Paningal kanabian, tauhid, sareng iman, lantaran ningali ka kaésaan, aherat, sareng kailahian, ningali hakékat-hakékat numutkeun éta. Paningal para ahli filsafat sareng hikmah ningali ka kasrah, sabab-sabab, sareng tabiat, ningali numutkeun éta. Sudut pandang kacida jauhna ti sasamana. Tujuan anu pangageungna para ahli filsafat téh alit sareng henteu penting dugi kana kadar henteu katingali dina tujuan-tujuan para ahli usuluddin sareng ulama élmu kalam.
Tah, ku sabab éta para ahli hikmah parantos kacida majuna dina ngarincikeun hakékat anu aya sareng kaayaan-kaayaanana anu lemes. Nanging dina élmu luhur ngeunaan Alloh sareng aherat anu mangrupa hikmah sajati, aranjeunna sakitu katinggaleunna, nepi ka langkung katinggaleun tibatan mukmin anu pangbasajanna. Jalma-jalma anu henteu ngartos rusiah ieu nyangka para ahli tahkik Islam katinggaleun dibandingkeun sareng para filsuf. Padahal kumaha jalma-jalma anu akalna parantos turun kana panonna sareng tilelep dina kasrah tiasa sanggup ngahontal jalma-jalma anu ku warisan kanabian parantos ngahontal tujuan-tujuan suci anu luhur.
Malahan nalika hiji hal ditingali ku dua paningal, éta némbongkeun dua hakékat anu béda. Duanana tiasa hakékat. Teu aya hiji hakékat pasti élmu sains ogé anu tiasa ngaganggu hakékat-hakékat suci Al-Qur'an. Leungeun pondok élmu sains henteu tiasa ngahontal tungtung jubahna anu suci sareng luhur. Urang nyebat hiji conto minangka sampel:
Upamana, upami bumi ditingali ku paningal para ahli hikmah, hakékatna nyaéta: ngider di sabudeureun panonpoé, sapertos hiji planét sedeng di antara béntang-béntang anu teu aya watesna. Hiji mahluk alit dibandingkeun sareng béntang-béntang. Nanging nalika ditingali ku paningal para ahli Al-Qur'an, sakumaha anu parantos dijelaskeun dina Kalimah Kalima Belas, hakékatna kieu: manusa anu mangrupa buah alam, lantaran hiji kaajaiban kakawasaan anu paling ngaliput, paling éndah, paling henteu mampuh, paling mulya, paling lemah, sareng paling lemes, bumi anu janten ayunan sareng tempat cicingna, sareng alit sareng hinana sacara materi dibandingkeun sareng langit, sacara batin sareng seni parantos janten haté, puseur sakabéh jagat raya; tempat paméran, gelaran sakabéh kaajaiban seni-Na; tempat némbongan, titik fokus sakabéh tajalli Asma-Na; tempat kumpul, tempat pantulan kagiatan Gusti anu teu aya tungtungna; dasar, pasar daya nyipta Alloh anu teu aya watesna, hususna pangayakeun anu béréhan tina seueur jinis alit tutuwuhan sareng sato; tempat conto dina ukuran alit karya-karya dina alam-alam aherat anu kacida legana; alat tenun anu gancang damel pikeun tenunan anu langgeng salawasna; tempat niron anu gancang robah pikeun pamandangan-pamandangan anu langgeng salawasna; sareng kebon sareng tempat pangasuhan anu heureut sareng samentawis, anu gancang ngaluarkeun bulir tina siki-siki alit kebon-kebon anu tetep.
Tah, tina kaagungan batin sareng pentingna seni bumi ieu, Al-Qur'an Al-Hakîm ngabandingkeun bumi, anu siga hiji buah alit tina hiji tangkal ageung dibandingkeun sareng langit, sareng sakabéh langit, sapertos ngabandingkeun haté anu alit pisan sareng awak anu ageung, ngajantenkeunana sarimbang. Al-Qur'an nempatkeun bumi dina hiji sisi timbangan, sakabéh langit dina hiji sisi timbangan, sababaraha kali ngadawuh ﺭَﺏُّ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ ﻭَ الْاَرْضِ.
Tah, bandingkeun pasualan-pasualan séjén sareng ieu, sareng ngartos yén hakékat-hakékat filsafat anu tanpa roh sareng surem henteu tiasa papalingpang sareng hakékat-hakékat Al-Qur'an anu cemerlang sareng ngagaduhan roh. Lantaran sudut pandangna béda-béda, katingali béda-béda.