Kalimah Kaopat Belas
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍﻟٓﺮٰ ﻛِﺘَﺎﺏٌ ﺍُﺣْﻜِﻤَﺖْ ﺍٰﻳَﺎﺗُﻪُ ﺛُﻢَّ ﻓُﺼِّﻠَﺖْ ﻣِﻦْ ﻟَﺪُﻥْ ﺣَﻜ۪ﻴﻢٍ ﺧَﺒ۪ﻴﺮٍ
Pikeun naék kana sawaréh hakékat luhur sareng agung Al-Qur'an Al-Hakîm sareng hadis anu mangrupa juru tafsir sajati Al-Qur'an, urang baris nunjuk kana sawaréh hal anu sarupa sareng éta hakékat, salaku tangga anu baris ngabantosan manah-manah anu kirang pasrah sareng nurut; sareng dina panutupna baris dijéntrékeun hiji pangajaran sareng hiji rusiah inayah. Kumargi hal-hal anu sarupa sareng hasyr sareng kiamat tina éta hakékat-hakékat parantos disebatkeun dina Kalimah Kasapuluh, utamina dina Hakékat Kasalapanna, teu peryogi diulang. Mung urang nyebatkeun lima pasualan salaku conto tina hakékat-hakékat anu sanés.
Kahiji: sapertos ﺧَﻠَﻖَ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضَ ﻓ۪ﻰ ﺳِﺘَّﺔِ ﺍَﻳَّﺎﻡٍ anu hartina "Kami parantos nyiptakeun langit-langit sareng bumi dina genep dinten", sareng anu malah nunjuk kana hirupna dunya manusa sareng alam sato salami genep dinten kalayan dinten-dinten Al-Qur'an anu mangrupa waktos panjang sapertos sarébu sareng lima puluh rébu taun; pikeun yakin kana hakékat luhurna éta, urang némbongkeun ka paningal langsung alam-alam anu ngalir, jagat raya anu ngalih sareng dunya-dunya anu sakedapan, anu diciptakeun ku Gusti Fâthir Dzul-Jalâl dina unggal abad, unggal taun sareng unggal dinten, anu masing-masing ibarat sapoé. Leres, saolah-olah dunya-dunya ogé masing-masing hiji tamu sapertos manusa. Dina unggal usum, ku paréntah Zat Nu Kagungan Kaagungan, alam pinuh sareng kosong.
Kadua: sapertos pikeun yakin kana hakékat luhur anu dikedalkeun ku ayat-ayat sapertos وَلَا ﺭَﻃْﺐٍ وَلَا ﻳَﺎﺑِﺲٍ اِلَّا ﻓ۪ﻰ ﻛِﺘَﺎﺏٍ ﻣُﺒ۪ﻴﻦٍ ٭ ﻭَﻛُﻞَّ ﺷَﻰْﺀٍ ﺍَﺣْﺼَﻴْﻨَﺎﻩُ ﻓ۪ٓﻰ ﺍِﻣَﺎﻡٍ ﻣُﺒ۪ﻴﻦٍ ٭ لَا ﻳَﻌْﺰُﺏُ ﻋَﻨْﻪُ ﻣِﺜْﻘَﺎﻝُ ﺫَﺭَّﺓٍ ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَلَا ﻓِﻰ الْاَرْضِ وَلَٓا ﺍَﺻْﻐَﺮُ ﻣِﻦْ ﺫٰﻟِﻚَ وَلَٓا ﺍَﻛْﺒَﺮُ اِلَّا ﻓ۪ﻰ ﻛِﺘَﺎﺏٍ ﻣُﺒ۪ﻴﻦٍ, anu hartina "Sadaya barang kalayan sadaya kaayaanana, sateuacan janten aya, saatos janten aya sareng saatos angkat, parantos ditulis, sareng ditulis, sareng nuju ditulis"; urang némbongkeun ka paningal langsung yén Gusti Naqqâsy Dzul-Jalâl ngamuat sareng ngajaga dina wangun batin, dina siki, binih sareng akar, daptar ayana, riwayat hirup sareng aturan-aturan gerak mahluk-mahluk tartib anu teu kaétang, anu digentos ku Mantenna dina unggal usum, utamina dina usum semi, dina kaca beungeut bumi; sareng saatos sirna, Mantenna nyeratna sarua pisan ku kalam takdir-Na, dina cara batin, dina hasil-hasilna, dina binih-binih alitna anu basajan; malah dina unggal usum semi anu sakedapan, naon waé anu baseuh sareng garing dijaga ku Mantenna kalayan katartiban anu sampurna dina binih-binih anu ibarat zarah-zarah kawates sareng tulang-tulang, dina kai-kai anu maot. Saolah-olah unggal usum semi, sapertos hiji kembang, dipasangkeun sareng dicabut, disimpen sareng diangkat tina beungeut bumi, ku panangan Gusti Jamîl sareng Jalîl kalayan kacida tartib sareng saimbangna.
Sanaos hakékat sapertos ieu, kasasaran manusa anu pangahéngna nyaéta nganggap tulisan fitrah ieu, pola karya ieu sareng jidar hikmah ieu anu nampi lampah, anu mangrupa daptar karya Rabbani sareng mung hiji tajalli pantulan Lauhul-Mahfûzh, anu mangrupa kaca kalam takdir, sareng anu dina basa ahli lalawora disebat tabiat; salaku sumber sareng anu ngalakukeun, ku nyebutna tabiat anu mangaruhan. ﺍَﻳْﻦَ ﺍﻟﺜَّﺮَﺍ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺜُّﺮَﻳَّﺎ. Di mana hakékat? Di mana anggapan ahli lalawora?
Katilu: sapertos pikeun naék kana hakékat anu digambarkeun ku Juru Wartos Nu Leres ﷺ ngeunaan malaikat anu mawa arsy, sareng malaikat anu ditugaskeun ka bumi sareng langit-langit, sareng sawaréh malaikat anu sanés; sapertos yén aranjeunna ngagaduhan opat puluh rébu sirah, dina unggal sirah aya opat puluh rébu létah, sareng dina unggal létah tasbih dina opat puluh rébu cara, sareng anu ngedalkeun katartiban, kajembaran sareng legana ubudiyahna; perhatoskeun ieu, yén Zat Nu Kagungan Kaagungan, ku ayat-ayat sapertos ﺗُﺴَﺒِّﺢُ ﻟَﻪُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕُ ﺍﻟﺴَّﺒْﻊُ وَالْاَرْضُ ﻭَﻣَﻦْ ﻓ۪ﻴﻬِﻦَّ ٭ ﺍِﻧَّﺎ ﺳَﺨَّﺮْﻧَﺎ ﺍﻟْﺠِﺒَﺎﻝَ ﻣَﻌَﻪُ ﻳُﺴَﺒِّﺤْﻦَ ٭ ﺍِﻧَّﺎ ﻋَﺮَﺿْﻨَﺎ الْاَمَانَةَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ ﻭَﺍﻟْﺠِﺒَﺎﻝِ ngajelaskeun kalayan écés, anu némbongkeun yén mahluk anu pangageungna sareng pangjembarna ogé tasbih dumasar kana kajembaranana sareng dina cara anu merenah pikeun kaagunganana; sareng mémang katingali sapertos kitu.
Leres, sakumaha kecap-kecap tasbih langit-langit ieu, anu mangrupa hiji laut anu tasbih, nyaéta panonpoé-panonpoé, bulan-bulan sareng béntang-béntang; kecap-kecap puji bumi ieu ogé, anu mangrupa hiji manuk anu tasbih sareng muji, nyaéta sato-sato, tutuwuhan sareng tangkal-tangkal. Hartina, sakumaha unggal tangkal sareng unggal béntang ngagaduhan tasbih séwang-séwangan, bumi ogé, sareng unggal buana bumi, sareng unggal gunung sareng walungan, sareng darat sareng lautna, sareng unggal orbit langit-langit, sareng unggal rasi béntangna, masing-masing ngagaduhan hiji tasbih anu jembar. Tangtos aya hiji malaikat anu ditugaskeun kana bumi ieu anu ngagaduhan rébuan sirah, dina unggal sirahna aya ratusan rébu létah, sareng dina unggal létahna kembang-kembang tasbih sareng buah-buah puji dina saratus rébu cara; anu baris nafsirkeun sareng némbongkeunana di alam gambaran, sareng ngawakilan sareng ngumumkeunana di alam roh dumasar kana éta.
Leres, upami sababaraha barang lebet kana wangun hiji jamaah, éta baris ngagaduhan hiji pribadi batin. Upami kumpulan éta silih campur sareng ngahiji, éta baris ngagaduhan hiji pribadi batin anu ngawakilanana, hiji rupa roh batin sareng hiji malaikat anu ditugaskeun anu baris ngalaksanakeun tugas tasbihna.
Tah, tingali, salaku conto tingali tangkal platanus di payuneun kamar urang ieu, anu mangrupa hiji kecap anu agung tina létah gunung ieu, tina sungut Barla ieu: dina unggal sirah tina tilu sirah tangkal ieu aya sabaraha ratus létah dahan, sareng dina unggal létah, tingali, aya sabaraha ratus kecap buah anu saimbang sareng tartib, sareng dina unggal buah, perhatoskeun, aya sabaraha ratus hurup binih alit anu jangjangan sareng saimbang; sakumaha anjeun ngadangukeun sareng ningali sabaraha écésna puji sareng sabaraha jéntréna tasbih ka Gusti Shâni' Dzul-Jalâlna, anu kagungan paréntah "kun fayakûn", malaikat anu ditugaskeun kana éta ogé, dumasar kana éta, ngawakilan tasbihna ku sababaraha basa di alam harti; sareng dumasar kana hikmah kedah sapertos kitu.
Kaopat: sapertos kana hakékat luhur anu dikedalkeun ku ayat-ayat sapertos ﺍِﻧَّﻤَٓﺎ ﺍَﻣْﺮُﻩُٓ ﺍِﺫَٓﺍ ﺍَﺭَﺍﺩَ ﺷَﻴْﺌًﺎ ﺍَﻥْ ﻳَﻘُﻮﻝَ ﻟَﻪُ ﻛُﻦْ ﻓَﻴَﻜُﻮﻥُ ٭ ﻭَﻣَٓﺎ ﺍَﻣْﺮُ ﺍﻟﺴَّﺎﻋَﺔِ اِلَّا ﻛَﻠَﻤْﺢِ ﺍﻟْﺒَﺼَﺮِ ٭ ﻭَ ﻧَﺤْﻦُ ﺍَﻗْﺮَﺏُ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﻣِﻦْ ﺣَﺒْﻞِ ﺍﻟْﻮَﺭ۪ﻳﺪِ ٭ ﺗَﻌْﺮُﺝُ ﺍﻟْﻤَﻠٰٓﺌِﻜَﺔُ ﻭَﺍﻟﺮُّﻭﺡُ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﻓ۪ﻰ ﻳَﻮْﻡٍ ﻛَﺎﻥَ ﻣِﻘْﺪَﺍﺭُﻩُ ﺧَﻤْﺴ۪ﻴﻦَ ﺍَﻟْﻒَ ﺳَﻨَﺔٍ, yén Gusti Qadîr Mutlak nyiptakeun barang-barang kalayan kagampangan sareng kagancangan anu sakitu, tanpa usaha sareng tanpa nyabak langsung, dugi ka katingali sareng dipikaharti saolah-olah Mantenna ngadamel mung ku hiji paréntah murni. Ogé Gusti Shâni' Nu Qadîr éta, sanaos kacida caketna kana karya-karya-Na, karya-karya-Na kacida jauhna ti Mantenna. Ogé babarengan sareng agungna Mantenna anu teu aya watesna, Mantenna henteu ngantunkeun urusan-urusan anu kacida leutik sareng handapna ogé di luar panataan kalayan perhatian sareng kaéndahan karya.
Tah, sakumaha katartiban anu pangsampurnana di tengah kagampangan mutlak anu katingali dina mahluk-mahluk nyaksian ayana hakékat Al-Qur'an ieu, ibarat anu bakal sumping ogé némbongkeun rusiah hikmahna. Sapertos ﻭَ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺍﻟْﻤَﺜَﻞُ الْاَعْلٰى, tugas-tugas anu dipasrahkeun ka panonpoé, anu ibarat hiji eunteung padet tina Asma Nûr di antara Asmaul Husna Gusti Shâni' Dzul-Jalâl, ku paréntah Rabbani sareng panundukan Ilahi, ngadeukeutkeun hakékat ieu kana pamahaman. Nyaéta kieu:
Panonpoé, sanaos luhur, kacida caketna kana sadaya barang anu bening sareng caang, malah langkung caket ka éta sadayana tibatan zatna sorangan, sareng sanaos mangaruhan éta sadayana ku némbonganana, gambarna sareng seueur sisi anu nyarupaan pangaturan; ari barang-barang bening éta jauh rébuan taun ti panonpoé. Éta sadayana henteu tiasa mangaruhan panonpoé dina sisi naon waé, henteu tiasa ngaku caket.
Ogé yén panonpoé saolah-olah aya sareng ningali dina unggal zarah bening, malah di mana waé cahayana lebet, tiasa dipikaharti ku katingalina pantulan panonpoé sareng hiji rupa gambarna dumasar kana kamampuh sareng warna éta zarah.
Ogé dumasar kana kaagungan cahya panonpoé, jembarna sareng nembusna nambahan. Tina kaagungan cahayana, hal-hal anu pangleutikna henteu tiasa nyumput sareng ngaloloskeun diri ti éta. Hartina, kaagungan kabesaranna, ku rusiah cahya, henteu miceun hal-hal anu leutik sareng alit ka luar; sabalikna, ngalebetkeunana kana lingkungan anu dikawengku ku éta.
Ogé upami, salaku anggapan anu mustahil, urang nganggap panonpoé salaku anu ngalakukeun kalayan pilihan dina némbongan sareng tugas-tugas anu janten tempat némbonganana, éta damel ku idin Ilahi kalayan sakitu gampilna, gancangna sareng legana, ti zarah, ti tétés cai, ti beungeut laut dugi ka planét-planét, dugi ka tiasa dibayangkeun éta ngalaksanakeun pangaturan-pangaturan agung ieu mung ku hiji paréntah murni. Zarah sareng planét sarua di payuneun paréntahna. Limpahan anu dipasihkeunana ka beungeut laut, dipasihkeunana ogé ka zarah dumasar kana kamampuhna kalayan katartiban anu sampurna.
Tah, urang ningali kalayan nyata yén panonpoé ieu, anu mangrupa hiji gelembung anu caang dina beungeut laut langit sareng hiji eunteung alit anu padet pikeun tajalli Asma Nûr Gusti Qadîr Mutlak, janten tempat némbongan conto-conto tilu dasar hakékat ieu. Tangtos, cahya sareng panas panonpoé, dibandingkeun sareng élmu sareng kakawasaan-Na, ibarat padet sapertos taneuh; urang iman kalayan hiji kayakinan iman dina tingkat paningal langsung, sareng kedah iman, yén Zat Nu Kagungan Kaagungan, anu mangrupa "Cahya Sadaya Cahya, Nu Nyaangan Cahya, Nu Nangtukeun Cahya", caket tanpa wates, aya sareng ningali unggal hal ku élmu sareng kakawasaan-Na, sareng barang-barang kacida jauhna ti Mantenna; sareng yén Mantenna ngalaksanakeun padamelan kalayan gampil, tanpa beban sareng tanpa usaha, dugi ka dipikaharti saolah-olah Mantenna nyiptakeun mung kalayan kagancangan sareng kagampangan hiji paréntah murni; sareng yén teu aya hal naon waé, anu leutik atanapi jembar, anu alit atanapi ageung, anu kaluar tina lingkungan kakawasaan-Na, sareng kabesaran-Na ngawengku éta sadayana.
Kalima: "Ti ﻭَﻣَﺎ ﻗَﺪَﺭُﻭﺍ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﺣَﻖَّ ﻗَﺪْﺭِﻩ۪ وَالْاَرْضُ ﺟَﻤ۪ﻴﻌًﺎ ﻗَﺒْﻀَﺘُﻪُ ﻳَﻮْﻡَ ﺍﻟْﻘِﻴَﺎﻣَﺔِ ﻭَﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕُ ﻣَﻄْﻮِﻳَّﺎﺕٌ ﺑِﻴَﻤ۪ﻴﻨِﻪ۪ dugi ka ﻭَﺍﻋْﻠَﻤُٓﻮﺍ ﺍَﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻳَﺤُﻮﻝُ ﺑَﻴْﻦَ ﺍﻟْﻤَﺮْﺀِ ﻭَﻗَﻠْﺒِﻪ۪... Ogé ti ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﺧَﺎﻟِﻖُ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻭَﻫُﻮَ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻭَﻛ۪ﻴﻞٌ dugi ka ﻳَﻌْﻠَﻢُ ﻣَﺎ ﻳُﺴِﺮُّﻭﻥَ ﻭَﻣَﺎ ﻳُﻌْﻠِﻨُﻮﻥَ... Ogé ti ﺧَﻠَﻖَ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضَ dugi ka ﺧَﻠَﻘَﻜُﻢْ ﻭَﻣَﺎ ﺗَﻌْﻤَﻠُﻮﻥَ... Ogé ti ﻣَﺎ ﺷَٓﺎﺀَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ لَا ﻗُﻮَّﺓَ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ dugi ka ﻭَﻣَﺎ ﺗَﺸَٓﺎﺅُﻥَ اِلَّٓا ﺍَﻥْ ﻳَﺸَٓﺎﺀَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ, Gusti Sultan azali sareng langgeng salawasna, anu ngawasaan wates-wates kaagungan rububiyah sareng agungna kailahian; pikeun Bani Adam ieu anu teu mampuh, lemah tanpa wates, miskin tanpa wates sareng butuh tanpa wates, sareng anu dilengkepan mung ku hiji ikhtiar juz'i sareng hiji kasb anu lemah anu henteu ngagaduhan kamampuh nyiptakeun; dumasar kana hikmah naon pangwadul-Na dina Al-Qur'an anu teges, ancaman-Na anu ageung sareng pépéling hukuman-Na anu matak sieun? Sareng dina sisi naon éta disaluyukeun? Dina cara naon éta merenah?" Pikeun yakin kana hakékat anu jero sareng luhur anu hartina ieu, tingali dua ibarat anu bakal sumping:
Ibarat Kahiji: sapertos aya hiji kebon karajaan, anu di jerona aya karya-karya anu teu kaétang anu buahan sareng kembangan. Pikeun ngawaskeunana, seueur pisan palayan parantos diangkat. Ogé tugas hiji palayan mung muka tutup liang dina saluran cai anu baris sumebar ka kebon sareng diinum. Ari palayan ieu kedul, henteu muka tutup liang. Kasampurnaan éta kebon kaganggu atanapi kebon éta garing. Harita, salian ti karya Rabbani Gusti Nu Nyiptakeun, pangawasan karajaan Gusti Sultan, sareng khidmah abdi ti cahya, hawa sareng taneuh, sadaya palayan ngagaduhan hak ngawadul ngeunaan anu bingung éta. Margi anjeunna ngajantenkeun khidmah-khidmahna henteu ngahasilkeun atanapi ngarugikeun.
Ibarat Kadua: sapertos dina hiji kapal sultan anu ageung, ku hiji jalma biasa ngantunkeun tugasna anu leutik, anjeunna ngaganggu hasil-hasil khidmah sadaya patugas dina kapal, sareng kadang musnahkeunana; ku kituna anu ngagaduhan kapal ngawadul kalayan teges ngeunaan anjeunna, ngawakilan sadaya patugas éta. Ari anu lepat henteu tiasa nyarios, "Abdi hiji jalma biasa, henteu pantes nampi kategesan ieu ku lalawora abdi anu teu penting." Margi hiji teu aya waé ngahasilkeun teu aya anu teu kaétang. Nanging ayana ngahasilkeun buah dumasar kana dirina. Margi sanaos ayana hiji hal gumantung kana ayana sadaya sarat sareng sabab, teu ayana sareng pareumna éta hal, ku pareumna hiji sarat sareng teu ayana hiji bagian waé, dina hasilna janten henteu aya. Ku margi ieu, "Ngaruksak sababaraha kali langkung gampil tibatan ngalereskeun" parantos janten hiji aturan anu dipikanyaho umum.
Kumargi dasar kakafiran sareng kasasaran, ngalangkungan wates sareng maksiat, nyaéta mungkir sareng nolak, ngantunkeun sareng henteu nampi; sabaraha positif sareng aya ogé katingalina dina rupa lahir, dina hakékatna éta pareum sareng teu aya. Ku kituna éta kajahatan anu sumebar. Sakumaha ngaganggu hasil-hasil amal mahluk-mahluk anu sanés, éta ogé ngalangsékeun lalangsé kana kaéndahan tajalli Asma-Asma Ilahi.
Tah, ngawakilan mahluk-mahluk ieu anu ngagaduhan hak ngawadul anu teu kaétang, Gusti Sultan éta mahluk-mahluk ngawadul kalayan ageung ngeunaan manusa anu ngabantah ieu, sareng ngawadul téh hikmah pisan. Sareng anu ngabantah éta tangtos pantes nampi ancaman-ancaman anu teges, sareng tanpa mamang pantes nampi pépéling hukuman anu matak sieun.
--
PANUTUP
(Hiji palu sareng hiji pangajaran pikeun sirah anu lalawora.) ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻭَﻣَﺎ ﺍﻟْﺤَﻴٰﻮﺓُ ﺍﻟﺪُّﻧْﻴَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺘَﺎﻉُ ﺍﻟْﻐُﺮُﻭﺭِ
Hé nafsu sim kuring anu sangsara, anu tilelep kana lalawora, nganggap hirup ieu nikmat, hilap kana aherat sareng mikahayang dunya! Naha anjeun uninga anjeun nyarupaan naon? Manuk onta... Éta ningali tukang moro, henteu tiasa ngapung; ngasupkeun sirahna kana keusik, sangkan tukang moro henteu ningali éta. Awakna anu ageung aya di luar. Tukang moro ningali. Mung éta sorangan anu parantos nutup panonna dina keusik, henteu ningali.
Hé nafsu! Tingali ibarat ieu; kumaha ngawatesan paningal kana dunya ngarobah hiji kanikmatan anu luhur ajénna janten hiji nyeri anu matak nyeri.
Sapertos dina ieu désa, nyaéta di Barla, aya dua jalma. Salapan puluh salapan persén sobat hiji di antarana parantos angkat ka Istanbul, hirup kalayan saé. Mung hiji waé anu cicing di dieu, anjeunna ogé baris angkat ka dinya. Ku kituna jalma ieu kangen ka Istanbul, mikiran tempat éta. Anjeunna hoyong patepang sareng sobat-sobat. Iraha waé ka anjeunna disebatkeun "Angkat ka dinya!", anjeunna angkat kalayan bingah sareng seuri. Ari jalma kadua, salapan puluh salapan persén sobatna parantos angkat ti dieu. Anjeunna nganggap sawaréh musnah, sawaréh lebet ka tempat-tempat anu aranjeunna henteu ningali sareng henteu katingali, aranjeunna sangsara teras angkat. Ari jalma malang ieu, gantina sadaya éta, hoyong mung wawuh sareng hiji tamu, teras mendakan panglipur. Anjeunna hoyong nutupan nyeri-nyeri papisah anu matak nyeri éta ku tamu éta.
Hé nafsu! Utamina Habîbullâh ﷺ, sadaya sobat anjeun aya di sisi sanés kubur. Ari hiji dua anu cicing di dieu, aranjeunna ogé nuju angkat. Ulah ngarérét tina maot ku sieun sareng tina kubur ku hariwang. Tingali kubur kalayan gagah; dangukeun naon anu ditungtutna. Seuri kana beungeut maot kalayan wani; tingali naon anu dipikahayangna. Ulah kantos lalawora sareng nyarupaan jalma kadua.
Hé nafsu sim kuring! Ulah nyarios, "Waktos parantos robah, abad parantos béda, sadaya jalma tilelep kana dunya, nyembah hirup. Aranjeunna mabok ku kasusah pangupa jiwa." Margi maot henteu robah. Papisah henteu robah janten tetep aya salawasna. Teu mampuh manusa sareng kamiskinan manusa henteu robah, malah nambahan. Lalampahan manusa henteu eureun, malah janten gancang.
Ogé ulah nyarios, "Sim kuring ogé sapertos sadaya jalma." Margi sadaya jalma ngiringan anjeun dugi ka lawang kubur. Ari panglipur anu hartina babarengan sareng sadaya jalma dina musibah, kacida henteu aya dasarna di sisi sanés kubur. Ogé ulah nganggap diri anjeun bébas teu aya anu ngatur. Margi upami anjeun ningali kalayan paningal hikmah dina panginepan dunya ieu, anjeun henteu tiasa ningali hiji hal naon waé anu tanpa aturan sareng tanpa tujuan. Kumaha anjeun tiasa tetep tanpa aturan sareng tanpa tujuan?
Kajadian-kajadian alam ieu, anu mangrupa perkara-perkara sapertos lini, sanés cocooan kabeneran. Sapertos sanaos anjeun ningali yén kaméja-kaméja anu kacida tartibna sareng dipola, anu dipasihkeun ka bumi tina jinis-jinis tutuwuhan sareng sato, anu silih tumpang sareng silih lebet, dihias sareng dilengkepan ku tujuan-tujuan sareng hikmah-hikmah ti luhur dugi ka handap, sareng anjeun uninga yén dina tujuan-tujuan anu kacida luhurna, éta ngurilingan sareng diputerkeun kalayan katartiban anu sampurna sapertos Mevlevi anu kapincut; kumaha kajadian-kajadian hirup bola bumi anu pacampur sareng maot, sapertos lini {(Catetan handap): Ditulis patali sareng lini Izmir.}, anu nyarupaan ngagebahkeun taktak tina beurat batin sawaréh kalakuan lalawora Bani Adam, utamina ahli iman, anu henteu dipikaresep ku bumi; dianggap tanpa tujuan sareng kajadian ku kabeneran, sapertos anu dipedar ku hiji jalma anu mungkir, teras sadaya karugian nyeri jalma-jalma anu katarajang musibah dipintonkeun tanpa gantina sareng paburencay sia-sia, dugi ka aranjeunna dialungkeun kana putus asa anu matak sieun. Aranjeunna ngalakukeun boh hiji kalepatan ageung boh hiji kazaliman ageung.
Sabalikna, kajadian-kajadian sapertos kitu, ku paréntah Gusti Hakîm Nu Rahîm, nyaéta ngarobah banda fana ahli iman janten ibarat sedekah teras ngalanggengkeunana, sareng mangrupa kafarat pikeun dosa-dosa anu sumping tina mungkir ni'mat. Sakumaha hiji dinten baris sumping, bumi anu ditundukkeun ieu, ku ningali karya-karya manusa anu mangrupa hiasan beungeutna pacampur sareng syirik sareng tanpa sukur, nganggapna awon. Ku paréntah Gusti Nu Nyiptakeun, ku hiji lini ageung, éta mupus sareng meresihan sakabéh beungeutna. Ku paréntah Alloh, éta ngucurkeun ahli syirik kana naraka. Ka ahli sukur éta nyarios, "Hayu, mangga ka sawarga!"
--
TAMBIHAN KALIMAH KAOPATWELAS
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍِﺫَﺍ ﺯُﻟْﺰِﻟَﺖِ الْاَرْضُ ﺯِﻟْﺰَﺍﻟَﻬَﺎ ٭ ﻭَﺍَﺧْﺮَﺟَﺖِ الْاَرْضُ ﺍَﺛْﻘَﺎﻟَﻬَﺎ ٭ ﻭَ ﻗَﺎﻝَ الْاِنْسَانُ ﻣَﺎﻟَﻬَﺎ ٭ ﻳَﻮْﻣَﺌِﺬٍ ﺗُﺤَﺪِّﺙُ ﺍَﺧْﺒَﺎﺭَﻫَﺎ ٭ ﺑِﺎَﻥَّ ﺭَﺑَّﻚَ ﺍَﻭْﺣٰﻰ ﻟَﻬَﺎ
ﺍﻟﺦ
Surat ieu kalayan pasti ngedalkeun yén bola bumi dina gerak sareng linina, ku janten tempat némbongan wahyu sareng ilham, gerak dina paréntah. Kadang ogé ngageter.
Tina hiji sisi batin anu penting, patali sareng lini ayeuna, kana genep tujuh patarosan leutik, deui ku bantosan pépéling batin, waleran-waleranana sumping kana manah. Sanaos sababaraha kali sim kuring niat nyerat kalayan jéntré, henteu dipasihan idin. Mung baris ditulis sacara ringkes sareng kacida pondokna.
Patarosan Kahiji: salaku hiji musibah batin anu langkung nyeri tibatan musibah lahir lini ageung ieu, naon sababna kasieun sareng putus asa anu sumping tina terus lumangsungna lini ieu, ngarampas istirahat wengi seuseueurna rahayat di seuseueurna nagri, teras masihan hiji azab anu matak sieun?
Deui waleran batin: disebatkeun kieu, yén dina waktos tarawih Ramadan anu mulya, kalayan kabingahan sareng kasenangan anu sampurna, sapertos anu mabok sareng kacida pinuh ku kahayang, lagu-lagu, sareng kadang ku sora mojang-mojang, disiarkeun kalayan matak kapincut ngaliwatan sungut radio di unggal juru puseur Islam anu dipaparin barokah ieu; ieu parantos ngahasilkeun azab kasieun éta.
Patarosan Kadua: kunaon di nagri-nagri jalma kafir cabokan samawi ieu henteu sumping kana aranjeunna, sareng turun kana Muslim-Muslim anu malang ieu?
Waleran: sakumaha kalepatan-kalepatan sareng kajahatan-kajahatan ageung hukumanna dipasihkeun kalayan ditunda di puseur-puseur ageung, sareng kajahatan-kajahatan anu kacida leutikna kalayan digancangkeun di puseur-puseur leutik; dumasar kana hiji hikmah anu penting, bagian pangageungna tina kajahatan ahli kakafiran ditunda ka pangadilan hasyr anu agung, ari kalepatan ahli iman, sawaréhna dipasihan hukuman di dunya ieu. {(Catetan handap): Ogé anu sapertos urang Rusia, ku ngantunkeun hiji agama anu parantos dibatalkeun sareng dirobah, henteu nyabak murka Alloh dina tingkat ngahianat hiji agama anu hak, langgeng sareng henteu tiasa dibatalkeun; ku kituna ayeuna bumi ngantunkeun aranjeunna sareng murka ka anu ieu.}
Patarosan Katilu: naon sababna musibah ieu anu sumping tina kalepatan sawatara pribadi nyandak wangun umum di nagri dina hiji tingkat?
Waleran: tina sisi musibah umum asalna tina kalepatan seuseueurna jalma, seuseueurna rahayat milu sacara batin ku ngarojong lampah-lampah pribadi-pribadi zalim éta, boh ku lampahna, boh ku komitmenna, boh ku ngiringanna, teras nyababkeun musibah umum.
Patarosan Kaopat: kumargi musibah lini ieu mangrupa hasil kalepatan-kalepatan sareng kafarat dosa-dosa, naon sababna jalma-jalma anu henteu salah sareng anu tanpa kalepatan kabakar dina musibah éta? Kumaha kaadilan Alloh ngijinkeun?
Deui waleran tina sisi batin: kumargi pasualan ieu patali sareng rusiah takdir, dipasrahkeun ka Risalah Papasten, sareng mung sakieu anu disebatkeun di dieu: ﻭَﺍﺗَّﻘُﻮﺍ ﻓِﺘْﻨَﺔً لَا ﺗُﺼ۪ﻴﺒَﻦَّ ﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﻇَﻠَﻤُﻮﺍ ﻣِﻨْﻜُﻢْ ﺧَﺎﺻَّﺔً Nyaéta, "Sing ngajauhan hiji musibah, hiji cocoba, anu nalika sumping henteu tetep husus pikeun anu zalim, nanging ngabakar jalma-jalma anu henteu salah ogé."
Rusiah ayat ieu nyaéta kieu: dunya ieu hiji médan percobaan sareng cocoba, sareng hiji nagri kawajiban sareng perjuangan. Cocoba sareng kawajiban nungtut yén hakékat-hakékat tetep katutupan, sangkan ku lomba sareng perjuangan, jalma-jalma sapertos Abu Bakar naék ka 'alâ 'illiyyîn, sareng jalma-jalma sapertos Abu Jahal lebet kana asfala sâfilîn. Upami jalma-jalma anu henteu salah tetep salamet dina musibah-musibah sapertos kitu, jalma-jalma sapertos Abu Jahal baris pasrah sami sapertos jalma-jalma sapertos Abu Bakar, sareng lawang kamajuan batin ku perjuangan baris katutup, sareng rusiah kawajiban baris ruksak.
Kumargi tina sisi hikmah Ilahi diperyogikeun anu dizaliman murag kana musibah babarengan sareng anu zalim, naon bagian anu dizaliman anu malang éta tina rohmat sareng kaadilan?
Salaku waleran kana patarosan ieu, disebatkeun yén dina murka sareng amarah dina musibah éta, aya hiji tajalli rohmat pikeun aranjeunna. Margi sakumaha banda fana jalma-jalma anu henteu salah éta janten sedekah pikeun aranjeunna sareng janten ibarat banda anu langgeng salawasna, hirup fanana ogé, salaku hiji rupa syahadah dina tingkat anu baris masihan hirup anu langgeng salawasna, lini ieu, anu ku kasusah sareng azab anu rélatif sakedik sareng samentawis masihan kauntungan anu ageung sareng tetep, mangrupa hiji rohmat pikeun aranjeunna dina jero murka éta pisan.
Patarosan Kalima: kunaon Gusti Nu 'Âdil sareng Nu Rahîm, Nu Qadîr sareng Nu Hakîm, henteu masihan hukuman husus kana kalepatan husus, teras ngirimkeun hiji unsur anu ageung? Kumaha kaayaan ieu saluyu sareng kaéndahan rohmat-Na sareng jembarna kakawasaan-Na?
Waleran: Gusti Qadîr Dzul-Jalâl parantos masihan seueur tugas ka unggal unsur, sareng dina unggal tugas Mantenna ngajantenkeun ngahasilkeun seueur hasil. Sanaos hiji hasil dina hiji tugas hiji unsur awon, jahat sareng musibah, hasil-hasil anu sanés anu saé ngajantenkeun hasil ieu ogé ibarat saé. Upami, sangkan hiji hasil awon ieu henteu janten aya, unsur anu parantos murka ka manusa éta dihalangan tina tugas éta, harita kasaéan ditinggalkeun sajumlah hasil-hasil saé éta. Sareng kumargi henteu ngalakukeun hiji kasaéan anu diperyogikeun mangrupa kajahatan, kajahatan-kajahatan dilakukeun sajumlah kasaéan-kasaéan éta. Sangkan hiji kajahatan waé henteu sumping, ieu mangrupikeun hiji cacad anu kacida awon, patukang tonggong sareng hikmah sareng patukang tonggong sareng hakékat. Kakawasaan, hikmah sareng hakékat bébas tina cacad.
Kumargi sawaréh kalepatan mangrupikeun lampah ngalawan anu jembar dugi ka tingkat ngajantenkeun unsur-unsur sareng bumi murka, sareng ngalanggar hak-hak seueur mahluk bari ngahina; tangtos pikeun némbongkeun awon anu luar biasa tina éta kajahatan, masihan paréntah ka hiji unsur anu ageung, dina tugasna anu jembar, "Didik aranjeunna!", nyaéta hikmah pisan sareng kaadilan, sareng rohmat pisan pikeun anu dizaliman.
Patarosan Kagenep: ahli lalawora nyebarkeun yén lini mangrupa hasil parobahan-parobahan mineral dina jero bola bumi, teras ampir ningalina salaku kajadian kabeneran, alamiah sareng tanpa maksud. Aranjeunna henteu ningali sabab-sabab sareng hasil-hasil batin kajadian ieu sangkan hudang. Naha aya hiji hakékat tina bahan anu dijadikeun sandaran ku aranjeunna?
Waleran: teu aya hakékat naon waé salian ti kasasaran. Margi bola bumi, anu unggal taun ngagem langkung ti lima puluh juta kaméja anu dipola sareng tartib, sareng ngagentosna; dina luhur bumi éta, jangjang anu mangrupa hiji anggota waé tina ratusan anggota hiji laleur, tina laleur-laleur anu teu kaétang dina golongan laleur anu mangrupa hiji jinis waé tina rébuan jinis, janten tempat némbongan tajalli maksud, kersa, masyîah sareng hikmah, sareng Mantenna henteu lalawora kana éta sareng henteu ngantunkeun éta bébas teu aya anu ngatur; ieu némbongkeun yén sanés mung lampah-lampah sareng kaayaan-kaayaan penting bola bumi anu ageung, anu mangrupa ayunan, indung, tempat rujukan sareng pangjaga mahluk sadar anu teu kaétang, malah teu aya hiji hal naon waé, boh leutik boh jembar, anu aya di luar kersa, pilihan sareng maksud Ilahi.
Nanging Gusti Qadîr Mutlak, ku tungtutan hikmah-Na, ngajantenkeun sabab-sabab lahir lalangsé pikeun pangaturan-pangaturan-Na. Nalika Mantenna ngersakeun lini, kadang ogé Mantenna maréntah hiji mineral pikeun gerak, teras ngahurungkeunana. Sanaos parobahan-parobahan mineral ogé, éta tetep lumangsung ku paréntah sareng hikmah Ilahi, henteu tiasa ku anu sanés.
Sapertos hiji jalma némbak hiji anu sanés ku bedil. Upami jalma anu némbak henteu ditingali pisan, mung ngawatesan paningal kana hurungna mesiu dina pélor, teras miceun sadaya hak anu dibunuh anu malang, sabaraha bodo sareng gélona éta.
Kitu ogé, bola bumi mangrupa patugas Gusti Qadîr Dzul-Jalâl anu ditundukkeun, malah kapal-Na sareng kapal udara-Na. Hilap kana paréntah Rabbani "Hurungkeun!" pikeun ngahudangkeun ahli lalawora sareng anu ngalangkungan wates, ngeunaan hiji bom anu aya dina jerona sareng anu disimpen kalayan hikmah sareng kersa, teras nyimpang kana tabiat, nyaéta kabodoan anu pangawon-awonna.
Panglengkep sareng Catetan Handap Patarosan Kagenep: ahli kasasaran sareng pamungkir, pikeun ngajaga jalanna sareng ngalawan sareng ngahalangan hudangna ahli iman, némbongkeun sikep bedegong anu sakitu ahéngna sareng kabodoan anu sakitu luar biasana, dugi ka ngajantenkeun manusa kaduhung kana kamanusaan.
Sapertos dina waktos pangahirna ieu, kumargi henteu nurutna manusa anu pinuh ku kazaliman sareng poék, anu dina hiji tingkat parantos nyandak wangun umum, jagat raya sareng unsur-unsur jembar murka; sareng Gusti Nu Nyiptakeun bumi sareng langit-langit ogé, sanés kalayan hiji rububiyah husus, malah tina sisi Mantenna salaku Rabb sareng Gusti Nu Ngawasaan sakabéh jagat raya sareng sadaya alam, ku hiji tajalli jembar sareng lega, pikeun ngahudangkeun umat manusa dina sakumna wangun jagat raya sareng dina lingkungan jembar rububiyah, sareng pikeun ngajantenkeun aranjeunna ngantunkeun panglanggaran watesna anu matak sieun, sareng pikeun ngajelaskeun Gusti Sultan jagat raya anu aranjeunna henteu hoyong mikawanoh; sanaos Mantenna neunggeulkeun musibah-musibah umum sareng matak sieun sapertos lini, badai sareng Perang Dunya, tina cai, hawa sareng listrik anu taya tanding sareng henteu eureun, kana beungeut umat manusa, sareng ku éta némbongkeun hikmah, kakawasaan, kaadilan, qayyumiyah, kersa sareng kakawasaan maréntah-Na dina cara anu kacida écésna; ari sawaréh setan bodo anu mangrupa manusa, nyanghareupan éta isyarat-isyarat Rabbani anu jembar sareng atikan Ilahi, ngawaler kalayan sikep bedegong anu bodo, teras nyarios, "Éta tabiat, ngabeledugna hiji mineral, kabeneran. Panas panonpoé patabrakan sareng listrik, anu parantos ngeureunkeun sadaya mesin salami lima jam di Amérika, sareng ngajantenkeun langit beureum dina rohangan sareng hawa propinsi Kastamonu, teras masihan rupa kahuruan," teras nyarios omongan anu henteu gaduh harti sareng teu puguh.
Ku margi kabodoan anu teu aya watesna anu sumping tina kasasaran sareng sikep bedegong anu awon anu timbul tina paham zindiq, aranjeunna henteu terang yén sabab-sabab mung masing-masing hiji alesan, hiji lalangsé. Sapertos némbongkeun hiji siki anu kacida alitna, gantina saratus pabrik sareng pakakas tenun sagedé hiji désa pikeun nenun sareng numuwuhkeun parabot hiji tangkal pinus sapertos gunung, teras nyarios "Tah, ieu tangkal kaluar tina ieu", sareng mungkir sarébu mujizat anu dipintonkeun dina éta pinus ku Gusti Nu Ngadamelna; aranjeunna némbongkeun sawaréh sabab-sabab lahir. Aranjeunna nurunkeun hiji lampah rububiyah anu kacida ageungna ti Gusti Nu Nyiptakeun, anu dilaksanakeun kalayan pilihan sareng hikmah, janten teu aya hartina. Kadang aranjeunna masihan hiji nami élmiah kana hiji hakékat anu kacida jerona, teu dipikanyaho sareng kacida pentingna, anu ngagaduhan hikmah ogé dina sarébu sisi. Saolah-olah ku éta nami, hakékatna parantos dipikaharti, janten biasa, tanpa hikmah sareng tanpa harti.
Tah, mangga! Tingali tingkat-tingkat kabodoan sareng kateu ngartian anu teu aya watesna; kana hiji hakékat anu henteu dipikanyaho anu jero sareng lega, anu mung tiasa dipikanyaho sapinuhna upami dijelaskeun dina saratus kaca sareng hikmah-hikmahna dipedar, aranjeunna masihan hiji nami, teras sapertos hiji hal anu dipikanyaho, nyarios "Ieu nyaéta éta." Sapertos "Hiji bahan panonpoé patabrakan sareng listrik."
Ogé aranjeunna mulihkeun hiji kajadian rububiyah anu husus sareng dihaja kana hiji hukum fitrah, anu masing-masing mangrupa gelar hiji kersa anu jembar, hiji pilihan anu umum sareng hiji kakawasaan pikeun hiji jinis, sareng anu disebat "adat Alloh". Ku mulihkeun éta, aranjeunna motong hubunganana sareng kersa anu ngagaduhan pilihan; saatos éta aranjeunna nyandak sareng masrahkeunana kana kabeneran sareng tabiat. Aranjeunna némbongkeun kateu ngartian anu sababaraha kali langkung ti Abu Jahal. Aranjeunna janten hiji jalma gélo anu ngabantah, sapertos anu nyandarkeun perang hiji prajurit atanapi hiji batalion anu meunang kana hiji aturan sareng hukum katentaraan, teras motong hubunganana sareng panglima, raja, pamaréntahan sareng gerak-gerak anu dihaja.
Ogé sapertos diciptakeunna hiji tangkal anu buahan tina hiji siki, upami hiji tukang anu ngagaduhan seueur mujizat ngadamel saratus okka rupa-rupa kadaharan sareng saratus hasta rupa-rupa lawon tina sapotong kai sagedé kuku, teras upami hiji jalma némbongkeun éta sapotong kai sareng nyarios, "Padamelan-padamelan ieu parantos kajantenan tina ieu sacara alamiah sareng kabeneran," teras nurunkeun karya-karya sareng kaparigelan-kaparigelan luar biasa éta tukang janten teu aya hartina, sabaraha bodona éta. Kitu ogé...
Patarosan Katujuh: ku naon dipikaharti yén kajadian bumi ieu ningali sareng ngudag rahayat Muslim nagri ieu, sareng kunaon langkung seueur nyabak sisi Erzincan sareng Izmir?
Waleran: ku pituduh seueur tanda, sapertos kajadian ieu boh dina usum tiis anu kuat, boh dina wengi anu poék, boh dina tiis anu matak sieun, sareng husus pikeun nagri ieu anu henteu ngajaga kahormatan Ramadan, sareng kumargi henteu hudang tina karuksakanana, lini éta teras lumangsung pikeun ngahudangkeun jalma-jalma lalawora kalayan hampang; kajadian ieu ngudag sareng ningali ahli iman, teras ngageterkeun aranjeunna pikeun ngahudangkeun kana solat sareng panyuhun, sareng dirina ogé ngageter. Aya dua sisi naha langkung seueur ngageterkeun tempat-tempat sapertos Erzincan anu malang:
Kahiji: Ku lantaran kasalahanana saeutik, disegerakeun pikeun meresihanana.
Kadua: Aya kamungkinan yén tempat-tempat éta anu pangheulana dicabok, ku lantaran para pangjaga iman anu kuat sareng sajati sarta para pangaping Islam di tempat-tempat kawas kitu saeutik, atawa parantos sagemblengna éléh; ku ngamangpaatkeun kasempetan éta, golongan zindiq ngadegkeun puseur kagiatan anu pangaruhna kuat di dinya. لَا ﻳَﻌْﻠَﻢُ ﺍﻟْﻐَﻴْﺐَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ
--