Kalimah Katilu Puluh Hiji

Kalimah Katilu Puluh Hiji

Ngeunaan Mi'raj Kangjeng Nabi

Pépéling: Perkara mi'raj nyaéta hiji hasil anu nyusul sanggeus pokok-pokok rukun iman, sarta hiji cahya anu nampi bantosan tina cahya rukun-rukun iman. Tangtos, mi'raj henteu dibuktikeun ku dirina sorangan ka jalma tanpa agama anu mungkir rukun iman. Sabab, mi'raj henteu dibahas ka jalma anu henteu uninga ka Alloh, henteu wanoh ka Kangjeng Nabi, henteu nampi malaikat atanapi mungkir ayana langit-langit. Anu kahiji, rukun-rukun éta kedah dibuktikeun. Ku kituna, urang bakal nyandak hiji mukmin anu ragrag kana waswas lantaran nganggap mi'raj jauh tina kamungkinan minangka anu diajak nyarios, sarta ngajelaskeun ka anjeunna. Sakapeung urang bakal merhatoskeun jalma anu ingkar anu aya dina posisi ngadangukeun, sarta neraskeun ucapan. Dina sababaraha Kalimah parantos disebatkeun sawaréh kilatan cahya hakékat mi'raj. Ku paménta anu terus-terusan ti dulur-dulur sim kuring, urang nyuhunkeun pitulung ti Alloh pikeun ngahijikeun kilatan-kilatan cahya éta anu papisah sareng asal hakékatna, sarta sakaligus ngajantenkeun hiji eunteung pikeun kaéndahan kasampurnaan Ahmad ﷺ. ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺳُﺒْﺤَﺎﻥَ ﺍﻟَّﺬ۪ٓﻯ ﺍَﺳْﺮٰﻯ ﺑِﻌَﺒْﺪِﻩ۪ لَيْلًا ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ ﺍﻟْﺤَﺮَﺍﻡِ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ الْاَقْصَى ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺑَﺎﺭَﻛْﻨَﺎ ﺣَﻮْﻟَﻪُ ﻟِﻨُﺮِﻳَﻪُ ﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻨَﺎ ﺍِﻧَّﻪُ ﻫُﻮَ ﺍﻟﺴَّﻤ۪ﻴﻊُ ﺍﻟْﺒَﺼ۪ﻴﺮُ ٭

ﺍِﻥْ ﻫُﻮَ اِلَّا ﻭَﺣْﻰٌ ﻳُﻮﺣٰﻰ ٭ ﻋَﻠَّﻤَﻪُ ﺷَﺪ۪ﻳﺪُ ﺍﻟْﻘُﻮٰﻯ ٭ ﺫُﻭ ﻣِﺮَّﺓٍ ﻓَﺎﺳْﺘَﻮٰﻯ ٭ ﻭَ ﻫُﻮَ بِالْاُفُقِ الْاَعْلٰى ٭ ﺛُﻢَّ ﺩَﻧَﺎ ﻓَﺘَﺪَﻟّٰﻰ ٭ ﻓَﻜَﺎﻥَ ﻗَﺎﺏَ ﻗَﻮْﺳَﻴْﻦِ ﺍَﻭْ ﺍَﺩْﻧٰﻰ ٭ ﻓَﺎَﻭْﺣٰٓﻰ ﺍِﻟٰﻰ ﻋَﺒْﺪِﻩ۪ ﻣَٓﺎ ﺍَﻭْﺣٰﻰ ٭ ﻣَﺎ ﻛَﺬَﺏَ ﺍﻟْﻔُﺆَﺍﺩُ ﻣَﺎ ﺭَﺍٰﻯ ٭ ﺍَﻓَﺘُﻤَﺎﺭُﻭﻧَﻪُ ﻋَﻠٰﻰ ﻣَﺎ ﻳَﺮٰﻯ ٭ ﻭَﻟَﻘَﺪْ ﺭَﺍٰﻩُ ﻧَﺰْﻟَﺔً ﺍُﺧْﺮٰﻯ ٭ ﻋِﻨْﺪَ ﺳِﺪْﺭَﺓِ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻬٰﻰ ٭ ﻋِﻨْﺪَﻫَﺎ ﺟَﻨَّﺔُ ﺍﻟْﻤَﺎْﻭٰﻯ ٭ ﺍِﺫْ ﻳَﻐْﺸَﻰ ﺍﻟﺴِّﺪْﺭَﺓَ ﻣَﺎ ﻳَﻐْﺸٰﻰ ٭ ﻣَﺎ ﺯَﺍﻍَ ﺍﻟْﺒَﺼَﺮُ ﻭَﻣَﺎ ﻃَﻐٰﻰ ٭ ﻟَﻘَﺪْ ﺭَﺍٰﻯ ﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺕِ ﺭَﺑِّﻪِ ﺍﻟْﻜُﺒْﺮٰﻯ ٭

Ti khazanah anu agung ayat agung kahiji, lantaran dua lambang dina kecap gaganti ﺍِﻧَّﻪُ, anu nyangga kana hiji kaidah balaghah, patali sareng perkara urang, urang bakal nyeratna sakumaha parantos dijelaskeun dina bahasan i'jaz.

Al-Qur'an Al-Hakîm, sanggeus nyebatkeun lalampahan Kakasih Pangmulya, mugia solawat anu pangutamana sareng salam anu pangsampurnana ka anjeunna, ti Masjidil-Haram ka Masjidil-Aqsa, anu janten awal mi'rajna, ngadawuh ﺍِﻧَّﻪُ ﻫُﻮَ ﺍﻟﺴَّﻤ۪ﻴﻊُ ﺍﻟْﺒَﺼ۪ﻴﺮُ. Ku ucapan ieu, ngeunaan tungtung mi'raj anu ditunjuk dina surah ﻭَ ﺍﻟﻨَّﺠْﻢِ ﺍِﺫَﺍ ﻫَﻮٰﻯ, kecap gaganti dina ﺍِﻧَّﻪُ anu ngalambangkeun éta tungtung, boh mulih ka Alloh atanapi ka Kangjeng Nabi ﷺ.

Upami mulih ka Kangjeng Nabi, hukum balaghah sareng patalina runtuyan ucapan ngébréhkeun kieu: Dina lalampahan alit ieu aya hiji lalampahan umum sareng hiji naék anu nyakup sadayana, dugi ka Sidratul-Muntaha, dugi ka Qaba Qawsayn. Dina darajat Asma anu nyakup sadayana, anjeunna parantos ngadangukeun sareng ningali ayat-ayat Gusti sareng kaahéngan seni Alloh anu kapanggih ku panon sareng ceulina. Éta némbongkeun lalampahan anu alit sareng sawaréh éta minangka konci lalampahan anu nyakup sadayana sarta janten kumpulan kaahéngan.

Upami kecap gaganti mulih ka Alloh, janten kieu: Mantenna ngondang hiji abdi ka payuneun-Na dina hiji lalampahan, sarta pikeun maparin hiji pancén, ngintun anjeunna ti Masjidil-Haram ka Masjidil-Aqsa, tempat ngumpul para nabi, ngajantenkeun anjeunna tepang sareng para nabi, sarta némbongkeun yén anjeunna ahli waris mutlak pokok-pokok agama sakabéh nabi. Sanggeus éta, Mantenna ngalantarankeun anjeunna ngumbara dina alam lahiriah sareng alam malakut-Na, dugi ka Sidratul-Muntaha, dugi ka Qaba Qawsayn.

Sanaos anjeunna hiji abdi sareng lalampahan éta mi'raj anu sawaréh, nanging abdi ieu ngemban amanah anu patali sareng sakabéh alam raya. Anjeunna ogé ngemban cahya anu bakal ngarobih warna alam raya ieu. Kitu deui, lantaran ngemban konci anu bakal muka lawang kabagjaan langgeng, Alloh nyebat diri-Na kalayan sipat "Nu Ngadangukeun sareng Ningali sakabéh barang", supados némbongkeun hikmah amanah, cahya sareng konci éta, anu nyakup sakuliah dunya, ngaliput sadayana, umum kanggo sakabéh alam raya sareng nyakup sakabéh mahluk.

Rusiah agung ieu ngagaduhan opat dadasar.

Kahiji: Naon rusiah perluna mi'raj?

Kadua: Naon hakékat mi'raj?

Katilu: Naon hikmah mi'raj?

Kaopat: Naon buah sareng mangpaat mi'raj?

DADASAR KAHIJI

Rusiah perluna mi'raj:

Contona, disebatkeun: "Alloh nyaéta ﺍَﻗْﺮَﺏُ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﻣِﻦْ ﺣَﺒْﻞِ ﺍﻟْﻮَﺭ۪ﻳﺪِ. Mantenna langkung caket ka unggal barang tibatan sagala barang. Mantenna suci tina awak sareng tempat. Unggal wali tiasa tepang sareng Mantenna dina jero manahna. Ku naon kawalian Ahmad ﷺ, sanggeus hasil tina lalampahan panjang sapertos mi'raj, kakara tiasa ngahontal munajat anu kahontal ku unggal wali dina manahna sorangan?"

Waleran: Urang ngadeukeutkeun rusiah anu samar ieu kana pamahaman kalayan dua ibarat. Dangukeun dua ibarat Kalimah Kadua Belas ieu ngeunaan rusiah i'jaz Al-Qur'an sareng rusiah mi'raj:

Ibarat Kahiji: Hiji sultan ngagaduhan dua rupa paguneman, obrolan sareng pasamoan. Anjeunna ngagaduhan dua cara nyapa sareng maparin perhatian.

Anu hiji: Paguneman sareng hiji rahayat biasa ngeunaan hiji kabutuhan husus pikeun hiji padamelan alit, ku telepon anu husus.

Anu séjén: Kalayan sebutan karajaan pangageungna, kalayan nami khilafah pangagungna, dina kadudukan kakawasaan umum, sarta kalayan tujuan nyebarkeun sareng ngumumkeun paréntahna ka unggal sisi, nyarios sareng ngawangkong sareng hiji utusan anu patali sareng éta padamelan atanapi hiji patugas ageung anu patali sareng éta paréntah. Ieu hiji paguneman kalayan titah luhur anu némbongkeun kaagunganana.

ﻭَ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺍﻟْﻤَﺜَﻞُ الْاَعْلٰى, sapertos ibarat ieu: Gusti Khâliq alam raya ieu, Gusti Mâlik alam lahiriah sareng alam malakut, Gusti Hâkim mangsa tanpa awal sareng mangsa tanpa tungtung, ngagaduhan dua cara paguneman, obrolan sareng perhatian. Anu hiji sawaréh sareng husus, anu séjén nyakup sadayana sareng umum. Mi'raj nyaéta némbongan kawalian Ahmad ﷺ dina wangun anu nyakup sadayana sareng luhur, saluareun sadaya kawalian: dimulyakeun ku paguneman sareng munajat sareng Alloh, kalayan Asma Rabb sakabéh alam raya sareng sebutan Gusti Khâliq sakabéh mahluk.

Ibarat Kadua: Hiji jalma nyanghareupkeun eunteung dina pananganana ka panonpoé. Éta eunteung nampi cahya, pancaran anu ngandung tujuh warna sareng hiji pantulan ti panonpoé numutkeun ukuranana sorangan. Numutkeun éta, anjeunna patali sareng panonpoé sarta ngobrol. Upami anjeunna nyanghareupkeun eunteung anu caang éta ka imahna anu poék atanapi kebon alitna anu husus di handapeun hateup, anjeunna tiasa nampi mangpaat saukuran kamampuh eunteung éta, henteu numutkeun ajén panonpoé. Sedengkeun jalma séjén ngantunkeun eunteung, langsung nyanghareup ka panonpoé, ningali kaagunganana sarta ngartos kaluhunganana. Lajeng anjeunna naék ka gunung anu kacida luhur, ningali cahya mancorong karajaan panonpoé anu kacida jembar, sarta tepang langsung sareng éta tanpa tabir. Tuluy anjeunna mulih, muka jandéla-jandéla lega ti imahna atanapi hateup kebonna, ngadamel jalan ka panonpoé di langit, sarta ngobrol sareng nyarios sareng pancaran cahya anu terus-terusan tina panonpoé sajati. Ku cara ieu anjeunna tiasa ngobrol kalayan rasa sukur sarta nyarios: "Hé panonpoé anu pikaresepeun, kaéndahan dunya sareng nu dipikanyaah langit, anu ngagurilapkeun beungeut bumi ku cahyana sarta ngajantenkeun beungeut bumi sareng raray sakabéh kembang seuri! Sapertos éta sadayana, anjeun parantos ngahaneutkeun sareng nyaangan imah alit sareng kebon alit kuring, sakumaha anjeun nyaangan sakabéh dunya sareng ngahaneutkeun beungeut bumi." Padahal jalma nu gaduh eunteung anu kahiji henteu tiasa nyarios kitu. Pantulan panonpoé di handapeun wates éta eunteung pangaruhna kawates, numutkeun éta wates.

Tajalli Zat Ahad sareng Shamad, Gusti Sultan, Panonpoé azali sareng langgeng, némbongan ka hakékat manusa dina dua wangun anu ngawengku darajat tanpa wates:

Kahiji: Hiji némbongan ku patali sareng Gusti anu ngahontal eunteung manah. Masing-masing ngagaduhan bagian tina cahya, paguneman sareng munajat sareng Panonpoé Azali éta, sacara sawaréh atanapi nyakup sadayana, numutkeun kamampuhna, lalampahan rohanina dina ngalangkungan darajat, sareng tajalli Asma sareng sipat. Darajat kawalian anu ngalangkungan kalangkang Asma sareng sipat anu dominan timbul tina golongan ieu.

Kadua: Lantaran sipat manusa anu ngawengku sadayana sarta janten buah tangkal alam raya anu pangcaangna, anjeunna tiasa sakaligus némbongkeun dina eunteung rohna Asmaul-Husna anu tajallina némbongan dina sakabéh alam raya. Ku ieu, Alloh némbongan kalayan tajalli Zat-Na sareng tajalli pangagungna dina darajat pangagungna Asmaul-Husna ka hiji jalma ti umat manusa anu sacara maknawi pangagungna. Ieu némbongan sareng tajalli nyaéta rusiah mi'raj Ahmad ﷺ, anu kawalianna janten awal kerasulanana.

Kawalian anu ngalangkungan kalangkang sapertos jalma kahiji dina ibarat kadua. Dina kerasulan henteu aya kalangkang; éta langsung nyanghareup kana kaésaan Gusti Dzul-Jalâl, sapertos jalma kadua dina ibarat kadua.

Sedengkeun mi'raj, lantaran mangrupikeun karomah pangageungna sareng darajat pangluhurna kawalian Ahmad ﷺ, parantos robih kana darajat kerasulan. Batin mi'raj nyaéta kawalian, angkat ti mahluk ka Alloh. Lahiriah mi'raj nyaéta kerasulan, sumping ti Alloh ka mahluk. Kawalian nyaéta lalampahan dina darajat caket. Éta peryogi ngalangkungan seueur darajat sareng waktos sakadar. Sedengkeun kerasulan, anu cahya pangagungna, patali sareng rusiah némbongna caketna Alloh ka mahluk-Na; hiji waktos anu sakedapan cekap. Ku sabab éta, dina hadis disebatkeun: "Dina sakedapan anjeunna mulih, sumping."

Ayeuna urang nyarios ka jalma ingkar anu aya dina posisi ngadangukeun:

Lantaran alam raya ieu sapertos hiji nagri anu kacida tartib, hiji kota anu kacida agung sareng hiji karaton anu kacida pinuh paésan, tangtos ngagaduhan Nu Maréntah, Nu Kagungan sareng Nu Ngadamel.

Lantaran aya Gusti Mâlik Dzul-Jalâl, Gusti Hâkim Dzul-Kamâl, Gusti Shâni' Dzul-Jamâl anu agung sapertos kitu; sarta lantaran aya hiji manusa anu némbongkeun perhatian ka sakabéh alam, nagri, kota sareng karaton éta, patali sareng sadayana ku indra sareng rarasaanana, sarta ngagaduhan pandangan anu nyakup sadayana; tangtos Gusti Shâni' Nu Agung éta bakal ngagaduhan patali luhur sareng pangagungna sareng manusa anu pandanganana nyakup sadayana sarta kasadaranana umum éta. Mantenna bakal ngagaduhan dawuhan suci sareng perhatian luhur ka anjeunna.

Kitu deui, lantaran di antara anu nampi éta patali ti Adam 'alaihis-salam dugi ka ayeuna, ku kasaksian karya-karyana, nyaéta nyandak satengah bumi sareng saperlima umat manusa kana lingkup pangaturanana, sarta ngarobih sareng nyaangan wangun maknawi alam raya, Muhammad 'Arabî ﷺ parantos némbongkeun éta patali dina darajat anu pangagungna. Ku kituna, mi'raj, anu diwangun ku darajat pangagungna éta patali, pangpantesna sareng pangcocogna pikeun anjeunna.

DADASAR KADUA

Naon hakékat mi'raj?

Waleran: Éta diwangun ku lalampahan rohani Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ dina darajat kasampurnaan. Hartina, Alloh naékkeun anjeunna kana Buraq sarta ngalantarankeun anjeunna ngalalana ngaliwatan langit-langit kawas kilat, ngalangkungan darajat, ku némbongkeun hiji-hiji ka abdi husus éta Asma sareng sebutan anu béda-béda anu ditajallikeun ku Mantenna dina runtuyan mahluk; lingkup pangaturan sareng ciptaan anu diwangun ku Mantenna dina karajaan rububiyah-Na; sareng karya rububiyah anu dipintonkeun dina hiji lapisan langit, anu janten dasar hiji arsy rububiyah sareng hiji puseur pangaturan dina unggal lingkup éta. Ieu pikeun ngajantenkeun abdi éta nyakup sakabéh kasampurnaan manusa, janten tempat némbongan sakabéh tajalli Alloh, ningali sakabéh lapisan alam raya, janten juru béwara karajaan rububiyah, anu nepikeun perkara-perkara anu dirido ku Alloh sareng anu muka rusiah alam raya. Kawas bulan, anjeunna dipaparin ningali rububiyah Alloh ti tempat ka tempat, ti lingkup ka lingkup. Ku némbongkeun hiji-hiji para nabi anu dulurna, anu ngagaduhan tempat dina langit-langit éta lingkup, Mantenna ngangkat anjeunna dugi ka maqam Qab Qausain, sarta kalayan kaésaan-Na maparin anjeunna nampi dawuhan-Na sareng ningali Mantenna.

Hakékat luhur ieu tiasa ditingali ku taropong dua ibarat.

Kahiji: Sakumaha dijelaskeun dina Kalimah Kadua Puluh Opat, hiji raja ngagaduhan sebutan anu béda-béda dina lingkup pamaréntahanana, nami sareng sipat anu béda-béda dina lapisan rahayatna, sarta nami sareng tanda anu rupa-rupa dina darajat karajaanana.

Contona, dina lingkup pangadilan anjeunna hakim anu adil, dina pamaréntahan sipil sultan, dina militér panglima pangageungna, dina urusan élmu khalifah, sarta saterasna ngagaduhan nami sareng sebutan séjén. Dina unggal lingkup anjeunna ngagaduhan tempat sareng korsi anu sapertos hiji tahta maknawi. Raja tunggal éta tiasa ngagaduhan sarébu nami sareng sebutan dina lingkup karajaan sareng darajat lapisan pamaréntahan éta. Anjeunna tiasa ngagaduhan sarébu tahta karajaan anu aya dina hiji sareng nu sanés. Saolah-olah pangawasa éta aya sareng hadir, uninga dina unggal lingkup ku jatidiri maknawi sareng teleponna. Dina unggal lapisan anjeunna katingal sareng ningali ku hukum, aturan sareng wawakilna. Dina unggal darajat, di tukangeun tabir, anjeunna ngatur sareng ningali ku kaputusan, élmu sareng kakuatanana. Unggal lingkup ngagaduhan puseur sareng tempat anu sanés. Hukum-hukumna béda hiji sareng nu sanés. Lapisan-lapisanna béda hiji sareng nu sanés.

Sultan sapertos kitu ngalantarankeun hiji jalma anu dipikahoyongna ngalalana dina sadaya lingkup éta, némbongkeun karajaan sareng paréntah kakawasaanana anu husus ka unggal lingkup, ngalantarankeun anjeunna ngalalana ti lingkup ka lingkup, ti lapisan ka lapisan, dugi ka dibawa ka payuneunana. Lajeng anjeunna masrahkeun sababaraha paréntah umum anu nyakup sadayana, anu patali sareng sadaya lingkup éta, ka jalma éta sarta ngintun anjeunna.

Sapertos conto ieu, Gusti Rabb sakabéh alam, Sultan mangsa tanpa awal sareng mangsa tanpa tungtung, kagungan kaayaan sareng nami anu béda-béda, nanging silih nyanghareup, dina darajat rububiyah-Na. Dina lingkup kailahian-Na Mantenna kagungan Asma sareng tanda anu béda-béda, nanging katingal dina hiji sareng nu sanés. Dina palaksanaan-Na anu agung, Mantenna kagungan tajalli sareng némbongan anu béda-béda, nanging sarupa hiji sareng nu sanés. Dina pangaturan kakawasaan-Na, Mantenna kagungan sebutan anu béda-béda, nanging silih ngajantenkeun karaos. Dina tajalli sipat-sipat-Na, Mantenna kagungan némbongan suci anu béda-béda, nanging silih némbongkeun. Dina tajalli Lampah-Na, Mantenna kagungan pangaturan anu rupa-rupa, nanging silih ngalengkepan. Dina seni sareng karya ciptaan-Na anu rupa-rupa warna, Mantenna kagungan rububiyah agung anu rupa-rupa, nanging silih ningali.

Dumasar kana rusiah agung ieu, Mantenna parantos ngatur alam raya dina runtuyan ahéng anu matak héran. Ti zarah, anu kaasup lapisan mahluk pangleutikna, dugi ka langit-langit, sarta ti lapisan kahiji langit-langit dugi ka arsy pangagungna, aya susunan anu tumpang tindih. Unggal langit sapertos hateup hiji alam anu béda, hiji arsy pikeun rububiyah sareng hiji puseur pikeun pangaturan Alloh. Sanaos dina lingkup sareng lapisan éta, tina segi kaésaan-Na, sadaya Asma tiasa aya sarta Mantenna tajalli kalayan sadaya sebutan, nanging sapertos dina pangadilan, sebutan hakim anu adil janten pokok sarta ngawasa, sedengkeun sebutan séjén di dinya nyanghareup kana paréntahna sarta tunduk ka éta; kitu deui, dina unggal lapisan mahluk sareng unggal langit, hiji Asma sareng hiji sebutan Alloh ngawasa. Sebutan séjén ogé aya di jerona.

Contona, Kangjeng Nabi Isa 'alaihis-salam, anu nampi tajalli Asma Qadîr, dina langit mana anjeunna tepang sareng Kangjeng Nabi ﷺ, dina lingkup langit éta Alloh tajalli langsung kalayan sebutan Qadîr. Contona, dina lingkup langit anu janten tempat Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salam, anu pangngawasana nyaéta sebutan "Mutakallim", anu ditajallikeun ka Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salam; sareng saterasna...

Lantaran Ahmad ﷺ, nampi tajalli Asma pangagungna, kanabianana umum sarta nampi tajalli sadaya Asma, tangtos anjeunna patali sareng sadaya lingkup rububiyah. Tangtos, tepang sareng para nabi anu ngagaduhan tempat dina lingkup éta sarta ngalangkungan sadaya lapisan mangrupikeun sarat hakékat mi'raj.

Ibarat Kadua: Sebutan "panglima pangageungna", anu kaasup sebutan hiji sultan, ngagaduhan némbongan sareng tajalli dina unggal lingkup militér, ti lingkup umum sareng lega sapertos lingkup panglima utama dugi ka lingkup alit sareng husus sapertos lingkup kopral. Contona, hiji prajurit ningali conto sebutan kapanglimaan pangageungna éta dina diri kopral, nyanghareup ka anjeunna sarta nampi paréntah ti anjeunna. Nalika prajurit éta janten kopral, lingkup kapanglimaan dina lingkup sersan katingal ku anjeunna, sarta anjeunna nyanghareup ka éta. Nalika janten sersan, anjeunna ningali conto sareng némbongan kapanglimaan dina lingkup létnan. Dina éta tempat aya korsi anu husus kanggo éta, sareng saterasna... Dina unggal lingkup kaptén, mayor, jéndral divisi sareng marsekal, anjeunna ningali sebutan kapanglimaan éta numutkeun ageung sareng alitna lingkup.

Ayeuna, upami panglima pangageungna éta hoyong masrahkeun hiji pancén ka hiji prajurit anu patali sareng sadaya lingkup militér, sarta hoyong maparin tempat supados ningali sareng katingal dina sadaya lingkup sapertos inspektur, tangtos panglima pangageungna éta bakal ngalantarankeun prajurit ngalalana hiji-hiji, ti lingkup kopral dugi ka lingkupna anu pangageungna, supados anjeunna ningali sareng katingal. Lajeng nampi anjeunna ka payuneunana, dimulyakeun ku paguneman, dipaparin tanda panghargaan sareng titah sarta dihormat, lajeng dikintun sakedapan dugi ka tempat anjeunna sumping.

Dina ibarat ieu kedah merhatoskeun hiji pokok: upami raja henteu lemah, ngagaduhan kakuatan dina sisi maknawi ogé sapertos dina sisi lahiriah, dina waktos éta anjeunna henteu ngajantenkeun jalma sapertos jéndral divisi, marsekal sareng létnan minangka wawakil. Anjeunna nyalira aya di unggal tempat. Ngan di handapeun sababaraha tabir sareng di tukangeun jalma anu ngagaduhan tempat, anjeunna nyalira langsung maparin paréntah. Diriwayatkeun yén sababaraha raja anu wali sampurna ngalaksanakeun lampahna dina wangun sababaraha jalma dina seueur lingkup.

Sedengkeun hakékat anu ku urang ditingali kalayan ibarat ieu, lantaran henteu aya kalemahan di jerona, paréntah sareng hukum dina unggal lingkup langsung sumping ti panglima pangageungna. Éta kalayan paréntah, kersa sareng kakuatan-Na.

Sapertos ibarat ieu, Gusti Hâkim bumi sareng langit-langit, Gusti Sultan Azali sareng Langgeng, Nu Maréntah Mutlak anu kagungan "paréntah kun fayakun", kagungan kaayaan paréntah sareng kapanglimaan anu lumaku dina lapisan mahluk-Na sarta dilaksanakeun kalayan taat sareng aturan anu sampurna. Lapisan sareng golongan anu alit sareng ageung, sawaréh sareng nyakup sadayana, dina lapisan mahluk sareng golongan mahluk ti zarah dugi ka planét sareng ti laleur dugi ka langit-langit, masing-masing katingal salaku lingkup rububiyah sareng lapisan kakawasaan anu béda-béda, nanging silih nyanghareup.

Ayeuna, pikeun ngartos tujuan-tujuan luhur sareng hasil-hasil pangagungna dina sakabéh alam raya, sarta ku ningali pancén ubudiyah unggal lapisan anu béda-béda, ningali langsung karajaan rububiyah sareng kaagungan kakawasaan Gusti Nu Maha Agung, pikeun ngartos naon anu dirido ku Mantenna sareng janten juru béwara karajaan-Na, tangtos bakal aya hiji lalampahan rohani kana lapisan sareng lingkup éta. Dugi ka lebet kana arsy pangagungna, anu janten sebutan lingkup-Na anu pangagungna, dugi ka lebet ka Qab Qausain, nyaéta maqam anu ditunjuk ku Qab Qausain antara mungkin aya sareng wajib aya, sarta tepang sareng Gusti Nu Agung Dzul-Jamâl. Lalampahan rohani ieu nyaéta hakékat mi'raj.

Sapertos unggal manusa ngalalana kalayan akalna dina kagancangan khayal, unggal wali muter kalayan manahna dina kagancangan kilat, unggal malaikat anu awakna cahya muter ti arsy ka bumi sareng ti bumi ka arsy dina kagancangan roh, sarta manusa ahli sawarga naék ti tempat hudang deui ka sawarga dina kagancangan Buraq, ti jarak anu langkung ti lima ratus taun; awak Muhammad ﷺ, anu janten dasar pancén-pancén tanpa wates sareng tempat panyimpen pakakas roh Muhammad ﷺ, anu cahya sareng tiasa nampi cahya, langkung lemes ti manah para wali, langkung hampang ti roh jalma anu parantos pupus sareng awak malaikat, sarta langkung lemes ti awak béntang sareng awak alam misal, tangtos bakal angkat sareng rohna anu luhur dugi ka arsy.

Ayeuna urang merhatoskeun jalma ingkar anu aya dina posisi ngadangukeun. Kapikir yén:

Jalma ingkar éta nyarios dina manahna: "Kuring henteu wanoh ka Alloh, henteu uninga ka Kangjeng Nabi; kumaha kuring bakal iman kana mi'raj?"

Urang nyarios: Lantaran alam raya sareng mahluk ieu aya, sarta di jerona aya lampah sareng ciptaan. Kitu deui, lantaran lampah anu tartib henteu tiasa tanpa anu ngalakukeun, kitab anu ngandung harti henteu tiasa tanpa anu nyerat, sarta ukiran anu pinuh seni henteu tiasa tanpa anu ngukir. Tangtos lampah pinuh hikmah anu ngeusi alam raya ieu ngagaduhan Nu Midamel, sarta ukiran anu matak héran sareng surat anu ngandung harti, anu dibaruan usum demi usum dina beungeut bumi, ngagaduhan Nu Nyerat sareng Nu Ngukir.

Kitu deui, lantaran ayana dua pangawasa dina hiji padamelan ngaruksak aturan éta padamelan. Kitu deui, lantaran aya aturan anu sampurna ti jangjang laleur dugi ka lampu langit-langit. Ku kituna, Nu Maréntah éta tunggal. (Upami henteu tunggal), sabab seni sareng hikmah dina unggal barang kacida ahéngna, Nu Nyiptakeun éta barang kedah janten Qadîr Mutlak dina darajat anu mampuh kana unggal barang sareng uninga unggal padamelan. Ku kituna, upami henteu tunggal, kedah aya sesembahan saloba mahluk. Sesembahan éta bakal silih patukang tonggong sarta sami hiji sareng nu sanés. Dina kaayaan éta, aturan ahéng ieu henteu ruksak téh mustahil saratus rébu kali.

Kitu deui, lantaran écés katingal yén lapisan mahluk ieu gerak ku paréntah anu sarébu kali langkung tartib ti hiji pasukan. Ti gerak béntang-béntang, panonpoé sareng bulan anu tartib dugi ka kembang badam, unggal golongan ku cara anu kacida tartib sareng kacida sampurna, némbongkeun tanda panghargaan, saragam, pakéan éndah sareng gerak anu ditangtukeun anu dipaparin ka éta golongan ku Gusti Qadîr Azali, dina cara anu sarébu kali langkung tartib ti hiji pasukan. Ku kituna, mahluk alam raya ieu nyanghareup kana paréntah-Na sarta ngalaksanakeunana. Éta ngagaduhan Gusti Hâkim Mutlak di tukangeun tabir gaib.

Kitu deui, lantaran Nu Maréntah éta, ku kasaksian sakabéh palaksanaan-Na anu pinuh hikmah sareng ku karya kaagungan anu dituduhkeun ku Mantenna, nyaéta Gusti Sultan Dzul-Jalâl. Ku kahadéan anu dipintonkeun ku Mantenna, Mantenna nyaéta Gusti Rabb anu kacida Rahîm. Ku seni-seni éndah anu dipintonkeun ku Mantenna, Mantenna nyaéta Gusti Shâni' anu mikaresep seni sareng kacida mikanyaah seni-Na. Ku paésan sareng seni anu ngahudangkeun rasa panasaran anu dipintonkeun ku Mantenna, Mantenna nyaéta Gusti Khâliq Hakîm anu mikersakeun narik pandangan panghargaan mahluk sadar kana karya-Na. Kitu deui, kahartos yén ku hikmah rububiyah-Na Mantenna mikersakeun ngajarkeun ka mahluk sadar harti paésan anu matak akal héran anu dipintonkeun ku Mantenna dina ciptaan alam, sarta ti mana mahluk sumping sareng ka mana bakal angkat. Tangtos Gusti Hâkim Hakîm sareng Gusti Shâni' 'Alîm ieu mikersakeun némbongkeun rububiyah-Na.

Kitu deui, lantaran ku sakitu seueur karya paparin sareng welas asih sarta seni ahéng anu dipintonkeun ku Mantenna, Mantenna mikersakeun ngajantenkeun mahluk sadar wanoh sareng nyaah ka Mantenna. Tangtos, ku hiji anu nepikeun, Mantenna bakal ngajarkeun naon Kersa-Na ti mahluk sadar sareng naon anu dirido ku Mantenna dina aranjeunna. Ku kituna, Mantenna bakal milih hiji ti mahluk sadar, sarta ku anjeunna ngumumkeun rububiyah-Na. Pikeun ngumumkeun seni-seni anu dipikanyaah ku Mantenna, Mantenna bakal ngamulyakeun hiji juru béwara kalayan caket ka payuneun-Na sarta ngajantenkeun anjeunna sarana pangumuman. Pikeun némbongkeun kasampurnaan-Na ku ngajarkeun tujuan luhur-Na ka mahluk sadar séjén, Mantenna bakal milih hiji guru. Supados rusiah anu dilebetkeun ku Mantenna dina alam raya ieu sareng tatarucingan rububiyah anu disumputkeun ku Mantenna dina mahluk ieu henteu tanpa harti, tangtos Mantenna bakal milih hiji panungtun. Supados kaéndahan seni anu dipintonkeun sareng disebarkeun ku Mantenna pikeun ditingali ku panon henteu tanpa mangpaat sareng sia-sia, Mantenna bakal milih hiji panungtun anu ngajarkeun tujuan dina éta. Kitu deui, pikeun nepikeun perkara anu dirido ku Mantenna ka mahluk sadar, Mantenna bakal ngangkat hiji jalma kana tempat saluareun sadaya mahluk sadar, ngajarkeun ka anjeunna naon anu dirido ku Mantenna sarta ngintun anjeunna ka aranjeunna.

Lantaran hakékat sareng hikmah merlukeun kitu, sarta anu pangpantesna pikeun pancén-pancén ieu nyaéta Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. Sabab anjeunna parantos enya-enya ngalaksanakeun éta pancén dina cara anu pangsampurnana. Alam Islam anu diwangun ku anjeunna sareng cahya Islam anu dipintonkeun ku anjeunna mangrupikeun saksi anu adil sareng leres. Ku kituna, anjeunna kedah langsung naék saluareun sakabéh alam raya, ngalangkungan sakabéh mahluk sarta lebet kana hiji tempat, supados ngagaduhan paguneman anu umum, luhur sareng nyakup sadayana sareng Gusti Khâliq sakabéh mahluk. Mi'raj ogé ngébréhkeun hakékat ieu.

Hasilna, lantaran Mantenna parantos ngawangun, ngaruntuykeun sareng maparin paésan alam raya anu kacida ageungna ieu dina wangun ieu, pikeun seueur maksud anu kacida agungna sareng tujuan anu kacida ageungna sapertos maksud anu parantos disebatkeun. Kitu deui, lantaran di antara mahluk ieu aya umat manusa anu bakal ningali rububiyah umum ieu kalayan sakabéh rincianna, sareng karajaan kailahian anu agung ieu kalayan sakabéh hakékatna. Tangtos Gusti Hâkim Mutlak éta bakal ngadawuh ka manusa éta sarta ngajarkeun maksud-maksud-Na.

Lantaran unggal manusa henteu tiasa leupas tina sipat sawaréh sareng kaayaan handap, sarta naék kana tempat anu pangluhurna anu nyakup sadayana. Anjeunna henteu tiasa langsung janten anu nampi dawuhan Nu Maréntah éta anu nyakup sadayana. Tangtos, di antara manusa éta, sababaraha jalma husus bakal dipaparin éta pancén, supados patali sareng dua sisi. Anjeunna kedah manusa supados janten guru pikeun manusa, sarta kedah kacida luhur sacara rohani supados langsung nampi dawuhan.

Ayeuna, lantaran di antara manusa ieu anu ngajarkeun maksud Gusti Shâni' alam raya ieu dina cara anu pangsampurnana, muka rusiah alam raya ieu, muka tatarucingan ciptaan, sarta ngumumkeun kaéndahan karajaan rububiyah dina cara anu pangsampurnana nyaéta Muhammad ﷺ. Tangtos, di antara sakabéh jalma manusa, anjeunna bakal ngagaduhan lalampahan rohani sapertos kieu, anu bakal janten mi'raj dina wangun ngalalana sareng ngumbara dina alam jasmani. Anjeunna bakal ngalangkungan darajat dugi ka tukangeun barzakh Asma, tajalli sipat sareng lampah, sarta lapisan mahluk, anu disebat "tujuh puluh rébu tabir". Ieu mi'raj.

Kapikir deui yén:

Hé anu ngadangukeun! Anjeun nyarios dina manah anjeun: "Kumaha kuring bakal percaya; naon hartina tepang sareng Gusti Rabb anu langkung caket ti sagala barang, sanggeus ngalangkungan jarak rébuan taun sareng tujuh puluh rébu tabir?"

Urang nyarios: Alloh langkung caket ka unggal barang tibatan sagala barang. Nanging, unggal barang jauh ti Mantenna tanpa tungtung. Upami panonpoé ngagaduhan kasadaran sareng tiasa nyarios, éta tiasa nyarios sareng anjeun ngaliwatan eunteung dina panangan anjeun. Éta ngatur anjeun sakumaha kahayangna. Malah, sanaos éta langkung caket ka anjeun ti pupil panon anjeun anu kawas eunteung, anjeun jauh ti éta sakitar opat rébu taun, sarta henteu tiasa ngadeukeutan éta dina sisi mana ogé. Upami anjeun maju, dugi ka tempat bulan sarta naék langsung kana titik nyanghareupan éta, anjeun ngan tiasa janten hiji rupa eunteung pikeun éta.

Kitu deui, sanaos Gusti Dzul-Jalâl, anu Panonpoé mangsa tanpa awal sareng mangsa tanpa tungtung, langkung caket ka unggal barang tibatan sagala barang, unggal barang jauh ti Mantenna tanpa tungtung. Ngan ku ngalangkungan sakabéh mahluk, kaluar tina sipat sawaréh, teras dina darajat anu nyakup sadayana ngalangkungan rébuan tabir, dugi ka ngadeukeutan hiji Asma-Na anu ngaliput sakabéh mahluk, lajeng ngalangkungan seueur darajat anu langkung maju ti éta. Sanggeus éta dimulyakeun ku hiji rupa caket ka Mantenna.

Kitu deui, contona hiji prajurit jauh pisan ti jatidiri maknawi panglima pangageungna. Éta prajurit ningali panglimana ku conto alit anu ditingali dina kopral, dina jarak anu kacida jauh sareng di tukangeun seueur tabir maknawi. Pikeun caket sacara sajati kana jatidiri maknawi panglima, kedah ngalangkungan seueur darajat anu nyakup sadayana, sapertos létnan, kaptén sareng mayor. Padahal, panglima pangageungna, kalayan paréntah, hukum, pandangan, kaputusan sareng élmuna, upami anjeunna panglima sacara maknawi ogé sakumaha sacara lahiriah, nyalira aya di gigireun éta prajurit sarta ningali. Lantaran hakékat ieu parantos dibuktikeun sacara kacida pasti dina Kalimah Kagenep Belas, urang cekap ku éta sarta nyinggetkeun di dieu.

Kapikir deui yén:

Anjeun nyarios dina manah anjeun: "Kuring mungkir langit-langit, henteu iman ka malaikat. Kumaha kuring bakal percaya yén aya hiji anu ngalalana dina langit-langit sareng tepang sareng malaikat?"

Leres, ngajelaskeun ucapan sareng némbongkeun hiji perkara ka jalma sapertos anjeun, anu akalna parantos turun kana panonna sareng panonna ditutupan tabir, tangtos hésé. Nanging, lantaran bebeneran kacida caangna, dugi ka anu buta ogé tiasa ningali, urang ogé nyarios:

Angkasa luhur, ku kasepakatan, pinuh ku "éter". Pancaran cahya, listrik, panas sareng aliran-aliran lemes séjén nuduhkeun ayana hiji matéri anu ngeusi éta angkasa. Sakumaha buah écés némbongkeun tangkalna, kembang némbongkeun padang jukutna, pucuk-pucuk némbongkeun ladangna, sareng lauk némbongkeun lautna, béntang-béntang ieu ogé tangtos ngadorong ayana sumber, ladang, laut sareng padang jukutna kana panon akal.

Lantaran dina alam luhur aya susunan anu béda-béda, sarta dina kaayaan anu béda-béda katingal hukum anu béda-béda, ku kituna langit-langit, anu janten sumber éta hukum, béda-béda. Sakumaha dina manusa, salian awak, aya ogé ayana maknawi sapertos akal, manah, roh, khayal sareng ingetan; tangtos dina alam anu manusa pangageungna sareng dina alam raya anu tangkal buah manusa ieu, salian alam jasmani aya alam-alam séjén. Kitu deui, ti alam bumi dugi ka alam sawarga, unggal alam ngagaduhan langitna.

Kitu deui, ngeunaan malaikat urang nyarios: Bumi, anu sedeng di antara planét sarta alit sareng padet di antara béntang, ngagaduhan kahirupan sareng kasadaran anu henteu kaitung, anu pangajénna sareng pinuh cahya di antara mahluk. Tangtos, dibandingkeun bumi ieu anu sapertos imah poék, béntang-béntang anu sapertos karaton pinuh paésan sareng karaton sampurna, sarta langit-langit anu laut béntang-béntang, mangrupikeun tempat cicing malaikat sareng mahluk rohani anu sadar, hirup, kacida seueur sarta béda-béda jinisna. Lantaran dina tafsir sim kuring anu namina İşaratü'l-İ'caz, dina ayat ﺛُﻢَّ ﺍﺳْﺘَﻮٰٓﻯ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﺴَّﻤَٓﺎﺀِ ﻓَﺴَﻮّٰﻳﻬُﻦَّ ﺳَﺒْﻊَ ﺳَﻤٰﻮَﺍﺕٍ, ayana sareng lobana langit-langit parantos dibuktikeun sacara kacida pasti; sarta dina Kalimah Kadua Puluh Salapan ngeunaan malaikat, urang parantos ngabuktikeun ayana malaikat kalayan kapastian dua kali dua opat, urang cekap ku éta sarta nyinggetkeun di dieu.

Hasilna, hikmah sareng akal merlukeun ayana tujuh lapisan dina kaayaan sareng susunan anu béda-béda, ti "Majarratus-Sama" anu disebat Bima Sakti dugi ka planét pangcaketna, masing-masing hiji langit anu sapertos hateup hiji alam, ti alam bumi dugi ka alam barzakh, alam misal, dugi ka alam aherat; diwangun tina éter, janten dasar aliran-aliran lemes sapertos listrik, pancaran cahya, panas sareng daya tarik, sarta ku isyarat ﺍَﻟﺴَّﻤَﺎﺀُ ﻣَﻮْﺝٌ ﻣَﻜْﻔُﻮﻑٌ dina hadis, cocog pikeun gerak planét sareng béntang.

Kapikir ogé yén:

Hé jalma ingkar! Anjeun nyarios: "Kalayan rébuan kasusah, ku kapal hiber ngan tiasa naék hiji atanapi dua kilométer. Kumaha hiji manusa kalayan awakna tiasa ngalangkungan jarak rébuan taun dina sababaraha menit, angkat sareng mulih?"

Urang nyarios: Awak beurat sapertos bumi, numutkeun élmu anjeun, ku gerak taunanana ngalangkungan jarak kira-kira saratus dalapan puluh dalapan jam dina hiji menit. Éta ngalangkungan jarak kira-kira dua puluh lima rébu taun dina sataun. Naha Gusti Qadîr Dzul-Jalâl anu ngajantenkeun bumi ngalakukeun gerak anu tartib ieu sarta muterkeunana kawas batu pangumban henteu tiasa mawa hiji manusa ka arsy? Naha hikmah anu ngalantarankeun awak bumi anu kacida beuratna muter kawas ahli Mevlevi sakuriling panonpoé ku hukum Gusti anu disebat daya tarik panonpoé, henteu tiasa ngangkat awak hiji manusa kawas kilat ka arsy Gusti Rahmân ku daya tarik rohmat Gusti Rahmân sareng ku katarikna kanyaah ka Panonpoé Azali?

Kapikir deui yén:

Anjeun nyarios: "Sae, anjeunna tiasa naék; ku naon anjeunna naék? Naon perluna? Angkat kalayan roh sareng manahna sapertos para wali cekap."

Urang nyarios: Lantaran Gusti Shâni' Dzul-Jalâl mikersakeun némbongkeun ayat-ayat ahéng dina alam lahiriah sareng alam malakut-Na, ngajantenkeun ningali tempat damel sareng sumber alam ieu, sarta némbongkeun hasil aherat amal manusa. Tangtos, sakumaha panonna anu sapertos konci alam anu katingal, sareng ceulina anu ningali ayat-ayat dina alam anu kadangu kedah dicandak sareng anjeunna dugi ka arsy; nyandak awakna anu diberkahan, anu sapertos mesin pakakas sareng pakakas rohna anu janten dasar pancén tanpa wates, ogé sareng anjeunna dugi ka arsy téh sarat akal sareng hikmah.

Sapertos dina sawarga hikmah Alloh ngajantenkeun awak ngiring roh. Sabab awak anu janten dasar seueur pancén ubudiyah sareng kasenangan sarta kanyeri tanpa wates. Tangtos awak anu diberkahan éta bakal ngiring roh. Lantaran awak angkat ka sawarga sareng roh, tangtos ngajantenkeun awak anu diberkahan ngiring Ahmad ﷺ, anu naék ka Sidratul-Muntaha, anu janten batang Jannatul-Ma'wa, téh hikmah sorangan.

Kapikir deui yén:

Anjeun nyarios: "Ngalangkungan jarak rébuan taun dina sababaraha menit téh mustahil numutkeun akal?"

Urang nyarios: Dina seni Gusti Shâni' Dzul-Jalâl, gerak kacida béda-bédana. Contona, parantos dipikanyaho sabaraha bédana kagancangan sora sareng kagancangan pancaran cahya, listrik, roh sareng khayal. Numutkeun élmu, gerak planét ogé kacida béda-bédana dugi ka akal héran. Naha gerak awakna anu lemes, anu tunduk kana rohna anu luhur sareng gancang dina naék, dina kagancangan roh, katingal patukang tonggong sareng akal? Kitu deui, upami anjeun bobo sapuluh menit, sakapeung anjeun ngalaman kaayaan saukuran sataun. Malah, upami dikumpulkeun impian anu ditingali ku manusa dina hiji menit, ucapan anu kadangu di jerona sareng kecap anu diucapkeun, dina alam hudang peryogi sadinten, malah langkung lami. Hartina, hiji waktos anu sami, dibandingkeun ka dua jalma, tiasa janten sadinten pikeun hiji sareng sataun pikeun anu sanés.

Tingal harti ieu kalayan hiji ibarat: Pikeun janten ukuran kagancangan gerak anu némbongan tina gerak manusa, gerak pélor mariem, sora, pancaran cahya, listrik, roh sareng khayal, urang ngabayangkeun hiji jam anu sapertos kieu: dina jam éta aya sapuluh jarum. Anu hiji némbongkeun jam. Anu hiji ngitung menit dina lingkaran anu genep puluh kali langkung lega ti éta. Urang ngabayangkeun masing-masing jarum dina lingkaran anu kacida tartib sareng ageung, anu hiji ngitung detik dina lingkaran genep puluh kali langkung lega, anu séjén ngitung salitsah dina lingkaran anu genep puluh kali langkung lega deui, sarta saterasna rabi'ah, khamisah, sadisah, sabi'ah, tsaminah, tasi'ah, dugi ka 'asyirah. Upami lingkaran jarum anu ngitung jam saukuran jam alit urang, tangtos lingkaran jarum anu ngitung 'asyirah kedah saukuran orbit taunan bumi, malah langkung ageung. Ayeuna urang ngabayangkeun dua jalma: Anu hiji ningali numutkeun gerak jarum anu ngitung jam, saolah-olah naék kana éta jarum. Anu séjén naék kana jarum anu ngitung 'asyirah. Barang anu ditingali ku dua jalma ieu dina waktos anu sami kacida béda-bédana tina segi anu ditingali, sapertos babandingan jam urang sareng orbit taunan bumi. Lantaran waktos sapertos hiji warna, hiji rupa atanapi hiji pita gerak, hukum anu lumaku dina gerak ogé lumaku dina waktos. Anu ku urang ditingali dina sajam saukuran anu ditingali ku hiji jalma sadar anu naék kana jarum jam anu ngitung jam, sarta hakékat umurna ogé saukuran éta. Nanging, sapertos jalma anu naék kana jarum 'asyirah, dina waktos anu sami, dina jam anu tangtu éta, Kangjeng Rosul Pangmulya ﷺ, naék kana Buraq pitulung Alloh, ngalangkungan sakabéh lingkup anu mungkin aya kawas kilat, ningali kaahéngan alam lahiriah sareng alam malakut, naék kana titik lingkup wajib aya, dimulyakeun ku paguneman, dipaparin ningali kaéndahan Alloh, nampi dawuhan Alloh, sarta tiasa mulih kana pancénna. Anjeunna parantos mulih, sarta éta sapertos kitu.

Kapikir deui yén:

Aranjeun nyarios: "Leres, tiasa, mungkin. Nanging, henteu unggal anu mungkin kajadian. Naha aya anu sarupa sareng ieu supados ditampi? Kumaha kajadian hiji perkara anu henteu aya sarupana tiasa ditetepkeun ngan ku kamungkinanana?"

Urang nyarios: Anu sarupa kacida seueur dugi ka henteu kaitung. Contona, unggal anu tiasa ningali, ku panonna naék ti bumi dugi ka planét Néptunus dina hiji detik. Unggal anu gaduh élmu, ku akalna naék kana hukum kosmografi sarta angkat dugi ka tukangeun béntang dina hiji menit. Unggal anu iman, naékkeun pamikiranana kana lampah sareng rukun solat, ngantunkeun alam raya di tukangeunana ku hiji rupa mi'raj sarta angkat dugi ka payuneun Alloh. Unggal anu gaduh manah sareng wali sampurna, ku lalampahan rohani tiasa ngalangkungan arsy sareng lingkup Asma sareng sipat dina opat puluh dinten. Malah, ku wartos anu leres ti sababaraha jalma sapertos Syekh Jailani sareng Imam Rabbani, aya naék rohani maranéhna dugi ka arsy dina hiji menit. Kitu deui, malaikat anu awakna cahya angkat sareng mulih ti arsy ka bumi sareng ti bumi ka arsy dina waktos anu pondok. Kitu deui, ahli sawarga naék ti mahsyar ka kebon sawarga dina waktos anu pondok.

Tangtos, sakitu seueur conto némbongkeun yén Ahmad ﷺ, anu sultan sakabéh wali, imam sakabéh mukmin, pamimpin sakabéh ahli sawarga sareng anu ditampi ku sakabéh malaikat, ngagaduhan mi'raj anu janten dasar lalampahan rohanina sarta cocog sareng kalungguhanana, téh hikmah sorangan, kacida kahartos ku akal sarta tangtos parantos kajadian.