PANGAJARAN LEMES KADUA:
Dina manusa aya dua sisi. Hiji ningali kahirupan dunya ieu tina sisi ananiyah. Anu hiji deui ningali kahirupan anu langgeng salawasna tina sisi ubudiyah. Tina sisi kahiji, anjeunna hiji mahluk anu sakitu malangna, anu modalna ngan kahoyong bébas manusa anu kawates anu alit sakumaha sahélar buuk tina kabébasan milih; hiji kasb anu lemah tina kamampuhan; hiji seuneu anu gancang pareum tina kahirupan; hiji waktos alit anu gancang kaliwat tina umur; sareng hiji awak alit anu gancang buruk tina ayana. Sareng kaayaan éta, anjeunna aya minangka individu anu rapuh sareng lemah tina individu-individu anu teu kaitung, tina jinis-jinis anu teu aya watesna anu digelar dina lapisan-lapisan jagat raya. Tina sisi kadua, sareng hususna tina sisi kalemahan sareng kakurangan anu nyanghareup kana ubudiyah, wengkuan dirina kacida legana, pentingna anu kacida ageungna. Sabab Gusti Fâthir Nu Hakîm parantos ngalebetkeun kalemahan anu kacida ageungna anu teu aya tungtungna sareng kakurangan anu kacida ageungna anu teu aya watesna kana hakékat batin manusa. Supados anjeunna janten hiji eunteung anu lega anu ngawengku tajalli-tajalli anu teu aya watesna hiji Zat, Gusti Qadîr Nu Rahîm anu kakawasaan-Na teu aya tungtungna, Gusti Ghaniyy Nu Karîm anu kabeungharan-Na teu aya tungtungna. Leres, manusa sarupa sareng hiji siki. Sakumaha siki éta dipaparin pakakas batin anu penting tina kakawasaan sareng rarancang anu lemes sareng luhur ajénna tina takdir. Supados digawé di handapeun taneuh, kaluar tina alam anu heureut éta, lebet kana alam hawa anu lega, nyuhunkeun ka Gusti Khâliqna ku basa bakat pikeun janten tangkal, tuluy manggihan kasampurnaan anu pantes pikeun dirina. Upami siki éta, lantaran watekna anu goréng, ngagunakeun pakakas batin anu dipaparin ka éta pikeun narik sababaraha bahan anu ngabahayakeun di handapeun taneuh, éta bakal buruk sareng jadi ruksak tanpa mangpaat dina waktos anu pondok di tempat anu heureut éta. Upami siki éta ngagunakeun pakakas batinna kalayan saé, ku nurut kana paréntah ciptaan ﻓَﺎﻟِﻖُ ﺍﻟْﺤَﺐِّ ﻭَﺍﻟﻨَّﻮٰﻯ, éta bakal kaluar tina alam anu heureut éta, sarta ku janten tangkal buahan anu ageung, hakékat individuna anu kacida alitna sareng roh batinna bakal nyandak rupa hakékat umum anu ageung. Tah, persis sapertos éta, dina hakékat manusa ditempatkeun pakakas anu penting tina kakawasaan sareng rarancang-rarancang anu aya ajénna tina takdir. Upami manusa, di alam bumi anu heureut ieu, di handapeun taneuh kahirupan dunya, ngagunakeun pakakas batinna pikeun kahoyong-kahoyong nafsu, sapertos siki anu ruksak, pikeun pikabungaheun anu kawates, dina umur anu pondok, di tempat anu heureut, sareng dina kaayaan anu kasiksa, anjeunna bakal buruk sareng jadi ruksak, nanggung tanggung jawab batin kana rohna anu sangsara, teras ngalih sareng angkat ti dunya ieu. Upami anjeunna ngasuh siki bakat éta ku cai Islam sareng pancaran cahya iman di handapeun taneuh ubudiyah, nurut kana paréntah-paréntah Al-Qur'an, sareng ngarahkeun pakakas batinna kana tujuan-tujuan sajatina, tangtos anjeunna bakal janten siki anu ajén anu ngawengku pakakas hiji tangkal anu langgeng sareng hiji hakékat anu tetep, anu bakal ngaluarkeun dahan sareng ranting di alam misal sareng barzakh sarta janten dasar kasampurnaan sareng nikmat anu teu aya watesna di alam aherat sareng sawarga; hiji mesin anu mancorong, sareng hiji buah anu berkah sareng pinuh ku cahya tina tangkal jagat raya ieu. Leres, kamajuan sajati mah nyaéta haté, rusiah batin, roh, akal, malah daya ngabayangkeun sareng daya-daya séjén anu dipaparin ka manusa, ngabalikkeun rarayna kana kahirupan anu langgeng salawasna, sarta unggal-unggalna sibuk ku hiji pancén ubudiyah husus anu pantes pikeun dirina. Upami henteu, anu disangka kamajuan ku jalma-jalma sesat, nyaéta pikeun lebet kana sakabéh rinci kahirupan dunya sareng ngaraosan unggal jinis pikabungaheunana, malah anu panghandapna, ngajantenkeun sakabéh daya lemesna, haté sareng akalna tunduk sarta ngabantosan nafsu ammarah, éta sanés kamajuan, nanging ragrag. Sim kuring ningali hakékat ieu dina hiji kajadian dina lamunan, dina ibarat sapertos kieu: Sim kuring nuju lebet ka hiji kota ageung. Sim kuring ningali yén di kota éta aya karaton-karaton ageung. Sim kuring ningali lawang sababaraha karaton; aya daya tarik anu narik perhatian, anu kacida raména, sapertos téater anu mancorong, anu ngahibur unggal jalma. Sim kuring niténan yén juragan karaton éta parantos sumping ka lawang, ulin sareng anjing sarta ngabantosan anjingna ulin. Para istri ngawangkong kalayan amis sareng nonoman-nonoman anu bengal. Para mojang anu parantos déwasa ogé ngatur kaulinan murangkalih. Nu ngajaga lawang ogé parantos nyandak laku hiji palaku téater, saolah-olah mingpin aranjeunna. Waktos éta sim kuring ngartos yén jero karaton anu ageung éta kosong pisan. Sakabéh pancén anu lemes parantos diantep teu dilaksanakeun. Ahlakna parantos ragrag, nepi ka di lawang nyandak rupa sapertos kieu. Teras sim kuring ngalangkung, mendakan deui hiji karaton ageung. Sim kuring ningali di lawang aya hiji anjing anu satia anu ngagolér, hiji nu ngajaga lawang anu kasar, tegas, sareng tenang, sarta hiji kaayaan anu surem. Sim kuring panasaran. Naha éta kitu, ieu kieu? Sim kuring lebet. Sim kuring ningali jerona kacida raména. Di rohangan-rohangan anu tingkatna silih luhuran, para pangeusi karaton sibuk ku pancén-pancén lemes anu béda-béda. Jalma-jalma dina rohangan kahiji ngurus pangaturan sareng rarancang karaton. Dina rohangan di luhurna, para mojang sareng murangkalih diajar. Langkung luhur deui, para istri sibuk ku seni-seni anu kacida lemesna sareng pola-pola anu éndah. Di pangluhurna, sim kuring ningali juragan silih kirim warta sareng raja, sibuk ku pancén-pancén anu husus sareng luhur pikeun mastikeun katengtreman masarakat sareng pikeun kasampurnaan sareng kamajuan dirina. Lantaran sim kuring henteu katingali ku aranjeunna, aranjeunna henteu nyarios, “Teu meunang,” sim kuring tiasa ngurilingan. Teras sim kuring kaluar sareng ningali. Di unggal arah kota éta aya dua jinis karaton ieu. Sim kuring naros; aranjeunna ngawaler, “Karaton-karaton anu lawangna ramé sareng jerona kosong éta kagungan para jalma utama kaum kafir sareng jalma-jalma sesat. Anu sanés kagungan para jalma utama Muslim anu ngajaga kahormatan.” Teras di hiji juru sim kuring mendakan hiji karaton. Sim kuring ningali nami “Said” di luhurna. Sim kuring panasaran. Sim kuring langkung taliti niténan, asa siga ningali rupa sim kuring dina éta. Ku kacida héranna, sim kuring ngagorowok, sadar ku akal, hudang. Tah, sim kuring bakal napsirkeun kajadian dina lamunan éta pikeun anjeun. Mugia Alloh ngajantenkeunana kahadéan. Tah, kota éta kahirupan masarakat manusa sareng kota peradaban manusa. Unggal karaton éta hiji manusa. Para pangeusi karaton éta daya-daya lemes dina manusa sapertos panon, ceuli, haté, rusiah batin, roh, akal, sareng hal-hal sapertos nafsu, hawa nafsu, daya syahwat, sareng daya amarah. Dina unggal manusa, unggal daya lemes miboga pancén-pancén ubudiyah anu béda-béda. Aya pikabungaheun sareng kanyeri anu béda-béda. Nafsu sareng hawa nafsu, daya syahwat sareng amarah, siga hiji nu ngajaga lawang sareng anjing. Tah, ngajantenkeun daya-daya lemes anu luhur éta tunduk kana nafsu sareng hawa nafsu, sareng ngajantenkeunana mopohokeun pancén-pancén utamana, tangtos ragrag, sanés kamajuan. Anjeun tiasa napsirkeun sisi-sisi séjén.
PANGAJARAN LEMES KATILU:
Manusa, dina sisi lampah sareng amal sareng tina sisi usaha materi, mangrupa sato anu lemah, mahluk anu henteu mampuh. Lingkungan pangaturan sareng kakagunganana dina sisi éta sakitu heureutna, nepi ka upami anjeunna manjangkeun leungeunna, tiasa ngahontal éta. Malah, sato-sato piaraan anu masrahkeun tali kadalina kana leungeun manusa parantos nyandak bagéan tina kalemahan, henteu mampuh, sareng kedulna manusa, nepi ka nalika dibandingkeun sareng anu sarupa anu liar, katingali bédana anu ageung (sapertos embé sareng sapi piaraan, dibandingkeun sareng embé sareng sapi liar). Nanging manusa éta, dina sisi kakeunaan pangaruh, nampi, doa, sareng nyuhunkeun, mangrupa musafir anu mulya di panginepan dunya ieu. Anjeunna janten tamu Gusti Karîm anu parantos muka khazanah-khazanah rohmat anu teu aya tungtungna pikeun anjeunna. Mantenna parantos ngajantenkeun karya-karya anu éndah sareng palayan-palayan anu teu aya watesna tunduk ka anjeunna. Pikeun tamu éta ngalanglang, ningali, sareng nyandak mangpaat, Mantenna parantos muka sareng nyayagikeun hiji lingkungan anu sakitu ageungna, anu radiusna, nyaéta ti puseur nepi ka garis lingkaranana, lega sareng panjang sakadar anu kahontal ku panon, malah dugi ka tempat anu kahontal ku daya ngabayangkeun. Tah, upami manusa ngandelkeun ananiyahna, ngajantenkeun kahirupan dunya janten cita-cita, damel pikeun sababaraha pikabungaheun samentawis dina kasusah néangan pangupa jiwa, anjeunna tilelep sareng leungit dina lingkungan anu kacida heureutna. Sakabéh pakakas, alat, sareng daya lemes anu dipaparin ka anjeunna bakal ngakaluh ngeunaan anjeunna, masihan kasaksian ngalawan anjeunna dina hudang deui, sareng janten anu nungtut. Upami anjeunna uninga yén dirina tamu, ngagunakeun modal umurna dina lingkungan idin Gusti Zat Karîm anu anjeunna janten tamuna, anjeunna damel kalayan saé pikeun kahirupan anu panjang anu langgeng salawasna dina lingkungan anu sakitu legana, ngambekan sareng reureuh. Teras anjeunna tiasa angkat dugi ka tingkat anu pangluhurna. Malah, sakabéh pakakas sareng alat anu dipaparin ka manusa ieu bakal bungah ka anjeunna sareng masihan kasaksian pikeun anjeunna di aherat. Leres, sakabéh pakakas anéh anu dipaparin ka manusa parantos dipaparin pikeun kahirupan langgeng anu kacida pentingna, sanés pikeun kahirupan dunya anu henteu penting ieu. Sabab upami urang ngabandingkeun manusa sareng sato, urang ningali yén manusa tina sisi pakakas sareng alat kacida beungharna, saratus darajat langkung seueur tibatan sato. Dina pikabungaheun kahirupan dunya sareng hirup sasatoan, anjeunna ragrag saratus darajat langkung handap. Sabab dina unggal pikabungaheun anu katarima, aya tapak kanyeri. Kanyeri waktos anu kaliwat, kasieun waktos anu bakal datang, sareng kanyeri sirnana unggal pikabungaheun, ngarusak pikabungaheunana sareng ninggalkeun hiji tapak dina rasa nikmatna. Nanging sato henteu kitu. Éta nampi pikabungaheun tanpa kanyeri, ngaraosan tanpa kasusah. Boh kanyeri waktos anu kaliwat henteu nganyenyeri éta, boh kasieun waktos anu bakal datang henteu nyingsieunan éta. Éta hirup kalayan tengtrem, ngagolér, sukur ka Gusti Khâliqna. Hartosna, manusa anu diciptakeun dina rupa susunan anu pangsaéna, upami museurkeun pamikiranana kana kahirupan dunya, bari modalna saratus darajat langkung luhur tibatan sato, anjeunna ragrag saratus darajat langkung handap tibatan sato sapertos manuk piit. Di tempat séjén sim kuring parantos nerangkeun hakékat ieu ku hiji ibarat. Aya patalina, sim kuring ngulang deui ibarat éta. Kieu: Hiji jalma masihan sapuluh emas ka hiji palayanna sareng maréntah, “Damelkeun hiji pasang papakéan tina kaén husus.” Ka anu kadua anjeunna masihan sarébu emas, nempatkeun hiji catetan anu eusina sababaraha hal anu diserat kana saku palayan éta, sareng ngutusna ka pasar. Palayan kahiji, ku sapuluh emas, mésér papakéan anu sampurna tina kaén anu pangsaéna. Palayan kadua kalakuan gélo, ningali palayan kahiji, henteu maca catetan itungan anu ditempatkeun kana sakuna, tuluy masihan sarébu emas ka hiji padagang sareng nyuhunkeun hiji pasang papakéan. Padagang anu henteu adil ogé masihan hiji pasang papakéan tina kaén anu pangruksakna. Palayan anu sangsara éta sumping ka payuneun juraganna, nampi disiplin anu beurat sareng ngalaman siksa anu pikasieuneun. Tah, anu ngagaduhan kasadaran sakedik ogé ngartos yén sarébu emas anu dipasihkeun ka palayan kadua sanés pikeun mésér hiji pasang papakéan. Malah pikeun dagang anu penting. Persis sapertos éta, pakakas batin sareng daya-daya lemes manusa, anu unggal-unggalna parantos mekar saratus darajat dibandingkeun sareng sato. Upamana, di mana panon manusa anu ngabédakeun sakabéh tingkat kaéndahan, daya pangrasa létah manusa anu ngabédakeun sakabéh rupa-rupa rasa husus kadaharan, akal manusa anu nembus sakabéh rincian hakékat, haté manusa anu sono kana sakabéh jinis kasampurnaan, sareng pakakas sareng alat-alat séjén sapertos éta? Di mana alat-alat sato anu kacida basajanna, anu ngan mekar dina hiji dua tingkat? Ngan aya bédana sakieu: sato langkung mekar dina hiji lampah anu husus pikeun dirina, (hiji pakakas husus anu ngan aya dina sato éta). Nanging kamekaran éta husus. Kabeungharan manusa tina sisi pakakas asal tina rusiah ieu: ku sabab akal sareng pamikiran, indra sareng rarasaan manusa parantos langkung mekar sareng ngalegaan. Ku sabab seueur kabutuhan, parantos timbul rarasaan anu rupa-rupa. Rasa sénsitipna parantos rupa-rupa. Ku sabab fitrahna ngaliput, anjeunna parantos janten dasar kahoyong-kahoyong anu nyanghareup kana seueur tujuan. Ku sabab anjeunna ngagaduhan seueur pancén fitrah, alat sareng pakakasana parantos langkung mekar. Sarta ku sabab diciptakeun kalayan siap pikeun sakabéh jinis ibadah, anjeunna dipaparin bakat anu ngawengku siki-siki sakabéh kasampurnaan. Tah, kabeungharan pakakas sareng lobana modal anu sakitu luhurna, tangtos henteu dipaparin pikeun ngahontal kahirupan dunya anu henteu penting sareng samentawis ieu. Malah pancén utama manusa sapertos kieu nyaéta ngalaksanakeun pancén-pancénna anu nyanghareup kana tujuan-tujuan anu teu aya tungtungna, ngabéwarakeun kalemahan, kakurangan, sareng cacadna dina wangun ubudiyah; ku paningalna anu ngawengku sakabéhna, ningali tasbih anu aya sarta masihan kasaksian; ningali pitulung Gusti Rahmân dina nikmat-nikmat sarta sukur; sareng ningali kaajaiban-kaajaiban kakawasaan Gusti dina karya-karya, tuluy mikiran kalayan paningal anu nyandak pangajaran. Hé manusa anu nyembah dunya, anu asih kana kahirupan dunya, sareng anu lalawora kana rusiah susunan anu pangsaéna! Said Baheula parantos ningali hakékat kahirupan dunya ieu dina hiji kajadian dina lamunan. Dangukeun kajadian ibarat ieu anu parantos ngarobih anjeunna janten Said Anyar: Sim kuring ningali yén sim kuring hiji musafir. Sim kuring angkat dina hiji jalan anu panjang, nyaéta dikirim. Zat anu janten Juragan sim kuring masihan artos ka sim kuring saeutik-saeutik tina genep puluh emas anu parantos disadiakeun pikeun sim kuring. Sim kuring ogé ngagunakeunana, tuluy dugi ka hiji panginepan anu kacida pikahibureunna. Dina hiji wengi di panginepan éta, sim kuring ngagunakeun sapuluh emas pikeun judi sareng sagala rupana, hiburan, sareng jalan nyembah kamashuran. Isuk-isuk teu aya artos pisan anu nyésa dina leungeun sim kuring. Sim kuring henteu tiasa dagang. Sim kuring henteu tiasa mésér barang pikeun tempat anu bakal dituju. Anu nyésa dina leungeun sim kuring ngan kanyeri, dosa, sareng tatu, bareuh-bareuh, kasusah anu datang tina hiburan, anu nyésa pikeun sim kuring tina artos éta. Sakedapan, nalika sim kuring aya dina kaayaan anu sedih éta, hiji jalma mucunghul di ditu. Anjeunna nyarios ka sim kuring, “Anjeun parantos ngaleungitkeun modal anjeun sagemblengna. Anjeun ogé pantes ditampiling. Anjeun ogé bakal angkat ka tempat anu bakal dituju dina kaayaan bangkrut, kalayan leungeun kosong. Nanging upami anjeun ngagaduhan akal, lawang tobat kabuka. Tina lima belas emas anu nyésa anu bakal dipasihkeun ka anjeun ti ayeuna, unggal kahontal ku leungeun anjeun, jaga satengahna pikeun cadangan. Nyaéta mésér sababaraha hal anu bakal diperyogikeun ku anjeun di tempat anu bakal dituju.” Sim kuring ningali nafsu sim kuring henteu rido. Anjeunna nyarios, “Sapertilu.” Kana éta ogé nafsu sim kuring henteu taat. Teras anjeunna nyarios, “Saparapat.” Sim kuring ningali nafsu sim kuring henteu tiasa ngantunkeun kabiasaan anu parantos ngabeungkeutna. Jalma éta ngabalikkeun rarayna kalayan ambek, tuluy angkat. Sakedapan kaayaan éta robah. Sim kuring ningali yén sim kuring aya dina hiji karéta api anu angkat kalayan gancang saolah-olah ragrag di jero torowongan. Sim kuring hariwang. Nanging naon akalna, teu tiasa kabur ka arah mana waé. Anéhna, dina dua sisi karéta api éta katingali kembang-kembang anu kacida narik ati sareng buah-buahan anu ngeunah. Sim kuring ogé, sapertos jalma anyar anu teu boga akal, ningali éta sareng manjangkeun leungeun sim kuring. Sim kuring narékahan metik kembang-kembang éta sareng nyandak buah-buahan éta. Nanging kembang-kembang sareng buah-buahan éta, kalayan cucuk sareng sagala rupana, nalika nepungan, nusuk leungeun sim kuring, ngajantenkeunana getihan. Nalika papisah lantaran karéta api angkat, éta nyééh leungeun sim kuring, janten kacida mahalna pikeun sim kuring. Sakedapan hiji palayan dina karéta api nyarios, “Pasihan lima kuruş, sim kuring bakal masihan ka anjeun kembang sareng buah éta sakumaha anu dipikahoyong. Minangka gaganti lima kuruş, ku leungeun anjeun kasééh, anjeun rugi saratus kuruş. Malah aya hukuman ogé, anjeun henteu tiasa metik tanpa idin.” Sakedapan, lantaran kasusah, sim kuring ngaluarkeun sirah sareng ningali ka payun, bari mikiran iraha torowongan bakal réngsé. Sim kuring ningali yén minangka gaganti lawang torowongan, seueur liang katingali. Tina karéta api anu panjang éta, jalma-jalma dialungkeun kana liang-liang éta. Sim kuring ningali hiji liang anu nyanghareup ka sim kuring. Dina dua sisina masing-masing diadegkeun hiji batu nisan. Sim kuring niténan kalayan panasaran. Dina batu nisan éta sim kuring ningali nami “Said” diserat ku aksara ageung. Ku hanjakal sareng héran, sim kuring nyarios, “Aduh!” Sakedapan sim kuring nguping sora jalma anu parantos mapatahan sim kuring di lawang panginepan éta. Anjeunna nyarios, “Naha akal anjeun parantos sadar?” Sim kuring ngawaler, “Leres, parantos sadar, nanging kakuatan henteu nyésa, teu aya jalan kaluar.” Anjeunna nyarios, “Tobat, tawakal.” Sim kuring nyarios, “Parantos!” Sim kuring sadar... Said Baheula parantos ngaleungit. Sim kuring ningali diri sim kuring salaku Said Anyar. Tah, sim kuring bakal napsirkeun hiji dua bagéan kajadian dina lamunan éta, mugia Alloh ngajantenkeunana kahadéan; napsirkeun sisi-sisi séjén ku anjeun sorangan. Perjalanan éta hiji perjalanan ka arah langgeng salawasna, anu ngaliwat alam roh, rahim indung, mangsa ngora, sepuh, kubur, barzakh, hudang deui, sareng sasak. Genep puluh emas éta genep puluh taun umur; nalika sim kuring ningali kajadian ieu, sim kuring ngira diri sim kuring umur opat puluh lima taun. Sim kuring teu ngagaduhan dokumén, nanging hiji murid anu ihlas Al-Qur'an Al-Hakîm parantos ngabimbing sim kuring pikeun ngagunakeun satengah tina lima belas anu nyésa pikeun aherat. Panginepan éta tétéla Istanbul pikeun sim kuring. Karéta api éta waktos. Unggal taun hiji gerbong. Torowongan éta kahirupan dunya. Kembang-kembang sareng buah-buahan anu cucukan éta pikabungaheun anu henteu halal sareng hiburan anu diharamkeun; nalika nepungan, kanyeri dina mikiran sirnana ngajantenkeun haté getihan. Nalika papisah nyééh. Ogé ngajantenkeun nanggung hukuman. Palayan karéta api parantos nyarios, “Pasihan lima kuruş, sim kuring bakal masihan sakumaha anu dipikahoyong tina éta.” Tafsirna nyaéta pikabungaheun sareng rasa nikmat anu kahontal ku manusa ku usaha halal dina lingkungan anu diidinan téh cekap pikeun pikabungaheunana. Henteu nyésakeun kabutuhan pikeun lebet kana anu haram. Anjeun tiasa napsirkeun bagéan-bagéan séjén...
PANGAJARAN LEMES KAOPAT:
Manusa, di jero jagat raya ieu, sarupa sareng hiji murangkalih anu kacida lemesna sareng rapuhna. Dina kalemahanana aya kakuatan anu ageung, sareng dina henteu mampuhna aya kakawasaan anu ageung. Sabab ku kakuatan kalemahan éta sareng ku kakawasaan henteu mampuh éta, anu aya ieu parantos dijantenkeun tunduk ka anjeunna. Upami manusa ngartos kalemahanana, ngadoa ku ucapan, kaayaan, sareng laku, sarta uninga kana henteu mampuhna sareng nyuhunkeun pitulung, bari ngalaksanakeun sukur kana dijantenkeun tundukna éta, anjeunna ngahontal anu dipénta ku cara anu sapertos kitu, sareng tujuan-tujuanna dijantenkeun tunduk ka anjeunna ku cara anu sapertos kitu, anu ku kamampuhan dirina sorangan anjeunna henteu tiasa ngahontal saperatusna. Ngan sakapeung anjeunna sacara salah nganggap yén hiji anu dipénta anu kahontal ku doa basa kaayaan téh kahontal ku kamampuhanana sorangan. Upamana, kakuatan dina kalemahan anak hayam ngajantenkeun indung hayam nyerang singa. Anak singa anu énggal lahir ngajantenkeun singa anu buas sareng lapar éta tunduk ka dirina, ngantep éta lapar, sedengkeun dirina wareg. Tah, hiji kakuatan dina kalemahan anu kedah dititénan sareng hiji tajalli rohmat anu pantes ditingali... Sakumaha hiji murangkalih anu manja, ku ceurikna, atawa ku nyuhunkeunana, atawa ku kaayaanana anu sedih, ngahontal anu dipénta ku cara anu sapertos kitu, sareng anu kuat dijantenkeun tunduk ka anjeunna ku cara anu sapertos kitu, anu ku kakuatan alitna sarébu kali ogé anjeunna henteu tiasa ngahontal sapersarébu tina anu dipénta éta. Hartosna, lantaran kalemahan sareng henteu mampuh ngagerakkeun kanyaah sareng panyalindungan pikeun anjeunna, ku ramona anu alit anjeunna ngajantenkeun para pahlawan tunduk ka dirina. Ayeuna upami murangkalih sapertos kitu, ku ngingkari kanyaah éta sareng nuduh panyalindungan éta, nyarios kalayan kasombongan anu bodo, “Abdi ku kakuatan abdi ngajantenkeun ieu tunduk,” tangtos anjeunna bakal ditampiling. Tah, upami manusa ogé, ku cara anu ngingkari rohmat Gusti Khâliqna sareng nuduh hikmah-Na, dina wangun henteu sukur kana nikmat, nyarios sapertos Qarun, ﺍِﻧَّﻤَٓﺎ ﺍُﻭﺗ۪ﻴﺘُﻪُ ﻋَﻠٰﻰ ﻋِﻠْﻢٍ, nyaéta, “Sim kuring parantos ngahontal ku élmu sim kuring sorangan, ku kamampuhan sim kuring sorangan,” tangtos anjeunna ngajantenkeun dirina pantes pikeun tampilingan siksa. Hartosna, kakawasaan kamanusaan, kamajuan manusa, sareng kasampurnaan peradaban anu kasaksian ieu, sanés ku narik, sanés ku ngéléhkeun, sanés ku perang; malah pikeun kalemahanana, éta dijantenkeun tunduk ka anjeunna; pikeun henteu mampuhna, anjeunna dibantosan; pikeun kakuranganana, anjeunna dipaparin; pikeun kabodoanana, anjeunna dipaparin ilham; pikeun kabutuhanana, anjeunna dipaparin panghormatan. Sabab kakawasaan éta sanés kakuatan sareng kamampuhan élmu; malah kanyaah sareng welas asih Gusti, rohmat sareng hikmah Alloh, anu parantos ngajantenkeun hal-hal tunduk ka anjeunna. Leres, ka manusa anu éléh ku mahluk-mahluk sapertos kalajengking anu teu boga panon sareng oray anu teu boga suku, anu makékeun sutra tina hileud alit sareng maparin madu tina serangga anu gaduh racun kanggo didahar, téh sanés kamampuhanana, malah dijantenkeun tundukna ku Gusti sareng paparin Gusti Rahmân, anu mangrupa buah kalemahanana. Hé manusa! Ku margi hakékatna sapertos kieu, ngantunkeun kasombongan sareng ananiyah. Di payuneun kailahian, béwarakeun henteu mampuh sareng kalemahan anjeun ku basa nyuhunkeun pitulung, kakurangan sareng kabutuhan anjeun ku basa neneda sareng doa, sareng tuduhkeun yén anjeun abdi. Ucapkeun ﺣَﺴْﺒُﻨَﺎ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَﻧِﻌْﻢَ ﺍﻟْﻮَﻛ۪ﻴﻞُ, teras naék. Malahan ulah nyarios, “Sim kuring henteu nanaon, naon pentingna sim kuring, nepi ka jagat raya ieu ku Gusti Hakîm Mutlak dihaja dijantenkeun tunduk ka sim kuring, sareng dipénta ti sim kuring hiji sukur anu ngawengku sakabéhna?” Sabab anjeun, sanaos tina sisi nafsu sareng rupa anjeun siga henteu nanaon, nanging tina sisi pancén sareng darajat, anjeun siga hiji panénjo anu taliti jagat raya anu megah ieu, hiji lisan anu nyarios kalayan fasih tina anu aya anu pinuh hikmah ieu, hiji pamaca anu ngartos buku alam ieu, hiji pangawas anu héran mahluk-mahluk anu tasbih ieu, sareng hiji kapala pagawé anu dipihormat karya-karya anu ibadah ieu. Leres, hé manusa! Anjeun tina sisi awak anjeun anu boga sipat tutuwuhan sareng tina sisi nafsu sasatoan anjeun, hiji bagéan alit, hiji individu hina, hiji mahluk fakir, hiji sato lemah, anu anjeun ngaguluyur sareng angkat di antara ombak-ombak sakabéh anu aya anu ngalir anu pikasieuneun. Nanging ku nyampurnakeun diri ku pangasuhan Islam, anu pinuh ku cahya ku cahya iman anu ngawengku pancaran cahya asih ka Alloh, tina sisi kamanusaan, anjeun hiji sultan bari janten abdi, hiji anu ngawengku sakabéhna bari mangrupa sawaréh, hiji alam dina alitna; dina kahinaan, anjeun hiji pangawas anu tingkatna sakitu ageungna sareng lingkungan pangawasanna sakitu legana, nepi ka anjeun tiasa nyarios, “Gusti Rabb sim kuring Nu Rahîm parantos ngajantenkeun dunya hiji bumi pikeun sim kuring. Mantenna ngajantenkeun bulan sareng panonpoé hiji lampu pikeun bumi sim kuring éta; usum semi hiji ranggeuyan mawar; usum panas hiji méja nikmat; sareng sato hiji palayan pikeun sim kuring. Mantenna parantos ngajantenkeun tutuwuhan pakakas anu dihias pikeun bumi sim kuring éta.”
Hasil cariosan:
Upami anjeun ngadangukeun nafsu sareng sétan, anjeun ragrag ka tingkat anu panghandapna. Upami anjeun ngadangukeun Alloh sareng Al-Qur'an, anjeun naék ka tingkat anu pangluhurna, janten gambaran jagat raya anu éndah.
PANGAJARAN LEMES KALIMA:
Manusa parantos dikirim ka dunya ieu minangka pagawé sareng tamu, bakat anu kacida pentingna parantos dipaparin ka anjeunna. Numutkeun bakat-bakat éta, pancén-pancén anu penting parantos ditempatkeun. Pikeun ngajantenkeun manusa damel pikeun tujuan éta sareng pancén-pancén éta, parantos dipaparin pangjurung-pangjurung anu kuat sareng ancaman-ancaman anu pikasieuneun. Di dieu urang bakal ngaringkes dasar-dasar pancén kamanusaan sareng ubudiyah anu parantos dijelaskeun di tempat séjén. Supados rusiah “ahsan at-taqwîm” kahartos. Tah, saatos manusa sumping ka jagat raya ieu, anjeunna ngagaduhan ubudiyah tina “dua sisi”: hiji sisina, aya ubudiyah, aya tafakur dina cara tanpa nyanghareup langsung. Anu hiji deui, aya ubudiyah, aya munajat dina cara hadir, dina wangun paguneman.
Sisi kahiji nyaéta:
Ngabenerkeun karajaan rububiyah anu katingali dina jagat raya kalayan taat, sarta nengetan kasampurnaan sareng kaéndahanana kalayan héran. Teras, némbongkeun seni-seni anu éndah, anu mangrupa pola-pola Asma Alloh anu suci, kana paningal anu nyandak pangajaran sasamana, sarta janten juru béwara sareng anu ngumumkeun. Teras, nimbang permata-permata Asma Gusti, anu unggal-unggalna siga hiji khazanah batin anu nyumput, ku timbangan pamahaman, sareng masihan ajén kalayan pangajén ku haté anu uninga kana ajén. Teras, maca kaca-kaca anu aya, lambaran-lambaran bumi sareng langit, anu siga serat-serat pena kakawasaan, sareng mikiran kalayan héran. Teras, ku ningali hiasan-hiasan sareng seni-seni lemes dina anu aya ieu kalayan pangajén, mikaasih kana makrifat Gusti Fâthir Dzul-Jamâlna, sareng sono hoyong sumping ka payuneun Gusti Shâni' Dzul-Kamâlna sareng dipiroséa ku Mantenna.
Sisi kadua nyaéta tingkat kahadiran sareng panggero;
anjeunna ngalih tina karya ka anu ngahasilkeun, ningali yén: Gusti Shâni' Dzul-Jalâl hoyong ngajantenkeun diri-Na dipikawanoh sareng dipikanyaho ku kaajaiban-kaajaiban seni-Na. Anjeunna ogé ngabales ku iman sareng makrifat. Teras anjeunna ningali yén Gusti Rabb Nu Rahîm hoyong ngajantenkeun diri-Na dipikaasih ku buah-buahan rohmat-Na anu éndah. Anjeunna ogé ngajantenkeun dirina dipikaasih ku Mantenna, ku museurkeun asih sareng ngahususkeun ibadahna ka Mantenna. Teras anjeunna ningali yén Gusti Mun'im Nu Karîm ngasuh anjeunna ku nikmat-nikmat materi sareng batin anu ngeunah. Anjeunna ogé ngabales ka Mantenna ku lampah, kaayaan, ucapan, malah upami mampuh, ku sakabéh indra sareng pakakasna, ngalaksanakeun sukur, hamd, sareng pujian. Teras anjeunna ningali yén Gusti Jalîl Nu Jamîl mintonkeun kabesaran sareng kasampurnaan, kaagungan sareng kaéndahan-Na dina eunteung-eunteung anu aya ieu, sarta narik paningal anu taliti. Anjeunna ogé ngabales ka Mantenna ku ngucapkeun “Allohu akbar, Subhanalloh”,
sujud kalayan héran sareng asih dina ngarendahkeun diri. Teras anjeunna ningali yén Gusti Ghaniyy Mutlak némbongkeun kabeungharan sareng khazanah-khazanah-Na anu teu aya tungtungna dina sipat béréhan mutlak. Anjeunna ogé ngabales ka Mantenna, dina pangagungan sareng pujian, kalayan kakurangan anu sampurna, neneda sareng nyuhunkeun. Teras anjeunna ningali yén Gusti Fâthir Dzul-Jalâl éta parantos ngajantenkeun beungeut bumi siga hiji paméran. Mantenna mintonkeun sakabéh seni antik-Na di ditu. Anjeunna ogé ngabales ka Mantenna ku ngucapkeun “Masya Alloh” kalayan pangajén, “Barakalloh” kalayan muji kaéndahan, “Subhanalloh” kalayan héran, sareng “Allohu akbar” kalayan nganggap saé. Teras anjeunna ningali yén Gusti Wâhid Ahad, di karaton jagat raya ieu, ku cap-cap-Na anu henteu tiasa ditiron, ku segel-segel anu husus kagungan-Na, ku tanda-tanda karajaan anu ngan kagungan-Na, ku titah-titah anu husus kagungan-Na, nempatkeun tanda katunggalan dina sakabéh anu aya sareng ngagambar ayat-ayat tauhid. Mantenna ngadegkeun bandéra kaésaan di penjuru cakrawala alam sareng ngabéwarakeun rububiyah-Na. Anjeunna ogé ngabales ka Mantenna ku pangakuan, ku iman, ku tauhid, ku kayakinan haté, ku kasaksian, sareng ku ubudiyah. Tah, ku ibadah-ibadah sareng tafakur-tafakur sapertos ieu, anjeunna janten manusa sajati, némbongkeun yén dirina aya dina susunan anu pangsaéna. Ku berkah iman, anjeunna janten khalifah bumi anu dipercaya, anu pantes pikeun amanat. Hé manusa lalawora anu diciptakeun dina susunan anu pangsaéna, anu ku pilihan goréngna angkat ka arah tingkat anu panghandapna! Dangukeun sim kuring. Sim kuring ogé, sapertos anjeun, dina mabokna mangsa ngora sareng lalawora ningali dunya pikaresepeun sareng éndah, nanging dina menit sim kuring sadar tina mabokna mangsa ngora dina isuk mangsa sepuh, tingali dua papan hakékat anu diserat dina kaca 219–220 Tingkat Kadua Kalimah Katujuh Belas, sareng anjeun ogé tingali kumaha goréngna anu ditingali ku sim kuring tina raray dunya anu henteu nyanghareup kana aherat, anu ku sim kuring disangka éndah éta, sareng sakumaha éndahna raray sajatina anu ningali ka aherat: