Sadaya Nyeri Anu Sajati Dina Kasasaran, Sadaya Pikabungaheun Dina Iman
Hakékat Anu Agung Anu Nganggo Papakéan Lamunan
Hé sobat anu éling! Upami anjeun hoyong ningali bédana anu sampurna antara jalan pinuh ku cahya tina jalan anu lempeng, sareng jalan poék anu dimurka sareng anu sasab, hé anu mulya, sumping, candak sangkaan anjeun, ogé tunggang lamunan; ayeuna urang sareng anjeun angkat kana poékna teu aya. Urang nganjang ka kuburan anu pangageungna éta, kota anu pinuh ku layon éta. Gusti Qadîr Azali, ku leungeun kawasa-Na sorangan, nyepeng sareng ngaluarkeun urang tina wewengkon poék ieu, ngajantenkeun tunggang ayana ieu, ngirim ka dunya ieu, kota tanpa pikabungaheun ieu; Tah, ayeuna urang sumping kana alam ayana ieu, dataran anu pikagigireun éta. Panon urang ogé kabuka, urang ningali ka genep jihat; mimitina kalayan nyuhunkeun welas asih urang ningali payuneun urang. Nanging musibat sareng nyeri di payuneun urang nyerang urang sapertos musuh. Urang sieun, mundur tina éta. Urang ningali ka katuhu sareng kénca, kana unsur-unsur alam, ngantosan pitulung tina éta. Nanging urang ningali yén haténa teuas, taya welas asih. Éta ngasah huntuna, ogé ningali kalayan ambek; henteu ngadangukeun paménta anu manja atanapi panyuhun! Saperti jalma anu kapaksa, urang ngangkat paningal ka luhur kalayan pegat harepan. Ogé kalayan nyuhunkeun pitulung urang ningali banda-banda luhur, ningali éta kacida pikagigireun tur ngancamna. Saolah-olah masing-masing parantos janten buleudan bom, kaluar tina sayangna. Éta ogé ngalangkungan bagéan-bagéan rohangan kalayan gancang pisan, kumaha waé éta henteu silih nyabak. Upami salah sahijina teu kahaja kasasar dina jalanna, mugia Alloh ngajagi, alam anu katingal ieu ogé bakal ngabeledug ku sieun. Éta gumantung kana kabeneran, tina ieu ogé taya kahadéan anu sumping. Urang ngalieukkeun paningal tina jihat éta kalayan pegat harepan, murag kana héran anu nyeri. Sirah urang ogé tungkul, urang nyumput dina dada urang, ningali nafsu urang. Urang nalungtik. Tah, urang nguping: Ti nafsu urang anu teu daya, datang jeritan rébuan kabutuh. Gerendeng rébuan kakurangan mucunghul. Nalika ngantosan panglipur, urang janten sieun. Tina éta ogé taya kahadéan anu sumping. Kalayan kacida nyuhunkeun panyalindungan, urang lebet kana nurani urang; urang ningali ka jerona, ngantosan hiji jalan kaluar. Aduh! Urang henteu mendakan deui, urang anu kedah masihan pitulung. Sabab di jerona katingal rébuan harepan, kahoyong anu ngagolak, pangrasa anu gugah, ngulur kana jagat raya. Urang ngageter tina masing-masing, henteu tiasa nulungan saeutik ogé. Harepan-harepan éta kadesek di tengah aya sareng teu aya; hiji sisi ngulur ka azali, hiji sisi ka langgeng salawasna. Éta kagungan lega anu sapertos kitu, sanajan ngelek dunya, nurani éta henteu wareg. Tah, dina jalan anu nyeri ieu, ka mana waé urang nyuhunkeun, urang mendakan musibat di dinya. Sabab jalan anu dimurka sareng anu sasab sapertos kitu. Kabeneran sareng kasasaran masihan paningal dina jalan éta. Urang nganggékeun paningal éta, murag kana kaayaan ieu sapertos kieu. Ayeuna ogé kaayaan urang: Urang samentawis parantos hilap awal sareng tempat mulih, ogé Gusti Shâni' sareng hudang deui. Éta langkung goréng ti naraka, langkung ngaduruk ti éta, ngaremukkeun roh urang. Sabab tina genep jihat anu urang nyuhunkeun ka éta, urang parantos nyandak kaayaan anu sapertos kitu, anu didamel tina sieun sareng pikagigireun, tina teu daya sareng ngageter, tina hariwang sareng kasieun, tina yatim sareng pegat harepan, disusun, sarta ngaduruk nurani. Ayeuna urang nyandak hiji garis payun ngalawan unggal jihat, narékahan nampikna. Mimitina urang nyuhunkeun ka kakuatan urang, kalayan kaduhung urang ningali yén éta teu daya, lemah. Kadua: Urang nyanghareup kana ngajempékeun kabutuh anu aya dina nafsu. Kalayan kaduhung urang ningali yén éta henteu eureun, ngageroan. Katilu: Kalayan nyuhunkeun pitulung, urang ngajerit, ngageroan pikeun anu tiasa nyalametkeun; teu aya anu nguping, teu aya anu ngawaler. Urang ogé nyangka: Unggal barang musuh urang, unggal barang jauh ti urang. Taya barang anu masihan panglipur ka haté urang; henteu masihan katengtreman saeutik ogé, henteu masihan pikabungaheun anu sajati. Kaopat: Beuki urang ningali banda-banda luhur, éta masihan sieun sareng pikagigireun kana paningal. Ogé sumping kasieun anu ngaganggu nurani: Ngaduruk akal, ngawangun sangkaan! Tah, hé sadérék! Hakékat jalan kasasaran ieu sapertos kieu. Urang parantos ningali poék dina kufur kalayan sampurna dina jalan ieu. Ayeuna ogé sumping, sadérék kuring, urang mulih ka teu aya éta. Urang bakal sumping deui. Kali ieu jalan urang nyaéta jalan anu lempeng sareng jalan iman. Panungtun sareng imam urang nyaéta inayah sareng Al-Qur'an, heulang anu ngapung ngaliwatan mangsa-mangsa. Tah, nalika rohmat sareng inayah Gusti Sultan Azali kersa urang, kawasa ngaluarkeun urang, kalayan paparin lemes ngajantenkeun urang tunggang hukum masyîah: ngapung di luhur kaayaan-kaayaan. Ayeuna Mantenna nyangking urang, nganggékeun anggoan ayana ieu kalayan welas asih, masrahkeun darajat amanat ka urang. Tanda panghormatna panyuhun sareng solat. Mangsa-mangsa sareng kaayaan-kaayaan ieu masing-masing tempat singgah anu dipiara kalayan lemes dina jalan panjang urang ieu. Pikeun ngagampangkeun dina jalan urang, Mantenna parantos maparin surat paréntah tina qadar, tarang urang janten kacana. Ka mana waé urang sumping, ka golongan mana waé urang janten sémah, urang nampi sambutan anu kacida duduluranana. Urang masihan tina kagungan urang, nyandak tina kagungan maranéhna. Dagang kanyaah, maranéhna miara urang, ngahias ku hadiah-hadiah, ogé ngiringkeun urang angkat. Sumping terus, tah urang parantos sumping, aya di panto dunya, nguping sora. Tingali, urang lebet kana bumi ieu, napakkeun suku kana alam anu katingal: tempat pesta Gusti Rahmân, tempat ramé sora manusa. Urang henteu uninga nanaon, panungtun sareng imam urang nyaéta masyîah Gusti Rahmân. Wakil panungtun urang nyaéta panon urang anu dipiara kalayan lemes. Urang muka panon, ngaleupaskeun kana dunya. Naha anjeun émut kadatangan urang anu mimiti? Urang parantos janten nyorangan, yatim; musuh urang seueur, urang henteu uninga Nu Ngajagi urang. Ayeuna ku cahya iman, ngalawan musuh-musuh éta aya hiji tihang anu kukuh pikeun urang, tempat ngandelkeun urang sareng Nu Ngajagi urang nampik musuh-musuh. Éta iman ka Alloh, anu mangrupa pancaran cahya roh urang, cahya hirup urang, sareng roh roh urang. Tah, haté urang raoseun, henteu paduli kana musuh-musuh, malah henteu mikawanoh musuh. Dina jalan urang anu mimiti, nalika lebet kana nurani, urang nguping ti dinya rébuan jeritan, ceurik sareng sora. Tina éta urang murag kana musibat. Sabab harepan, kahoyong, bakat sareng pangrasa salawasna hoyong langgeng salawasna. Urang henteu uninga jalanna, ti urang teu uninga jalan, dina éta jeritan sareng panyuhun. Nanging alhamdulillah, dina kadatangan urang ayeuna, urang mendakan tempat nyuhunkeun pitulung, anu salawasna masihan hirup ka bakat sareng harepan éta; ngajantenkeun éta ngapung dugi ka langgeng salawasna. Éta némbongkeun jalan ka maranéhna, tina titik éta bakat nyuhunkeun pitulung, ogé nginum cai hirup, ogé rurusuhan kana kasampurnaanana; tempat nyuhunkeun pitulung éta, lambang sareng ogoan anu ngahudangkeun sumanget éta. Kutub kadua iman nyaéta ngukuhkeun hudang deui, kabagjaan langgeng; permata cangkang éta iman, dalilna Al-Qur'an. Nurani manusa hiji rusiah. Ayeuna angkat sirah anjeun, tingali jagat raya ieu, nyarios sareng éta. Dina jalan urang anu mimiti éta katingal kacida pikagigireun. Ayeuna ogé seuri, gumujeng ka sadaya sisi, panyuhun sareng sora anu dipiara kalayan lemes. Naha anjeun henteu ningali panon urang parantos janten sapertos nyiruan, ngapung ka sadaya sisi. Jagat raya kebonna, kembang-kembang di sadaya sisi, unggal kembang ogé masihan cai anu raos ka éta. Ogé masihan rasa raket, panglipur sareng kanyaah. Éta ogé nyandak, nyangking; ngadamel madu kasaksian. Heulang anu pinuh ku rusiah éta ngocorkeun madu dina madu. Nalika paningal urang eunteup dina gerak banda-banda, atanapi béntang, atanapi panonpoé, maranéhna masihan hikmah Gusti Khâliq kana leungeunna. Éta ogé nyandak ragi pangajaran sareng tajalli rohmat, teras ngapung. Saolah-olah panonpoé ieu nyarios sareng urang, "Hé sadérék-sadérék urang! Ulah sieun sareng susah, wilujeng sumping, wilujeng sumping kalayan hadé. Tempat kagungan anjeun, sim kuring pangemban lilin anu megah. Sim kuring ogé sapertos anjeun, nanging murni tanpa ngalawan, palayan anu taat. Gusti Zat Nu Ahad tur Shamad éta, ku rohmat-Na anu murni, parantos ngajantenkeun sim kuring tunduk, pinuh ku cahya pikeun khidmah anjeun. Ti sim kuring panas sareng pancaran cahya; ti anjeun solat sareng panyuhun." Hé, tingali bulan! Béntang-béntang sareng laut, masing-masing ogé ku basa anu husus pikeun dirina nyarios, "Wilujeng sumping!" "Anjeun sumping kalayan hadé, naha anjeun henteu mikawanoh urang?" Tingali ku rusiah silih tulungan, dangukeun ku lambang aturan. Masing-masing nyarios, "Urang ogé masing-masing palayan, masing-masing eunteung rohmat Gusti Dzul-Jalâl; ulah sedih saeutik ogé, ulah susah ku urang." Gorowok lini, jeritan kajadian-kajadian, ulah ngajantenkeun anjeun sieun pisan, ogé ulah masihan waswas. Sabab di jerona aya wirahma dzikir, sora tasbih anu ngaguruh, sora ramé ogoan sareng panyuhun. Gusti Zat Dzul-Jalâl anu ngirim anjeun ka urang éta parantos nyepeng tali kadali ieu sadayana dina leungeun-Na. Panon iman maca tanda rohmat dina rarayna, masing-masing hiji sora. Hé mukmin anu haténa éling! Ayeuna mugia panon urang istirahat sakedap; pikeun ngagentos éta urang nyerahkeun ceuli urang anu peka kana leungeun iman anu dipaparin berkah, ngirim kana dunya. Mugia éta ngadangukeun alat musik anu raos. Sora-sora anu dina jalan urang anu mimiti disangka duka umum sareng jeritan maot éta, ayeuna dina jalan urang masing-masing wirahma sareng solat, sora sareng panyuhun, mimiti hiji tasbih. Dangukeun, sora ngaguruh dina hawa, cicipitan dina manuk, wirahma dina hujan, sora ngaguruh di laut, guludug anu ngagero, sora tik-tik dina batu, masing-masing wirahma anu pinuh ku harti... Lagu-lagu hawa, gorowok guludug, wirahma ombak, masing-masing dzikir kaagungan. Wirahma hujan, kecap anu ngandung wirahma manuk, masing-masing tasbih rohmat, majas pikeun hakékat. Sora-sora dina barang-barang masing-masing sora ayana: Maranéhna nyarios, "Sim kuring ogé aya." Jagat raya anu jempé éta ujug-ujug ngamimitian nyarita, "Ulah nganggap urang teu hirup, hé manusa anu loba omong!" Anu ngajantenkeun manuk-manuk nyarita boh pikabungaheun nikmat, boh turunna rohmat. Ku sora anu béda-béda, ku awal sora alitna, maranéhna keprok kana rohmat, eunteup dina nikmat, ngapung kalayan sukur. Ku lambang maranéhna nyarios, "Hé sadérék-sadérék jagat raya! Kacida hadéna kaayaan urang, urang dipiara kalayan welas asih, urang wareg ku kaayaan urang. Ku pamatukna anu seukeut, maranéhna nyebarkeun ka rohangan masing-masing sora anu pinuh ku ogo. Saolah-olah sakumna jagat raya hiji musik anu luhur, cahya iman nguping dzikir sareng tasbihna. Sabab hikmah nampik ayana kabeneran, sedengkeun aturan ngusir kabeneran anu ngawangun sangkaan. Hé sobat! Ayeuna urang kaluar tina alam mitsal ieu, turun tina sangkaan lamunan, nangtung dina widang akal, nimbang, ngukur jalan-jalan. Jalan urang anu mimiti anu nyeri, jalan anu dimurka sareng anu sasab, jalan éta masihan ka nurani dugi ka bagéan anu pangjerona, boh pangrasa anu nyeri, boh nyeri anu sengit. Kasadaran némbongkeun éta. Urang parantos janten lawan kasadaran. Ogé pikeun salamet, urang kapaksa sareng peryogi; boh éta ditenangkeun, boh henteu karasa; upami henteu urang henteu tiasa tahan, teu tiasa tahan nguping jeritan sareng ceurik. Sedengkeun hidayah ubar; hawa nafsu ngaleungitkeun pangrasa. Anu ieu ogé hoyong panglipur, ogé hoyong ngahaja lalawora, ogé hoyong kasibukan, ogé hoyong hiburan. Karep-karep anu tukang sihir. Sangkan nipu nurani, roh dijantenkeun saré, sangkan nyeri henteu karasa. Upami henteu, nyeri anu matak nyeri éta ngaduruk nurani; henteu tiasa tahan jeritan, henteu tiasa nanggung nyeri pegat harepan. Hartosna, sakumaha jauhna tina jalan anu lempeng, saluyu sareng darajat éta kaayaan ieu mangaruhan, ngajantenkeun nurani ngajerit. Dina unggal pikabungaheun aya nyerina, masing-masing tapak. Hartosna, mancorongna peradaban anu pacampur tina karep, hawa nafsu, hiburan sareng hirup nurut kana hawa nafsu, mangrupakeun salep bohong pikeun kasusah anu pikagigireun anu asalna tina kasasaran ieu, tukang racun anu nyarékeun. Hé sobat kuring anu mulya! Dina jalan urang anu kadua, dina jalan anu pinuh ku cahya éta, urang ngaraos hiji kaayaan; ku kaayaan éta hirup janten tambang pikabungaheun. Nyeri janten pikabungaheun. Ku éta urang uninga yén saluyu sareng kakuatan iman, dina darajat anu béda-béda, éta masihan hiji kaayaan ka roh. Awak nampi pikabungaheun ku roh, roh nampi pikabungaheun ku nurani. Kabagjaan anu geuwat dikandung dina nurani; hiji firdaus ruhani dikandung dina haténa. Mikir téh ngali, kasadaran tanda rusiah. Ayeuna beuki haté diélingkeun, nurani digerakkeun, roh dipaparin pangrasa, pikabungaheun janten langkung seueur, sarta seuneuna robah janten cahya, usum tirisna janten usum panas. Panto-panto firdaus kabuka dina nurani, dunya janten sawarga. Di jerona roh urang ngapung sareng ngalayang, janten heulang anu agung sareng nu kacida ogona, solat sareng panyuhun ngageber jangjang. Hé sobat kuring anu mulya! Ayeuna urang nyuhunkeun panyalindungan ka Alloh nalika papisah. Sumping, urang ngadoa babarengan, teras papisah pikeun patepang deui... ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ ﺍﻟﺼِّﺮَﺍﻁَ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻘ۪ﻴﻢَ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ