Lem'a Kadua Puluh
Ngeunaan ihlas
Tadina nyaéta Titik Kahiji tina Pasualan Kadua nu diwangun ku lima titik, tina tujuh pasualan Nota Katujuh Belas dina Lem'a Katujuh Belas; lantaran pentingna, jadi Lem'a Kadua Puluh.
Ayat ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍِﻧَّٓﺎ ﺍَﻧْﺰَﻟْﻨَٓﺎ ﺍِﻟَﻴْﻚَ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏَ ﺑِﺎﻟْﺤَﻖِّ ﻓَﺎﻋْﺒُﺪِ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻣُﺨْﻠِﺼًﺎ ﻟَﻪُ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦَ ٭ اَلَا ﻟِﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦُ ﺍﻟْﺨَﺎﻟِﺺُ sareng hadits nu mulya ﻫَﻠَﻚَ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ اِلَّا ﺍﻟْﻌَﺎﻟِﻤُﻮﻥَ ﻭَﻫَﻠَﻚَ ﺍﻟْﻌَﺎﻟِﻤُﻮﻥَ اِلَّا ﺍﻟْﻌَﺎﻣِﻠُﻮﻥَ ﻭَﻫَﻠَﻚَ ﺍﻟْﻌَﺎﻣِﻠُﻮﻥَ اِلَّا ﺍﻟْﻤُﺨْﻠِﺼُﻮﻥَ ﻭَﺍﻟْﻤُﺨْﻠِﺼُﻮﻥَ ﻋَﻠٰﻰ ﺧَﻄَﺮٍ ﻋَﻈ۪ﻴﻢٍ -ﺍَﻭْ ﻛَﻤَﺎ ﻗَﺎﻝَ, duanana némbongkeun sakumaha ihlas téh hiji dasar nu penting dina Islam. Tina poko-poko lemes pasualan ihlas nu teu kaétang, urang ngan ngajelaskeun lima titik kalawan ringkes. ~Pépéling:
Hiji nasib nu saé pikeun Isparta nu diberkahan ieu, nu pantes disukuran, nyaéta béda pamadegan nu silih tanding di antara jalma-jalma nu takwa, ahli tarékat sareng ahli élmu di dinya henteu katingal —dibandingkeun sareng tempat séjén. Sanaos kanyaah sareng kasapukan sajati nu diperyogikeun henteu aya, paséa sareng silih tanding nu ngabahayakeun ogé henteu aya sapertos di tempat-tempat séjén.
TITIK KAHIJI
~Hiji patarosan nu penting tur pikasieuneun:
Naha jalma-jalma nu ngudag dunya, jalma-jalma nu lalawora, malah jalma-jalma nu sasar sareng munafik tiasa sapuk tanpa silih tanding; sedengkeun para ahli agama, ahli élmu sareng ahli tarékat nu ngabéla bebeneran tur kedahna sauyunan, naha béda pamadegan bari silih tanding? Padahal kasapukan téh hakna jalma-jalma nu sauyunan, sareng paséa téh nu sakuduna nuturkeun jalma-jalma munafik, naha hak ieu pindah ka ditu sareng kateuadilan éta sumping ka dieu? ~Waleran:
Tina seueur pisan sabab kajadian nu pikasieuneun, nyeri tur tragis, nu matak nangis jalma-jalma nu ngagaduhan sumanget ngabéla, urang bakal ngajelaskeun tujuh sabab.
KAHIJI
Sakumaha béda pamadegan jalma-jalma nu ngabéla bebeneran henteu sumping tina teu gaduh hakékat, kasapukan jalma-jalma nu lalawora ogé sanés lantaran aranjeunna gaduh hakékat. Nanging tugas golongan, jamaah sareng paguyuban nu sibuk ku hiji tugas nu parantos tangtu sareng hiji khidmah nu husus, nu patali sareng lapisan-lapisan hirup masarakat sapertos jalma-jalma nu ngudag dunya, ahli pulitik sareng ahli sakola, parantos ditangtukeun tur dipisahkeun. Upah harta nu bakal ku aranjeunna ditampi pikeun pangupa jiwa, sareng upah maknawi nu bakal ditampi tina simpati jalma réa dina jihat resep kalungguhan, kawéntar sareng kahormatan, {(Catetan handap): Pépéling: simpati jalma réa henteu dipundut, nanging dipaparin. Sanajan dipaparin, henteu kedah resep ku éta. Upami resep, ihlasna leungit, asup kana riya. Simpati jalma réa nu dipikahayang lantaran hoyong kawéntar sareng kahormatan mah sanés upah sareng ganjaran, nanging hiji teguran sareng hukuman nu sumping lantaran teu ihlas. Leres, simpati jalma réa, kawéntar sareng kahormatan nu ngaruksak ihlas, nu jadi hirupna amal saléh, pikeun ngagentos hiji nikmat sakedik nu ngan samentara dugi ka lawang kubur, di sabrang kubur robah jadi wangun nu henteu pikaresepeun sapertos siksa kubur; ku kituna kedahna sanés mikahayang simpati jalma réa, nanging sieun tur nyingkah ti éta. Mugia nu nyembah kawéntar sareng nu ngudag kawéntar tur kahormatan merhatikeun ieu.} parantos ditangtukeun tur dipisahkeun. Henteu aya bagian tugas anu silih tumpang tindih dugi ka ngahasilkeun silih desek, padungdengan sareng silih tanding. Ku kituna, sakumaha awon ogé jalan nu ku aranjeunna ditempuh, aranjeunna tiasa silih sapuk. Nanging ahli agama, ahli élmu sareng ahli tarékat mah, sakumaha tugas masing-masing ningali ka sadayana, upah nu langsung ditampina ogé henteu ditangtukeun sareng henteu dihususkeun; sareng bagian masing-masing dina kalungguhan masarakat, simpati jalma réa sareng ditampi kalayan saé ogé henteu dihususkeun. Seueur jalma nyalonkeun dirina pikeun hiji kalungguhan. Seueur leungeun tiasa diulur ka unggal upah, boh harta boh maknawi. Tina jihat éta, timbul silih desek sareng silih tanding, ngarobah sauyunan jadi nifak, kasapukan jadi paséa. Ubar oles, pangubaran panyakit nu pikasieuneun ieu, nyaéta ihlas. Nyaéta, ku leuwih milih ngabakti kana bebeneran tibatan ngabakti kana nafsu, sareng ku ngahormat bebeneran ngalangkungan ngahormat nafsu sareng ananiyah, kénging rusiah ﺍِﻥْ ﺍَﺟْﺮِﻯَ اِلَّا ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﻠّٰﻪِ, henteu gumantung kana upah harta sareng maknawi nu sumping ti jalma-jalma {(Catetan handap): Ngajantenkeun sipat "îsar" para sohabat, nu kénging pujian Al-Qur'an, jadi panungtun dirina. Nyaéta, dina nampi hadiah sareng sodakoh, leuwih ngutamakeun batur tibatan dirina; sareng henteu nyuhunkeun atanapi miharep dina manah mangpaat harta nu sumping salaku pamales khidmah agama, nganggap éta ngan hiji paparin Ilahi, tanpa nampi budi nu ngabeungkeut ti jalma-jalma, sarta henteu nampi éta salaku pamales khidmah agama. Margi henteu kedah aya nu dipundut di dunya salaku pamales khidmah agama, sangkan ihlas henteu leungit. Sanaos aranjeunna ngagaduhan hak sangkan umat nyumponan pangupa jiwana. Aranjeunna ogé anu pantes nampi zakat. Nanging ieu henteu dipundut, nanging dipaparin. Nalika dipaparin, henteu nyarios, "Ieu upah khidmah abdi." Sabisa-bisa ku qanaah langkung ngutamakeun diri jalma séjén nu mampuh tur langkung pantes tibatan dirina sorangan, ku kénging rusiah ﻭَ ﻳُﺆْﺛِﺮُﻭﻥَ ﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻧْﻔُﺴِﻬِﻢْ ﻭَﻟَﻮْ ﻛَﺎﻥَ ﺑِﻬِﻢْ ﺧَﺼَﺎﺻَﺔٌ, tiasa leupas tina bahaya nu pikasieuneun ieu sareng ngahontal ihlas.}, kénging rusiah ﻭَﻣَﺎ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺮَّﺳُﻮﻝِ اِلَّا الْبَلَاغُ; sareng ku uninga yén ditampi kalayan saé, mangaruhan kalayan saé, sareng narik simpati jalma réa téh tugas sareng paparin Gusti Alloh, henteu kaasup kana tugasna sorangan nu nyaéta nepikeun, ogé henteu diperyogikeun sareng anjeunna henteu dibebankeun ku éta, anjeunna tiasa hasil dina ihlas. Upami henteu kitu, ihlasna leungit.
SABAB KADUA
Kasapukan jalma-jalma nu sasar téh tina hinana, béda pamadegan jalma-jalma nu kénging hidayah téh tina mulya dirina. Nyaéta, jalma-jalma nu ngudag dunya sareng nu sasar, nu lalawora, henteu ngandelkeun haq sareng hakékat, ku kituna lemah sareng hina. Dina hina éta, aranjeunna peryogi kénging kakuatan. Tina kabutuhan ieu, aranjeunna pageuh nyekel pitulung sareng kasapukan batur kalawan ihlas. Malah sanajan jalanna sasar, aranjeunna tetep miara kasapukan. Saolah-olah dina kateuadilan éta aranjeunna ngabakti kana haq, dina kasasaran éta ihlas, dina henteu ngagem agama éta fanatik kana teu ngagem agama, sareng dina nifak éta ngawangun sauyunan, dugi ka hasil. Margi ihlas nu sajati, sanajan dina kajahatan, henteu tetep tanpa hasil. Leres, saha waé nu miharep hiji perkara kalayan ihlas, Alloh maparin. {(Catetan handap): Leres, ﻣَﻦْ ﻃَﻠَﺐَ ﻭَ ﺟَﺪَّ ﻭَﺟَﺪَ téh hiji kaidah hakékat. Cakupanana jembar, sareng jembarna tiasa ngawengku jalan urang ogé.} Nanging jalma-jalma nu kénging hidayah, nu taat agama, ahli élmu sareng tarékat, ngandelkeun haq sareng hakékat, sareng masing-masing nyalira dina jalan nu leres ngan ngémut Rabb-na, lumampah bari percanten kana pitulung-Na, ku kituna ngagaduhan harga diri maknawi nu sumping tina jalan éta. Nalika ngaraos lemah, anjeunna nyuhunkeun ka Rabb-na gaganti ka jalma-jalma, neda pitulung ti Mantenna. Ku béda-béda pamadegan, anjeunna henteu sapinuhna ngaraos butuh pitulung jalma nu béda sareng pamadegan lahirna, henteu ningali kabutuhanna kana kasapukan. Malah upami aya sikep ngan mentingkeun dirina sorangan sareng ananiyah, nganggap dirina leres sareng nu béda sareng anjeunna lepat, paséa sareng silih tanding asup gaganti kasapukan sareng kanyaah. Ihlasna leungit, tugasna jungkir balik. Hiji-hijina cara sangkan henteu ngalaman akibat nu beurat tina sabab nu pikasieuneun ieu nyaéta "Salapan paréntah". 1—Lampah nu positip, nyaéta lumampah ku kanyaah kana jalanna sorangan. Mumusuhan jalan séjén sareng ngarendahkeun batur ulah campur kana pamikiran sareng élmuna; ulah sibuk ku éta. 2—Nanging, dina lingkungan Islam, naon waé pamadeganana, ngémut yén aya seueur beungkeutan katunggalan nu janten jalan kanyaah, duduluran sareng kasapukan, teras silih sapuk... 3—Sareng ngajantenkeun kaidah adil ieu panungtun: unggal nu ngagaduhan jalan nu leres, dina hakna pikeun henteu ngaganggu jalan batur, tiasa nyarios, "Jalan abdi leres atanapi langkung saé." Nanging anjeunna henteu tiasa nyarios, "Nu leres ngan jalan abdi," atanapi, "Nu saé téh pamadegan abdi," nu ngandung harti jalan batur teu leres atanapi awon. 4—Sareng ku ngémut yén sapuk sareng jalma-jalma nu ngabéla bebeneran téh hiji sabab pitulung Ilahi sareng jalan mulya dina taat agama... 5—Ogé nalika jalma-jalma nu sasar sareng nu teu adil —lantaran silih rojong— nyerang ku kapinteran hiji pribadi maknawi nu kuat dina wangun jamaah; ngartos yén lalawanan pribadi sanajan pangkuatna bakal éléh ngalawan pribadi maknawi éta, lajeng ngawangun pribadi maknawi ku kasapukan di pihak jalma-jalma nu ngabéla bebeneran, sangkan haq tetep dijaga ngalawan pribadi maknawi kasasaran nu pikasieuneun éta. 6—Sareng pikeun nyalametkeun haq tina serangan batil... 7—Ku ninggalkeun nafsu sareng ananiyahna, 8—Sareng harga dirina nu disangka ku cara lepat, 9—Sareng rasa silih tandingna nu henteu penting, anjeunna ngahontal ihlas, ngalaksanakeun tugasna kalawan leres. {(Catetan handap): Malah sakumaha dina hadits sahih, dina ahir jaman jalma-jalma nu saéstuna taat kana agama Isa bakal sapuk sareng ahli Al-Qur'an, silih rojong ngalawan zindik, musuh maranéhna nu sami; dina jaman ieu ogé jalma-jalma nu taat agama sareng ahli hakékat peryogi sanés ngan sapuk kalayan ihlas sareng nu sami agama, sami jalan, sarta dulurna, malah sareng rohaniwan Kristen nu saéstuna taat agama ogé, ku samentawis henteu ngajantenkeun poko-poko béda pamadegan jadi poko padungdengan sareng paséa, kedah sapuk ngalawan jalma-jalma tanpa agama nu nyerang, musuh maranéhna nu sami.}
SABAB KATILU
Béda pamadegan jalma-jalma nu ngabéla bebeneran sanés lantaran henteu ngagaduhan cita-cita sareng handap dirina, sareng kasapukan jalma-jalma nu sasar sanés lantaran cita-citana luhur. Nanging béda pamadegan jalma-jalma nu kénging hidayah téh tina nyalahgunakeun cita-cita nu luhur, sedengkeun kasapukan jalma-jalma nu sasar téh tina lemah sareng teu mampuh nu sumping tina teu gaduh cita-cita. Nu ngadorong jalma-jalma nu kénging hidayah nyalahgunakeun cita-cita luhur sarta ku kituna kana béda pamadegan sareng silih tanding, nyaéta sipat hayang pisan kana pahala sareng henteu sugema dina tugas kanggo aherat, nu dianggap sipat kapuji tina sawangan aherat. Nyaéta, ku nyarios, "Abdi nu kedah kénging pahala ieu, abdi nu kedah nungtun jalma-jalma ieu, kedahna aranjeunna ngadangu cariosan abdi," anjeunna nyandak sikep silih tanding ka dulurna nu sajati, jalma nu saéstuna diperyogikeun kanyaah, pitulung, duduluran sareng pangrojongna. Ku nyarios, "Naha murid-murid abdi sumping ka anjeunna? Naha murid abdi henteu sakitu seueurna sapertos murid anjeunna?" ananiyahna mendakan kasempetan ti dinya, ngajurung anjeunna kana resep kalungguhan, hiji sipat nu dicela, ngajadikeun ihlasna leungit, muka lawang riya. Ubar kalepatan ieu, raheut ieu sareng panyakit batin nu pikasieuneun ieu nyaéta: ridho Gusti Alloh kahontal ku ihlas. Sanés ku seueur nu nuturkeun sareng seueur hasil. Margi éta kaasup kana tugas Ilahi, ku kituna henteu dipundut, nanging sakapeung dipaparin. Leres, sakapeung hiji kecap jadi sabab salamet sareng jalan ridho. Pentingna jumlah henteu kedah sakitu jadi puseur paningal. Margi sakapeung nungtun hiji jalma jadi jalan ridho Ilahi sakadar nungtun sarébu jalma. Ogé ihlas sareng ngabakti kana bebeneran téh ngabéla sangkan urang Muslim kénging mangpaat ti mana waé sareng ti saha waé. Upami henteu kitu, pamikiran "Kedahna aranjeunna nampi pangajaran ti abdi sangkan maparin pahala ka abdi," téh hiji tipu daya nafsu sareng ananiyah. Hé manusa nu hayang pisan kana pahala tur henteu sugema dina amal kanggo aherat! Aya nabi-nabi nu parantos sumping, sanajan nu nuturkeun ngan sababaraha jalma nu kawates, aranjeunna tetep kénging upah nu teu aya watesna tina tugas kanabian nu suci éta. Hartina, kaunggulan sanés ku seueur nu nuturkeun. Nanging kaunggulan téh ku ngahontal ridho Ilahi. Saha anjeun dugi ka ku sarakah sapertos kitu nyarios, "Sadayana kedah ngadangu abdi," mopohokeun tugas anjeun sareng campur kana tugas Ilahi? Ngajadikeun ditampi, ngahimpun jalma-jalma di sakuriling anjeun, nyaéta tugas Gusti Alloh. Laksanakeun tugas anjeun, ulah campur kana tugas Alloh. Nu ngadangu haq sareng hakékat tur ngajantenkeun nu nyarios kénging pahala ogé sanés ngan manusa. Mahluk Gusti Alloh nu ngagaduhan kasadaran, mahluk ruhani sareng malaikat-Na parantos minuhan jagat, ngahirupkeun unggal tempat. Ku margi anjeun hoyong seueur pahala, anggap ihlas minangka dasar sareng ngan émut ridho Ilahi. Sangkan rupa-rupa kecap anjeun nu diberkahan, nu kaluar tina baham anjeun tur aya dina hawa, ku ihlas sareng niat nu sajati kénging hirup, jadi hirup, angkat ka ceuli mahluk nu ngagaduhan kasadaran nu teu kaétang, nyaangan aranjeunna, sareng maparin pahala ka anjeun. Margi, contona, anjeun nyarios "Alhamdulillah"; cariosan ieu ditulis dina hawa jadi jutaan kecap "Alhamdulillah" nu ageung sareng alit ku idin Ilahi. Gusti Naqqâsh Nu Hakîm henteu ngalakukeun perkara sia-sia sareng boros, ku kituna Mantenna nyiptakeun ceuli nu teu kaétang, cekap pikeun ngadangu kecap-kecap nu seueur tur diberkahan éta. Upami ku ihlas sareng niat nu sajati kecap-kecap dina hawa éta hirup, asup ka ceuli mahluk ruhani sapertos buah nu nikmat. Upami ridho Ilahi sareng ihlas henteu maparin hirup ka kecap-kecap dina hawa éta, henteu didangukeun, pahala ogé ngan kawates kana kecap dina baham. Mugia para hafiz nu keuheul lantaran sorana henteu kacida saé sareng nu ngadangu sakedik merhatikeun ieu!
SABAB KAOPAT
Sakumaha béda pamadegan bari silih tanding di antara jalma-jalma nu kénging hidayah sanés lantaran henteu mikiran akibat sareng pondok paningal, kasapukan jalma-jalma nu sasar nu ihlas ogé sanés lantaran mikiran akibat sareng luhur paningal. Nanging jalma-jalma nu kénging hidayah, ku pangaruh haq sareng hakékat, henteu kasered ku rasa nafsu nu lolong, sanajan nuturkeun kacondongan manah sareng akal nu mikiran jauh ka payun, henteu tiasa miara istiqomah sareng ihlas, ku kituna henteu tiasa miara tingkatan luhur éta sarta murag kana paséa. Jalma-jalma nu sasar mah, ku pangaruh nafsu sareng kahoyong, ku tuntutan rasa nu lolong, henteu ningali akibat sarta leuwih milih nikmat ayeuna hiji dirham tibatan nikmat engké hiji batman, sapuk pageuh kalawan ihlas sareng nu sanés kanggo hiji mangpaat nu langsung sareng hiji nikmat nu aya ayeuna. Leres, nu handap, teu gaduh manah tur ngabakti kana nafsu, sapuk sareng ngahiji kalayan ihlas di sabudeureun nikmat sareng mangpaat dunya nu aya ayeuna. Jalma-jalma nu kénging hidayah, ku kaidah luhur manah sareng akal, nuju kana buah sareng kasampurnaan aherat nu bakal sumping, ku kituna kedahna tiasa aya istiqomah nu kuat, ihlas nu sampurna sareng ngahiji tur sapuk ku pangorbanan nu kacida ageungna; nanging lantaran henteu tiasa ngaleupaskeun ananiyah, ku kaleuleuwihi sareng kakurangan, aranjeunna kaleungitan kasapukan nu janten sumber kakuatan nu luhur, ihlasna ogé ruksak, tugas kanggo aherat ogé katarajang. Ridho Ilahi ogé henteu gampil kahontal. Ubar oles sareng pangubaran panyakit nu penting ieu nyaéta, ku rusiah ﺍَﻟْﺤُﺐُّ ﻓِﻰ ﺍﻟﻠّٰﻪِ, reueus ngiring sareng nu lumampah dina jalan haq, nuturkeun ti tukangeunana, ngantepkeun kahormatan janten imam ka aranjeunna, sarta ku kamungkinan yén saha waé di jalan Haq éta leuwih saé tibatan dirina, ninggalkeun ananiyah pikeun ngahontal ihlas; ku uninga yén hiji dirham amal kalayan ihlas langkung unggul tibatan amal sababaraha batman tanpa ihlas, sareng leuwih milih janten nu nuturkeun tibatan janten nu dituturkeun, nu ngandung tanggung jawab sareng bahaya, anjeunna leupas tina panyakit éta, ngahontal ihlas, tiasa ngalaksanakeun tugas kanggo aherat kalawan leres.
SABAB KALIMA
Sakumaha béda pamadegan sareng henteu sapuk jalma-jalma nu kénging hidayah sanés lantaran lemahna, kasapukan jalma-jalma nu sasar nu kuat ogé sanés lantaran kakuatanana. Nanging sakumaha henteu sapukna jalma-jalma nu kénging hidayah sumping tina titik pananggeuhan nu asalna tina iman nu sampurna, sareng kakuatan nu tumuwuh tina titik pananggeuhan éta; kasapukan jalma-jalma nu lalawora sareng nu sasar sumping tina lemah sareng teu mampuhna, margi henteu mendakan titik pananggeuhan dina manahna. Margi nu lemah peryogi kasapukan, ku kituna sapuk kalayan kuat. Nu kuat henteu sapinuhna ngaraos butuh, ku kituna kasapukanana lemah. Singa henteu peryogi kasapukan sapertos rubah, ku kituna hirup nyalira. Embé liar ngawangun hiji gorombolan pikeun ngajaga diri tina ajag. Hartina, sakumaha paguyuban sareng pribadi maknawi nu lemah téh kuat {(Catetan handap): Nu pangsengitna, nu panggedé pangaruhna, sareng dina hiji jihat pangkuatna di antara komité-komité Éropa nyaéta Komité Hak sareng Kabébasan Awéwé di Amérika, nu diwangun ku awéwé nu lemes, lemah tur hipu; ogé komité urang Armenia nu jumlahna sakedik tur lemah di antara bangsa-bangsa, ku sikepna nu kuat sareng pinuh pangorbanan, nguatkeun pamadegan urang ieu.}, paguyuban sareng pribadi maknawi nu kuat mah lemah. Hiji isyarat nu lemes kana rusiah ieu sareng hiji poko lemes Al-Qur'an nu éndah nyaéta dawuhan-Na: ﻭَ ﻗَﺎﻝَ ﻧِﺴْﻮَﺓٌ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻤَﺪ۪ﻳﻨَﺔِ. Kana jamaah awéwé, sanajan dua kali muannats, Mantenna ngadawuh ku kecap pagawéan mudzakkar ﻗَﺎﻝَ; sareng ku ngadawuh ﻗَﺎﻟَﺖِ الْاَعْرَابُ, kana jamaah lalaki Mantenna maparin isyarat nu lemes ku kecap pagawéan muannats ﻗَﺎﻟَﺖْ yén: paguyuban awéwé nu lemah, sabar tur lemes janten kuat, meunang sipat teuas sareng sengit, ngagaduhan hiji rupa sipat lalaki. Lantaran meryogikeun kecap pagawéan mudzakkar, ungkara ﻭَ ﻗَﺎﻝَ ﻧِﺴْﻮَﺓٌ kacida merenahna. Lalaki nu kuat mah, utamina upami urang Arab Badui, lantaran percanten kana kakuatanana, paguyubanana lemah, sarta nyandak sikep ati-ati sareng lemes, ku kituna ngagaduhan hiji rupa sipat awéwé, meryogikeun kecap pagawéan muannats; ku kituna ungkara nganggo kecap pagawéan muannats ﻗَﺎﻟَﺖِ الْاَعْرَابُ kacida merenahna. Leres, jalma-jalma nu ngabéla bebeneran, ku tawakal sareng pasrah nu sumping tina iman ka Alloh, titik pananggeuhan nu kuat pisan, henteu ngungkabkeun kabutuhanna ka batur sareng henteu neda pangrojong tur pitulungna. Sanajan neda, henteu pageuh nyekel kalayan pangorbanan nu ageung. Jalma-jalma nu ngudag dunya mah, dina urusan dunya, lalawora kana titik pananggeuhanana nu sajati, ku kituna murag kana lemah sareng teu mampuh, ngaraos pisan butuh jalma-jalma nu nulungan; sapuk kalawan ihlas, malah pinuh pangorbanan. Jalma-jalma nu ngabéla bebeneran henteu mikiran sareng henteu milarian kakuatan haq dina kasapukan, ku kituna murag kana paséa, hiji hasil nu teu adil sareng ngabahayakeun. Jalma-jalma nu sasar tur teu adil mah, ku teu mampuhna, ngaraos kakuatan dina kasapukan, ku kituna kénging kasapukan, hiji jalan nu penting pisan pikeun ngahontal tujuanana. Ubar oles sareng pangubaran panyakit paséa nu teu adil di antara jalma-jalma nu ngabéla bebeneran ieu nyaéta ngajantenkeun larangan Ilahi nu sengit dina ayat وَلَا ﺗَﻨَﺎﺯَﻋُﻮﺍ ﻓَﺘَﻔْﺸَﻠُﻮﺍ ﻭَﺗَﺬْﻫَﺐَ ﺭ۪ﻳﺤُﻜُﻢْ sareng paréntah Ilahi nu kacida hikmahna pikeun hirup masarakat dina ayat ﻭَﺗَﻌَﺎﻭَﻧُﻮﺍ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﺒِﺮِّ ﻭَﺍﻟﺘَّﻘْﻮٰﻯ jadi kaidah lampah; ngémut sakumaha paséa ngabahayakeun Islam sareng sakumaha éta ngagampilkeun jalma-jalma nu sasar ngéléhkeun jalma-jalma nu ngabéla bebeneran, lajeng kalawan lemah sareng teu mampuh nu sapinuhna, ngagabung kalayan pangorbanan tur ihlas kana rombongan jalma-jalma nu ngabéla bebeneran éta; ku mopohokeun pribadina, leupas tina riya sareng kalakuan anu jieunan pikeun ngahontal ihlas.
SABAB KAGENEP
Sakumaha béda pamadegan jalma-jalma nu ngabéla bebeneran sanés lantaran teu wani, teu gaduh cita-cita sareng teu gaduh sumanget ngabéla; kasapukan jalma-jalma nu ngudag dunya nu lalawora sareng jalma-jalma nu sasar nu ihlas dina urusan hirup dunya ogé sanés lantaran wani, gaduh sumanget ngabéla sareng cita-cita. Nanging jalma-jalma nu ngabéla bebeneran, lantaran kalolobaanana mikiran mangpaat kanggo aherat, sumanget ngabéla, cita-cita sareng kawani maranéhna kabagi kana pasualan-pasualan nu penting tur seueur éta. Lantaran henteu nyéépkeun waktosna, modal nu sajati, kana hiji pasualan, kasapukan sareng nu sami jalan henteu janten pageuh. Margi pasualanna seueur, lingkunganana ogé jembar. Jalma-jalma nu ngudag dunya nu lalawora mah, lantaran ngan mikiran hirup dunya, ku sadaya rasana, roh sareng manahna, pageuh nyekel pasualan nu patali sareng hirup dunya. Sareng pageuh nyekel nu nulungan anjeunna dina pasualan éta. Kana pasualan nu tina sawangan hakékat henteu hargana lima para, sareng ku jalma-jalma nu ngabéla bebeneran henteu dihargaan sapuluh para, sapertos tukang dagang inten urang Yahudi nu janten gélo ngahargaan sapotong kaca nu hargana lima para jadi lima lira, anjeunna ngahususkeun waktosna nu hargana lima ratus lira kana pasualan éta. Tangtos maparin harga sakitu sareng pageuh nyekel ku rasa nu kuat, sanajan dina jalan batil, lantaran hiji ihlas nu sajati, anjeunna hasil dina pasualan éta sareng ngéléhkeun jalma-jalma nu ngabéla bebeneran. Ku akibat éléh ieu, jalma-jalma nu ngabéla bebeneran murag kana hina, ditundukkeun, kalakuan anu jieunan sareng riya, kaleungitan ihlas. Kapaksa muji pikeun nyenangkeun sababaraha jalma nu ngudag dunya nu henteu wani, henteu gaduh cita-cita sareng henteu gaduh sumanget ngabéla éta. Hé jalma-jalma nu ngabéla bebeneran! Hé ahli syariat, ahli hakékat sareng ahli tarékat nu ngabakti kana haq! Ngalawan panyakit paséa nu pikasieuneun ieu, ulah ningali kakurangan batur di antara aranjeun, peureumkeun panon kana aib masing-masing! Geura ngawujudkeun adab Al-Furqan ﻭَﺍِﺫَﺍ ﻣَﺮُّﻭﺍ ﺑِﺎﻟﻠَّﻐْﻮِ ﻣَﺮُّﻭﺍ ﻛِﺮَﺍﻣًﺎ! Sareng nalika musuh ti luar nyerang, tinggalkeun padungdengan di jero, anggap nyalametkeun jalma-jalma nu ngabéla bebeneran tina murag sareng hina minangka tugas kanggo aherat nu pangutamana sareng pangpentingna; laksanakeun duduluran, kanyaah sareng silih tulungan nu diparéntahkeun kalayan teges ku ratusan ayat sareng hadits Kangjeng Nabi ﷺ, sareng ku sadaya rasa aranjeun, sapuk langkung pageuh tibatan jalma-jalma nu ngudag dunya sareng nu sami jalan tur sami agama sareng aranjeun; nyaéta ulah murag kana paséa. Ulah mundur ku nyarios, "Tibatan nyéépkeun waktos abdi nu berharga kanggo pasualan alit sapertos kieu, abdi bakal nyéépkeun waktos nu kacida berhargana éta kanggo perkara nu berharga sapertos zikir sareng tafakur," teras ngalemahkeun kasapukan. Margi dina jihad maknawi ieu, pasualan nu ku anjeun disangka alit tiasa ageung pisan. Sakumaha sakapeung giliran ngajaga saurang prajurit salami sajam, dina kaayaan nu penting sareng husus, dianggap sakadar ibadah sataun; dina mangsa jalma-jalma nu ngabéla bebeneran éléh ieu, dina pasualan perjuangan maknawi, sadinten waktos anjeun nu berharga nu diséépkeun kana hiji pasualan alit tiasa ngagaduhan ajén sarébu kali sapertos sajam prajurit éta, sadinten anjeun tiasa janten sarébu dinten. Ku margi pikeun Alloh; henteu ningali kana alit ageungna urusan éta, berharga atanapi henteu berhargana. Dina jalan ihlas sareng ridho Ilahi, zarah janten sapertos béntang. Henteu ningali hakékat jalan pikeun ngahontalna, nanging ningali hasilna. Ku margi hasilna nyaéta ridho Ilahi sareng inti pangwangunna ihlas; éta henteu alit, nanging ageung.
SABAB KATUJUH
Sakumaha paséa sareng silih tanding jalma-jalma nu ngabéla haq sareng hakékat henteu sumping tina sirik sareng sarakah kana dunya; kasapukan jalma-jalma nu ngudag dunya sareng nu lalawora ogé sanés tina sipat béréhan sareng mulya manah. Nanging ahli hakékat henteu tiasa sapinuhna miara mulya manah, cita-cita luhur sareng silih paheula nu kapuji dina jalan haq, nu sumping tina hakékat, sarta ku asupna nu henteu mampuh dina widangna, aranjeunna rada nyalahgunakeunana; ku kituna murag kana paséa bari silih tanding, nu janten rugi nu penting boh ka dirina boh ka jamaah Islam. Jalma-jalma nu lalawora sareng nu sasar mah, sangkan henteu kaleungitan mangpaat nu dipikaresepna pisan, sareng sangkan henteu ngajantenkeun pamingpin sareng réréncangan nu ku aranjeunna dipuja pikeun mangpaat henteu resep, ku hina, teu wani sareng teu gaduh sumanget ngabélana, pasti ngahiji kalawan ihlas sareng réréncanganna, sanajan handap, hianat sareng ngabahayakeun; ogé sapuk kalayan ihlas sareng nu babarengan ngumpul di sabudeureun mangpaat, kumaha waé wangunna. Ku hasil ihlas éta, aranjeunna kénging mangpaat. Hé jalma-jalma nu ngabéla haq sareng ahli hakékat nu katarajang musibah tur murag kana paséa! Dina mangsa musibah ieu, lantaran aranjeun kaleungitan ihlas sareng henteu ngajantenkeun ridho Ilahi hiji-hijina tujuan nu dipikahayang, aranjeun janten sabab hina sareng éléhna jalma-jalma nu ngabéla haq ieu. Dina urusan agama sareng aherat henteu kedah aya silih tanding, hoyong ngagaduhan kasaéan nu sami, hasud sareng sirik; sareng tina sawangan hakékat, henteu tiasa aya. Margi sabab sirik sareng hasud téh: ku seueur leungeun diulur kana hiji barang, seueur panon neuteup hiji kalungguhan, sareng seueur lambung miharep hiji roti, lantaran silih desek, padungdengan sareng silih paheula, aranjeunna murag kana hoyong ngagaduhan nu sami, teras kana sirik. Di dunya, seueur nu miharep hiji barang, sareng lantaran dunya sempit tur samentara, henteu tiasa nyumponan kahoyong manusa nu teu kaétang, ku kituna aranjeunna silih tanding. Nanging di aherat, ka hiji jalma dipaparin sawarga nu jarakna lima ratus taun {(Catetan handap): Hiji patarosan nu penting ti hiji pihak nu penting: aya dina riwayat yén di sawarga, hiji jalma dipaparin sawarga nu jarakna lima ratus taun. Kumaha hakékat ieu tiasa diasupkeun kana daya tampung akal dunya? Waleran: sakumaha di dunya ieu, masing-masing ngagaduhan dunya nu husus tur samentara nu legana sakadar dunya. Tihang dunya éta nyaéta hirupna. Ku indra lahir sareng batinna, anjeunna kénging mangpaat tina dunya éta. Anjeunna nyarios, "Panonpoé téh lampu abdi, béntang-béntang téh lilin abdi." Ayana mahluk séjén sareng nu ngagaduhan roh henteu ngahalangan anjeunna kagungan dunya éta, malah ngahirupkeun sareng ngahias dunya hususna. Persis sapertos kitu, nanging langkung luhur rébuan darajat, unggal mukmin, salian kebon hususna nu ngandung rébuan karaton sareng hûri, ngagaduhan sawarga husus masing-masing tina sawarga umum, nu jembarna lima ratus taun. Ku rasa sareng indrana nu tumuwuh luyu sareng darajatna, anjeunna kénging mangpaat ku cara nu pantes pikeun sawarga sareng hirup langgeng salawasna. Miluanana batur henteu ngirangan kagungan sareng mangpaatna, malah nguatkeun. Sareng ngahias sawargana nu husus tur jembar. Leres, di dunya ieu, sakumaha hiji jalma kénging mangpaat tina kebon nu jarakna sajam, tempat piknik nu jarakna sadinten, nagri nu jarakna sabulan, sareng lalampahanna di tempat wisata nu jarakna sataun; ku bahamna, ceulina, panonna, rasa nikmatna, rasa létahna sareng indra-indra sanésna; persis sapertos kitu, nanging daya ngambeu sareng daya ngaraosan nu di nagri fana ieu ngan kénging mangpaat tina kebon sajam, di nagri nu langgeng éta kénging mangpaat nu sami tina kebon sataun. Daya ningali sareng daya ngadangu nu di dieu ngan kénging mangpaat tina tempat wisata sataun, di dinya kénging mangpaat tina lalampahanna di tempat wisata lima ratus taun, ku cara nu pantes pikeun nagri nu megah, dihias ti mimiti dugi ka tungtungna. Unggal mukmin, ku indrana nu beuki jembar sareng tumuwuh luyu sareng darajatna sarta pahala sareng amal kasaéan nu kahontal di dunya, ngaraos nikmat, kénging kanikmatan sareng mangpaat.}, sareng dipaparin tujuh puluh rébu karaton sareng hûri, sarta unggal nu nyicingan sawarga sugema kana bagianna kalayan ridho nu sampurna; ku isyarat ieu ditémbongkeun yén di aherat henteu aya perkara nu janten jalan silih tanding, sareng silih tanding ogé henteu tiasa aya. Ku kituna, dina amal saléh nu patali sareng aherat ogé henteu tiasa aya silih tanding, sanés tempat pikeun sirik. Nu sirik téh boh jalma riya, milarian hasil dunya dina wangun amal saléh, atanapi jalma bodo nu satia, henteu uninga amal saléh nuju ka mana, sarta henteu ngartos yén roh sareng dasar amal saléh téh ihlas. Ku nyimpen hiji rupa mumusuhan ka wali-wali Alloh dina wangun silih tanding, anjeunna nuduh jembarna rohmat Ilahi. Hiji kajadian nu nguatkeun hakékat ieu: salah sahiji réréncangan urang baheula gaduh mumusuhan ka hiji jalma. Di payuneun anjeunna, musuhna éta dipuji ku amal saléh, malah ku kawalian. Anjeunna henteu sirik, henteu keuheul. Teras aya nu nyarios, "Musuh anjeun éta wani, kuat." Urang ningali yén dina jalma éta hudang sirik nu sengit sareng hiji urat silih tanding. Urang nyarios ka anjeunna, "Kawalian sareng saléh téh kakuatan sareng kaluhuran sapertos inten hirup langgeng nu teu aya watesna. Tina jihat ieu anjeun henteu sirik. Kakuatan dunya mah aya ogé dina sapi jalu sareng kawani aya dina sato galak; dibandingkeun sareng kawalian tur saléh, sapertos ngabandingkeun sapotong kaca biasa sareng inten." Jalma éta nyarios, "Urang duaan di dunya ieu neuteup ka hiji titik, hiji kalungguhan. Tangga urang kanggo naék ka ditu ogé perkara sapertos kakuatan sareng kawani. Ku kituna abdi sirik. Tingkatan-tingkatan aherat mah teu aya watesna. Sanajan di dieu anjeunna musuh abdi, di dinya anjeunna tiasa janten dulur abdi nu satia tur dipikaasih." Hé ahli hakékat sareng tarékat! Khidmah ka Haq sapertos ngangkut sareng ngajaga banda simpenan nu ageung tur beurat. Sakumaha seueur leungeun nu kuat rurusuhan nulungan jalma-jalma nu ngangkut banda éta dina taktakna, aranjeunna beuki bingah, beuki sugema. Jangankan sirik, kedahna ku kanyaah nu kacida ihlasna reueus muji kakuatan, pangaruh sareng pitulung nu sumping, nu langkung ageung tibatan maranéhna sorangan; nanging naha ka dulur-dulur nu sajati sareng nu nulungan kalayan pangorbanan éta ditempo kalayan silih tanding, dugi ka ku kaayaan éta ihlas leungit? Aranjeun dituduh dina tugas aranjeun, sareng dina paningal jalma-jalma nu sasar katarajang tuduhan nu pikasieuneun sapertos ngagunakeun agama kanggo kénging dunya, ngagunakeun élmu hakékat kanggo nyumponan pangupa jiwa, sareng silih tanding dina jalan tamak sareng sarakah, nu saratus darajat leuwih handap tibatan aranjeun sareng jalan aranjeun. Hiji-hijina pangubaran panyakit ieu: nuduh nafsuna sorangan sareng salawasna ngabéla nu sami jalan di payuneun anjeunna, sanés nafsuna. Kaidah ngabakti kana haq sareng adil di antara ulama élmu adab sareng élmu padungdengan téh kieu: "Upami dina padungdengan hiji pasualan anjeunna ngabéla sangkan cariosanana nyalira kabuktian leres, bingah lantaran dirina kabuktian leres, sareng sugema lantaran lawanna teu leres tur lepat, anjeunna henteu adil." Ogé rugi. Margi nalika anjeunna kabuktian leres, dina padungdengan éta anjeunna henteu diajar hiji perkara nu teu acan dipikanyahona, malah tiasa rugi ku kamungkinan reueus kana dirina. Upami haq katingal dina leungeun lawanna, anjeunna henteu rugi, diajar hiji pasualan nu teu acan dipikanyahona, kénging mangpaat, leupas tina kareueus nafsu. Hartina, nu ngabakti kana haq kalayan adil, demi ngahormat haq, ngaruksak kahoyong nafsuna. Sanajan ningali haq dina leungeun lawanna, anjeunna tetep nampi kalayan ridho, ngabéla, sareng sugema. Upami ahli agama, ahli hakékat, ahli tarékat sareng ahli élmu ngajantenkeun kaidah ieu panungtun dirina, aranjeunna kénging ihlas. Sareng hasil dina tugas kanggo aherat. Ku rohmat Ilahi, aranjeunna leupas tina murag nu tragis sareng musibah nu ayeuna ieu. ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ