Lem'a Kadalapan Belas
Dina aksara Al-Qur’an, parantos diterbitkeun dina kumpulan Lem'alar sareng Sikke-i Tasdik-i Gaybî.
Lem'a Kasalapan Belas
İktisat Risalesi
Ngeunaan hémat jeung qanaah, boros jeung ngahambur-hamburkeun harta.
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻛُﻠُﻮﺍ ﻭَ ﺍﺷْﺮَﺑُﻮﺍ ﻭَ لَا ﺗُﺴْﺮِﻓُﻮﺍ
Ayat anu mulya ieu masihan pangajaran hikmah anu kacida pentingna dina rupa paréntah anu pasti pikeun hémat sarta larangan anu écés tina boros. Dina ieu pasualan aya tujuh pangajaran anu lemes.
PANGAJARAN LEMES KAHIJI
Gusti Khâliq Nu Rahîm mikahayang sukur pikeun ngabales nikmat-nikmat anu dipasihkeun ka umat manusa. Ari boros nentang sukur, mangrupa ngarendahkeun nikmat anu nimbulkeun karugian. Hémat téh hormat ka nikmat anu ngahasilkeun kauntungan.
Leres, hémat téh sukur dina batin, hormat kana rohmat Alloh dina nikmat-nikmat, sabab berkah anu pasti, pangkal kaséhatan pikeun awak saperti ngatur dahar, sabab kamulyaan anu nyalametkeun tina kahinaan ménta-ménta dina batin, sarta sabab anu kuat pikeun ngarasakeun kanikmatan dina nikmat jeung ngaraosan kanikmatan dina nikmat-nikmat anu lahirna katémbong henteu nikmat. Ari boros, lantaran nentang hikmah-hikmah anu disebutkeun, boga hasil anu ngabahayakeun.
PANGAJARAN LEMES KADUA
Gusti Fâthir Nu Hakîm nyiptakeun awak manusa dina rupa karaton anu sampurna jeung ibarat kota anu tartib. Mantenna ngajadikeun daya rasa dina sungut minangka anu ngajaga panto, sarta saraf jeung urat minangka kawat-kawat telepon jeung telegraf anu jadi jalan komunikasi antara daya rasa jeung lambung dina puseur awak; ngaliwatan éta urat, daya rasa ngawartosan barang anu datang kana sungut. Lamun henteu diperlukeun ku awak jeung lambung, éta nyebut, “Teu kénging!”, tuluy miceun ka luar. Sakapeung ogé lamun henteu mangpaat pikeun awak sarta ngabahayakeun jeung pait, éta langsung miceun ka luar sarta nyiduh kana rarayna.
Tah, lantaran daya rasa dina sungut téh anu ngajaga panto, ari lambung tina sisi ngatur awak téh juragan jeung pangawasa. Lamun hadiah anu datang ka karaton atawa kota éta sarta dipasihkeun ka pangawasa karaton boga ajén saratus darajat, anu pantes pikeun anu ngajaga panto minangka pangbéré tambahan ngan lima darajat, henteu bisa leuwih. Sangkan anu ngajaga panto henteu sombong, nyimpang, poho kana tugas sarta ngalebetkeun jalma-jalma anu rék ngagulingkeun kakawasaan anu masihan leuwih loba pangbéré tambahan kana karaton.
Dumasar kana rusiah ieu, ayeuna urang nganggap dua huap. Hiji huap tina barang anu ngandung gizi saperti kéju jeung endog hargana opat puluh para; huap séjén tina baklava anu pangalusna hargana sapuluh kuruş. Dua huap ieu, saméméh asup kana sungut, tina sisi awak henteu boga bédana; sarua. Sanggeus ngaliwatan tikoro, dina ngagizi awak ogé sarua, malah sakapeung kéju anu hargana opat puluh para leuwih hadé ngagizina. Ngan tina sisi ngusapan daya rasa dina sungut, aya hiji bédana salila satengah menit. Demi satengah menit, naék tina opat puluh para kana sapuluh kuruş, bandingkeun kumaha taya hartina jeung ngarugikeunana éta boros. Ayeuna, sanajan hadiah anu datang ka pangawasa karaton téh opat puluh para, méré pangbéré tambahan salapan kali leuwih loba ka anu ngajaga panto bakal nyasabkeunana. Manéhna nyebut, “Pangawasa téh kuring.” Saha anu masihan leuwih loba pangbéré tambahan jeung kanikmatan bakal diasupkeun; manéhna bakal nimbulkeun karusuhan, ngahurungkeun seuneu sarta maksa urang nyebut, “Tulung, mugia dokter sumping, ngareureuhkeun panas abdi sarta mareuman seuneu abdi.”
Tah, hémat jeung qanaah téh nyaluyukeun lampah jeung hikmah Alloh. Éta nempatkeun daya rasa minangka anu ngajaga panto sarta masihan pangbéré tambahan nurutkeun éta. Ari boros, lantaran ngalakukeun lampah anu nentang hikmah éta, gancang kakeunaan tampiling, ngaganggu lambung sarta ngaleungitkeun napsu dahar anu sajati. Éta ngajadikeun dahar ku napsu dahar palsu anu dijieun-jieun tina rupa-rupa kadaharan, nimbulkeun dahareun anu henteu kacerna sarta ngajadikeun gering.
PANGAJARAN LEMES KATILU
Dina pangajaran lemes kadua saméméhna urang nyebut yén daya rasa téh anu ngajaga panto. Leres, pikeun jalma-jalma anu lalawora, anu henteu maju dina roh sarta henteu maju dina jalan sukur, éta siga anu ngajaga panto. Demi kanikmatanana, kudu henteu boros sarta henteu naék tina harga hiji darajat kana sapuluh darajat.
Tapi daya rasa ahli sukur anu sajati, ahli hakékat jeung ahli haté, sakumaha daya rasa anu ditétélakeun dina babandingan Kalimah Kagenep, téh siga pangawas jeung pamariksa dapur-dapur rohmat Alloh. Nimbang jeung mikawanoh rupa-rupa nikmat Alloh ku timbangan-timbangan leutik saloba kadaharan dina daya rasa éta nyaéta ngawartosan awak jeung lambung dina rupa sukur batin. Ku cara ieu, daya rasa henteu ngan ningali kana awak jasmani. Malah lantaran ogé ningali kana haté, roh jeung akal, éta boga pangaruh jeung kadudukan di luhureun lambung.
Kalayan sarat henteu boros, ngan ukur pikeun ngalaksanakeun tugas sukur jeung ngarasakeun sarta mikawanoh rupa-rupa nikmat Alloh, sarta kalayan sarat sah jeung henteu jadi jalan kana kahinaan sarta ménta-ménta, manusa bisa nuturkeun kanikmatanana. Pikeun ngagunakeun létah anu mawa daya rasa éta dina sukur, manusa bisa milih kadaharan anu ngeunah. Hiji kajadian jeung karomah Gavs anu nunjukkeun ieu hakékat nyaéta:
Dina hiji waktu, hiji-hijina anak hiji ibu sepuh anu resep ogo aya dina atikan Gavs-ı A'zam Şeyh Geylanî, mugia Alloh nyucikeun rusiahna. Éta ibu sepuh anu dihormat sumping ka kamar anakna, tuluy ningali anakna ngadahar sapotong roti hideung anu garing. Ku kalemahan tina riyadah éta, anakna narik kanyaah ibuna. Anjeunna ngarasa karunya. Saterusna anjeunna angkat ka Gavs pikeun ngaluh. Anjeunna ningali yén Gavs nuju tuang hiji hayam anu digoréng.
Ku sipat ogona anjeunna nyarios, “Hé Guru! Anak abdi maot ku lapar, ari anjeun tuang hayam!” Gavs nyarios ka hayam, ٔﻗُﻢْ ﺑِﺎِﺫْﻥِ ﺍﻟﻠّٰﻪ! Tulang-tulang hayam anu geus asak éta ngumpul sarta ngaluncat ka luar tina wadah kadaharan minangka hayam. Ieu geus diriwayatkeun ku tawatur maknawi ti loba pribadi anu bisa dipercaya jeung kukuh buktina minangka hiji karomah pribadi saperti Gavs, anu nampi karomah luar biasa sarta geus kasohor di dunya.
Gavs nyarios, “Nalika anak anjeun ogé ngahontal darajat ieu, harita anjeunna ogé tiasa tuang hayam.”
Tah, harti paréntah Gavs ieu nyaéta: nalika roh anak anjeun ngawasa awakna, haténa ngawasa nafsuna, akalna ngawasa lambungna, sarta anjeunna mikahayang kanikmatan pikeun sukur, harita anjeunna tiasa tuang hal-hal anu ngeunah...
PANGAJARAN LEMES KAOPAT
Ku rusiah hadis mulya لَا ﻳَﻌُﻮﻝُ ﻣَﻦِ ﺍﻗْﺘَﺼَﺪَ anu hartina, “Jalma anu hémat henteu nanggung bala kulawarga tina sisi pangupa jiwa,” jalma anu hémat henteu nanggung loba kasusah jeung beban kulawarga dina pangupa jiwa. Leres, aya dalil-dalil anu sakitu pastina yén hémat téh sabab berkah anu pasti jeung pangkal pangupa jiwa anu hadé, nepi ka henteu bisa diwatesan jeung diitung.
Di antarana, abdi nyarios tina anu ku abdi ditingali dina diri sorangan sarta ku kasaksian pribadi-pribadi anu ngalayanan jeung marengan abdi: ngaliwatan hémat, sakapeung abdi jeung sobat-sobat abdi ningali berkah hiji jadi sapuluh. Malah salapan taun — ayeuna tilu puluh taun — ka tukang, sababaraha kapala anu babarengan jeung abdi diasingkeun ka Burdur usaha pisan pikeun ngajadikeun abdi narima zakatna, sangkan abdi henteu ragrag kana kahinaan jeung kasangsaraan lantaran taya artos. Ka kapala-kapala anu beunghar éta abdi nyarios, “Sanajan artos abdi kacida saeutikna, abdi boga hémat sarta geus biasa qanaah. Abdi leuwih beunghar tibatan aranjeun.” Abdi nolak tawaran aranjeunna anu diulang sarta terus-terusan. Anu matak diperhatikeun, dua taun saterusna, sababaraha jalma anu nawarkeun zakatna ka abdi boga utang lantaran henteu hémat. Sadaya puji kagungan Alloh, tujuh taun sanggeus aranjeunna, artos anu saeutik éta ku berkah hémat cukup pikeun abdi; éta henteu ngaruksak kahormatan abdi, henteu maksa abdi némbongkeun kabutuhan ka jalma-jalma, sarta henteu ngaruksak jalan “henteu merlukeun jalma-jalma” anu jadi hiji patokan kahirupan abdi.
Leres, jalma anu henteu hémat jadi calon pikeun ragrag kana kahinaan, ménta-ménta dina batin jeung kasangsaraan. Dina jaman ieu, artos anu bakal jadi pangkal boros kacida mahalna. Gagantina sakapeung martabat jeung kahormatan dicokot minangka sogok. Sakapeung hal-hal suci agama dicokot minangka balesan, tuluy dipasihkeun artos anu mawa sial. Hartina, ku karugian batin saratus lira, dibeuli hiji barang jasmani anu hargana saratus para.
Lamun manusa hémat sarta ngawatesan, ngaringkes jeung museurkeun diri kana kabutuhan anu perlu, ku rusiah ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻫُﻮَ ﺍﻟﺮَّﺯَّﺍﻕُ ﺫُﻭ ﺍﻟْﻘُﻮَّﺓِ ﺍﻟْﻤَﺘ۪ﻴﻦُ sarta katerangan écés ﻭَﻣَﺎ ﻣِﻦْ ﺩَٓﺍﺑَّﺔٍ ﻓِﻰ الْاَرْضِ اِلَّا ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺭِﺯْﻗُﻬَﺎ, manéhna bakal manggihan rezeki anu cukup pikeun hirup ku cara anu henteu disangka. Sabab ayat ieu ngajamin. Leres, rezeki aya dua:
Hiji: rezeki anu sajati, anu ku éta manusa bakal hirup. Ku hukum ayat ieu, éta rezeki aya dina jaminan Gusti Rabb. Lamun pilihan goréng manusa henteu campur, manéhna tangtu bisa manggihan rezeki anu perlu éta. Manéhna henteu kapaksa ngorbankeun agama, kahormatan atawa kamulyaan.
Kadua: rezeki kiasan. Ku pamakéan anu salah, kabutuhan anu henteu perlu jadi siga kabutuhan anu perlu; ku bala kabiasaan niron, manusa kacanduan sarta henteu bisa ninggalkeunana. Lantaran rezeki ieu henteu aya dina jaminan Gusti Rabb, ngahontalna, utamana dina jaman ieu, kacida mahalna. Ku ngorbankeun kamulyaan sarta narima kahinaan, sakapeung ragrag kana kaayaan ménta-ménta dina batin nepi ka nyium suku jalma-jalma anu handap, sarta sakapeung ngorbankeun hal-hal suci agamana anu jadi cahaya kahirupan langgengna, manéhna nampi harta anu taya berkah sarta mawa sial éta.
Ogé, dina jaman kamiskinan jeung kabutuhan ieu, kanyeri anu datang ka jalma anu boga nurani tina kanyeri jalma-jalma anu lapar jeung butuh, ngaliwatan rasa karunya ka sasama, ngajadikeun kanikmatan anu dibeli ku artos anu dihontal sacara henteu sah éta jadi pait, lamun manéhna boga nurani.
Dina jaman anu anéh saperti ieu, dina harta anu diragukeun kudu cukup dina darajat kabutuhan anu darurat. Sabab ku rusiah ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻀَّﺮُﻭﺭَﺓَ ﺗُﻘَﺪَّﺭُ ﺑِﻘَﺪْﺭِﻫَﺎ, ku kapaksa manusa bisa nyokot tina harta haram saukuran kabutuhan anu darurat, henteu bisa leuwih. Leres, jalma anu darurat henteu bisa ngadahar daging bangké nepi ka wareg. Manéhna ngan bisa ngadahar cukup sangkan henteu maot. Ogé di payuneun saratus jalma lapar, henteu bisa ngadahar kaleuleuwihi kalayan kanikmatan anu sampurna.
~Hiji kajadian anu nuduhkeun yén hémat téh sabab kamulyaan jeung kasampurnaan:
Dina hiji waktu, Hâtem-i Tâî anu kasohor di dunya ku sipat béréhan ngayakeun hiji jamuan anu penting. Nalika anjeunna masihan hadiah-hadiah anu loba pisan ka para tamu, anjeunna kaluar ngumbara di gurun. Anjeunna ningali hiji jalma sepuh anu miskin, anu ngamuat sakebat rungkun cucuk jeung rungkun geven kana tonggongna; éta nyucuk kana awakna sarta ngajadikeun getih kaluar.
Hâtem nyarios ka anjeunna, “Hâtem-i Tâî ngayakeun hiji jamuan anu penting kalayan hadiah-hadiah. Anjeun ogé angkat ka dinya; gaganti sakebat rungkun anu hargana lima kuruş ieu, anjeun bakal nampi lima ratus kuruş.”
Éta jalma sepuh anu hémat nyarios, “Abdi nanggung sarta ngangkat beban cucuk ieu kalayan kamulyaan abdi. Abdi henteu nampi utang budi ka Hâtem-i Tâî.”
Saterusna ka Hâtem-i Tâî ditaros, “Saha anu anjeun kapanggih leuwih béréhan jeung mulya tibatan anjeun?”
Anjeunna ngawaler, “Éta jalma sepuh anu hémat anu ku abdi kapanggih di gurun, ku abdi ditingali leuwih mulya, leuwih luhur jeung leuwih béréhan tibatan abdi.”
PANGAJARAN LEMES KALIMA
Alloh ku kasampurnaan kamulyaan-Na ngajadikeun jalma anu pangmiskinna ngarasakeun kanikmatan nikmat-Na saperti jalma anu pangbeungharna, sarta anu ménta-ménta, nyaéta jalma miskin, saperti raja. Leres, kanikmatan anu ku jalma miskin ditarima tina sapotong roti hideung anu garing ku lapar jeung hémat leuwih nikmat tibatan kanikmatan anu ku raja atawa jalma beunghar ditarima tina baklava anu pangalusna, anu didahar kalayan bosen jeung taya napsu dahar lantaran boros. Matak héran yén sababaraha jalma anu boros jeung ngahambur-hamburkeun harta nuduh jalma-jalma anu hémat saperti ieu ku “pedit”. Henteu pisan... Hémat téh kamulyaan jeung sipat béréhan. Pedit jeung kahinaan téh sisi jero sikep anu lahirna katémbong wani ti ahli boros jeung ngahambur-hamburkeun harta. Aya hiji kajadian anu nguatkeun ieu hakékat, anu lumangsung dina kamar abdi di Isparta dina taun nyusun ieu risalah. Kieu:
Ku cara anu nentang kaidah jeung patokan kahirupan abdi, hiji murid abdi terus maksa sangkan abdi narima hadiah madu kira-kira dua satengah okka. Sanajan abdi terus ngedalkeun kaidah abdi, anjeunna henteu yakin. Kapaksa abdi nyebut, “Tampi!”, kalayan maksud pikeun dipasihkeun ka tilu sadérék anu aya di sisi abdi, sangkan dina Syaban anu mulya jeung Ramadan tilu jalma ngadahar éta madu kalawan hémat salila tilu puluh nepi ka opat puluh poé, anu mawa éta ogé meunang pahala sarta aranjeunna henteu taya amis-amis. Abdi ogé boga madu saokka. Sanajan tilu sobat abdi téa kaasup anu ajeg jeung ngahargaan hémat, kumaha waé, ku hiji sipat luhur tina sisi silih ngahormat, unggalna ngusapan nafsu anu séjén sarta leuwih milih anu séjén tibatan dirina sorangan, aranjeunna mopohokeun hémat. Dina tilu peuting aranjeunna ngabéakkeun dua satengah okka madu. Abdi nyarios bari seuri, “Abdi badé masihan rasa amis ka aranjeun ku éta madu salila tilu puluh nepi ka opat puluh poé. Aranjeun nurunkeun tilu puluh poé jadi tilu. Mugia janten kaséhatan.” Tapi abdi nganggo madu saokka abdi sorangan kalawan hémat. Salila sakabéh Syaban jeung Ramadan, abdi ngadahar sarta, sadaya puji kagungan Alloh, dina waktu buka saum masihan saséndok ka unggal sadérék éta, {(Catetan handap): Hartina, ku séndok téh anu rada gedé.} nepi ka jadi pangkal pahala anu penting. Jalma-jalma anu ningali kaayaan abdi bisa jadi nganggap sikep abdi minangka pedit. Aranjeunna bisa nganggap sikep tilu peuting sadérék-sadérék abdi anu séjén minangka sipat béréhan. Tapi tina sisi hakékat, urang ningali yén dina handapeun pedit anu lahiriah éta nyumput kamulyaan anu luhur, berkah anu gedé jeung pahala anu luhur. Ari dina handapeun sipat béréhan jeung boros éta, lamun henteu ditinggalkeun, bakal ngahasilkeun kaayaan anu jauh leuwih handap tibatan pedit, saperti ménta-ménta sarta ningali leungeun batur kalawan sarakah jeung ngantosan.
PANGAJARAN LEMES KAGENEP
Hémat jeung pedit kacida bédana. Sakumaha handap haté téh sipat anu dipuji, anu dina batin béda tapi dina rupa nyarupaan ngahinakeun diri anu kaasup akhlak goréng, sarta sakumaha wibawa téh sipat anu dipuji, anu dina batin béda tapi dina rupa nyarupaan sombong anu kaasup sipat goréng,
kitu ogé hémat, anu kaasup akhlak luhur nabi, malah salah sahiji pangkal aturan hikmah Alloh dina jagat raya, henteu boga hubungan jeung pedit, anu mangrupa campuran hina, korét, sarakah jeung napsu pikeun meunang. Ngan aya kasarupaan dina rupa. Hiji kajadian anu nguatkeun ieu hakékat nyaéta:
Abdullah İbn-i Ömer anu kaasup Abâdile-i Seb'a-yı Meşhure tina para sahabat, putra anu pangpentingna jeung panggedéna ti Faruk-u A'zam Ömer, mugia Alloh rido ka anjeunna, anu jadi khalifah Rosululloh, sarta salah sahiji anu pangpinunjulna di antara ulama sahabat, nyaéta pribadi anu diberkahan éta, dina jual-beuli di pasar parantos pasea kalawan teges ngeunaan hiji urusan opat puluh para, pikeun hémat sarta pikeun ngajaga rasa percaya jeung lempengna sikep anu jadi pangkal perdagangan. Hiji sahabat ningali anjeunna. Ku nyangka pasulayan putra Ömer, khalifah bumi anu agung, pikeun opat puluh para minangka pedit anu anéh, anjeunna nuturkeun éta imam pikeun ngartos kaayaanana. Anjeunna ningali yén Abdullah asup ka imahna anu diberkahan. Di panto, Abdullah ningali hiji jalma miskin. Anjeunna eureun sakeudeung, tuluy papisah sarta angkat. Saterusna anjeunna kaluar tina panto kadua imahna sarta di dinya ogé ningali hiji jalma miskin séjén. Anjeunna ogé eureun sakeudeung di sisina, tuluy papisah sarta angkat. Éta sahabat anu ningali ti kajauhan panasaran.
Anjeunna angkat ka jalma-jalma miskin éta sarta naros, “Imam eureun di sisi aranjeun; naon anu dipilampahna?”
Unggalna ngawaler, “Anjeunna masihan saemas ka abdi.” Éta sahabat nyarios dina pikiranna, “Fesübhanallah! Anjeunna pasea kitu di pasar pikeun opat puluh para, tapi saterusna di imahna masihan dua ratus kuruş kalayan rido diri anu sampurna, tanpa aya anu ngarasa!” Anjeunna angkat sarta pendak jeung Abdullah İbn-i Ömer.
Anjeunna nyarios, “Hé Imam! Réngsékeun kasusah abdi ieu. Anjeun ngalakukeun kitu di pasar sarta ngalakukeun kieu di imah.”
Dina waleranana Abdullah nyarios, “Sikep di pasar asalna tina hémat, kasampurnaan akal sarta ngajaga rasa percaya jeung kasatiaan anu jadi dasar jeung roh jual-beuli; éta lain pedit. Sikep di imah abdi asalna tina kanyaah haté jeung kasampurnaan roh. Anu hiji lain pedit, anu ieu ogé lain boros.”
İmam-ı A'zam, minangka isyarat kana rusiah ieu, nyarios لَا ﺍِﺳْﺮَﺍﻑَ ﻓِﻰ ﺍﻟْﺨَﻴْﺮِ ﻛَﻤَﺎ لَا ﺧَﻴْﺮَ ﻓِﻰ الْاِسْرَافِ. Hartina, “Sakumaha dina kahadéan jeung masihan, tapi ka anu pantes nampi, henteu aya boros, dina boros ogé taya kahadéan.”
PANGAJARAN LEMES KATUJUH
Boros ngahasilkeun sarakah. Sarakah ngahasilkeun tilu akibat. Kahiji: henteu sugema. Henteu sugema ngalemahkeun sumanget pikeun usaha sareng damel. Ngaganti sukur ku kukulutus, ngadorong kana kedul. Sareng ninggalkeun harta saeutik nu sah tur halal {(Catetan handap): Ku lantaran henteu hémat, nu ngonsumsi beuki seueur, nu ngahasilkeun beuki sakedik. Sadayana ngarep-ngarep kana lawang pamaréntah. Harita "karajinan, dagang, tatanén" nu jadi pananggeuhan hirup masarakat ngirangan. Bangsa éta ogé mundur tur murag, jadi miskin.}; milarian harta nu henteu sah tur henteu meryogikeun usaha. Dina jalan éta, harga dirina, malah martabatna, dikorbankeun. Akibat kadua sarakah: kuciwa sareng rugi. Teu ngahontal nu dipikahayang, dianggap ngabeuratkeun batur, sarta henteu kénging kagampangan sareng pitulung. Malah jadi conto nyata tina paribasa ﺍَﻟْﺤَﺮ۪ﻳﺺُ ﺧَﺎﺋِﺐٌ ﺧَﺎﺳِﺮٌ, nyaéta "Sarakah téh sabab rugi sareng teu hasil." Pangaruh sarakah sareng qanaah lumaku di alam mahluk hirup ku hiji kaidah nu jembar pisan. Di antarana, sakumaha qanaah fitri tangkal nu peryogi rejeki ngajadikeun rejekina rurusuhan sumping ka dinya, sato nu sarakah lumpat milarian rejeki dina kasusah sareng kakurangan némbongkeun rugina sarakah nu ageung sareng mangpaat qanaah nu kacida ageungna. Kitu deui, qanaah sadaya anak sato nu lemah ku basa kaayaanana, ngalirna kadaharan nu lemes sapertos susu ka maranéhna ti tempat nu teu disangka, sareng sato galak nu sarakah nyerang rejekina nu kurang sareng kotor; ngabuktikeun pamadegan urang kalawan écés. Kitu deui, sikep qanaah lauk-lauk nu gendut jadi sabab rejekina nu sampurna; sareng sato nu pinter sapertos rubah sareng monyét, sanajan sarakah ngurilingan néangan rejeki, henteu mendakan nu cekap dugi ka tetep kuru tur lemah, deui-deui némbongkeun sakumaha sarakah jadi sabab kasusah sareng sakumaha qanaah jadi jalan tengtrem. Kitu deui, bangsa Yahudi ku sarakah, riba sareng puteran tipu daya mendakan rejekina dina hina sareng sangsara, henteu sah sarta ngan cekap pikeun hirup, sedengkeun nu nyicingan gurun, nyaéta urang Badui, ku sikep qanaah hirup mulya sareng mendakan rejeki nu cekap; ieu ogé ngabuktikeun pamadegan nu parantos disebat kalawan pasti. Kitu deui, seueur ulama {(Catetan handap): Ka Büzürücumhur (Büzürg-Mihr), wazir Nuşirevan-ı Âdil, salah sahiji raja Iran nu adil, ulama nu kawéntar lantaran akalna, kantos ditaros: "Naha ulama katingal di lawang para pangawasa, sedengkeun para pangawasa henteu katingal di lawang ulama? Padahal élmu leuwih luhur tibatan kakawasaan pamaréntahan." Anjeunna ngawaler: "Lantaran élmuna ulama sareng kabodoanana para pangawasa." Nyaéta, ku kabodoanana, para pangawasa henteu uninga ajén élmu dugi ka sumping ka lawang ulama kanggo milarian élmu. Ulama mah, ku makrifatna, uninga ogé ajén harta maranéhna, ku kituna milarianana di lawang para pangawasa. Ku cara kitu, Büzürücumhur maparin waleran nu lemes, ngajelaskeun kalawan hadé sarakah nu jadi hasil tina kapinteran ulama sarta jadi sabab miskin sareng hinana maranéhna.} sareng sastrawan {(Catetan handap): Kajadian nu nguatkeun ieu: di Perancis para sastrawan dipaparin surat idin ngemis lantaran maranéhna pinter ngemis. Süleyman Rüşdü} jadi miskin lantaran sarakah nu dihasilkeun ku kapinteranana, sedengkeun seueur jalma bodo tur teu mampuh jadi beunghar ku sikep qanaah fitrina, ngabuktikeun kalawan pasti yén: rejeki halal sumping luyu sareng kalemahan tur kabutuhan; sanés ku kakuatan sareng pilihan. Malah rejeki halal éta tibalik babandinganana sareng kakuatan tur pilihan. Margi nalika kakuatan sareng pilihan murangkalih beuki tumuwuh, rejekina ngirangan, ngajauhan, beuki beurat. Ku rusiah hadits ﺍَﻟْﻘَﻨَﺎﻋَﺔُ ﻛَﻨْﺰٌ لَا ﻳَﻔْﻨٰﻰ, qanaah téh banda simpenan pikeun pangupa jiwa nu saé sareng hirup nu tengtrem. Sarakah mah tambang rugi sareng sangsara. Akibat Katilu: sarakah ngaruksak ihlas, nganyenyeri amal kanggo aherat. Margi upami jalma nu takwa ngagaduhan sarakah, anjeunna miharep perhatian jalma réa. Nu ngudag perhatian jalma réa moal mendakan ihlas nu sampurna. Akibat ieu penting pisan, kedah dititenan pisan. ~Cindekna:
Boros ngahasilkeun henteu sugema. Henteu sugema ngalemahkeun sumanget damel, ngadorong kana kedul; muka lawang kukulutus kana hirupna, ngajadikeun terus kukulutus. {(Catetan handap): Leres, saha waé nu boros nu ku anjeun dipendakan, anjeun bakal ngadangu kukulutus. Sakumaha beungharna ogé, létahna tetep kukulutus. Upami anjeun patepang sareng jalma pangmiskinna nanging qanaah, anjeun bakal ngadangu sukur.} Ogé ngaruksak ihlas, muka lawang riya. Ogé ngaruksak harga dirina, némbongkeun jalan ngemis. Hémat mah ngahasilkeun qanaah. Ku rusiah hadits ﻋَﺰَّ ﻣَﻦْ ﻗَﻨَﻊَ ﺫَﻝَّ ﻣَﻦْ ﻃَﻤَﻊَ, qanaah ngahasilkeun harga diri. Ogé ngajurung usaha sareng damel. Nambihan sumangetna, ngajadikeun damel. Margi, contona, anjeunna damel sadinten. Ku rusiah qanaah kana upah sakedik nu ditampi sonten, énjingna anjeunna damel deui. Nu boros mah, lantaran henteu sugema, énjingna henteu damel deui. Sanajan damel, damelna tanpa sumanget. Qanaah nu sumping tina hémat ogé muka lawang sukur, nutup lawang kukulutus. Dina hirupna salawasna sukur. Ogé, ku qanaah anjeunna henteu gumantung ka jalma, ku kituna henteu milarian perhatian maranéhna. Lawang ihlas kabuka, lawang riya katutup. Abdi parantos nyaksian rugina henteu hémat sareng boros nu kacida pikasieuneunana dina lingkungan nu jembar. Kieu: salapan taun kapengker abdi sumping ka hiji dayeuh nu diberkahan. Lantaran usum tiis, abdi henteu ningali sumber-sumber kabeungharan dayeuh éta. Muftina —mugia Alloh maparin rohmat ka anjeunna— sababaraha kali nyarios ka abdi: "Wargi urang miskin." Cariosan ieu keuna kana rasa welas abdi. Dugi ka lima genep taun sanggeusna, abdi salawasna karunya ka wargi dayeuh éta. Dalapan taun sanggeusna, dina usum panas abdi sumping deui ka dayeuh éta. Abdi ningali kebon-kebonna. Cariosan almarhum Mufti kaémut ku abdi. Abdi nyarios Fesübhanallah, hasil kebon-kebon ieu jauh ngalangkungan kabutuhan dayeuh. Wargi dayeuh ieu kedahna beunghar pisan. Abdi héran. Ku hiji ingetan kana hakékat nu henteu nipu abdi sarta jadi panungtun abdi dina ngartos hakékat, abdi ngartos: lantaran henteu hémat sareng boros, berkah parantos ical, dugi ka sanajan sumber kabeungharanana sakitu seueur, almarhum Mufti éta nyarios, "Wargi urang miskin." Leres, sakumaha mayar zakat sareng hémat geus kabuktian ku pangalaman jadi sabab berkah dina harta; aya kajadian nu teu kaétang yén boros sareng henteu mayar zakat jadi sabab berkah ical. Ebu Ali İbn-i Sina, jalma jenius nu kawéntar, Plato-na para ahli hikmah Islam, sesepuh para tabib sareng guru para filsuf, ngan tina jihat ubar ngajelaskeun ayat ﻛُﻠُﻮﺍ ﻭَ ﺍﺷْﺮَﺑُﻮﺍ ﻭَ لَا ﺗُﺴْﺮِﻓُﻮﺍ sapertos kieu. Anjeunna nyarios: ﺟَﻤَﻌْﺖُ ﺍﻟﻄِّﺐَّ ﻓِﻰ ﺍﻟْﺒَﻴْﺘَﻴْﻦِ ﺟَﻤْﻌًﺎ ﻭَ ﺣُﺴْﻦُ ﺍﻟْﻘَﻮْﻝِ ﻓ۪ﻰ ﻗَﺼْﺮِ الْكَلَامِ: ﻓَﻘَﻠِّﻞْ ﺍِﻥْ ﺍَﻛَﻠْﺖَ ﻭَ ﺑَﻌْﺪَ ﺍَﻛْﻞٍ ﺗَﺠَﻨَّﺐْ ﻭَ ﺍﻟﺸِّﻔَﺎﺀُ ﻓِﻰ الْاِنْهِضَامِ ﻭَ ﻟَﻴْﺲَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﻨُّﻔُﻮﺱِ ﺍَﺷَﺪُّ حَالًا ﻣِﻦْ ﺍِﺩْﺧَﺎﻝِ ﺍﻟﻄَّﻌَﺎﻡِ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﻄَّﻌَﺎﻡِ Nyaéta, "Abdi ngaringkes élmu ubar dina dua padalisan. Saéna cariosan aya dina ringkesna: nalika tuang, tuang sakedik. Sanggeus tuang, salami opat lima jam ulah tuang deui. Cageur aya dina nyerna. Nyaéta, tuang sakadar nu gampil ku anjeun dicerna. Kaayaan nu pangbeuratna sareng pangcapéna pikeun nafsu sareng lambung nyaéta tuang deui dina kadaharan nu saacanna." {(Catetan handap): Nyaéta, nu pangngabahayakeunana pikeun awak nyaéta tuang tanpa sela opat lima jam, atanapi ngeusian lambung ku rupi-rupi kadaharan nu ditumpuk hiji sanggeus hiji pikeun ngaraosan nikmatna.}
HIJI TEVAFUK NU MATAK HÉRAN TUR JADI PANGAJARAN:
Lima genep panyalin, tilu di antarana kénéh anyar, nyalin İktisat Risalesi di tempat nu béda-béda, tina naskah nu béda-béda, silih tebih, tulisanana béda-béda, tanpa mikiran hurup alif; hurup-hurup alif dina unggal naskah nu ku maranéhna ditulis sarua pas dina jumlah lima puluh hiji tanpa doa, sareng lima puluh tilu sareng doana; ditambah cocogna sareng taun lima puluh hiji Rumî sareng lima puluh tilu Arabî, taun dikarang sareng disalinna İktisat Risalesi, tangtos moal kabeneran. Ieu isyarat yén berkah dina hémat ngahontal darajat karomah. Taun ieu pantes disebat "Taun Hémat". Leres, dua taun sanggeusna, jaman ngabuktikeun karomah hémat ieu dina Perang Dunya Kadua, ku kalaparan, karuksakan sareng boros di sadaya tempat, sarta ku umat manusa sareng unggal jalma dipaksa kedah hémat. ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ