DAPTAR EUSI
Bubuka 1- LEM'ALAR Patali jeung tauhid sarta mangrupa tatapakan Kalimah Kadua Puluh Dua dina Risale-i Nur, sarta dina hiji jihat mangrupa basa Arabna. Risalah anu kacida luhur nilaina sarta anu diperyogikeun ku sadayana sapertos hawa, cai, jeung roti, anu ku opat belas lem'a némbongkeun hakékat tauhid anu panglemesna dina cara anu pangrinci, sarta ngunjukkeun runtuyan dalil jeung kasaksian anu ngajadikeun hakékat ﻭَ ﻓ۪ﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻟَﻪُ ﺍٰﻳَﺔٌ ﺗَﺪُﻝُّ ﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻧَّﻪُ ﻭَﺍﺣِﺪٌ katémbong. Tilu risalah anu dingaranan Lâsiyyemalar, Lem'alar, Reşhalar, anu dilebetkeun di awal Mesnevî Nur, henteu nyarioskeun pasualan anu paburencay sapertos risalah-risalah di tungtung. Éta ngalir dina jejer anu sami. 2- REŞHALAR Reşhalar Risalesi ieu ngabuktikeun, kalayan bukti-bukti anu kacida pasti jeung sumiratna, hakékat kanabian jeung kanabian Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ, anu kaasup salah sahiji tilu rukun iman anu pangpentingna. Sakumaha mustahil panonpoé henteu maparin cahaya, kitu ogé éta ngabuktikeun yén kailahian mustahil tanpa karosulan. Némbongkeun hakékat kanabian sapertos panonpoé. Ku ngagambarkeun jagat raya minangka Al-Qur'an gedé anu boga awak, éta némbongkeun ka jalma anu panonna henteu katutupan lalangsé jeung haténa henteu karat yén Kangjeng Nabi Muhammad urang Arab ﷺ mangrupa ayat anu panggedéna. Risalah ahéng ieu aya sabelas tétés. Dina Tétés Kasabelas, éta ngunjukkeun ka Kangjeng Nabi Anu Mulya ﷺ, Junjungan urang, hiji solawat mulya anu ngisaratkeun dua puluh hiji mu'jizat Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ. Sanggeus Tétés Kasabelas, dina hiji i'lem anu panjang, éta némbongkeun dalil-dalil anu tacan kantos ditingali ngeunaan kanabian Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ —dina cara anu sanés. Basa Turki risalah ieu aya dina Kalimah Kasalapan Belas dina Risale-i Nur. Tilu risalah di awal Mesnevî ieu sanés karya "Said Baheula", tapi numutkeun ungkapan Ustad urang, karya "Said Anyar". Sakumaha aya karya-karya lami Ustad urang anu asup kana Risale-i Nur, karya basa Arab anu ditulis dina waktos anjeunna nyerat Risale-i Nur ogé dilebetkeun sapertos kitu kana Mesnevî-i Arabiye. 3- LÂSİYYEMALAR Risalah anu patali jeung iman kana hudangna deui ieu mangrupa tatapakan Kalimah Kasapuluh dina Risale-i Nur. Éta muncul di Barla, sanggeus Ustad urang —dina hiji poé usum semi— nyaksian hasil-hasil rohmat Ilahi di kebon-kebon sarta tanpa dihaja maca ampir opat puluh kali ayat mulya ﻓَﺎﻧْﻈُﺮْ ﺍِﻟٰٓﻰ ﺍٰﺛَﺎﺭِ ﺭَﺣْﻤَﺖِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻛَﻴْﻒَ ﻳُﺤْﻴِﻰ الْاَرْضَ ﺑَﻌْﺪَ ﻣَﻮْﺗِﻬَﺎ ﺍِﻥَّ ﺫٰﻟِﻚَ ﻟَﻤُﺤْﻴِﻰ ﺍﻟْﻤَﻮْﺗٰﻰ ﻭَﻫُﻮَ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻗَﺪ۪ﻳﺮٌ. Risalah anu kacida luhur nilaina jeung kacida diperyogikeun dina waktos ieu, anu motong pamikiran ingkar hudangna deui ti akarna, ngajadikeun pamahaman anu pangbasajanna ogé narima hudangna deui, anu ngeunaanana hiji jenius ahéng sapertos Ibnu Sina nyarios: "Hudangna deui pasualan anu dumasar kana riwayat, akal henteu tiasa ngalampah dina jalan ieu"; némbongkeun rébuan conto hudangna deui dina beungeut bumi; sarta ngabuktikeun hudangna deui, ti loba Asma Ilahi anu merlukeunana dugi ka hakékat manusa ogé. Minangka munculna kaidah anu saé, sapertos dina awal unggal risalah, dina awal risalah ieu ogé aya pujian ka Gusti Alloh sareng solawat sarta salam ka Kangjeng Nabi Anu Mulya. Lantaran antara iman ka Alloh, iman ka Nabi, iman kana hudangna deui, jeung nyaksian jagat raya aya hubungan anu sampurna sarta silih merlukeun anu pasti, risalah ieu ku nyarios ringkes ngeunaan hakékat "tauhid jeung karosulan", ngalih ka pasualan utama hudangna deui ku "Lâsiyyema". Risalah ieu, anu mangrupa Tingkat Kadua Kalimah Kadua Puluh Dalapan dina Risale-i Nur, anyar sumping kana panangan Ustad urang sanggeus dua puluh taun. 4- KATRE Katre Risalesi ieu mangrupa hiji bubuka, hiji panutup, jeung opat bab. Dina Bubuka, Ustad urang nyarios yén dina opat puluh taun umurna, dina lalampahan élmu tilu puluh taun dibandingkeun sareng taun nyeratna, anjeunna parantos meunang opat kecap jeung opat ungkapan; opat kecap ieu anu kahiji harti hurup, kadua harti ngaran, katilu niat, kaopat panitén... Ari opat ungkapan éta, anu hiji "Abdi henteu gaduh diri abdi sorangan," kadua "Al-mawtu haqqun", katilu "Rabbi wahidun", kaopat yén "ene mangrupa hiji titik hideung sarta hiji unit ukuran". Risalah ieu, minangka Bab Kahiji, ngabuktikeun hakékat ﺍَﺷْﻬَﺪُ ﺍَﻥْ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ku unggal rukun jagat raya, kalayan lima puluh lima basa anu umum sarta kacida écésna. Pangajén Panutup Katre Nyarioskeun hakékat anu rupa-rupa jeung pondok, tapi kacida diperyogikeun jeung pentingna. Di awalna, sanggeus nyarioskeun opat panyakit napsu, sapertos "putus harepan, ujub, sombong, sangkaan goréng", teras opat hakékat, teras hakékat "La ilaha illalloh" dina Bab Kahiji anu disebatkeun dina "Katre", sarta salaku terasanna, tingkat "Subhanalloh" dina Bab Kadua, "Alhamdulillah" dina Bab Katilu, "Allohu akbar" dina Bab Kaopat, éta ngalih ka i'lem anu béda-béda dina jejerna kalayan judul Titik jeung Pangajaran Lemes. Tambihan Katre Ngamuat hakékat-hakékat kalayan judul "Remiz" jeung "İ'lem", anu unggal-unggalna sakitu luhur nilaina dugi ka tiasa jadi jejer hiji risalah. Di awalna, sanggeus solawat jeung salam, "İ'lem" anu kahiji ngajelaskeun kautamaan merhatoskeun awal waktos nalika solat jeung nyanghareup Ka'bah dina imajinasi, kumaha éta ngaleungitkeun sangkaan jeung waswas sétan, sarta kumaha sakabéh latifah jeung indra jalma anu solat nampi limpahan. Lantaran risalah-risalah anu parantos kapengker ieu ogé nyarioskeun rukun-rukun iman, sahingga boh iman, boh élmu, boh makrifat ka Alloh, boh dzikir, macana ogé sajenis ibadah. 5- HUBAB Risalah anu kacida pentingna ieu, anu gaduh dua tambihan, anu hiji basa Turki anu sanés basa Arab, mangrupa salah sahiji dua karya anu ditulis ku Ustad urang di Ankara, nalika anjeunna ningali yén hiji pamikiran zindik anu kacida pikasieuneunna usaha kalawan licik pikeun asup, ngarusak, jeung ngaracun pikiran kuat jalma iman anu bungah ku meunangna pasukan Islam ngalawan Yunani, nalika anjeunna disaur ka Ankara pikeun dipaparin pangajén lantaran nyebarkeun Hutuwat Sittah. Solawat jeung salam dina awal risalah ieu kacida pentingna. Hiji ciri husus anu luar biasa tina Mesnevî-i Nuriye ieu, anu henteu kapanggih dina karya mana waé, nyaéta gaduh cara katerangan anu kacida balighna, sapertos ngajalankeun sababaraha mesin sakaligus ku gerak hiji ramo. Sakumaha anu disebatkeun tadi, dina kumpulan agung ieu salawasna tiasa mendakan boh dzikir, boh iman, boh ngémutan, boh élmu babarengan. Upamana, éta henteu ngan ngasupkeun solawat jeung salam salaku dzikir. Dina waktos anu sami, ku ngajukeun hakékat anu ngaleupaskeun jalma iman anu solat tina sangkaan jeung karaguan, bari aya mekarkeun iman sarta élmu dina éta ogé, éta ngajelaskeun sahenteuna tilu tingkat harti. Dina hiji "İ'lem" anu penting, risalah ahéng ieu ngajelaskeun kalayan kacida balighna bédana rupa jeung lampah, lahir jeung batin, antara jalma iman anu gaduh adab jeung jalma kafir anu gaduh adab. Tungtungna, pikeun némbongkeun bédana ieu ka anu buta ogé, éta nyarios: "Lamun hayang, ku imajinasi anjeun sing angkat ka majelis Seyda di désa Nurşin, tingali: Di dinya anjeun bakal ningali raja jeung sultan dina pakéan jalma miskin, sarta malaikat dina pakéan manusa, dina paguneman anu suci. Teras angkat ka Paris sarta asup ka loji anu panggedéna; anjeun bakal ningali yén kalajengking parantos nganggo pakéan manusa sarta ifrit parantos nyandak rupa jalma, sareng saterusna..." Ku nyarios kitu, éta masrahkeun bédana dina jihat anu sanés ka "Lemaat" jeung "Sünuhat". Dina hiji "İ'lem" sanés, éta ngaringkes İçtihad Risalesi, anu dina Risale-i Nur dingaranan Kalimah Kadua Puluh Tujuh, dina opat kaca. Tambihan Kahiji Hubab Dimimitian ku munajat basa Pérsia. Basa Turki munajat ieu aya dina Panyuhun Katujuh jeung tambihan Kalimah Katujuh Belas. Sanaos Ustad urang henteu kantos diajar basa Pérsia, éta ditulis ku basa Pérsia anu sakitu sampurnana, dugi ka Duta Afgan harita ngintunkeun karya ieu ka Afganistan kalayan rasa pangajén. Saatos munajat basa Pérsia ieu, aya biantara sapuluh butir dina basa Turki ka anggota parlemén, kalayan judul "Hé Mujahid Islam". Ku pangaruh biantara ieu, masjid anu tadina kamar leutik di Meclis-i Mebusan parantos dirobah jadi aula gedé. Tambihan Hubab Tambihan Kadua Hubab ogé ngamuat hakékat-hakékat anu kacida pentingna. 6- HABBE Gaduh dua tambihan. "İ'lem" anu kahiji dina risalah ieu ngajelaskeun kalayan gaya anu kacida éndahna yén hakékat Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ mangrupa boh sabab nyiptakeun alam, boh sikina, boh buahna, boh hasil nyiptakeun alam. Éta nyarios: "Lamun ningali alam minangka hiji kitab gedé, mangsi kalam anu nyeratna nyaéta cahaya Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. Lamun ningali alam dina wangun tangkal, heula sikina, teras buahna ogé cahaya Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. Lamun ningali alam nganggo pakéan mahluk hirup, rohna nyaéta cahaya Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. Lamun ningali alam minangka kebon ros, manuk bulbulna anu mulya ogé cahaya Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ." Dina tungtung risalah aya panyambat, panyuhun, jeung istigfar anu kacida éndahna. Tambihan Habbe Dina bagian tungtung Tambihan Kahiji Habbe aya katerangan anu pondok sarta kacida éndahna ngeunaan tingkat-tingkat ﺣَﺴْﺒُﻨَﺎ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَﻧِﻌْﻢَ ﺍﻟْﻮَﻛ۪ﻴﻞُ ٭ لَا ﺣَﻮْﻝَ وَلَا ﻗُﻮَّﺓَ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟْﻌَﻠِﻰِّ ﺍﻟْﻌَﻈ۪ﻴﻢِ, dibandingkeun sareng Lem'a Arab Kadua Puluh Salapan. Zeylü'z-Zeyl Dina tambihan kadua Habbe ogé aya basa Arab anu ringkes sarta pondok tina "Tabiat Risalesi", anu mangrupa risalah anu kacida pentingna, anu dingaranan Lem'a Kadua Puluh Tilu dina kumpulan Asa-yı Musa, anu sering disebarkeun dina basa Arab jeung basa Turki. Nalika ditulis di Ankara, risalah ieu dicitak di hiji percetakan. Ku ngabuktikeun batilna tilu kecap pikasieuneun anu kaluar tina sungut manusa, éta nyalametkeun jalma anu tilelep dina rawa tabiat. 7- ZÜHRE Risalah anu kacida pentingna ieu, anu ditulis pikeun ngan némbongkeun tungtung hiji hakékat anu panjang jeung hiji sorot cahya tina cahaya anu sumirat, ngamuat hakékat-hakékat anu kacida pentingna. Ku panyuhun anu terus-terusan ti murid Nur anu pangutamana, pikeun jadi panganteur mangpaat murid-murid éta anu kalolobaanana henteu uninga basa Arab, hartina anu sabagian dijelaskeun, sabagian pondok, ditarjamahkeun ku Ustad urang kana basa Turki sarta ditambahkeun kana bagian Lem'alar dina Kumpulan Risale-i Nur, kalayan ngaran Lem'a Katujuh Belas, dina lima belas nota. Zühre dimimitian ku hakékat kieu: "Unggal mahluk hirup di dunya sapertos prajurit anu dipaparin pancén, anu digawé kalayan Asma, ngaran, sarta pikeun Anu Gaduhna. Saha anu nganggap dirina gaduh dirina sorangan, jalma éta binasa." Teras, sanggeus solawat jeung salam anu panjang sarta ngalingkup, éta ngalih ka "İ'lem" anu ngalingkup, anu unggal-unggalna sapertos ringkesan jeung siki hiji risalah. Dina salah sahiji "İ'lem", éta ngabandingkeun murid Al-Qur'an jeung murid filsafat tina jihat masarakat jeung pribadi, sarta ngaruksak putusan batil bagian filsafat anu gering jeung ngabahayakeun. "İ'lem" anu pangahirna ogé ngamuat munajat anu kacida éndahna sarta sedih. Pangaweruh anu leuwih loba urang pasrahkeun ka Notalar Risalesi dina basa Turki. Dina daptar eusi Mesnevî-i Nuriye ieu, tina ratusan hakékat dina risalah-risalah ahéng anu luhur nilaina éta, urang ngan usaha némbongkeun hiji-dua kalayan pamahaman urang anu henteu lengkep sarta ungkapan urang anu kawates. Lamun henteu, conto-conto anu dituduhkeun ku urang henteu tiasa jadi titik anu panghirupna atanapi permata anu pangluhur nilaina tina kaahéngan élmu jeung pangaweruh éta. Éta ngan hiji sorot cahya leutik tina panonpoé éta jeung satétés leutik tina sagara éta. 8- ZERRE Risalah anu ahéng jeung luar biasa, anu nyarioskeun pasualan-pasualan anu béda-béda anu ngusir sababaraha waswas sétan sarta golongan ingkar agama, sarta ngamuat dua bagian. I'lem anu ngajelaskeun iman, ahlak, ngaleungitkeun waswas, jeung hikmah ciri husus rupa manusa, kaasup dina eusi risalah ieu. Dina hiji İ'lem, éta ngajelaskeun kalayan kacida éndahna hakékat yén nyiptakeun langit jeung bumi sarta bédana basa jeung warna manusa, anu disebatkeun dina ayat ﻭَﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪ۪ ﺧَﻠْﻖُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ ﺍَﻟْﺴِﻨَﺘِﻜُﻢْ ﻭَ ﺍَﻟْﻮَﺍﻧِﻜُﻢْ, mangrupa tanda-tanda Gusti Khâliq Dzul-Jalâl. Éta nyarios: "Sapukna sakabéh manusa dina tatapakan anggota awak mangrupa dalil anu kacida écés jeung katémbongna pikeun katunggalan Gusti Shâni'; béda ciri husus rupa mangrupa dalil yén Gusti Shâni' gaduh pilihan sareng hikmah." Éta nyarios sarta ngabuktikeun. Ngajelaskeun hikmah bédana ciri pribadi manusa hiji jeung anu sanés, sarta yén dina mahluk sanés bédana ieu sanés hiji-hiji pribadi tapi jenis-jenis, sabab hikmah merlukeun kitu. Dina hiji İ'lem sanés, éta ngusir waswas sétan manusa jeung jin ngeunaan sapi anu batinna kacida sampurnana, sarta lahirna teu daya, sarta nyarios: "Hé sétan manusa anu jadi guru sétan jin! Lamun unggal perkara sanés seni Gusti Qadîr Azali, anu ngadamel unggal perkara numutkeun ukuran kasaéan sarta cara anu layak, ceuli kalde anjeun kedah leuwih pinter jeung leuwih ahli tibatan anjeun sarta guru-guru anjeun." Ku nembakkeun waswas sétan manusa jeung jin kana rupana, éta ngajelaskeun kalayan kacida ngayakinkeunna ku akal jeung élmu hikmah batin sapi, nyaéta lembu, anu mutlak, jeung lahirna anu kawates. Dina hiji İ'lem ngeunaan ahlak, éta nyarios: "Hé fasik! Sing terang yén peradaban anu ngudag kalakuan anu teu bener parantos némbongkeun jeung ngaluarkeun riya anu sakitu pikasieuneunna, dugi ka jalma peradaban mustahil salamet tina éta. Sabab jalma peradaban parantos méré ngaran kamulyaan jeung kahormatan kana riya éta. Éta ngajurung manusa kana riya ka golongan, bangsa, jeung nagara, minangka gaganti riya ka pribadi-pribadi; ngajadikeun sajarah pangdorong jeung anu keprok pikeun maranéhna, sarta seratan harian, nyaéta koran, anu ngumumkeunana. Ku ngajadikeun manusa poho kana maot sarta saolah-olah gaduh kahirupan dina golonganana, éta nganteurkeun manusa kana dijieun-jieun jeung riya, ku tipu daya sapertos tipu daya jalma zalim anu bengis dina mangsa jahiliah." Risalah ieu ogé, anu pantes dibaca sakumaha lobana ogé, dipungkas ku istigfar jeung hiji bait ti Hazret Mevlana. 9- ŞEMME Ngabuktikeun yén unggal anu aya, turun tina sakabéh jagat raya dugi ka partikel, janten saksi pikeun Asma Alloh, Rabb, Mâlik, Mudabbir, Murabbî, Mutasharrif, jeung Nâzhim, di antara loba Asma Ilahi. Dina hiji İ'lem sanés, éta némbongkeun yén henteu aya jalma anu gaduh hak ngawadul ka Gusti Nu Ngadamel alam. Dina hiji İ'lem anu sanés deui, éta ngajelaskeun ku hakékat anu panjang kumaha Al-Qur'an Al-Hakîm ngalembutkeun pamahaman jalma umum, anu kahiji sarta kalolobaan anu disaurna, sarta kumaha merhatoskeun pamahaman maranéhna. Mangrupa risalah anu luhur nilaina, anu diwangun tina jejer-jejer anu béda-béda anu ngajelaskeun loba hakékat lemes, sapertos ngalipet tempat, ngalegaan waktos, jeung hakékat sarta dua jihat ene. Risalah ieu: Pitulung, hé pamingpin rombongan rasul, sing cekel leungeun abdi,
Anjeun, hé cahaya kamulyaan, anu diandelkeun ku urang sadayana
Patalina abdi ka anjeun, ieu buktina dina létah abdi:
La ilaha illalloh Muhammadur Rasululloh.
Sanggeus hiji bait sajak sapertos kitu, éta ngalih kana istigfar jeung doa anu panjang sarta ngalingkup, tuluy dipungkas. Risalah Kasapuluh: Dina risalah anu langkung gedé dibandingkeun sareng anu sanés ieu, aya i'lem anu mangrupa ringkesan sababaraha Kalimah sarta jejer-jejer anu béda-béda. Dina İ'lem Kahiji, éta ngajelaskeun tafsir ayat mulya ﻭَﺟَﻌَﻠْﻨَﺎﻫَﺎ ﺭُﺟُﻮﻣًﺎ ﻟِﻠﺸَّﻴَﺎﻃ۪ﻴﻦِ, sarta dibalédogna sétan anu hoyong naék ka langit, kalayan tujuh léngkah. Dina Léngkah Kahiji, kalayan isarat kana katengtreman, jempe, jeung katartiban di langit, éta nyarios: "Jalma langit henteu aya dina paséa, béda pamadegan, jeung robah-robah anu timbul tina campurna kasaéan jeung kajahatan, sarta kumpulna perkara anu silih lawan, sapertos jalma bumi. Sabalikna, maranéhna taat, anu ngalaksanakeun kalayan kataatan anu sampurna perkara anu diparéntahkeun ku Gusti Khâliqna." Sanggeus ngajelaskeun jeung ngabuktikeun dibalédogna sétan, dina hiji İ'lem sanés (Ustad urang) ngajelaskeun kalayan kacida ringkesna opat jalan anu dicandak tina Al-Qur'an, ku opat léngkah. İ'lem ieu, anu gaduh katerangan rinci dina bagian Sözler Risale-i Nur, kacida pentingna. Dina hiji İ'lem anu sanés deui, sanggeus ngajelaskeun yén ubudiyah sanés bubuka ganjaran anu bakal datang, tapi hasil nikmat anu parantos kapengker, éta ngalih kana i'lem anu pinuh hakékat jeung lega hartina; kalayan katerangan hakékat anu hartina sabagian aya dina Nur'un İlk Kapısı jeung Küçük Sözler, risalah penting anu luhur nilaina ieu dipungkas. Salah sahiji conto tina eusi risalah anu luhur nilaina ieu, anu miboga cahaya sapertos panonpoé jeung sumirat sapertos bulan, kieu: Al-Qur'an Al-Hakîm nyebatkeun perkara-perkara dina jagat raya anu patali jeung manusa sarta mangpaat pikeunna, pikeun maparin pépéling. Tapi katerangan Al-Qur'an Al-Hakîm éta henteu ngan kawates dina mangpaat éta. Sabab manusa langkung ngajénan hiji partikel anu patali jeung dirina sarta maparin mangpaat, tibatan hiji panonpoé anu henteu patali jeung dirina. Upamana, ﻭَﺍﻟْﻘَﻤَﺮَ ﻗَﺪَّﺭْﻧَﺎﻩُ ﻣَﻨَﺎﺯِﻝَ ٭ ﻟِﺘَﻌْﻠَﻤُﻮﺍ ﻋَﺪَﺩَ ﺍﻟﺴِّﻨ۪ﻴﻦَ ﻭَﺍﻟْﺤِﺴَﺎﺏَ. Hartina, salah sahiji hikmah tina loba hikmah Gusti Alloh nangtukeun bulan ngider sabudeureun bumi nyaéta yén manusa tiasa ngitung sarta uninga poé, bulan, jeung taunna. Tapi nangtukeun bulan henteu ngan kawates dina mangpaat ieu anu kacida diperyogikeun ku urang. Masih aya rébuan hikmah anu sanés anu janten eunteung Asma Gusti Khâliq Dzul-Jalâl. Dina tungtung risalah anu luhur nilaina ieu aya hiji risalah anu leutik, tapi sajauh éta ngalingkup, anu ngaringkes i'caz Al-Qur'an dina genep tétés cai. Tétés Kaopat Belas anu Ngamuat Sababaraha Tétés Cai tina Mu'jizat Panggedéna Hiji dalil pikeun leresna karosulan Kangjeng Nabi ﷺ ogé Al-Qur'an anu kateranganana mu'jizat. Lantaran ampir opat puluh jihat i'caz Al-Qur'an Al-Hakîm parantos dijelaskeun dina Lemaat jeung tafsir İşaratü'l-İ'caz, ku masrahkeun ka éta, Tétés Cai Kahiji dipungkas. Dina Tétés Cai Kadua: Aya basa Arab pondok tina katerangan "Naon Al-Qur'an?" anu disebatkeun dina Kalimah Kadua Puluh Lima. Tétés Cai Katilu: Aya genep titik. Dina Titik Katilu: Sakumaha manusa peryogi rupa-rupa kabutuhan jasmani dina waktos anu béda-béda, upamana hawa unggal saat, panas jeung cai unggal waktos, kadaharan unggal poé, cahaya unggal minggu, kitu ogé kabutuhan maknawi manusa rupa-rupa. Sabagian diperyogikeun unggal saat, sapertos kecap Alloh. Sabagian diperyogikeun unggal waktos, sapertos Bismillah. Sabagian diperyogikeun unggal jam, sapertos "La ilaha illalloh". Kitu saterusna sing bandingkeun. Tétés Cai Kaopat: Aya genep pangajaran lemes. Dina Pangajaran Lemes Kalima, lantaran aya loba ayat mulya sarta tempat éta sanés tempat katerangan, ku masrahkeun ka Mu'cizat-ı Kur'aniye, pangajaran lemes éta dileungitkeun. Risalah ieu, anu sakapeung ngabuktikeun i'caz Al-Qur'an dina hiji hurup Al-Qur'an, sareng risalah-risalah anu janten sobatna, "İşaratü'l-İ'caz" sareng "Mu'cizat-ı Kur'aniye", masing-masing mangrupa pedang inten Al-Qur'an Al-Hakîm. Tétés Cai Kagenep: Ku muka hiji rusiah balagah Al-Qur'an, minangka jawaban kana ungkapan para sastrawan ﺍُﻧْﻈُﺮْ ﺍِﻟٰﻰ ﻣَﻦْ ﻗَﺎﻝَ, nyaéta "Saha anu nyarios?", éta nyarios ﺍُﻧْﻈُﺮْ ﺍِﻟٰﻰ ﻣَﻦْ ﻗَﺎﻝَ ﻭَ ﻟِﻤَﻦْ ﻗَﺎﻝَ ﻭَ ﻟِﻤَﺎ ﻗَﺎﻝَ ﻭَ ﻓ۪ﻴﻤَﺎ ﻗَﺎﻝَ sarta nyaangan i'caz Al-Qur'an. Tétés Cai Kagenep ieu mangrupa konci penting pikeun balagah Al-Qur'an. 10- ŞULE Mangrupa risalah ukuran leutik anu gaduh tambihan dua kaca. 11- NOKTA Lantaran kacida ringkesna, henteu diringkes. ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺍﺧْﺘِﻢْ ﻟَﻨَﺎ ﺑِﺎﻟﺴَّﻌَﺎﺩَﺓِ ﻭَﺍﻟﺸَّﻬَﺎﺩَﺓِ ﻭَﺍﻟْﻜَﺮَﺍﻣَﺔِ ﻭَﺍﻟْﺒُﺸْﺮٰﻯ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ
NYUHUNKEUN HAPUNTEN
Mesnevî-i Nuriye anu daptar eusina parantos dipungkas, mangrupa karya anu agung, megah, ngalingkup, sarta ahéng, anu ngamuat loba risalah sarta nganteurkeun iman, anu mangrupa kahirupan kahirupan, tujuanana, jeung hakékat anu pangluhurna, tina nuturkeun kana ngulik nepi ka yakin, tina ngulik nepi ka yakin kana tingkat 'ilmul-yaqîn, tina tingkat 'ilmul-yaqîn kana tingkat 'aynul-yaqîn, sarta saterusna kana haqqul-yaqîn. Daptar eusi anu pangsajatina anu bakal némbongkeun nilai sajati karya ieu, ngan tiasa didamel ku pangarangna anu mulya jeung dipihormat, Ustad urang, deui. Pamahaman abdi sadaya anu kacida pondokna, pangertian abdi sadaya anu lemah, pamahaman abdi sadaya anu kawates, sarta henteu uningana abdi sadaya kana basa Arab, parantos jadi sabab abdi sadaya ngunjukkeun ka anu maca daptar eusi karya anu teu aya bandinganana ieu kalayan kacida kurangna, anu ku ulama ahli élmu anu jero disebut sagara pikeun satétésna. Anu maca anu dipihormat! Ulah ningali daptar eusi ieu tuluy nimbang ku timbangan éta ogé kumpulan anu mangrupa gudang harta maknawi ieu, anu muka rusiah jagat raya, konci hakékat perkara-perkara, jeung anu ngumumkeun hikmah ciptaan. Sabab kalemahan jeung kakurangan dina abdi sadaya henteu sabanding langsung jeung nilai kumpulan éta, nanging sabalikna. Ulah ningali gambaran panonpoé dina hiji partikel kaca tuluy nyarios: "Panonpoé ogé ngan sakieu." Sabab partikel éta nampi limpahan tina panonpoé sajauh kamampuhna. Ari anjeun bakal nampi limpahan tina panonpoé maknawi éta sajauh gedéna eunteung. Sarta tina ratusan i'lem anu aya dina kumpulan ieu, ngan harti anu kacida saeutikna tina bagian anu kacida saeutikna disebatkeun, ngan pikeun isarat. Lamun henteu, pikeun unggal risalah, malah pikeun unggal i'lem, kedah didamel hiji daptar eusi anu sarua gedéna jeung sakabéh daptar eusi Mesnevî ieu. Pikeun éta ogé henteu cekap kamampuh élmu abdi sadaya, kaayaan, atanapi waktos. ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ ﺭَﺑَّﻨَﺎ لَا ﺗُﺆَﺍﺧِﺬْﻧَٓﺎ ﺍِﻥْ ﻧَﺴ۪ﻴﻨَٓﺎ ﺍَﻭْ ﺍَﺧْﻄَﺎْﻧَﺎ ﺭَﺑَّﻨَﺎ ﺗَﻘَﺒَّﻞْ ﻣِﻨَّﺎ ﺑِﺎَﺣْﺴَﻦِ ﻗَﺒُﻮﻝٍ ﻫٰﺬِﻩِ ﺍﻟْﻔِﻬْﺮِﺳْﺘَﺔَ ﺍﻟﻨَّﺎﻗِﺼَﺔَ ﺑِﺤُﺮْﻣَﺔِ ﺳَﻴِّﺪِ ﺍﻟْﻤُﺮْﺳَﻠ۪ﻴﻦَ ﻭَ ﺍٰﻟِﻪ۪ ﻭَ ﺻَﺤْﺒِﻪ۪ ﺍَﺟْﻤَﻌ۪ﻴﻦَ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ ﻭَﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ
Mustafa Gül sareng Tahirî Mutlu