Sisi Pamikiran Kangjeng Üstad:

Riwayat Hirup · hlm. 16

Sakumaha kauninga, unggal ahli pikir gaduh cara tafakur nu husus kanggo dirina, gaduh tujuan nu diudag dina hirup pamikiranana, sareng gaduh cita-cita nu diregepkeun ku sagenep haténa. Sarta kanggo nyarioskeun cara tafakurna, tujuan sareng cita-citana, biasana digelar bubuka nu panjang. Nanging cara tafakur, tujuan sareng cita-cita Bedîüzzaman mah tiasa diringkes dina hiji kalimah, tanpa peryogi bubuka nu panjang-panjang:

Nyaéta "ngumumkeun kailahian sareng kaésaan Gusti Khâliq sakumna alam" — hiji-hijina dakwaan sadaya kitab samawi sareng sakumna nabi — sarta ngabuktikeun dakwaan nu ageung ieu ku dalil-dalil élmu, logika sareng falsafah.

— Upami kitu, Kangjeng Üstad ogé aya patalina sareng logika, falsafah sareng élmu-élmu positif?

— Leres. Salami logika sareng falsafah tetep sauyunan sareng Al-Qur'an sarta ngabaktikeun diri kana haq sareng hakékat, Kangjeng Üstad téh ahli logika nu pangagungna sareng failasuf nu pangkuatna. Dalil-dalil nu pangcaangna sareng bukti-bukti nu pangpastina nu dianggo ku anjeunna dina lebah ngabuktikeun dakwaanana nu suci tur nyakup sakumna dunya téh nyaéta "élmu positif" — élmu nu unggal dinten beuki ngabuktikeun tur ngumumkeun yén Al-Qur'an Al-Karîm téh dawuhan Alloh.

Saleresna, salami falsafah dihartikeun hikmah, mangka unggal karya nu ihtiar ngabuktikeun Wâjibul Wujûd Ta'âlâ wa Taqaddasa kalayan sipat-sipat nu pantes kanggo Zat Al-Bâri' téh hikmah nu pangageungna, sarta nu ngarang éta karya téh hakîm nu pangageungna.

Tah, ku margi Kangjeng Üstad nuturkeun jalan élmu nu sapertos kitu — nyaéta jalan Al-Qur'an Al-Karîm nu caang — anjeunna kénging kamulyaan nyalametkeun iman rébuan mahasiswa. Dina hal ieu anjeunna kagungan kénéh seueur pisan kaonjoyan élmu, sastra sareng falsafah. Nanging éta sadayana, insya Alloh, abdi gaduh niat nyanggakeunana dina hiji karya nu mandiri kalayan mawa conto-conto tina karya-karya anjeunna. وَ مِنَ اللهِ التَّوْف۪يقُ