PÉPÉLING

Tina kumpulan Risale-i Nur

Tanda-Tanda I'jaz

Fî Mezanni'l Îcaz

(TARJAMAH BASA TURKI)

Nu ngarang

Bedîüzzaman

Said Nursî

Nu narjamahkeun

Abdülmecid Nursî

ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻭَ ﺑِﻪ۪ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ

PÉPÉLING

Tafsir İşaratü'l-İ'caz disusun dina taun kahiji Perang Dunya baheula, di medan perang, tanpa rujukan sarta dina kaayaan teu aya buku. Salian ti pangabutuh anu maksa dina mangsa perang, ku opat sabab éta ditulis ku cara anu pohara ringkes tur padet; Al-Fatihah sareng satengah anu mimiti tetep leuwih global tur leuwih ringkes. Kahiji: Mangsa harita henteu méré kasempetan pikeun ngajelaskeun. Said Baheula ngedalkeun maksudna ku ungkara anu ringkes tur pondok. Kadua: Anjeunna merhatikeun tingkat pamahaman murid-muridna sorangan anu pohara pinter, henteu merhatikeun pamahaman batur. Katilu: Lantaran Said Baheula ngajelaskeun i'jaz anu ringkes dina susunan Al-Qur'an, anu pangtaliti jeung panglemesna, pedaranana jadi pondok tur lemes. Nanging ayeuna abdi nalungtikna ku paningal Said Anyar. Saéstuna, sanajan aya sagala kasalahan Said Baheula, hasil anjeunna nalungtik kalayan jero dina tafsir ieu mangrupikeun karya agungna. Lantaran nalika nyeratna anjeunna salawasna nyiapkeun diri pikeun jadi syahid, sareng nyerat ku niat anu ikhlas bari nerapkeun aturan balaghah sareng patokan élmu basa Arab, abdi henteu tiasa ngabantah bagian mana waé. Panginten Gusti Alloh bakal ngajantenkeun karya ieu panebus dosa-dosana, sareng bakal ngabina jalma-jalma anu tiasa ngartos tafsir ieu sagemblengna, insyaalloh. Upami teu aya hahalang sapertos Perang Dunya Kahiji, sakumaha jilid kahiji tafsir ieu ngajelaskeun i'jaz susunan, salah sahiji rupa i'jaz, upami juz-juz sareng serat-serat séjénna ogé ngawengku rupa-rupa hakékat tafsir, tangtos éta bakal janten tafsir anu saé tur lengkep pikeun Al-Qur'an anu kateranganana mujizat. Panginten, insyaalloh, upami bagian tafsir ieu sareng genep puluh genep, malah saratus tilu puluh risalah «Sözler» sareng «Mektubat» dijadikeun rujukan, mugi engké hiji tim anu bagja nyerat tafsir Al-Qur'an sapertos kitu, insyaalloh.

Bedîüzzaman Said Nursî

Catetan handap: Rusiah naha dina tafsir anu pikahélokeun ieu, di jero katerangan sareng rincian dua belas ayat ngeunaan jalma munafik sareng dua ayat pikeun jalma kafir anu keukeuh, disebutkeun loba hubungan balaghah sareng pangajaran lemes anu dianggap henteu penting, anu moal kahartos sareng dimanfaatkeun ku loba jalma; hikmah naha, béda ti cara nalungtik tur ngajelaskeun ayat-ayat séjén, ngan saeutik nyabak rincian hakékat kakafiran sareng syubhat anu dicekel ku jalma munafik; sarta sabab naha ukur isarat sareng pituduh anu lemes tina kecap-kecap Al-Qur'an dipedar kalayan dipentingkeun, nyaéta tilu pangajaran lemes. Pangajaran Lemes Kahiji: Ku hiji ilham anu datang tina pangajaran Al-Qur'an, Said Baheula ngarasa yén dina ahir jaman ieu bakal muncul deui anu sarupa pisan jeung jalma kafir anu keukeuh tur teu boga kitab, sarta jalma munafik tina agama-agama baheula anu asup kana nifak, dina awal munculna Islam. Anjeunna ngajelaskeun ayat-ayat ngeunaan jalma munafik sareng ngedalkeun pangajaran anu panglemesna, nanging supados henteu ngusutkeun pikiran nu maca, hakékat jalan sareng dasar anu disarandeun ku maranéhna ditinggalkeun sacara global, henteu dipedar. Mémang jalan Risale-i Nur téh, supados henteu ninggalkeun tapak dina pikiran, béda ti ulama séjén, méré jawaban tanpa nyebutkeun syubhat pihak nu ngalawan, ku cara anu henteu nyésakeun tempat pikeun sangkaan sareng waswas. Dina tafsir ieu, Said Baheula, sapertos Risale-i Nur, ukur méré perhatian kana pituduh sareng isarat tina kecap dina segi balaghah, supados henteu ngusutkeun pikiran. Pangajaran Lemes Kadua: Lantaran nalika unggal hurup Al-Qur'an anu pinuh ku hikmah dibaca, nilaina jadi sakitu gedéna nepi ka hiji hurup miboga sipat anu tiasa méré sapuluh, saratus, sarébu sareng rébuan pahala, sarta buah aherat anu langgeng, tangtos katerangan Said Baheula dina tafsir ieu ngeunaan pangajaran lemes anu nyabak kecap-kecap Al-Qur'an, sanajan salemes bulu atanapi saleutik zarah, henteu boros, henteu tanpa pentingna. Malah anjeunna ngaraos yén éta boga ajén sapertos bulu mata dina kongkolak panon, malah sapertos zarah dina anak panon; nepi ka di tengah perang anu pikasieuneun éta, pélor musuh dina garis tembak henteu ngabingungkeun anjeunna atanapi ngeureunkeun anjeunna tina nyerat sareng mikiran hubungan anu sakitu lemesna, sapertos bulu. {(Catetan handap): Naha mungkin pisan jalma sapertos kitu ngajadikeun agama alat pikeun politik sareng dunya? Kahartos kumaha jauhna tina adil lampah zalim jalma-jalma anu nuduh kitu. Tina murid-murid Nur: Zübeyr, Bayram} Pangajaran Lemes Katilu: Tarjamah kana basa Turki henteu tiasa ngajaga kakuatan ungkara, balaghah sareng nilai anu pikahélokeun dina basa Arabna. Sakapeung ogé dipondokkeun. Ku sabab éta, abdi parantos niat henteu medalkeun sabagian rincian anu panjang ngeunaan jalma munafik. Nanging lantaran éta patali sareng Al-Qur'an, nilaina sanajan ngan hiji zarah anu patali sareng Al-Qur'an ogé ageung. Panginten aya mangpaatna ogé pikeun sababaraha jalma. Insyaalloh, upami teu aya hahalang, tafsir Arab bakal dipedalkeun dina tungtung tarjamah ieu, sareng bakal ngaleungitkeun kakurangan dina tarjamahna. Nanging dina tafsir Arab aya loba hal anu pikahélokeun tina rupa-rupa tawafuq, anu henteu dicampuran ku pilihan manusa. Ku sabab éta, kedah diusahakeun sabisa-bisa — upami mungkin — ku cara anu sami sareng citakan éta, supados hal-hal pikahélokeun anu jadi tanda ditampi éta henteu leungit.

Bedîüzzaman Said Nursî

ﺑِﺎﺳْﻤِﻪ۪ ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻪُ Opat puluh taun kapengker, di tengah Perang Dunya, di medan perang, dina garis tembak, sakapeung dina tonggong kuda, tafsir İşaratü'l-İ'caz ieu disusun. Kami parantos nampi pangajaran sababaraha bagianna ti Üstad kami. Sanaos henteu terang élmu balaghah sareng aturan basa Arab, ku pangajaran anu ditampi, kami ngartos hiji rusiah anu kacida ageungna di jerona: tafsir İşaratü'l-İ'caz ieu saéstuna pikahélokeun. Lantaran tafsir ieu ngébréhkeun kalayan cara anu pikahélokeun ukur i'jaz dina susunan Al-Qur'an, tina rupa-rupa i'jazna, kami ngajelaskeun opat titik: Kahiji: Lantaran Al-Qur'an téh kalam Alloh, éta ngadawuh ka sakumna umat manusa anu nyusun lapisan-lapisan anu béda, anu aya di luhur sareng tukangeun sakumna abad, sareng méré pangajaran. Salaku kalam Gusti Khâliq Dzul-Jalâl nu nyiptakeun ieu jagat raya, éta medal tina tingkat rububiyah anu pangluhurna sarta ngadawuh ka rébuan lapisan pamiarsa anu béda ieu, ngawaler sagala pananya sareng kabutuhan aranjeunna sadayana; tangtos hartina gembleng tur umum. Henteu kawates sapertos omongan manusa kana mangsa anu tangtu, golongan anu tangtu sareng harti anu sabagian. Éta masihan sareng ngabagikeun kadaharan anu merenah pikeun unggal pikiran, akal, haté sareng roh sakumna jin sareng manusa dina rébuan lapisan anu béda. Kadua: Kecap Al-Qur'an anu janten cangkang mutiara hartina anu pohara gembleng, anu datang tina kalam azali sarta ngajadikeun sakumna abad sareng sakumna golongan umat manusa minangka pamiarsa, tangtos gembleng. Dina tafsir ieu kami ningali sabagian i'jaz anu pasti aya dina unggal hurup Al-Qur'an: ngan ku macana, unggal hurup méré sapuluh, saratus, sarébu sareng rébuan pahala aherat sareng buah sawarga, sarta nepi ka tilu puluh rébu dina dinten-dinten anu diberkahan. Katilu: Kahadéan sareng kaéndahan hiji hal katingali dina éta hal sagemblengna. Nalika éta dibagi kana bagian-bagian, kahadéan sareng kaéndahan anu katingali dina sagemblengna henteu katingali dina bagian-bagianna. Corak sareng kaéndahan anu némbongan dina sakabéhna henteu ditéangan dina unggal bagianna. Nalika henteu katingali, henteu katingalina éta henteu disangka jadi sabab kakuranganana. Sanaos kitu, nalika mujizat susunan anu katingali dina surah sareng ayat Al-Qur'an anu pinuh ku hikmah dianalisis dumasar wangun sareng sipatna, éta némbongkeun deui dirina ku cara séjén ka nu nalungtik. Ieu tafsir Arab İşaratü'l-İ'caz ngajelaskeun sareng ngébréhkeun kakuatan ungkara dina susunanana, salah sahiji sumber tina tujuh sumber i'jaz Al-Qur'an, nepi ka rusiahna anu panglemesna. Tangtos sanés boros, malah hakékat pisan, yén İşaratü'l-İ'caz kalayan perhatian anu panggedéna narékahan ngébréhkeun i'jaz dina unggal hurup Al-Qur'an anu pinuh ku hikmah, anu ngahasilkeun sapuluh, saratus, sarébu sareng rébuan buah aherat, sarta nepi ka tilu puluh rébu dina dinten-dinten anu diberkahan. Kaopat: Lantaran Al-Qur'an anu pinuh ku hikmah datang tina kalam azali sareng ngadawuh ka sakumna lapisan manusa dina sakumna abad, hartina ngawengku sagala rupa tur gembleng kalayan pikahélokeun. Kalam azali henteu sabagian, sapertos akal sareng létah manusa anu dina hiji waktu ngan mikiran hiji pasualan sareng ngan ngucapkeun hiji kecap; éta kalam Ilahi anu gembleng, ngémutan sakumna mangsa sareng sakumna golongan manusa, sapertos panon anu miboga paningal anu ngawengku sabudeureunana. Tangtos hartina henteu kawates kana hiji harti sabagian sareng hiji maksud husus sapertos omongan manusa. Ku sabab ieu, harti-harti anu katingali dina sakumna tafsir sareng anu dijelaskeun ku para mufasir ku lapisan-lapisan sapertos katerangan anu écés, isarat, remiz, isarat anu samar, pituduh anu teu langsung sareng panyindiran, mangrupikeun harti anu dihaja sareng dimaksudkeun ku éta kalam sorangan, kalayan syarat henteu ngalawan aturan basa Arab, dasar nahwu sareng dasar agama.

Tahirî, Zübeyr, Sungur, Ziya, Ceylan, Bayram

NGEDALKEUN MAKSUD

Al-Qur'an anu agung téh dawuhan Ilahi anu ngawengku sadayana sareng pidato Gusti anu umum, anu ditepikeun ti Arasy anu pangluhurna ka lapisan, bangsa sareng individu umat manusa anu datang sareng ngalangkung dina sakumna mangsa. Kitu deui, éta ngawengku loba pisan élmu sareng pangaweruh anu patali sareng dunya materi, utamana dina jaman ieu, anu pangaweruhna aya di luar kamampuh hiji jalma atanapi hiji jamaah leutik. Ku sabab éta, tafsir anu kaluar tina pamahaman sareng pamikiran hiji jalma, anu lingkupna pohara heureut dina mangsa, tempat sareng kaahlian, henteu tiasa janten tafsir anu leres-leres nyumponan Al-Qur'an anu agung. Sabab hiji jalma henteu tiasa terang sareng ahli ngeunaan kaayaan roh sareng materi bangsa-bangsa sareng jalma-jalma anu janten pamiarsa dawuhan Al-Qur'an, sarta élmu-élmu anu lemes anu dikandungna, nepi ka tiasa nyusun tafsir saluyu sareng éta. Kitu deui, jalan sareng kacondongan hiji jalma henteu tiasa leupas tina fanatisme, supados tiasa ningali hakékat Al-Qur'an sareng ngajelaskeunana kalayan nétral. Kitu deui, hiji pamadegan anu kaluar tina pamahaman hiji jalma téh husus pikeun dirina, sareng batur henteu tiasa diondang pikeun nampi éta pamadegan, kajaba éta kénging pangakuan tina hiji rupa ijma. Ku sabab éta, kedah disusun hiji tafsir ku tim luhur tina ulama anu taliti nalungtik, anu masing-masing ahli dina sababaraha élmu, bari nalungtik sareng mariksa, bari netepkeun harti-harti Al-Qur'an anu lemes, kahadéanana anu sumebar dina tafsir-tafsir, sareng hakékatna anu némbongan ku pangalaman jaman sareng pamanggihan élmu. Kitu deui, dina nyusun sareng ngaluyukeun katetepan hukum, éta kedah diperhatikeun kalayan taliti tur ditalungtik ku hiji tim luhur, sanés dumasar pamikiran hiji jalma, supados muncul hiji tanggungan anu henteu diucapkeun langsung ka bangsa, pikeun meunangkeun rasa aman umum sareng kapercayaan jalma réa, sarta tiasa meunangkeun hujah ijma bangsa. Leres, mufasir Al-Qur'an anu agung kedah jalma anu boga kapinteran anu luhur, ijtihad anu seukeut sareng kawalian anu sampurna. Utamana dina jaman ieu, syarat-syarat ieu ngan aya dina hiji pribadi maknawi anu pinunjul, anu lahir tina hiji tim luhur tur ageung anu silih rojong; tina pikiran anggota tim éta anu silih lengkepan, roh-rohna anu silih cocog pikeun silih tulungan, pikiran anu bébas, sareng ikhlas anu sampurna tur leupas tina fanatisme. Ngan pribadi maknawi sapertos kitu anu tiasa nafsirkeun Al-Qur'an. Sabab dumasar kaédah «Nu henteu aya dina bagian, aya dina sakabéhna», syarat-syarat sapertos ieu anu henteu aya dina unggal jalma, aya dina tim. Bari ti baheula abdi ngantosan munculna tim sapertos kitu, muncul dina pikiran, salaku hiji rasa kana kajadian anu can datang, yén urang aya dina mangsa méméh hiji lini ageung anu bakal ngancurkeun sareng ngaduruk nagri. {(Catetan handap): Leres, di hateup madrasah Horhor kami di Van, nalika masihan pangajaran, anjeunna nyarios yén hiji lini ageung badé datang. Saéstuna, teu lami saatos anjeunna nyarios kitu, Perang Dunya dimimitian. Hamza, Mehmed Şefik, Mehmed Mihri} Dumasar kaédah «Upami hiji hal henteu tiasa kahontal sagemblengna, henteu kénging ngantunkeun éta hal sagemblengna», sanajan lemah sareng aya kakurangan, abdi nyalira mimiti nyatet sababaraha hakékat Al-Qur'an sareng sababaraha isarat ngeunaan i'jaz dina susunanana. Nanging ku bituna Perang Dunya Kahiji, kami ragrag ka gunung sareng lebak Erzurum sareng Pasinler. Dina kaayaan siga kiamat éta, di gunung sareng pasir éta, saban aya kasempetan, abdi nyerat naon anu datang kana haté, ku ungkara anu henteu silih saluyu, dina rupa-rupa kaayaan anu pikasieuneun éta. Dina mangsa harita, di tempat-tempat sapertos kitu, henteu mungkin aya tafsir atanapi buku pikeun dirujuk, ku sabab éta anu abdi serat ngan ukur ilham anu muncul dina haté abdi. Upami ilham abdi ieu cocog sareng tafsir-tafsir, éta cahya dina cahya; upami aya bagian anu béda, éta tiasa disandarkeun kana kakurangan abdi. Leres, aya bagian anu peryogi dibenerkeun, nanging abdi henteu tiasa nganggap kénging ngarobih ungkara-ungkara anu soéh éta, anu ditulis sareng dibéré pakéan di garis perang, di antara para syahid, kalayan ikhlas anu ageung — sakumaha henteu diidinan ngarobih getih sareng pakean para syahid — sareng haté abdi henteu satuju. Ayeuna ogé henteu satuju, sabab ayeuna abdi henteu mendakan ikhlas sareng tulus sapertos dina mangsa harita. {(Catetan handap): Said Anyar, kalayan ikhlas anu saéstuna dina Risale-i Nur, mendakan deui ikhlas éta. Said Anyar ningali kalayan ikhlas anu sami, sareng henteu mendakan tempat pikeun dibenerkeun. Hartina, lantaran éta ilham tina Al-Qur'an, i'jaz Al-Qur'an parantos ngajaga anjeunna tina kasalahan. Murid-murid Nur} Sanaos kitu, karya anu diserat ku abdi kalayan nami İşaratü'l-İ'caz ieu henteu disusun ku niat janten tafsir anu saéstuna; ngan upami kénging pangajén ti ulama Islam anu taliti nalungtik, abdi ngadamelna salaku conto sareng rujukan pikeun tafsir luhur anu bakal disusun dina mangsa hareup anu jauh, sareng salaku titipan kenang-kenangan pikeun jalma-jalma mangsa harita.

Bedîüzzaman Said Nursî

NAON AL-QUR'AN TÉH? KUMAHA WANGENANANA?

AL-QUR'AN téh tarjamah azali tina kitab jagat raya anu ageung ieu, sareng

juru tarjamah anu langgeng pikeun rupa-rupa létahna anu maca ayat-ayat ciptaan, sareng

mufasir kitab alam gaib sareng alam anu katingali ieu, sareng

nu ngungkabkeun harta maknawi Asma Ilahi anu nyumput di bumi sareng di langit, sareng

konci hakékat anu nyumput handapeun jajaran kajadian, sareng

létah alam gaib di alam anu katingali, sareng

gudang pangasih langgeng Gusti Rahmân sareng dawuhan azali Gusti Subhân, anu datang ti alam gaib anu aya di tukangeun panutup alam anu katingali ieu, sareng

panonpoé, pondasi sareng géométri alam maknawi Islam ieu, sareng

peta suci alam-alam aherat, sareng

ungkara anu ngajelaskeun, tafsir anu écés, bukti anu pasti sareng juru tarjamah anu caang pikeun Zat, sipat, Asma sareng syuunat Ilahi, sareng

nu ngatik alam manusa ieu, sareng

cai sareng cahya Islam, anu mangrupa kamanusaan agung, sareng

hikmah saéstuna umat manusa, sareng

pangaping sareng pituduh saéstuna anu nungtun kamanusaan kana bagja, sareng

pikeun manusa, boh

kitab syariat, boh

kitab doa, boh

kitab hikmah, boh

kitab ibadah, boh

kitab paréntah sareng pangajak, boh

kitab dzikir, boh

kitab pamikiran, boh

hiji kitab suci anu tunggal tur lengkep, anu ngawengku loba kitab pikeun jadi tempat rujukan sagala kabutuhan maknawi manusa. Kitu deui, éta kitab samawi anu siga perpustakaan suci, anu ngébréhkeun hiji risalah pikeun masing-masing rupa kacondongan sareng jalan anu béda ti sakumna wali, shiddiqin, arif sareng ahli anu taliti nalungtik; unggal risalah merenah pikeun rasa kacondongan éta sareng nyaanganana, saluyu sareng lalampahan masing-masing jalan sareng ngajelaskeunana.

Lantaran Al-Qur'an asalna ti Arasy anu pangagungna, ti Asma anu pangagungna, sareng ti tingkat pangagungna unggal Asma — sakumaha dipedar sareng dibuktikeun dina Kalimah Kadua Belas — AL-QUR'AN téh kalam Alloh salaku Gusti sakumna alam. Kitu deui,

éta téh titah Alloh kalayan gelar Ilah sakumna nu aya. Kitu deui,

éta téh dawuhan kalayan nami Gusti Khâliq sakumna langit sareng bumi. Kitu deui,

éta téh paguneman dina segi rububiyah anu mutlak. Kitu deui,

éta téh khutbah azali pikeun kakawasaan umum Gusti Subhân. Kitu deui,

éta téh catetan pangasih Gusti Rahmân tina segi rohmat anu lega tur ngawengku sadayana. Kitu deui,

éta téh kumpulan surat-warta anu sakapeung miboga sandi dina awalna, tina segi kaagungan kailahian anu pinuh ku wibawa. Kitu deui,

éta téh kitab suci anu nyebarkeun hikmah, anu diturunkeun tina lingkup Asma anu pangagungna, sarta ningali sareng mariksa sakumna anu dikurilingan ku Arasy anu pangagungna. Ku rusiah ieu, gelar «kalam Alloh» dipasihkeun ka Al-Qur'an kalayan pantes anu sampurna, sarta salawasna dipasihkeun. Sanggeus Al-Qur'an, darajat kitab sareng suhuf para nabi séjén nuturkeun. Sabagian tina kalam Ilahi séjén anu henteu aya tungtungna nyaéta paguneman dina wangun ilham, anu némbongan dina hiji segi husus, hiji gelar sabagian, hiji tajalli husus, hiji Asma sabagian, hiji rububiyah husus, hiji kakawasaan anu tangtu, sareng hiji rohmat husus. Ilham malaikat, manusa sareng sasatoan pohara béda-béda dina segi gembleng sareng hususna. Al-Qur'an téh kitab samawi anu sacara ringkes ngawengku kitab sakumna nabi anu hirup dina abad anu béda, risalah sakumna wali anu béda kacondongan, sareng karya sakumna jalma suci anu béda jalan; genep sisina caang sareng beresih tina poékna sangkaan sareng syubhat; dasar anu disarandeunana, kalawan yakin, nyaéta wahyu samawi sareng kalam azali; tujuan sareng maksudna, kalawan disaksian, nyaéta bagja anu langgeng; eusina, kalawan écés pisan, nyaéta pituduh anu murni; luhurna, kalawan pasti, nyaéta cahya iman; handapna, kalawan élmu yakin, nyaéta dalil sareng bukti; katuhuna, kalawan pangalaman, nyaéta pasrahna haté sareng nurani; kéncana, kalawan paningal yakin, nyaéta nalukkeun akal sareng pangakuan; buahna, kalawan hakékat yakin, nyaéta rohmat Gusti Rahmân sareng bumi sawarga; darajat sareng larisna, kalawan rasa batin anu leres, nyaéta ditampi ku malaikat, manusa sareng jin.

Bedîüzzaman Said Nursî

ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍَﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦُ ٭ ﻋَﻠَّﻢَ ﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥَ ٭ ﺧَﻠَﻖَ الْاِنْسَانَ ٭ ﻋَﻠَّﻤَﻪُ ﺍﻟْﺒَﻴَﺎﻥَ ﻓَﻨَﺤْﻤَﺪُﻩُ ﻣُﺼَﻠّ۪ﻴﻦَ ﻋَﻠٰﻰ ﻧَﺒِﻴِّﻪ۪ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺍَﺭْﺳَﻠَﻪُ ﺭَﺣْﻤَﺔً ﻟِﻠْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ ﻭَ ﺟَﻌَﻞَ ﻣُﻌْﺠِﺰَﺗَﻪُ ﺍﻟْﻜُﺒْﺮَﻯ ﺍﻟْﺠَﺎﻣِﻌَﺔَ ﺑِﺮُﻣُﻮﺯِﻫَﺎ ﻭَ ﺍِﺷَﺎﺭَﺍﺗِﻬَﺎ ﻟِﺤَﻘَﺎﺋِﻖِ ﺍﻟْﻜَﺎﺋِﻨَﺎﺕِ ﺑَﺎﻗِﻴَﺔً ﻋَﻠٰﻰ ﻣَﺮِّ ﺍﻟﺪُّﻫُﻮﺭِ ﺍِﻟٰﻰ ﻳَﻮْﻡِ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦِ ﻭَ ﻋَﻠٰﻰ ﺍٰﻟِﻪ۪ ﻋَﺎﻣَّﺔً ﻭَ ﺍَﺻْﺤَﺎﺑِﻪ۪ ﻛَﺎﻓَّﺔً Kahiji: Maksud kami tina karya anu dingaranan İşaratü'l-İ'caz ieu nyaéta ngajelaskeun isarat sareng remiz i'jaz anu patali sareng susunan, kecap sareng ungkara Al-Qur'an. Sabab hiji segi i'jaz anu penting némbongan tina susunanana. I'jaz anu pangcaangna nyaéta corak-corak dina susunan Al-Qur'an. Kadua: Unsur dasar dina Al-Qur'an sareng tujuan anu diudag ku Al-Qur'an téh opat: tauhid, kanabian, hasyr, sarta adil sareng ibadah. Kami badé ngajelaskeun opat unsur ieu. PATAROSAN: Ti mana dipikanyaho yén Al-Qur'an maju nuju opat tujuan ieu? WALERAN: Leres, nalika turunan Adam, sapertos kafilah anu ageung sareng rombongan anu agung, datang ti lebak-lebak mangsa kaliwat, jadi sémah dina gurun ayana sareng kahirupan, teras ngaléngkah rombongan-rombongan anu silih sambung nuju gunung-gunung luhur sareng kebon-kebon éndah mangsa hareup, éta narik perhatian jagat raya. Pikeun ngartos kaayaan maranéhna, bari nanya «Saha mahluk-mahluk anu anéh tur matak héran ieu? Ti mana datangna? Ka mana inditna?», pamaréntahan ciptaan ngedalkeun élmu hikmah pikeun nyanghareupan maranéhna. Teras dimimitian paguneman kieu: Hikmah: — Ti mana aranjeun datang, ka mana aranjeun badé angkat, naon padamelan aranjeun di dunya ieu, saha pamingpin aranjeun? Pikeun ngawaler pananya ieu ngawakilan turunan Adam, Kangjeng Nabi Muhammad urang Arab ﷺ, sapertos nabi-nabi agung anu sabanding sareng anjeunna, maju ngawakilan umat manusa sareng ngawaler kieu: — Hé hikmah! Manusa anu anjeun tingali ieu téh mahluk anu dikaluarkeun ku kakawasaan Gusti Sultan Azali ti poékna teu aya kana alam ayana anu caang. Gusti Sultan Azali parantos milih kami, manusa, di antara sakumna nu aya, sareng maparin amanat anu pangageungna ka kami. Kami nuju ngaléngkah ka bagja anu langgeng ngalangkungan hasyr. Padamelan kami di dunya nyaéta ngagedékeun bakat kami anu jadi modal, kalayan mastikeun jalan-jalan kana bagja anu langgeng éta. Abdi anu ti ayeuna sumping ti Gusti Sultan Azali kalayan tugas karosulan, pikeun mingpin kafilah manusa anu agung ieu. Ieu Al-Qur'an anu agung, anu dipasihkeun ka abdi ku Gusti Sultan Azali salaku surat pangangkatan karosulan, aya dina panangan abdi. Upami anjeun mamang, tampi, baca! Lantaran waleran-waleran anu dipasihkeun ku Kangjeng Nabi Muhammad urang Arab ﷺ ieu dicutat tina Al-Qur'an sareng diucapkeun ku basa Al-Qur'an, kahartos yén unsur dasar Al-Qur'an museur kana opat tujuan ieu. PATAROSAN: Dina ayat mana tina Al-Qur'an aya opat tujuan ieu? WALERAN: Opat unsur éta, sakumaha aya dina Al-Qur'an sagemblengna, ogé aya dina surah-surahna, ayat-ayatna, kalimah-kalimahna, malah kecap-kecapna, boh sacara écés, ku isarat, atanapi ku remiz. Sabab sakabéh Al-Qur'an katingali dina bagian-bagianna, sarta bagian-bagianna ogé jadi eunteung sakabéh Al-Qur'an. Ku sabab éta Al-Qur'an diwangenan sapertos «hiji hal anu gembleng tur miboga anggota, sanajan mangrupa hiji anu tangtu». PATAROSAN: Naha dina ayat sapertos ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ sareng ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ aya isarat kana opat tujuan? WALERAN: Leres, kecap ﻗُﻞْ disebutkeun atanapi diandaikeun dina loba tempat Al-Qur'an. Salaku dasar kecap-kecap ﻗُﻞْ anu disebutkeun atanapi diandaikeun ieu, saméméh ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ diandaikeun kecap ﻗُﻞْ. Hartina: «Hé Muhammad! Ucapkeun kalimah ieu ka manusa sareng ajarkeun.» Hartina dina Basmalah aya paréntah Alloh anu henteu diucapkeun langsung. Ku sabab éta, paréntah ﻗُﻞْ anu diandaikeun ieu mangrupikeun isarat kana karosulan sareng kanabian. Sabab upami henteu janten rosul, anjeunna moal diparéntahkeun pikeun nepikeun sareng ngajarkeun. Kitu deui, «ngamimitikeun jar sareng majrur», anu ngedalkeun harti ngan ukur, nyaéta isarat kana tauhid. Kitu deui, ﺍَﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ nuduhkeun aturan sareng adil, sarta ﺍَﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ nuduhkeun hasyr. Kitu deui, dina ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ, ﻝ, lantaran ngedalkeun husus, mangrupikeun isarat kana tauhid. ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ nyaéta remiz kana adil sareng kanabian. Sabab pangatik lumangsung ngaliwatan para rosul. ﻣَﺎﻟِﻚِ ﻳَﻮْﻡِ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦِ parantos sacara écés nuduhkeun hasyr sareng kiamat. Kitu deui, cangkang ﺍِﻧَّٓﺎ ﺍَﻋْﻄَﻴْﻨَﺎﻙَ ﺍﻟْﻜَﻮْﺛَﺮَ ngawengku mutiara opat tujuan éta. ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ Kalam ieu sapertos panonpoé. Hartina, sakumaha panonpoé némbongkeun anu séjén, éta ogé némbongkeun dirina sorangan sareng henteu peryogi panonpoé séjén. ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ogé ngalaksanakeun tugas pikeun dirina sorangan anu dilakukeunana pikeun anu séjén; henteu peryogi ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ kadua deui. Leres, ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ téh cahya anu mandiri, anu henteu gumantung kana naon waé. Malah «jar sareng majrur» dina cahya ieu ogé henteu peryogi naon waé. Ngan aya patalina sareng salah sahiji kecap pagawéan: tina hurup ﺏ dipikaharti ﺍَﺳْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ, atanapi ﺍَﺗَﻴَﻤَﻦُّ anu dipikawanoh dina kabiasaan, atanapi tina ﻗُﻞْ anu diandaikeun diperyogikeun ﺍِﻗْﺮَﺍْ. Pépéling: Kecap pagawéan anu parantos disebutkeun minangka anu aya patalina sareng «jar sareng majrur» dina ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ diandaikeun saatos Basmalah, supados ku ngedalkeun harti ngan ukur éta ngawengku ikhlas sareng tauhid. ﺍِﺳْﻢٌ: Gusti Alloh, sakumaha miboga Asma Zat, ogé miboga Asma pagawéan. Asma pagawéan ieu loba rupana, sapertos Gusti Ghaffâr sareng Gusti Razzâq, Gusti Muhyî sareng Gusti Mumît. PATAROSAN: Ti mana asalna loba sareng rupa-rupana Asma pagawéan ieu? WALERAN: Éta asalna tina hubungan sareng kaitan kakawasaan azali kana rupa sareng individu nu aya dina jagat raya. Dina segi ieu, ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ narik kaitan sareng pangaruh kakawasaan azali. Kaitan éta janten sapertos roh anu ngabantosan usaha sareng padamelan hamba. Ku kituna, ulah aya jalma anu ngantunkeun hiji padamelanana tanpa Basmalah! Lafaz Jalalah ﺍَﻟﻠّٰﻪِ téh cangkang anu ngawengku sakumna sipat sampurna. Sabab lafaz Jalalah nuduhkeun Gusti Zat Aqdas; Gusti Zat Aqdas ogé meryogikeun sakumna sipat sampurna; ku kituna, lafaz suci éta nuduhkeun sakumna sipat sampurna ku dalalah iltizamiyah. Pépéling: Dina ngaran husus séjén henteu aya pituduh ieu. Sabab dina diri séjén henteu aya hal anu meryogikeun sakumna sipat sampurna. ﺍَﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ Salah sahiji hubungan anu meryogikeun dua sipat ieu disebutkeun saatos lafaz Jalalah nyaéta: sakumaha runtuyan kaagungan némbongan tina lafaz Jalalah, tina dua sipat ieu ogé runtuyan kaéndahan némbongan. Leres, dina unggal alam, loba cabang sapertos paréntah sareng larangan, pahala sareng siksa, pangajak sareng pangancam, tasbih sareng tahmid, sieun sareng harepan, terus silih runtuy ku tajalli kaagungan sareng kaéndahan. Kadua: Lantaran Asma Gusti Alloh sarua sareng Gusti Zat Aqdas-Na, lafaz Jalalah mangrupikeun isarat kana sipat anu sarua sareng Zat. ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ mangrupikeun isarat kana sipat pagawéan anu béda ti Zat. ﺍَﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ogé mangrupikeun remiz kana tujuh sipat, anu henteu sarua atanapi béda. Sabab Rahmân hartina Razzâq. Rejeki janten sabab tetep ayana. Tetep ayana nyaéta ayana anu dibalikan deui. Ari ayana meryogikeun sipat «élmu, iradah, kakawasaan»: anu kahiji ngabédakeun, anu kadua ngahususkeun, anu katilu mangaruhan. Lantaran tetep ayana téh hasil tina buah rejeki, éta ogé meryogikeun sipat «ningali, ngadangukeun, ngadawuh», supados, nalika anu dipaparin rejeki hoyong, Mantenna nyumponan pangabutuhna, nguping anjeunna nalika éta hoyong, sareng ngadawuh ngalangkungan panganteur upami aya panganteur di antarana. Genep sipat ieu pasti meryogikeun sipat anu kahiji, nyaéta «hirup». PATAROSAN: Lantaran Rahmân nuduhkeun ni'mat ageung, sareng Rahîm nuduhkeun ni'mat leutik, nyebutkeun Rahîm saatos Rahmân kaasup kaédah «san'at at-tadalli», anu hartina turun ti luhur ka handap. Naha ieu henteu ditampi dina balaghah? WALERAN: Leres, sakumaha halis ngalengkepan panon, sareng kekang ngalengkepan kuda sarta nutupan kakuranganana, ni'mat leutik ogé ngalengkepan ni'mat ageung. Dina segi ieu, sanajan anu ngalengkepan éta dina dirina leutik, lantaran nyampurnakeun mangpaat, éta kedah langkung ageung tibatan anu ageung. Kitu deui, upami mangpaat anu diarepkeun tina anu ageung gumantung kana anu leutik, anu leutik éta ngaléngkah kana jajaran anu ageung; anu ageung éta tetep dianggap leutik. Sapertos konci sareng anak konci, létah sareng roh. Kitu deui, tempat ieu sanés tempat ngitung ni'mat atanapi némbongkeun budi ku ni'mat. Ieu ngan tempat ngingetan sareng ngélingkeun manusa kana ni'mat anu nyumput sareng leutik. «Tadalli» dina tempat-tempat saméméhna dianggap «taraqqi» dina tempat pépéling ieu. Sabab némbongkeun ni'mat anu nyumput sareng leutik ka manusa, sareng ngélingkeun manusa kana ayana éta, langkung pantes sareng langkung peryogi. Ku sabab ieu, dina pasualan kami henteu aya tadalli, tapi aya taraqqi. Patarosan: Dumasar awal sareng sumberna, dua sipat ieu ngedalkeun harti «lemesna haté», anu henteu kénging dipaké ngeunaan Gusti Alloh. Upami anu dimaksud nyaéta maparin ni'mat sareng kahadéan, anu janten hal anu diperyogikeun sareng hasil tina harti saéstuna, naon hikmah dina majaz éta? Waleran: Dua sipat ieu — sapertos «yad» — kaasup mutasyabihat, anu mustahil dipaké ngeunaan Gusti Alloh kalayan harti saéstuna. Dina mutasyabihat, hikmah némbongkeun harti majaz ku kecap sareng gaya harti saéstuna nyaéta ngadeukeutkeun harti sareng hakékat anu henteu biasa sareng henteu dipikawanoh ku manusa kana pikiran maranéhna, supados ditampi. Upamana, lantaran harti majaz «yad» henteu biasa pikeun manusa, éta kedah dipintonkeun ku wangun sareng kecap harti saéstuna. ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ Kahiji: Hubungan anu ngahubungkeun kecap ieu sareng saméméhna nyaéta kabutuhan pikeun ngabales ni'mat anu dituduhkeun ku «Rahmân» sareng «Rahîm» kalayan hamd sareng sukur. Kadua: Kalimah ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ieu diulang dina opat surah Al-Qur'an, masing-masing pikeun nuduhkeun hiji ni'mat dasar. Ni'mat éta nyaéta «munculna anu kahiji sareng tetep aya dina munculna anu kahiji, munculna anu salajengna sareng tetep aya dina munculna anu salajengna». Katilu: Naon dasar ngajadikeun kalimah ieu «fatihah», nyaéta bubuka, pikeun Surah Al-Fatihah anu janten bubuka Al-Qur'an? WALERAN: Hikmah sareng tujuan dina nyiptakeun jagat raya, sareng ku kituna manusa, nyaéta ibadah, nurutkeun titah anu agung ﻭَﻣَﺎ ﺧَﻠَﻘْﺖُ ﺍﻟْﺠِﻦَّ وَالْاِنْسَ اِلَّا ﻟِﻴَﻌْﺒُﺪُﻭﻥِ. Ari hamd téh wangun ringkes sareng salinan leutik ibadah. Nyebutkeun ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ dina tempat ieu mangrupikeun isarat kana ngabayangkeun tujuan ciptaan. Kaopat: Harti hamd anu paling kasohor nyaéta ngébréhkeun sipat sampurna. Kieu: Gusti Alloh nyiptakeun manusa salaku salinan anu ngawengku jagat raya sareng salaku daptar eusi pikeun kitab alam ageung ieu anu ngawengku dalapan belas rébu alam. Mantenna nunda salaku titipan dina inti manusa hiji conto sareng tuladan tina unggal alam anu janten tempat tajalli unggal Asmaul Husna. Upami manusa ngalaksanakeun sukur nurutkeun kabiasaan, anu mangrupikeun cabang hamd, ku ngagunakeun unggal anggota jasmani sareng maknawina dina tempat anu diparéntahkeun ku Alloh, sarta nurut kana syariat, unggal conto anu dititipkeun dina inti manusa éta janten jandéla ka alamna sorangan. Manusa ningali alam éta tina jandéla éta. Anjeunna janten eunteung sareng kaca pikeun sipat anu tajalli kana alam éta, sareng pikeun Asma anu némbongan tina alam éta. Harita manusa, kalayan roh sareng jasadna, janten ringkesan alam anu katingali sareng alam gaib. Anu tajalli kana dua alam éta ogé tajalli kana manusa. Ku segi ieu, manusa boh janten tempat némbongna boh janten anu ngébréhkeun sipat sampurna Ilahi. Sapertos Muhyiddin-i Arabî nyarios dina ngajelaskeun hadis mulya ﻛُﻨْﺖُ ﻛَﻨْﺰًﺍ ﻣَﺨْﻔِﻴًّﺎ ﻓَﺨَﻠَﻘْﺖُ ﺍﻟْﺨَﻠْﻖَ ﻟِﻴَﻌْﺮِﻓُﻮﻧ۪ﻰ: «Kami nyiptakeun mahluk supados janten eunteung pikeun Kami, sareng supados Kami ningali kaéndahan Kami dina éta eunteung.» ﻟِﻠّٰﻪِ ﻝ di dieu pikeun ngahususkeun. Éta ngedalkeun yén hamd husus sareng ngan pikeun Gusti Zat Aqdas. Harti husus, anu janten kaitan ﻝ ieu, ngalih ka éta saatos dileungitkeun, supados ngedalkeun ikhlas sareng tauhid. Pépéling: Dumasar yén hiji hal anu tangtu tiasa dipikirkeun ku hiji konsép anu umum, Gusti Zat Aqdas ogé, sanajan tangtu, tiasa dibayangkeun ku konsép Wâjibul Wujûd. ﺭَﺏِّ Hartina Mantenna ngatik alam ieu kalayan sakumna bagianna, anu unggal bagianna sapertos hiji alam, sareng ngagerakkeun zarah bagian-bagian anu sapertos béntang éta kalayan aturan anu sampurna. Leres, Gusti Alloh parantos nangtukeun hiji titik sampurna pikeun unggal hal. Pikeun ngahontal titik éta, Mantenna maparin hiji kacondongan ka éta hal. Unggal hal, pikeun maju ka titik sampurna éta, siga nampi paréntah maknawi, ngaléngkah sacara teratur nuju éta titik. Anu ngabantosan maranéhna sareng ngaleungitkeun hahalang nalika maranéhna ngaléngkah téh pasti pangatik Gusti Alloh. Leres, nalika jagat raya ditingali kalayan taliti, karasa yén zarah jagat raya, nyalira atanapi babarengan, sapertos golongan sareng suku manusa, lumpat ka tugasna anu ditangtoskeun ku nurut kana aturan Gusti Khâliqna. Ngan manusa anu cilaka anu jadi iwal! ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ ﻳﻦَ dina tungtung kecap ieu ngan tanda i'rab, sapertos ﻋِﺸْﺮ۪ﻳﻦَ ، ثَلَاث۪ينَ. Atanapi tanda jamak. Sabab unggal bagian anu dikandung ku alam téh hiji alam. Atanapi éta henteu ngan kawates kana tata surya. Gusti Alloh miboga loba alam dina rohangan anu henteu aya tungtungna ieu. Leres, sapertos dina ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻛَﻢْ ﻣِﻦْ ﻓَﻠَﻚٍ ٭ ﺗَﺠْﺮِﻯ ﺍﻟﻨُّﺠُﻮﻡُ ﺑِﻪ۪ ﻭَﺍﻟﺸَّﻤْﺲُ ﻭَﺍﻟْﻘَﻤَﺮُ ﺭَﺍَﻳْﺘُﻬُﻢْ ﻟ۪ﻰ ﺳَﺎﺟِﺪ۪ﻳﻦ, di dieu ogé anu henteu boga akal dijamakkeun ku wangun jamak anu husus pikeun anu boga akal. Naha ieu ngalawan aturan? Leres, ngabayangkeun anggota-anggota alam minangka masing-masing anu boga akal sareng anu nyarios téh prinsip balaghah anu paling ditampi. Sabab jagat raya dingaranan «alam» lantaran nuduhkeun, nyaksian sareng méré isarat ka Gusti Shâni'-na. Ku sabab éta, anggota jagat raya ogé kedah janten masing-masing alam lantaran nuduhkeun sareng nyaksian Gusti Shâni'. Ku kituna, tina Gusti Shâni' ngatik anggota-anggota éta sareng anggota-anggota éta ngébréhkeun Gusti Shâni', kahartos yén anggota-anggota éta dibayangkeun minangka masing-masing anu hirup, boga akal sareng nyarios. Ku sabab éta dina jamak ieu henteu aya anu ngalawan aturan. ﺍَﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ Aya hubungan kieu anu meryogikeun susunan dua sipat ieu sareng anu saméméhna: pangatik miboga dua dasar, anu hiji ngadatangkeun mangpaat, anu séjén ngajauhkeun cilaka. ﺍَﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ, anu hartina «Razzâq», sareng ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ, anu ngedalkeun harti «Ghaffâr», dihijikeun lantaran nuduhkeun dasar anu kahiji sareng anu kadua. ﻣَﺎﻟِﻚِ ﻳَﻮْﻡِ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦِ Sabab anu meryogikeun susunan sipat ieu sareng anu saméméhna nyaéta sipat ieu janten hasil tina anu saméméhna, anu ngedalkeun «rohmat». Sabab bukti pangageungna yén bagja anu langgeng bakal datang ku kiamat nyaéta rohmat. Leres, rohmat janten rohmat sareng ni'mat janten ni'mat ngan sareng ngan gumantung kana hasyr sareng bagja anu langgeng. Leres, upami henteu aya bagja anu langgeng, akal, anu dianggap salah sahiji ni'mat pangageungna, moal miboga pagawéan séjén iwal jadi oray dina sirah manusa. Kitu deui, kanyaah sareng cinta, anu dianggap salah sahiji ni'mat panglemesna, kalayan pamikiran ngeunaan pisah anu langgeng, bakal asup kana jajaran kanyeri pangageungna. PATAROSAN: Nalika leres yén Gusti Alloh kagungan sagala hal, naon dasar ngahususkeun dinten hasyr sareng balesan di dieu? WALERAN: Lantaran kakawasaan azali langsung nyabak sababaraha hal dina alam ieu anu dianggap hina sareng rendah ku manusa dirasa henteu merenah kana kaagungan Ilahi, ieu mangrupikeun isarat yén dina dinten éta, ku dileungitkeunana sabab lahir anu ditunda, sagala hal bakal némbongan ku beungeut jerona anu bening tur caang, sareng ningali Gusti Shâni'-na, Gusti Khâliqna tanpa panganteur. Ari ungkara ﻳَﻮْﻡِ mangrupikeun isarat kana salah sahiji tanda anu némbongkeun lumangsungna hasyr. Kieu: Nalika salah sahiji jarum jam mingguan anu némbongkeun detik, menit, jam sareng dinten ngaréngsékeun puteranana, timbul kayakinan yén anu sanés ogé pasti bakal ngaréngsékeun puteranana. Kitu deui, nalika salah sahiji jarum maknawi anu ditetepkeun dina dinten, taun, umur manusa sareng umur dunya ngaréngsékeun puteranana, diputuskeun yén anu sanés ogé bakal ngaréngsékeun puteranana, sanajan saatos mangsa anu panjang. Kitu deui, jalma anu ningali kiamat-kiamat sareng hasyr-hasyr leutik anu lumangsung dina hiji dinten atanapi hiji taun henteu tiasa mamang yén bagja anu langgeng bakal dipaparin ka manusa, anu individuna dianggap hiji jinis, kalayan medalna fajar hasyr. Anu dimaksud ku kecap ﺩ۪ﻳﻦْ boh balesan, sabab dinten éta nyaéta dinten anu méré balesan kana hadé sareng goréng; atanapi hakékat agama. Sabab hakékat agama dina dinten éta muncul sagemblengna. Éta dinten nalika lingkup kayakinan bakal ngéléhkeun lingkup sabab. Leres, Gusti Alloh parantos nunda hiji aturan anu mastikeun tata tartib dina jagat raya ku ngahubungkeun akibat sareng sabab. Mantenna ngarahkeun sagala hal pikeun merhatikeun aturan éta sareng tetep aya kalayan éta aturan. Utamana manusa diwajibkeun merhatikeun sareng nyambung kana lingkup sabab éta. Sanaos di dunya lingkup sabab ngéléhkeun lingkup kayakinan, di aherat hakékat kayakinan bakal tajalli sagemblengna sareng ngéléhkeun lingkup sabab. Ku sabab ieu, masing-masing lingkup miboga tempat sareng hukum anu béda. Kedah ngalampahkeun saluyu sareng hukum anu diperyogikeun ku unggal tempat. Sabalikna, jalma anu, nalika aya dina lingkup sabab, ningali lingkup kayakinan ku tabiat, sangkaan sareng lamunanana, janten Mu'tazilah anu masihan pangaruh ka sabab. Kitu deui, jalma anu, nalika aya dina lingkup kayakinan, ningali lingkup sabab ku roh sareng imanna, ku henteu méré ajén ka sabab, ngalawan aturan alam ku tawakal anu kedul sapertos mazhab Jabariyah. Dina kecap gaganti ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪ ﻙ aya dua pangajaran lemes: Kahiji: Ieu mangrupikeun isarat yén sipat sampurna anu disebutkeun saméméhna nyumput sareng dikandung dina kecap gaganti ﻙَ. Sabab ku gairah anu ageung anu timbul tina ngitung sipat éta hiji-hiji, aya pangalihan tina jalma katilu kana pangandika langsung, nyaéta tina ngaran anu écés kana kecap gaganti ﻙَ ieu. Hartina rujukan kecap gaganti ﻙَ nyaéta Gusti Zat anu kagungan sipat sampurna anu parantos disebutkeun. Kadua: Ieu mangrupikeun isarat yén nalika maca kecap-kecap, mikiran hartina wajib dina jalan balaghah. Sabab upami hartina dipikirkeun, éta dibaca sakumaha diturunkeun, sareng bacaan éta ku sipat sareng rasana narik kana pangandika langsung. Malah jalma anu maca ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ siga maca kalayan nurut kana paréntah dina kalimah ﺍُﻋْﺒُﺪْ ﺭَﺑَّﻚَ ﻛَﺎَﻧَّﻚَ ﺗَﺮَﺍﻩُ. Kecap gaganti dina ﻧَﻌْﺒُﺪُ, anu disebutkeun dina wangun jamak, mangrupikeun isarat kana tilu golongan: Kahiji: Ngarujuk ka sakumna anggota sareng zarah dina awak manusa, ku segi ieu anjeunna ngalaksanakeun sukur nurutkeun kabiasaan. Kadua: Patali sareng sakumna jamaah jalma tauhid. Ku segi ieu anjeunna nurut kana syariat. Katilu: Mangrupa isarat kana nu aya anu dikandung ku jagat raya. Dina segi ieu, kalayan nuturkeun syariat fitri anu pangageungna, anjeunna janten anu sujud sareng ibadah handapeun Arasy kakawasaan sareng kaagungan, kalayan héran sareng cinta. Hubungan susunan kalimah ieu sareng anu saméméhna nyaéta ﻧَﻌْﺒُﺪُ janten tafsir sareng katerangan pikeun ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ, sarta janten hasil sareng hal anu diperyogikeun ku ﻣَﺎﻟِﻚِ ﻳَﻮْﻡِ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦِ. Pépéling: Ngamimitikeun ﺍِﻳَّﺎﻙَ nyaéta pikeun ngajaga ikhlas, sareng kecap gaganti jalma kadua mangrupikeun isarat kana sabab sareng alesan ibadah. Sabab Gusti Zat anu kagungan sipat-sipat anu parantos disebutkeun, anu narik kana pangandika langsung, tangtos pantes diibadahan. Kecap gaganti anu nyumput dina ﻭَﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ, sapertos palaku ﻧَﻌْﺒُﺪُ, ngarujuk ka masing-masing tina tilu jamaah éta. Hartina, zarah awak kami, atanapi jamaah jalma tauhid, atanapi nu aya dina jagat raya: pikeun sagala kabutuhan sareng tujuan kami, utamana ibadah kami anu pangpentingna, kami nyuhunkeun pitulung sareng taufik ti Gusti. Hikmah dina diulangna kecap ﺍِﻳَّﺎﻙَ nyaéta isarat: kahiji, kana nambahan nikmatna pangandika langsung sareng ayana di payuneun; kadua, yén darajat nyaksian langsung langkung luhur tibatan darajat bukti; katilu, yén di payuneun aya jujur sareng henteu aya kamungkinan bohong; kaopat, yén ibadah sareng nyuhunkeun pitulung mangrupikeun tujuan anu béda sareng mandiri. Hubungan anu ngahijikeun dua kecap pagawéan ieu nyaéta hubungan antara upah sareng jasa. Sabab ibadah nyaéta pangabdian hamba ka Alloh. Ari pitulung sapertos upah pikeun pangabdian éta. Atanapi hubungan antara bubuka sareng anu dimaksud. Sabab pitulung sareng taufik mangrupikeun bubuka pikeun ibadah. Harti ngan ukur anu timbul tina ngamimitikeun kecap ﺍِﻳَّﺎﻙَ mangrupikeun isarat kana hamba leupas tina ngarendahkeun diri ka panganteur sareng sabab, ku ibadah sareng pangabdian anu dilakukeunana ka Gusti Alloh. Nanging henteu saé ngalalaworakeun sareng ngantunkeun sabab sagemblengna. Sabab harita aya anu barontak kana aturan anu ditunda dina jagat raya ku hikmah sareng pangersa Gusti Alloh. Leres, tawakal nalika aya dina lingkup sabab mangrupikeun hiji rupa kedul sareng nganggur. ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ Naon hubungan antara nyuhunkeun hidayah sareng nyuhunkeun pitulung? Leres, lantaran anu hiji pananya sareng anu séjén jawaban, duanana dihijikeun. Kieu: Nalika pitulung disuhunkeun ku ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ, pananya anu diandaikeun, «Naon anu anjeun pikahoyong?», anu timbul tina kabutuhan tempat éta, diwaler ku ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ. Béda sareng lobana hal anu disuhunkeun ku ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ meryogikeun harti ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ ogé béda sareng loba. Siga ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ diturunkeun tina opat masdar. Upamana, upami hiji mukmin nyuhunkeun hidayah, ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ ngedalkeun harti teguh sareng terus. Upami anu beunghar nyuhunkeun, ngedalkeun harti ditambah; upami anu miskin nyuhunkeun, harti dipaparin; upami anu lemah nyuhunkeun, harti pitulung sareng taufik. Kitu deui, nurutkeun ayat agung ﻭَﺧَﻠَﻖَ ﻛُﻞَّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻭَﻫَﺪٰﻯ anu hartina «Mantenna parantos nyiptakeun sareng maparin hidayah kana sagala hal», harti hidayah ogé jadi loba dumasar panganteur sapertos indra lahir sareng batin, dalil alam luar sareng éksternal, bukti diri sareng internal, ngutus para nabi sareng nurunkeun kitab-kitab. Pépéling: Hidayah pangageungna nyaéta ku diangkatna panutup, némbongkeun anu leres salaku leres sareng anu batil salaku batil. ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺍَﺭِﻧَﺎ ﺍﻟْﺤَﻖَّ ﺣَﻘًّﺎ ﻭَﺍﺭْﺯُﻗْﻨَﺎ ﺍِﺗِّﺒَﺎﻋَﻪُ ، ﻭَﺍَﺭِﻧَﺎ ﺍﻟْﺒَﺎﻃِﻞَ بَاطِلًا ﻭَﺍﺭْﺯُﻗْﻨَﺎ ﺍِﺟْﺘِﻨَﺎﺑَﻪُ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ ﺍﻟﺼِّﺮَﺍﻁَ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻘ۪ﻴﻢَ Jalan anu lempeng mangrupikeun isarat kana adil sareng kaadilan anu timbul tina campuran sareng ringkesan kawani, ngajaga kahormatan sareng hikmah. Kieu: Supados roh anu ditempatkeun dina awak manusa ieu, anu nyanghareupan robah, parobahan sareng musibat sarta miboga kabutuhan, tiasa hirup, tilu daya diciptakeun. Anu kahiji tina daya ieu: daya syahwat sato pikeun ngadatangkeun sareng narik mangpaat. Kadua: daya galak amarah pikeun ngusir hal anu ngabahayakeun. Katilu: daya akal malaikat pikeun ngabédakeun mangpaat sareng cilaka, hadé sareng goréng. Nanging, sanaos syariat parantos nangtukeun wates sareng tungtung pikeun daya-daya dina manusa ieu, ku fitrah henteu ditangtoskeun; ku sabab éta masing-masing daya ieu dibagi kana tilu tingkat kalayan nami «tafrith, wasath, ifrath». Upamana, tingkat tafrith daya syahwat nyaéta humud, anu henteu miboga syahwat atanapi napsu boh kana anu halal boh kana anu haram. Tingkat ifrath nyaéta fujur, anu miboga napsu pikeun nginjak-injak kahormatan sareng kasucian. Ari tingkat wasath nyaéta iffah, anu miboga syahwat kana anu halal pikeun dirina, henteu kana anu haram. Pépéling: Dina cabang daya syahwat sapertos dahar, nginum, saré sareng nyarios ogé aya tilu tingkat ieu. Kitu deui, tingkat tafrith daya amarah nyaéta sieunan, anu sieun malah kana hal anu henteu matak sieun. Tingkat ifrath nyaéta tahawwur, anu henteu sieun kana naon waé, boh jasmani boh maknawi. Sakumna kadiktatoran, ngawasaan ku paksa sareng lampah zalim mangrupikeun hasil tingkat ieu. Ari tingkat wasath nyaéta kawani, anu ngorbankeun nyawa pikeun hak agama sareng dunyana, henteu milu dina hal anu henteu sah. Pépéling: Dina cabang daya amarah ieu ogé aya tempat pikeun tilu tingkat éta. Kitu deui, tingkat tafrith daya akal nyaéta bodo, anu henteu terang nanaon. Tingkat ifrath nyaéta jarbazah, anu miboga kapinteran anu sakitu nipuna nepi ka tiasa némbongkeun anu leres salaku batil, sareng anu batil salaku leres. Ari tingkat wasath nyaéta hikmah, anu terang anu leres salaku leres tur nurut, terang anu batil salaku batil tur ngajauhan. ﻭَﻣَﻦْ ﻳُﺆْﺕَ ﺍﻟْﺤِﻜْﻤَﺔَ ﻓَﻘَﺪْ ﺍُﻭﺗِﻰَ ﺧَﻴْﺮًﺍ ﻛَﺜ۪ﻴﺮًﺍ Pépéling: Sakumaha daya ieu dibagi kana tilu tingkat, cabangna ogé ngawengku tilu tingkat éta. Upamana, dina pasualan nyiptakeun pagawéan, mazhab Jabr nyaéta ifrath, anu nyabut sakumna bagian manusa. Mazhab I'tizal ogé tafrith, anu masihan pangaruh ka manusa. Mazhab Ahlus Sunnah nyaéta wasath. Sabab mazhab ieu aya di tengah-tengah: masihan awal pagawéan éta ka kahayang sabagian, sareng tungtungna ka iradah anu gembleng. Kitu deui, dina kayakinan, ta'til nyaéta ifrath, tasybih nyaéta tafrith, tauhid nyaéta wasath. Cindekna: Tina salapan tingkat ieu, genep nyaéta zalim, tilu nyaéta adil sareng kaadilan. Anu dimaksud ku jalan anu lempeng nyaéta tilu tingkat ieu. ﺻِﺮَﺍﻁَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ Nguntaykeun kecap-kecap Al-Qur'an anu siga mutiara henteu kawates kana hiji benang, hiji rupa atanapi hiji corak. Malah éta diuntaykeun sareng disusun dina loba pisan corak, anu timbul tina loba hubungan anu béda dina némbongan sareng nyumputna, deukeut sareng jauhna. Mémang dasar i'jaz, saatos karingkesan, ngan aya dina corak sapertos kitu. Leres, antara ﺻِﺮَﺍﻁَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ sareng unggal kecap anu aya saméméhna aya hiji hubungan. Upamana aya hubungan sareng ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ. Sabab ni'mat mangrupa dalil sareng tanda hamd. Aya hubungan sareng ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ. Sabab pangatik janten sampurna ku ni'mat anu silih sambung tur nuturkeun. Aya hubungan sareng ﺍَﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ. Sabab «para nabi, para syahid, jalma saléh, ulama» anu dimaksud ku ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ téh rohmat. Aya hubungan sareng ﻣَﺎﻟِﻚِ ﻳَﻮْﻡِ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦِ. Sabab ni'mat anu sampurna ngan agama. Aya hubungan sareng ﻧَﻌْﺒُﺪُ. Sabab maranéhna téh imam-imam dina ibadah. Aya hubungan sareng ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ. Sabab maranéhna anu dipaparin taufik sareng pitulung. Aya hubungan sareng ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ. Sabab maranéhna anu jadi panutan dina hidayah. Aya hubungan sareng ﺻِﺮَﺍﻁَ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻘ۪ﻴﻢَ. Sabab jalan anu lempeng ngan jalan maranéhna. Dibandingkeun sareng kecap ﻃَﺮ۪ﻳﻖْ atanapi ﺳَﺒ۪ﻴﻞْ, dipilihna kecap ﺻِﺮَﺍﻁْ mangrupikeun isarat yén jalan maranéhna mangrupa jalan raya anu sisi-sisina diwatesan tur sering diliwatan, sarta anu asup ka jalan raya éta henteu kaluar deui. Tina ngaran sambung anu biasa dipaké pikeun hal anu parantos dikenal sareng dipikanyaho, ungkara ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ mangrupikeun isarat yén maranéhna caang siga inten di tengah poékna kamanusaan, nepi ka henteu peryogi ngusahakeun manggihan, ménta sareng milarian maranéhna. Maranéhna miboga darajat anu luhur anu ngajamin yén maranéhna aya di payuneun panon sadayana. Nyebutkeun ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ dina wangun jamak mangrupikeun isarat yén aya kamungkinan nyonto sareng nuturkeun maranéhna, sareng henteu aya kabatilan dina jalan maranéhna. Sabab dina jalan anu henteu individual aya tawatur, sareng dina tawatur henteu aya kabatilan. Nyebutkeun ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ dina wangun mangsa kaliwat mangrupikeun isarat yén éta janten sarana pikeun nyuhunkeun deui ni'mat, sareng kecap gaganti anu ngarujuk ka Alloh ogé ngalaksanakeun tugas salaku nu ngabantosan sareng nu masihan syafaat. Hartina, «Duh Gusti abdi! Lantaran maparin ni'mat téh pagawéan Gusti sareng saméméhna Gusti ogé parantos maparin ni'mat, ngulang maparin ni'mat, sanaos abdi henteu pantes, mangrupa syuunat Gusti.» Dina ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ, ﻋَﻠٰﻰ mangrupikeun isarat yén beban karosulan sareng kawajiban anu dipasrahkeun ka para nabi pohara beurat; sareng sapertos gunung luhur anu nyanghareupan kuatna hujan, salju sareng badai pikeun méré mangpaat ka gurun, para nabi ogé nyanghareupan kasusah karosulan pikeun ngalimpahkeun faédah ka umatna. Pépéling: Ayat mulya ﻓَﺎُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ ﻣَﻊَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻢَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨَّﺒِﻴّ۪ﻴﻦَ ﻭَﺍﻟﺼِّﺪّ۪ﻳﻘ۪ﻴﻦَ ﻭَﺍﻟﺸُّﻬَﺪَٓﺍﺀِ ﻭَﺍﻟﺼَّﺎﻟِﺤ۪ﻴﻦَ, anu disebutkeun dina surah séjén, ngajelaskeun ayat agung ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ di dieu. Mémang sabagian Al-Qur'an nafsirkeun sabagian anu séjén. PATAROSAN: Sakumaha jalan para nabi henteu silih saluyu, ibadahna ogé silih béda. Naon sababna? WALERAN: Dina kayakinan sareng amal, dina dasar sareng hukum poko, sakumna nabi tetep, teguh sareng ngahiji. Bédana ngan dina cabang-cabang. Mémang ku robahna jaman, robah sareng parobahan cabang ogé hiji hal anu lumrah. Leres, dina opat usum loba hal sapertos pangubaran sareng pakean robah. Upamana, pakean kandel anu dipaké dina usum tiis robah dina usum panas; atanapi ubar anu miboga pangaruh saé dina usum tiis miboga pangaruh goréng dina usum panas, henteu dipaké. Kitu deui, cabang hukum agama, anu mangrupa kadaharan haté sareng roh, ogé robah dumasar période umur manusa. ﻏَﻴْﺮِ ﺍﻟْﻤَﻐْﻀُﻮﺏِ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ Ari hubungan sipat ieu, anu mangrupa tempat sieun sareng kabur, sareng tempat-tempat saméméhna nyaéta: ku paningal héran sareng pikasieuneun, tempat ieu ngajadikeun ningali maqam rububiyah anu kagungan kaagungan sareng kaéndahan; ku paningal nyuhunkeun panangtayungan sareng panyalindungan, ngajadikeun ningali maqam ibadah dina ﻧَﻌْﺒُﺪُ; ku paningal lemah, ngajadikeun ningali maqam tawakal dina ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ; sareng ku paningal panglipur, ngajadikeun ningali maqam harepan anu jadi sobat anu tetep. Sabab jalma anu ningali hiji hal anu pikasieuneun tetep aya dina sieun sareng héran; teras condong kabur. Upami lemah, anjeunna tawakal, teras milarian jalan-jalan panglipur. PATAROSAN: Gusti Alloh téh Gusti Ghanî Mutlaq; naon hikmah dina nyiptakeun umat manusa anu ngalakukeun sakitu loba kasasaran sareng hal goréng anu pohara awon di alam? WALERAN: Dina jagat raya, anu diciptakeun salaku maksud langsung sareng sacara gembleng tur ngawengku sadayana ngan kasampurnaan, kahadéan sareng kaéndahan. Ari kajahatan, kaawon sareng kakurangan diciptakeun salaku anu nuturkeun, sapertos hal sabagian anu sumebar sakitu saeutikna di antara kaéndahan, kahadéan sareng kasampurnaan nepi ka henteu katingali, supados janten sarana némbongkeun tingkat, rupa sareng bagian kahadéan, kaéndahan sareng kasampurnaan, sarta janten bubuka sareng ukuran bandingan pikeun ayana atanapi némbongna hakékat nisbi. PATAROSAN: Naon nilaina hakékat nisbi nepi ka kajahatan dianggap saé pikeun éta? WALERAN: Hal anu disebut hakékat nisbi nyaéta hubungan-hubungan anu aya di antara bagian jagat raya. Aturan dina jagat raya ngan lahir tina hakékat nisbi. Tina hakékat nisbi, hiji ayana anu ngahiji kagambar kana rupa-rupa jagat raya. Hakékat nisbi jauh langkung loba tibatan hakékat saéstuna. Malah upami hakékat saéstuna hiji jalma tujuh, hakékat nisbina tujuh ratus. Ku sabab éta, sanajan aya kajahatan dina kaawon sareng kajahatan, éta saeutik. Dipikanyaho yén kahadéan anu loba henteu ditinggalkeun pikeun kajahatan anu saeutik. Upami ditinggalkeun, janten kajahatan anu loba. Sapertos dina zakat sareng jihad. Leres, maksud proposisi anu kasohor ﺍِﻧَّﻤَﺎ ﺗُﻌْﺮَﻑُ الْاَشْيَاءُ ﺑِﺎَﺿْﺪَﺍﺩِﻫَﺎ nyaéta sabalikna hiji hal janten sabab ayana atanapi némbongna hakékat nisbi éta hal. Upamana, upami henteu aya kaawon sareng éta henteu asup di antara kaéndahan, tingkat kaéndahan anu henteu aya tungtungna moal némbongan. PATAROSAN: Naon hikmah dina nyebutkeun ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ minangka kecap pagawéan, ﻣَﻐْﻀُﻮﺏِ minangka isim maf'ul, ﺿَٓﺎﻟّ۪ﻴﻦَ minangka isim fa'il; kitu deui dina nyebutkeun sipat golongan katilu, akibat anu muncul tina sipat golongan kadua, sareng gelar sipat golongan kahiji persis kitu? WALERAN: Gelar «ni'mat» dipilih lantaran mangrupa nikmat anu salawasna dipikacondong ku napsu. Sabab nyebutkeunana dina wangun kecap pagawéan mangsa kaliwat parantos dijelaskeun. Ari golongan kadua, ku daya amarah anu unggul tur ngalanggar, ngalakukeun pelanggaran, sareng ku ngantunkeun hukum, ragrag kana zalim sareng fasiq. Sapertos keukeuhna urang Yahudi. Lantaran dina zalim sareng fasiq katingali nikmat anu rendah tur henteu hadé, napsu henteu ngewa ka maranéhna. Al-Qur'an anu mulya nyebutkeun murka Ilahi anu mangrupa akibat zalim éta, supados napsu dijauhkeun tina zalim sareng fasiq éta. Disebutkeunana minangka isim maf'ul, tina ngaran-ngaran anu sipatna terus sareng tetep, mangrupikeun isarat yén upami kajahatan sareng durhaka terus sareng henteu eureun ku tobat sareng pangampura, éta bakal pasti sareng robah janten cap anu henteu tiasa dihapus. Ari golongan katilu nyaéta sabagian Nasrani anu ragrag kana nifak ku nuturkeun kayakinan batil, lantaran sangkaan sareng hawa napsu ngéléhkeun akal sareng nuranina. Lantaran kasasaran téh kanyeri anu ngajauhkeun napsu sareng nganyenyeri roh, Al-Qur'an anu mulya nyebutkeun golongan éta ku éta sipat sorangan. Sabab nyebutkeunana minangka isim fa'il nyaéta isarat yén kasasaran janten kasasaran gumantung kana terusna; nalika eureun, éta bakal kaasup kana pangampura. Hé sobat! Sakumaha sagala nikmat aya dina iman, sagala kanyeri ogé aya dina kasasaran. Pedaranana kieu: Hiji jalma, nalika dialungkeun ku kakawasaan azali ti poékna teu aya kana gurun dunya anu pikasieuneun ieu, muka panonna sareng ningali. Nalika anjeunna ngantosan hiji kahadéan, ujug-ujug panyakit, kanyeri sareng musibat mimiti narajang sapertos musuh. Nalika ningali tabiat sareng unsur-unsur kalayan nyuhunkeun kanyaah pikeun pitulung sareng bantosan, anjeunna nyanghareupan haté anu teuas sareng henteu welas. Anjeunna ngangkat sirah ka langit pikeun nyuhunkeun pitulung ti benda-benda langit. Benda-benda éta katingali ku anjeunna kalayan kaayaan anu pikasieuneun tur wibawa sapertos bom atom. Geuwat anjeunna meureumkeun panon, tundukkeun sirah, sareng mimiti mikir. Anjeunna ningali yén kabutuhan hirupna mimiti ngagorowok sareng ngageroan. Pohara sieun, geuwat anjeunna nutup ceulina sareng nyalindung kana nurani; anjeunna ningali yén nuranina jadi dina kaayaan anu bakal ngabalukarkeun gélo ku sora ribut anu pinuh ku rébuan cita-cita sareng kahayang. Naha naraka moal langkung tiis tibatan kaayaan jalma malang anu henteu tiasa mendakan jalan panglipur ti arah mana waé éta, upami anjeunna henteu yakin kana asal sareng balikna, kana Gusti Shâni' sareng hasyr? Leres, jalma malang éta aya dina kaayaan anu diwangun ku sieun sareng gimir, lemah sareng ngageter, ngarasa asing sareng heureutna haté, yatim sareng putus harepan. Anjeunna ningali dayana: dayana lemah sareng kurang. Ningali kabutuhanna: henteu dina kaayaan anu tiasa dileungitkeun. Upami ngageroan sareng nyuhunkeun pitulung, henteu aya nu sumping ngabantosan. Sagala hal katingali musuh, sagala hal anéh. Sarébu kali anjeunna hanjakal sareng ngalaknat datangna ka dunya. Nanging upami ku asup kana jalan anu lempeng haté sareng roh jalma éta caang ku cahya iman, kaayaan poékna anu saméméhna robah janten kaayaan anu caang. Kieu: Nalika jalma éta ningali musibat sareng kasusah anu narajang, anjeunna nyarande ka Gusti Alloh sareng janten tenang. Kitu deui, nalika jalma éta mikiran cita-cita sareng bakatna anu manjangan nepi ka langgeng, anjeunna ngabayangkeun bagja anu langgeng. Anjeunna nginum saregot tina cai kahirupan bagja anu langgeng éta, sareng nenangkeun cita-cita dina haténa. Kitu deui, jalma éta ngangkat sirah sareng ningali langit sareng sabudeureunana; anjeunna janten akrab sareng sagala hal. Kitu deui, jalma éta ningali benda-benda langit; tina gerakna anjeunna henteu ngaraos sieun, tapi akrab sareng aman, sarta mikiran gerakna kalayan nyandak pangajaran sareng héran. Kitu deui, jalma éta jadi sakitu wawuhna sareng benda-benda luhur, nepi ka benda mana waé anu ditingalina, anjeunna mimiti ngadangukeun dina haté sora anu akrab tur méré rasa aman tina benda-benda éta: «Hé sobat! Ulah sieun ka kami! Ulah sieun ku gerak kami! Kami sadayana patugas hiji Gusti Khâliq.» Cindekna: Dina kaayaan saméméhna, jalma éta hoyong ngaleungitkeun rasana ku panglipur sareng mopohokeun kaayaan éta ku mabok, supados leupas tina kanyeri anu pohara pikasieuneun tur nyingsieunan dina nuranina. Dina kaayaan kadua, anjeunna ngaraos nikmat sareng bagja anu luhur dina rohna; beuki anjeunna ngahudangkeun haté, ngagerakkeun nurani sareng ngajadikeun rohna ngarasa, beuki nambahan bagja éta sareng muka lawang-lawang sawarga maknawi pikeun anjeunna. ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺑِﺤُﺮْﻣَﺔِ ﻫٰﺬِﻩِ ﺍﻟﺴُّﻮﺭَﺓِ ﺍِﺟْﻌَﻠْﻨَﺎ ﻣِﻦْ ﺍَﺻْﺤَﺎﺏِ ﺍﻟﺼِّﺮَﺍﻁِ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻘ۪ﻴﻢِ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ