SURAH AL-BAQARAH
PATAROSAN: Dina Al-Qur'an anu agung, anu miboga sipat karingkesan sareng i'jaz, loba ayat sapertos ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ, ﻓَﺒِﺎَﻯِّ اٰلَٓاءِ ﺭَﺑِّﻜُﻤَﺎ ﺍﻟﺦ sareng ﻭَﻳْﻞٌ ﻳَﻮْﻣَﺌِﺬٍ ﺍﻟﺦ diulang. Padahal pangulangan ieu ngalawan balaghah sareng matak bosen? WALERAN: Hé sobat! Henteu unggal hal anu caang téh seuneu anu ngaduruk. Leres, pangulangan sakapeung matak bosen, nanging henteu umum. Henteu ngawengku unggal tempat, unggal kalam sareng unggal kitab. Loba pangulangan lahir anu dianggap matak bosen malah dianggap saé sareng diaprésiasi dina balaghah. Leres, kadaharan anu didahar ku manusa aya dua bagian: anu hiji kadaharan poko, anu séjén pangabunga (bubuahan). Bagian kahiji beuki diulang beuki méré rasa sugema, méré kakuatan, sareng janten sabab sukur anu manglipat-lipat. Dina pangulangan bagian kadua aya bosen, dina hal anu anyar aya nikmat. Kitu deui, kalam ogé aya dua bagian. Sabagianna nyaéta hakékat anu méré kadaharan kana roh sareng kakuatan kana pikiran, anu beuki diulang beuki méré kahirupan ka roh sareng pikiran sapertos cahya panonpoé. Dina bagian anu sapertos bubuahan, anu ngahudangkeun napsu, pangulangan henteu ditampi, henteu dianggap saé. Ku sabab ieu, sakumaha Al-Qur'an sagemblengna mangrupa kadaharan sareng kakuatan haté, sareng pangulanganana méré amis sareng nikmat, sanés bosen, dina ayat-ayat Al-Qur'an ogé aya sabagian anu sapertos roh kakuatan éta; beuki diulang beuki caang sareng nyebarkeun cahya anu leres sareng hakékat. ﻫُﻮَ ﺍﻟْﻤِﺴْﻚُ ﻣَﺎ ﻛَﺮَّﺭْﺗَﻪُ ﻳَﺘَﻀَﻮَّﻉُ Di antarana: simpul kahirupan sareng dasar anu caang dina ayat sapertos ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ beuki diulang beuki ngahudangkeun napsu; sapertos kasturi, beuki diaduk beuki seungit. Hartina, anu disangka pangulangan saéstuna sanés pangulangan. Ngan kalam anu diulang, anu ngedalkeun hikmah, pangajaran lemes sareng tujuan anu béda-béda, sapertos ﻭَﺍُﺗُﻮﺍ ﺑِﻪ۪ ﻣُﺘَﺸَﺎﺑِﻬًﺎ, disangka pangulangan lantaran ungkara sareng kecapna silih sarupa. Malah carita Kangjeng Nabi Musa ngawengku loba kaunggulan sareng hikmah. Disebutkeunana dina unggal tempat ku segi anu merenah sareng tempat éta téh balaghah pisan. Leres, Al-Qur'an anu agung nyandak carita anu kasohor éta, nalika mangrupa pérak, kana panangan bodasna, teras ngarobihna kana wangun emas; ku éta ngébréhkeun corak balaghah anu ngajantenkeun sakumna ahli balaghah héran kana balaghahna sareng sujud. Kitu deui, Basmalah, anu ngawengku loba segi sapertos ngamimitian kalayan ngarepkeun kahadéan, nyuhunkeun barokah sareng pitulung; ngawengku loba maqam sapertos tauhid, tanzih, muji, kaagungan, kaéndahan sareng kahadéan; sarta méré isarat kana opat tujuan sapertos tauhid sareng kanabian, hasyr sareng adil, parantos sareng terus disebutkeun dina unggal tempatna dumasar salah sahiji segi sareng maqam ieu. Sanaos kitu, dina surah mana waé aya pangulangan, hiji segi anu merenah sareng roh éta surah dihaja langsung; disebutkeunana segi-segi séjén salaku sisipan sareng anu nuturkeun henteu ngalawan balaghah. ﺍﻟٓﻢٓ Kami badé ngajelaskeun huruf muqatta'ah anu aya dina awal surah-surah dina opat pedaran.
PEDARAN KAHIJI
Patali sareng i'jaz anu ngaluarkeun napas tina ﺍﻟٓﻢٓ sareng huruf muqatta'ah anu aya dina awal surah-surah. I'jaz téh cahya anu tajalli tina pacampur sareng ngahijina sorot pangajaran balaghah anu lemes pisan sapertos mutiara. Dina pedaran ieu, kami badé nyaangan cahya éta ku ngajelaskeunana dina sababaraha pangajaran lemes. Nanging sanaos masing-masing pangajaran lemes sareng cahayana saeutik, fajar anu leres bakal medal ku cahya sampurna anu timbul tina sakabéh pangajaran lemes éta. 1- Jumlah hurup éjahan téh dua puluh dalapan, kalayan syarat alif anu henteu disada teu kaasup. Al-Qur'an anu agung nyebutkeun satengah hurup ieu dina awal surah-surah sareng ngantunkeun satengahna. 2- Satengah anu dicandak ku Al-Qur'an langkung sering dipaké tibatan satengah anu ditinggalkeunana. 3- Di antara bagian anu disebutkeun dina awal surah-surah, Al-Qur'an sering ngulang «alif, lam», anu langkung gampang dina létah. 4- Al-Qur'an ngabagikeun hurup anu dicandakna kana surah-surah saloba jumlah hurup éjahan. 5- Tina masing-masing jinis hurup éjahan anu papasangan, sapertos mahmusah, majhurah, syadidah, rakhwah, musta'liyah, munkhafidhah, munthabiqah sareng munfatihah, ogé dicandak satengah. 6- Dina bagian anu henteu boga pasangan, nyaéta awtar, dicandak saeutik tina anu beurat, sareng seueur tina anu hampang. Sapertos qalqalah sareng dzalaqah. 7- Cara anu dipilih ku Al-Qur'an anu agung dina ngabagi dua huruf muqatta'ah dina awal surah-surah kalayan cara anu disebutkeun, dipilih tina lima ratus opat kamungkinan. Kalayan kamungkinan mana waé salian cara anu dipilih ieu, ngabagi dua anu disebutkeun henteu mungkin. Sabab rupa-rupa ngabagi téh silih asup pisan sareng pohara béda-béda. Jalma anu henteu tiasa nampi bagian tina sorot-sorot i'jaz sapertos ieu, kedah nyalahkeun sareng nyarékan rasana sorangan.
PEDARAN KADUA
Dina pedaran ieu ogé aya sababaraha pangajaran lemes: 1- Kaanehan anu écés dina ﺍﻟٓﻢٓ sareng anu sarupa sareng éta mangrupikeun isarat yén hurup-hurup ieu mangrupa bubuka sareng pasukan pangintip pikeun hiji hal anu pohara anéh tur pikahélokeun. 2- Misahkeun hurup sareng ngéja ngaran-ngaranna dina awal surah-surah ieu mangrupikeun isarat kana sumber sareng asal anu dingaranan. 3- Misahkeun hurup-hurup ieu mangrupikeun isarat yén anu dingaranan mangrupa hiji anu dianggap tunggal, sanés susunan campuran. 4- Ngitung hurup-hurup ieu kalayan misahkeunana, ku némbongkeun bahan sareng sumber karya ka nu diajak nyarios, mangrupikeun isarat kana nyarékan kalayan ngarendahkeun jalma-jalma anu hoyong nandingan, bari nangtang: «Ieu karya i'jaz ku Kami didamel tina susunan sareng corak hurup anu aranjeun tingali ieu. Mangga maju ka pakalangan!» 5- Nyebutkeun hurup éjahan anu dicabut tina harti ieu mangrupikeun isarat kana ngantunkeun lawan tanpa hujah. Leres, Al-Qur'an anu kateranganana mujizat ngumumkeun ku basa kaayaan hurup anu henteu miboga harti ieu: «Kami henteu ménta ti aranjeun khutbah sareng pidato luhur anu ngedalkeun harti, hukum sareng hakékat kalayan balaghah. Ngan damelkeun hiji tandingan tina hurup anu diitung ku Kami ieu, sanajan ukur eusina bohong sareng carita!» 6- Ngéja kalayan ngitung hurup téh husus pikeun pamula anu nembé ngamimitian maca sareng nyerat. Tina ieu kahartos yén Al-Qur'an ngajar hiji bangsa anu henteu tiasa maca nyerat sareng lingkungan anu nembé diajar. 7- Ngedalkeun sareng nyebutkeun hurup sapertos ﺍ, ﻝ, ﺩ ku ngaran-ngaranna, upamana «alif, lam, dal», téh cara anu digunakeun ku ahli maca sareng ahli nyerat. Tina ieu kahartos yén, upami diperhatikeun boh anu nyarios boh anu ngadangukeun henteu tiasa maca nyerat, ungkara ieu henteu lahir tina anu nyarios sareng sanés milikna; ngan datang ka anjeunna ti tempat séjén. Hé sobat! Jalma anu henteu ningali corak balaghah anu luhur, anu ditenun tina benang lemes pangajaran ieu, sanés ahli balaghah. Kedah ngarujuk ka ahli balaghah.
PEDARAN KATILU
ﺍﻟٓﻢٓ mangrupa conto tingkat karingkesan anu pangluhurna sareng panglemesna, anu mangrupikeun salah sahiji dasar i'jaz. Dina ieu ogé aya sababaraha pangajaran lemes: 1- Ku tilu hurupna, ﺍﻟٓﻢٓ méré isarat kana tilu hukum. Kieu: Alif méré isarat ku remiz sareng isarat anu samar kana hukum sareng proposisi ﻫٰﺬَﺍ كَلَامُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ الْاَزَلِىِّ; Lam kana hukum sareng proposisi ﻧَﺰَﻝَ ﺑِﻪ۪ ﺟِﺒْﺮ۪ﻳﻞُ; Mim kana hukum sareng proposisi ﻋَﻠٰﻰ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﻉ ﺹ ﻡ. Leres, sakumaha hukum-hukum Al-Qur'an kagambar sareng katingali dina hiji surah panjang, hiji surah panjang dina hiji surah pondok, hiji surah pondok dina hiji ayat, hiji ayat dina hiji kalimah, hiji kalimah dina hiji kecap, sareng kecap éta dina huruf muqatta'ah sapertos «sin, lam, mim», kitu deui dina masing-masing hurup ﺍﻟٓﻢٓ katingali hiji tina hukum anu disebutkeun ngajanggélék. 2- Huruf muqatta'ah dina awal surah-surah mangrupa sandi Ilahi. Pikiran manusa henteu tiasa ngahontalna. Koncina ngan aya dina Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. 3- Nyebutkeun huruf muqatta'ah anu sapertos sandi ieu mangrupikeun isarat yén Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ miboga kapinteran anu luar biasa; Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ nampi sareng ngartos remiz, isarat anu samar sareng hal anu pangnyumputna sapertos anu écés. 4- Misahkeun hurup-hurup ieu mangrupikeun isarat yén nilai anu dikandung hurup sareng kecap henteu ngan dumasar harti anu diungkabkeunana; sapertos angka sareng jumlah, aya hubungan fitri di antara hurup-hurup, sakumaha dijelaskeun dina élmu rusiah hurup. {(Catetan handap): Opat puluh taun saatosna, Risale-i Nur parantos némbongkeun sorot i'jaz ieu malah ka jalma buta.} 5- Ku misahkeun ﺍﻟٓﻢٓ, dipasihkeun isarat kana tempat kaluarna sora «tikoro, tengah, biwir», anu mangrupikeun tempat kaluar dasar sakumna hurup. Éta ngarahkeun perhatian pikiran kana tempat kaluar sora ieu, supados pikiran nalungtik kalayan héran sareng nyandak pangajaran kumaha kecap sareng hurup muncul, boh dina tilu tempat kaluar sora ieu boh dina tempat-tempat leutik anu nyambung kana éta. Hé sobat anu ngawarnaan pikiran ku warna balaghah! Upami anjeun meres pangajaran lemes ieu, ﻫٰﺬَﺍ كَلَامُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ bakal kaluar ti jerona.
PEDARAN KAOPAT
ﺍﻟٓﻢٓ sareng anu sarupa sareng éta disebutkeun kalayan misahkeun, tibatan dina wangun susunan; ieu mangrupikeun isarat yén wangun ieu mandiri, henteu nuturkeun imam mana waé sareng henteu nyonto saha waé, sareng mangrupa karya anyar anu nembé muncul kana ayana, anu gayana pikahélokeun tur rupa-rupana anéh. Dina pedaran ieu ogé aya sababaraha pangajaran lemes: 1- Kabiasaan ahli pidato sareng ahli balaghah, dina jalanna, nyaéta salawasna nuturkeun hiji conto, ninun corak dina hiji tuladan, sareng ngaléngkah dina jalan anu parantos digarap. Padahal, nurutkeun anu kahartos tina hurup-hurup ieu, Al-Qur'an henteu nuturkeun conto mana waé, henteu ngadamel corak dumasar conto corak balaghah mana waé, sareng ngaléngkah dina jalan anu henteu acan digarap. 2- Ti awal nepi ka tungtung, Al-Qur'an tetep dina wangunna nalika diturunkeun. Sanaos loba sobat anu kacida hoyong nyonto Al-Qur'an sareng musuh anu narajang, dugi ka ayeuna Al-Qur'an henteu acan disonto sareng henteu acan ditingalikeun hiji conto anu sarua sareng éta. Leres, upami Al-Qur'an dibandingkeun sareng jutaan buku Arab, moal kapendak anu sarupana. Ku kituna, Al-Qur'an boh aya handapeun sadayana, anu mustahil; janten éta aya saluhureun sadayana; janten éta kalam Alloh. 3- Hiji hal anu mangrupa karya manusa, dina awalna awon sareng henteu teratur, teras lalaunan dirapihkeun. Ari Al-Qur'an, amis, kaéndahan sareng ngorana anu dipintonkeun nalika mimiti muncul, ayeuna ogé dijaga persis kitu. Hé sobat anu ngambeu seungit lemesna balaghah! Kirimkeun pikiran anjeun kana opat pedaran ieu, supados nyiruan ngaluarkeun madu ﺍَﺷْﻬَﺪُ ﺍَﻥَّ ﻫٰﺬَﺍ كَلَامُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ. ﺫٰﻟِﻚَ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏُ لَا ﺭَﻳْﺐَ ﻓ۪ﻴﻪِ ﻫُﺪًﻯ ﻟِﻠْﻤُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ: Sobat! Salah sahiji dasar balaghah anu nambahan kahadéan kalam sareng langkung nyaangan kaéndahanana nyaéta: sapertos cai anu ngocor ti sabudeureun pikeun ngeusian hiji balong, dina kalam anu miboga balaghah ogé, kecap, watesan sareng wangun anu disebutkeun kedah sadayana ningali kana tujuan poko anu diudag ku éta kalam, sareng ngabdi pikeun nguatkeunana; ieu diperyogikeun dina jalan balaghah. Conto Kahiji: Upami ayat mulya ﻭَﻟَﺌِﻦْ ﻣَﺴَّﺘْﻬُﻢْ ﻧَﻔْﺤَﺔٌ ﻣِﻦْ ﻋَﺬَﺍﺏِ ﺭَﺑِّﻚَ diperhatikeun, katingali yén maksud sareng dasar dina kalam ieu nyaéta «nyingsieunan kalayan pohara kuat ku siksa anu saeutik pisan». Kecap-kecap sareng watesan anu disebutkeun dina kalam ieu sadayana digawé pikeun nguatkeun maksud éta. Di antarana: ﺍِﻥْ, anu ngedalkeun mamang sareng kamungkinan, mangrupikeun syarat sareng isarat kana saeutik sareng henteu pentingna siksa. Kitu deui, ﻧَﻔْﺤَﺔٌ, kalayan wangun sareng tanwinna, mangrupikeun isarat anu samar kana henteu pentingna siksa. Kitu deui, kecap ﻣَﺲَّ mangrupikeun isarat yén siksa henteu kuat. Kitu deui, ﻣِﻦْ, anu ngedalkeun sabagian; tibatan kecap ﻧَﻜَﺎﻝْ, anu némbongkeun kuat, kecap ﻋَﺬَﺍﺏِ, anu méré isarat kana hampang; sareng kanyaah anu diisaratkeun ku kecap ﺭَﺏِّ, sadayana méré isarat kana saeutik sareng henteu pentingna siksa, bari ngagambarkeun ieu sajak ku basa kaayaanana: ﻋِﺒَﺎﺭَﺍﺗُﻨَﺎ ﺷَﺘّٰﻰ ﻭَﺣُﺴْﻨُﻚَ ﻭَﺍﺣِﺪٌ ﻭَﻛُﻞٌّ ﺍِﻟٰﻰ ﺫَﺍﻙَ ﺍﻟْﺠَﻤَﺎﻝِ ﻳُﺸ۪ﻴﺮُ Hartina: «Sanajan ungkara kami béda-béda, kaéndahan anjeun hiji. Sadayana méré isarat kana kaéndahan éta.» Conto Kadua: Nyaéta ayat mulya ﺍﻟٓﻢٓ ٭ ﺫٰﻟِﻚَ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏُ لَا ﺭَﻳْﺐَ ﻓ۪ﻴﻪِ ﻫُﺪًﻯ ﻟِﻠْﻤُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ. Dina ayat ieu, tujuan poko nyaéta «némbongkeun luhurna Al-Qur'an». Anu nguatkeun tujuan ieu nyaéta watesan-watesan ﺍﻟٓﻢٓ ، ﺫٰﻟِﻚَ ، ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏ ، لَا ﺭَﻳْﺐَ ﻓ۪ﻴﻪِ. Leres, watesan ieu, bari méré isarat kana dalil anu pohara lemes tur nyumput anu disarandeunana, ogé lumpat pikeun nguatkeun tujuan éta. Di antarana: ﺍﻟٓﻢٓ, lantaran mangrupa sumpah, méré isarat kana kaagungan Al-Qur'an, sareng ku pangajaran lemes anu disebutkeun anu nyumput di handapeunana, kana ngabuktikeun pamadegan. Kitu deui, ﺫٰﻟِﻚَ, lantaran mangrupa isarat anu némbongkeun diri sareng sipat, méré isarat boh kana kaagungan Al-Qur'an boh kana sipat sampurna anu ngabuktikeun kaagungan éta. Kitu deui, ﺫٰﻟِﻚَ, sanajan husus pikeun isarat indrawi, dipaké dina isarat akal; sakumaha ngedalkeun ngagungkeun sareng pentingna, némbongkeun Al-Qur'an anu dipikaharti ku akal dina wangun anu katarima ku indra, ku ngajukeun Al-Qur'an kana perhatian pikiran sareng paningal, nyaéta pikeun ngébréhkeun sareng ngajadikeun ngaku yén éta bersih tina tipu daya, kalemahan sareng hal-hal awon séjén anu meryogikeun disumputkeun. Kitu deui, jauh anu diungkabkeun ku ﺫٰﻟِﻚَ ngaliwatan ﻝ mangrupikeun isarat kana darajatna anu luhur, anu nuduhkeun kasampurnaan Al-Qur'an. Kitu deui, dina ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏ, ﺍَﻝْ, lantaran ngedalkeun harti ngan ukur nurutkeun kabiasaan, mangrupikeun isarat kana kaagungan Al-Qur'an sareng yén, ku ngumpulkeun kahadéan kitab-kitab séjén, éta aya saluhureun kitab-kitab éta. Kitu deui, ungkara ﻛِﺘَﺎﺏُ mangrupikeun isarat yén éta sanés hasil hiji jalma anu henteu tiasa maca nyerat, anu henteu kaasup ahli maca sareng nyerat. Kitu deui, kecap gaganti لَا ﺭَﻳْﺐَ ﻓ۪ﻴﻪِ, dumasar duanana kamungkinan, ngabuktikeun atanapi negeskeun kasampurnaan Al-Qur'an. Kitu deui, لَا, anu ngedalkeun ngawengku sadayana, ngumumkeun yén dalil sareng bukti anu ditancebkeun di unggal pojok sareng disebutkeun di unggal tempat Al-Qur'an ngusir mamang sareng syubhat anu narajang, sareng yén Al-Qur'an beresih tina rereged sapertos kitu. Ku basa kaayaanana, éta maca sajak ieu: ﻭَﻛَﻢْ ﻣِﻦْ ﻋَﺎﺋِﺐٍ قَوْلًا ﺻَﺤ۪ﻴﺤًﺎ ﻭَﺍٰﻓَﺘُﻪُ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻔَﻬْﻢِ ﺍﻟﺴَّﻘ۪ﻴﻢِ Hartina: «Dina Al-Qur'an henteu aya hiji titik ogé anu tiasa dihina. Nyacat kalam anu leres sapertos Al-Qur'an ngan asalna tina pamahaman anu gering.» Kitu deui, ungkara ﻓ۪ﻰ, anu ngedalkeun kaayaan di jero, mangrupikeun isarat yén upami aya mamang sareng syubhat anu ditunda dina beungeut sareng lahir Al-Qur'an, éta tiasa diusir ku hakékat anu aya di jerona. Sobat! Upami ku analisis anjeun parantos tiasa ngartos nilai susunan sareng bédana sakabéhna sareng bagian-bagianna, perhatikeun watesan sareng wangun dina conto ieu. Inum cai balaghah anu bening sareng kawtsar fasahah anu ngocor tina kecap-kecap éta nepi ka wareg, ucapkeun «Alhamdulillah!» PATAROSAN: Naon dasar kalimah-kalimah ayat mulya ﺍﻟٓﻢٓ ٭ ﺫٰﻟِﻚَ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏُ لَا ﺭَﻳْﺐَ ﻓ۪ﻴﻪِ ﻫُﺪًﻯ ﻟِﻠْﻤُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ henteu dihijikeun ku athaf? WALERAN: Lantaran patalina kalimah-kalimah éta sakitu raketna, henteu aya pisah tina ngahiji sareng silih nangkeup anu meryogikeun dihijikeun. Sabab unggal kalimah éta boh bapa boh putra pikeun babaturanana. Hartina boh dalil boh hasil. Leres, ﺍﻟٓﻢٓ ku basa kaayaanana boh nangtang pikeun nandingan boh ngumumkeun yén éta mujizat. ﺫٰﻟِﻚَ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏُ boh ngedalkeun sacara écés yén éta saluhureun sakumna kitab boh ngébréhkeun yén éta istiméwa sareng pinunjul. لَا ﺭَﻳْﺐَ ﻓ۪ﻴﻪِ boh ngedalkeun sacara écés yén Al-Qur'an sanés tempat mamang sareng syubhat boh ngébréhkeun yén éta istiméwa sareng pinunjul. ﻫُﺪًﻯ ﻟِﻠْﻤُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ boh némbongkeun yén tugasna ngébréhkeun jalan anu lempeng boh ngumumkeun yén éta cahya hidayah anu ngajanggélék. Unggal kalimah ieu, sakumaha janten dalil pikeun babaturanana ku hartina anu kahiji, ogé janten hasil pikeun maranéhna ku hartina anu kadua. Teras di antara kalimah-kalimah ayat ieu aya dua belas hubungan, kaitan sareng patali, anu janten sumber i'jaz sareng dasar balaghah. Salaku conto, abdi badé nyebutkeun tilu tina éta, anu sanés dipasrahkeun ka anjeun. 1- ﺍﻟٓﻢٓ ngajak sakumna lawan pikeun nandingan. Ku kituna éta kitab anu pangluhurna. Ku kituna éta cangkang yakin. Sabab kasampurnaan kitab aya ku yakin. Ku kituna éta hidayah anu ngajanggélék pikeun umat manusa. 2- ﺫٰﻟِﻚَ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏُ, hartina langkung unggul tibatan anu sarupana. Ku kituna istiméwa. Sabab sanés tempat mamang sareng syubhat. Sabab némbongkeun jalan anu leres ka jalma takwa. Ku kituna mujizat. 3- ﻫُﺪًﻯ ﻟِﻠْﻤُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ, hartina nungtun kana jalan anu lempeng. Ku kituna kaasup anu pasti. Ku kituna pinunjul. Ku kituna mujizat. Hé sobat! Cahya balaghah sareng kahadéan kalam dina kalimah ﻫُﺪًﻯ ﻟِﻠْﻤُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ ieu némbongan tina opat titik: 1- Dina kalimah ieu, «mubtada» dileungitkeun. Dileungitkeunana ieu mangrupikeun isarat yén ngahijina «mubtada» sareng «khabar» anu ngawangun kalimah parantos ngahontal darajat anu sakitu raketna, nepi ka siga «mubtada» henteu dileungitkeun, tapi asup kana khabar. Sakumaha duanana ngahiji di luar, dina pikiran ogé ngahiji. 2- Tibatan ﻫَﺎﺩ۪ﻯ, dipaké ﻫُﺪًﻯ, nyaéta masdar dina tempat isim fa'il; ieu mangrupikeun isarat yén inti Al-Qur'an muncul tina cahya hidayah anu ngajanggélék. 3- Tina tanwin anu ngajadikeun henteu tangtu dina ﻫُﺪًﻯ, kahartos yén hidayah Al-Qur'an parantos ngahontal darajat anu sakitu lemesna nepi ka hakékatna henteu tiasa kahartos, sareng ngawengku widang anu sakitu legana nepi ka henteu tiasa dikurilingan ku élmu. Sabab «nakirah», sabalikna «ma'rifah», boh asalna tina nyumput anu pohara kuat atanapi tina némbongan anu loba pisan. Ku sabab ieu diucapkeun: «Ngajadikeun henteu tangtu sakapeung ngedalkeun ngarendahkeun, sakapeung ngagungkeun.» 4- Karingkesan anu didamel ku kecap ﻣُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ, anu dipilih dina wangun isim fa'il tibatan sababaraha kecap, sakumaha méré isarat kana buah sareng pangaruh hidayah, ogé mangrupa dalil inni pikeun ayana hidayah. PATAROSAN: Naha aya kamungkinan i'jaz, anu disebut aya di luar kakuatan manusa, lahir tina sababaraha titik anu saeutik tur pohara diwatesan? WALERAN: Dina sagala hal, boh jasmani boh maknawi, silih tulungan sareng ngahiji miboga kakuatan sareng pangaruh anu ageung. Leres, ku rusiah pantulan, upami kahadéan tilu hal ngahiji, janten lima. Upami lima ngahiji, janten sapuluh. Upami sapuluh ngahiji, janten opat puluh. Sabab dina sagala hal aya hiji rupa pantulan sareng hiji rupa ngajanggélék. Sakumaha dina dua eunteung anu dipasanggakeun silih nyanghareupan, katingali loba eunteung, kitu deui nalika dua atanapi tilu pangajaran lemes atanapi dua atanapi tilu kahadéan ngahiji, lahir loba pisan pangajaran lemes sareng kahadéan. Dumasar rusiah ieu, unggal anu miboga kahadéan sareng unggal anu miboga kasampurnaan miboga kacondongan fitri pikeun ngahiji sareng anu sarupana, supados nalika ngahiji, kahadéan sareng kasampurnaanana anu hiji janten dua. Malah hiji batu, sanajan ngan batu, dina wangunan anu miboga kubah, geuwat saatos kaluar tina panangan tukang, tundukkeun sirahna sareng condong ngahiji sareng sobatna, supados maranéhna leupas tina bahaya ragrag. Hanjakalna manusa henteu acan ngartos rusiah silih tulungan. Sahenteuna kedah nyandak pangajaran tina kaayaan silih tulungan di antara batu. Patarosan: Maksud balaghah sareng hidayah nyaéta némbongkeun hakékat kalayan écés sareng ngaleupaskeun pikiran tina béda pamadegan. Ku kituna, kumaha anu leres sareng hakékat tiasa katingali di handapeun béda pamadegan para mufasir dina ayat sapertos ieu, kamungkinan anu dipintonkeunana sareng segi-segi anu béda tur henteu silih saluyu anu dipedar ku maranéhna? Waleran: Dipikanyaho yén Al-Qur'an anu agung henteu diturunkeun ngan pikeun hiji abad, tapi pikeun sakumna abad. Kitu deui henteu husus pikeun hiji lapisan manusa, tapi ngawengku sakumna lapisan umat manusa. Kitu deui henteu patali sareng hiji kelas manusa, tapi ngarujuk ka sakumna kelas umat manusa. Ku sabab éta, unggal jalma, unggal lapisan, unggal mangsa, tiasa sareng miboga bagian tina hakékat Al-Qur'an dumasar pamahaman sareng bakatna. Padahal umat manusa béda dina tingkat, béda dina rasa, sarta henteu silih saluyu dina kacondongan, anu dianggap saé, nikmat sareng watek. Upamana, hiji hal anu dianggap saé ku hiji golongan ngalawan rasa golongan séjén. Hiji bangsa ngewa kana hiji hal anu dipikacondong ku bangsa séjén. Dumasar rusiah ieu, Al-Qur'an anu mulya henteu ngahususkeun ayat anu disebatkeun ngeunaan balesan dosa atanapi ganjaran kahadéan, tapi ngantunkeunana dina wangun umum, supados unggal jalma ngartos dumasar rasana. Cindekna: Al-Qur'an anu kateranganana mujizat nyusun sareng nunda ayat sareng kalimahna ku cara anu ngamungkinkeun jalan-jalan kamungkinan ti unggal segi, supados pamahaman sareng bakat anu béda tiasa nyandak bagianna dumasar rasana. Ku sabab éta, kalayan syarat saluyu sareng aturan élmu basa Arab, cocog sareng prinsip balaghah, sareng luyu sareng élmu usul, katerangan sareng kamungkinan para mufasir anu silih béda tiasa diputuskeun minangka dihaja sareng diidinan dumasar mangsa, lapisan sareng pamahaman. Tina pangajaran lemes ieu kahartos yén salah sahiji segi i'jaz Al-Qur'an nyaéta susunanana miboga gaya anu tiasa merenah sareng sakumna abad sareng lapisan. ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ ﺑِﺎﻟْﻐَﻴْﺐِ Ari segi hubungan anu meryogikeun susunan kalimah ieu sareng kalimah saméméhna nyaéta: kalimah ieu muji jalma mukmin, kalimah saméméhna muji Al-Qur'an. Di antara dua pujian ieu aya silih ngocor, anu hiji meryogikeun anu séjén. Sabab pujian kadua mangrupa hasil pujian kahiji, dalil inni pikeun pujian kahiji, sarta buah sareng saksi hidayah. Dina waktos anu sami, éta ogé ngalaksanakeun tugas ngabantosan hidayah. Sabab dina muji jalma mukmin aya pangajak pikeun asup kana iman. Ari pangajak mangrupa hiji rupa hidayah. Ari hubungan antara ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ sareng ﻣُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ: anu hiji takhliyah ﴾ﺗَﺨْﻠِﻴَﻪ﴿, anu séjén tahliyah ﴾ﺗَﺤْﻠِﻴَﻪ﴿. Takhliyah ﴾ﺗَﺨْﻠِﻴَﻪ﴿ hartina nyucikeun sareng ngabersihkeun. Ari tahliyah ﴾ﺗَﺤْﻠِﻴَﻪ﴿ hartina ngahias sareng ngéndahkeun. Duanana silih sobat, sareng salawasna silih nuturkeun sapertos di dieu. Ku sabab éta, geuwat saatos haté dibersihkeun tina lampah goréng ku takwa, haté dihias sareng diéndahkeun ku iman. Al-Qur'an anu mulya nyebutkeun ngabersihkeun tina lampah goréng ku tilu tingkat: Kahiji, ngantunkeun syirik. Kadua, ngantunkeun maksiat. Katilu, ngantunkeun salian Alloh. Ari tahliyah ﴾ﺗَﺤْﻠِﻴَﻪ﴿ ku kahadéan. Kahadéan ogé boh ku haté, boh ku wangun sareng awak, atanapi ku harta. Panonpoé amal haté nyaéta iman. Daptar eusi amal awak nyaéta solat. Kutub amal harta nyaéta zakat. PATAROSAN: Sanaos ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ ﺑِﺎﻟْﻐَﻴْﺐِ mangrupa karingkesan dumasar kabutuhan kaayaan, dibandingkeun sareng kecap ﺍَﻟْﻤُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ anu ngedalkeun harti anu sami, éta itnab (panjang). Leres, hurup ﺍَﻝْ diganti ku ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ; kecap ﻣُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ diganti ku kecap pagawéan ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ. Naon sabab milih itnab ieu tibatan karingkesan? WALERAN: Lantaran ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ kaasup ngaran anu samar, anu nangtukeun sareng ngabédakeunana ngan kalimah sambungna. Hartina sagala nilaina aya dina kalimah sambungna. Dina sipat-sipatna anu séjén henteu aya nilai. Ku méré kaagungan anu ageung ka iman, anu di dieu mangrupa kalimah sambungna, ieu ngajak manusa pikeun iman. Ari tibatan kecap ﻣُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ, dipilihna ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ dina wangun kecap pagawéan, mangrupikeun isarat kana némbongkeun lampah iman ka paningal lamunan pikeun ngagambarkeun kaayaanana, sareng kana iman anu terus tur tetep dibaruan ku némbonganana dalil internal sareng éksternal. Leres, sabanding sareng némbonganana dalil, iman nambahan sareng dibaruan. ﺑِﺎﻟْﻐَﻴْﺐِ, hartina maranéhna iman tanpa nifak, kalayan ikhlas haté. Atanapi maranéhna iman sanajan hal anu diimananna gaib. Atanapi maranéhna iman ka anu gaib atanapi ka alam gaib. Iman téh cahya anu timbul tina ngabenerkeun sacara rinci hal-hal dasar agama anu ditepikeun ku Kangjeng Rosul anu mulya ﷺ, sareng sacara global hal-hal salian anu dasar. PATAROSAN: Tina jalma umum, anu tiasa ngedalkeun hakékat agama ngan hiji persén? WALERAN: Henteu ngedalkeun henteu tiasa janten dalil yén henteu terang. Leres, sakumaha létah sering henteu tiasa ngedalkeun anu lemes dina gambaran pikiran manusa, anu lemes dina haté sareng nuranina ogé henteu katingali ku akal. Malah jalma sapertos Sakkakî, salah sahiji jalma pinunjul dina balaghah, henteu tiasa nangkep anu lemes dina balaghah anu dipintonkeun ku Imruu'l-Kays atanapi urang Badui séjén. Sanaos kitu, aya atanapi henteuna iman kahartos ku pananya. Upamana, nalika jalma umum dipasihan pananya sapertos naha Gusti Shâni', anu kakawasaan sareng pangaturan-Na ngawengku alam ieu kalayan sakumna segi sareng bagianna, aya dina hiji segi alam ieu anu diciptakeun ku Mantenna, upami anjeunna ngawaler «Henteu aya dina segi mana waé!», éta cekap. Sabab nuduhkeun yén sisi panolakan éta teguh dina nuranina. Dumasar tafsir Sa'd-ı Taftazanî, iman disebutkeun: «Cahya anu dilebetkeun ku Gusti Alloh kana haté hamba anu dipikersa ku Mantenna, saatos hamba ngagunakeun pilihan sabagianna.» Ku kituna, iman téh cahya sareng sorot anu dipaparin ti Panonpoé Azali kana nurani manusa, anu nyaangan beungeut jero nurani sagemblengna. Ku ieu, muncul akrab sareng aman sareng sakumna jagat raya. Anjeunna janten wawuh sareng sagala hal. Dina haté manusa muncul hiji kakuatan maknawi anu ku éta manusa tiasa tahan kana unggal musibat sareng kajadian. Éta méré lega anu sakitu gedéna nepi ka ku lega éta manusa tiasa ngelek mangsa kaliwat sareng hareup. Kitu deui, sakumaha iman téh cahya anu dipaparin ti Panonpoé Azali, éta ogé sorot tina bagja anu langgeng. Ku sorot éta, sakumna siki cita-cita sareng bakat anu aya dina nuranina mimiti tumuwuh tur mekar sapertos tangkal Tuba, ngaléngkah sareng angkat nuju nagri langgeng. ﻭَﻳُﻘ۪ﻴﻤُﻮﻥَ الصَّلَاةَ Patalina sareng hubungan kalimah ieu sareng kalimah saméméhna écés sapertos beurang. Nanging ngahususkeun solat tina ibadah sareng taat awak mangrupikeun isarat yén solat mangrupa daptar eusi sareng conto sakumna kahadéan. Leres, sakumaha Al-Fatihah mangrupa daptar eusi Al-Qur'an, sareng manusa daptar eusi jagat raya, solat ogé daptar eusi kahadéan. Sabab solat, salian ngawengku saum, haji, zakat sareng hakékat séjén, ogé ngawengku conto ibadah anu dipilih sareng anu fitri tina mahluk anu miboga sareng anu henteu miboga pamahaman. Upamana, éta ibadah anu nyarupaan ibadah malaikat anu sujud, ruku sareng nangtung, sarta kaayaan batu, tangkal sareng sasatoan anu nyarupaan ibadah éta. PATAROSAN: Naon hikmah nyebutkeun ﻳُﻘ۪ﻴﻤُﻮﻥَ dina wangun kecap pagawéan? WALERAN: Pikeun ngingetan sareng némbongkeun ka nu diajak nyarios gerak solat anu lega, anu méré kahirupan ka roh, sareng hudangna roh anu sumebar di alam Islam. Ku mawa kaayaan anu saé sareng teratur éta kana lamunan sareng ngagambarkeunana, ngahudangkeun sareng nambahan kacondongan nu ngadangukeun kana solat. Leres, sapertos sora alat anu dipikanyaho anu nyorong jalma-jalma anu papencar pikeun ngumpul kalayan kabungah anu ageung, sora amis azan Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, anu ngajak manusa anu sumebar di gurun alam ka jamaah, ngahasilkeun kacondongan sareng sumanget kana ibadah sareng jamaah. PATAROSAN: Naon hikmah, tibatan kecap ﻳُﺼَﻠُّﻮﻥَ, nyebutkeun ﻳُﻘ۪ﻴﻤُﻮﻥَ الصَّلَاةَ anu panjang? WALERAN: Ieu mangrupikeun isarat kana merhatikeun harti iqamah sapertos nyumponan rukun kalayan leres, terus ngalaksanakeun sareng ngajaga, anu diperyogikeun dina solat. Sobat! Solat téh hubungan anu luhur, kaitan anu mulya sareng pangabdian anu bersih antara hamba sareng Alloh; narik sareng mikat unggal roh mangrupa sipat solat. Rukun-rukun solat, sakumaha dijelaskeun ku Fütuhat-ı Mekkiye, ngawengku rusiah anu ngajadikeun narik cinta unggal nurani minangka sipat solat. Solat téh uleman ku Gusti Khâliq Dzul-Jalâl pikeun sumping kana payuneun maknawi-Na dina waktos-waktos anu ditangtoskeun dina unggal dua puluh opat jam. Sipat uleman ieu nyaéta unggal haté ngabales kalayan sumanget sareng rasa sono anu sampurna, sarta dipaparin munajat luhur anu sapertos mi'raj éta. Solat téh hiji-hijina sarana Ilahi pikeun ngajadikeun nurut kana aturan adil Ilahi sareng taat kana aturan Gusti, ku netepkeun sareng ngalanggengkeun kaagungan Ilahi dina haté sarta ngarahkeun akal kana éta. Mémang lantaran manusa mahluk sosial, anjeunna peryogi aturan Ilahi éta pikeun nyalametkeun kahirupan pribadi sareng sosialna. Jalma anu henteu merhatikeun sarana éta, atanapi ngantunkeun solat ku kedul, atanapi henteu terang nilaina, engké bakal ngartos sakumaha bodona, sakumaha rugina sareng sakumaha bahayana, nanging harita parantos kaliwat. ﻭَﻣِﻤَّﺎ ﺭَﺯَﻗْﻨَﺎﻫُﻢْ ﻳُﻨْﻔِﻘُﻮﻥَ Ari hubungan anu meryogikeun susunan kalam ieu sareng anu saméméhna: sakumaha solat téh ﻋِﻤَﺎﺩُ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦِ, nyaéta tihang sareng pangadeg agama, zakat ogé sasak Islam. Hartina duanana mangrupikeun dua dasar Ilahi, anu hiji ngajaga agama, anu séjén ngajaga katengtreman umum. Ku sabab éta dihijikeun. Aya sababaraha syarat pikeun zakat sareng sedekah mendakan tempat anu pantes: 1- Henteu boros dina méré sedekah. 2- Tina hartana sorangan, sanés tina harta jalma ku nyandak ti anu hiji sareng méré ka anu séjén. 3- Henteu ngaruksak kahadéan ku ngungkit-ngungkit. 4- Henteu ngantunkeun sedekah ku sieun janten miskin. 5- Ku terang yén sedekah henteu ngan kawates kana harta sareng artos, ogé méré sedekah ka anu peryogi dina hal sapertos élmu, pikiran, kakuatan sareng amal. 6- Jalma anu nampi sedekah kedah ngagunakeunana pikeun kabutuhan dasarna, sanés pikeun foya-foya. Al-Qur'an anu mulya, pikeun maparin sareng ngajadikeun ngarasa syarat-syarat sareng pangajaran lemes ieu ka manusa salaku sedekah, ngantunkeun ungkara anu ringkes sapertos ﻳُﺰَﻛُّﻮﻥَ, ﻳَﺘَﺼَﺪَّﻗُﻮﻥَ atanapi ﻳُﺆْﺗُﻮﻥَ ﺍﻟﺰَّﻛَﺎﺓَ, sareng milih kalimah anu panjang sapertos ﻭَﻣِﻤَّﺎ ﺭَﺯَﻗْﻨَﺎﻫُﻢْ ﻳُﻨْﻔِﻘُﻮﻥَ. Isarat-isaratna nyaéta: 1- ﻣِﻦْ, anu ngedalkeun sabagian, kana nampik boros. 2- Ngamimitikeun ﻣِﻤَّﺎ, kana sedekah tina harta sorangan. 3- ﺭَﺯَﻗْﻨَﺎ, kana henteu ngungkit-ngungkit. Sabab anu maparin téh Alloh, hamba ngan panganteur. 4- Nyandarkeun rejeki kana ﻧَﺎ, kana henteu sieun miskin. 5- Nyebutkeun rejeki sacara umum sareng mutlak, kana sedekah anu ogé ngawengku hal sapertos élmu sareng pikiran. 6- Bahan kecap ﻧَﻔَﻖَ, kana anu nampi ngagunakeunana pikeun kabutuhan dasar, sanés pikeun foya-foya. Ngeunaan zakat, anu ngawengku sakumna rupa pitulung sareng bantosan, hadis mulya ﺍَﻟﺰَّﻛَﺎﺓُ ﻗَﻨْﻄَﺮَﺓُ الْاِسْلَامِ diriwayatkeun kalayan sahih ti Kangjeng Rosul anu mulya ﷺ. Hartina, silih tulungan umat Islam ngan dilakukeun ku ngaliwatan sasak zakat. Sabab sarana pitulung nyaéta zakat. Sasak anu mastikeun tata tartib sareng katengtreman dina kahirupan sosial manusa nyaéta zakat. Hirupna kahirupan sosial di alam manusa lahir tina silih tulungan. Panawar sareng ubar musibat anu timbul tina lampah barontak, revolusi sareng paséa anu ngahalangan kamajuan manusa nyaéta silih tulungan. Leres, dina wajibna zakat sareng haramna riba aya hikmah anu ageung, mangpaat anu luhur sareng rohmat anu lega. Leres, upami anjeun ningali halaman alam ku paningal sajarah sareng merhatikeun kajahatan sareng kasalahan manusa anu ngawarnaan rereged éta halaman, anjeun bakal ningali yén revolusi, karuksakan sareng sakumna ahlak hina anu katingali dina kahirupan sosial lahir tina dua kalimah. Anu hiji: «Kuring mah wareg; upami batur maot ku lapar, keun baé, naon urusanna ka kuring.» Kadua: «Anjeun mah teuleum dina kasusah, supados kuring tenang di tengah ni'mat sareng nikmat.» Ngan zakat anu ngahapus kalimah kahiji, anu ngadeukeutkeun alam manusa kana runtuh ku ngajadikeun nyanghareupan lini-lini. Anu motong tina akarna sareng miceun kalimah kadua, anu nyéréd umat manusa kana musibat umum sareng Bolsyevisme sarta ngancurkeun kamajuan sareng katengtreman, nyaéta haramna riba. Sobat! Syarat pangageungna tata tartib anu ngajaga hirupna kahirupan sosial nyaéta henteu aya lolongkrang di antara lapisan manusa. Golongan élit henteu kedah ngajauh ti jalma umum, golongan beunghar ti jalma miskin, nepi ka motong jalur hubungan. Anu mastikeun hubungan di antara lapisan ieu nyaéta zakat sareng silih tulungan. Nanging lantaran henteu merhatikeun wajibna zakat sareng haramna riba, antara lapisan beuki tegang, jalur hubungan pegat, sareng silaturahmi henteu nyésa. Ku sabab ieu, ti lapisan handap ka lapisan luhur, tibatan hormat, taat sareng cinta, anu naék téh sora revolusi, ngagorowokna dengki, sareng jeritan dendam sareng ngewa. Kitu deui, ti lapisan luhur ka lapisan handap, tibatan kanyaah, kahadéan sareng pangajén, anu turun téh seuneu zalim, ngawasaan ku paksa sareng panghinaan sapertos kilat. Hanjakalna, kaunggulan dina lapisan élit, anu kedah janten sabab handap asor sareng welas, malah janten sabab sombong sareng gumedé. Lemah sareng miskin dina lapisan jalma miskin, anu kedah ngadatangkeun kahadéan sareng welas, malah ngahasilkeun perbudakan sareng sangsara. Upami anjeun hoyong hiji saksi pikeun ieu anu diucapkeun ku abdi, tingali alam peradaban, saksi aya sakumaha seueur anu dipikahoyong. Cindekna: Mastikeun damai sareng ngadegkeun hubungan antara lapisan ngan sareng ngan ku ngajadikeun zakat, anu mangrupa salah sahiji rukun Islam, sareng sedekah sarta sumbangan, anu mangrupa anak-anak zakat, minangka patokan luhur dina kahirupan sosial. ﻭَﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ ﺑِﻤَٓﺎ ﺍُﻧْﺰِﻝَ ﺍِﻟَﻴْﻚَ ﻭَﻣَٓﺎ ﺍُﻧْﺰِﻝَ ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ وَبِالْاٰخِرَةِ ﻫُﻢْ ﻳُﻮﻗِﻨُﻮﻥَ Dina loba ayat sapertos ayat ieu, Al-Qur'an anu mulya ngantunkeun susunan kalam bébas sareng mutlak, tanpa nangtukeun salah sahiji kamungkinan atanapi segi anu tiasa dikandung ku susunan sareng kalam éta ku hiji tanda. Ieu ogé rusiah anu lemes, anu janten sumber karingkesan anu ngahasilkeun i'jaz. Kieu: Balaghah téh saluyu sareng kabutuhan kaayaan. Pamiarsa Al-Qur'an nyaéta lapisan anu béda dina abad anu béda. Ku merhatikeun lapisan ieu, pikeun ngajantenkeun paguneman ngawengku abad-abad éta, dina loba tempat éta ngaleungitkeun pikeun ngajadikeun umum; dina loba tempat ngantunkeun susunan kalam mutlak, supados segi sareng kamungkinan anu dianggap saé ku ahli balaghah sareng élmu basa Arab jadi loba, sareng unggal lapisan dina unggal abad nyandak bagianna dumasar pamahamanana. Hubungan anu nyusun sareng ngahijikeun ayat ieu sareng anu saméméhna: saatos ngajadikeun umum ku ayat saméméhna, Al-Qur'an anu mulya ngahususkeun ku ayat ieu. Leres, ayat ieu ngumumkeun kahormatan jalma Ahli Kitab anu iman ku ngahususkeunana, sareng ngajak anu henteu iman pikeun iman. Sapertos pangajak anu dilakukeun ku nyandak Abdullah İbn-i Selâm salaku conto, supados anu séjén sapertos Abdullah İbn-i Selâm. Kitu deui, pikeun ngedalkeun sacara écés yén Al-Qur'an anu mulya ngawengku sakumna umat sareng karosulan Kangjeng Nabi Muhammad ngawengku sakumna bangsa, duanana ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ sareng duanana bagian ﻣُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ disebutkeun sacara écés. Kitu deui, pikeun ngajelaskeun rukun iman anu aya dina cangkang ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ ﺑِﺎﻟْﻐَﻴْﺐِ, pindah tina pedaran global kana rinci. Sabab ayat ieu sacara écés nuduhkeun kitab-kitab sareng kiamat; ku isarat anu henteu langsung, para rosul sareng malaikat. Al-Qur'an anu agung di dieu ngantunkeun ungkara anu ringkes sapertos ﻭَﺍﻟْﻤُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ ﺑِﺎﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥِ sareng milih pedaran anu panjang ku ﻭَﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ ﺑِﻤَٓﺎ ﺍُﻧْﺰِﻝَ ﺍِﻟَﻴْﻚَ. Pedaran anu panjang ieu dipilih pikeun ngahias tempat ieu ku pangajaran anu luhur tur lemes: 1- ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ, anu kaasup ngaran sambung sareng samar, mangrupikeun isarat yén di dieu dasar hukum sareng poko tujuan nyaéta sipat iman, sareng anu kagungan éta sipat sareng sipat-sipat séjén nuturkeun sipat iman sareng teu katingali di handapeunana. 2- Tibatan kecap ﻣُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ, anu ngan ngedalkeun tetepna dina salah sahiji mangsa, ungkara ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ dina wangun kecap pagawéan mangrupikeun isarat yén iman dibaruan saban diturunkeun sareng némbongan diulang. 3- ﻣَﺎ, anu ngedalkeun samar, mangrupikeun isarat yén iman sacara global parantos cekap sareng iman ngawengku wahyu batin sapertos hadis sareng wahyu lahir sapertos Al-Qur'an. 4- Tina bahan kecapna, ﺍُﻧْﺰِﻝَ némbongkeun yén iman ka Al-Qur'an hartina iman yén Al-Qur'an diturunkeun ti Alloh. Kitu deui, iman ka Alloh hartina iman kana ayana Alloh; iman ka aherat hartina iman yén aherat bakal datang. 5- ﺍُﻧْﺰِﻝَ, tina wangunna anu nuduhkeun mangsa kaliwat, mangrupikeun isarat yén diturunkeunana anu henteu acan diturunkeun sakumaha pastina diturunkeunana anu parantos diturunkeun. Sanaos kitu, mangsa hareup dina ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ nutupan kakurangan anu timbul tina mangsa kaliwatna ﺍُﻧْﺰِﻝَ. Hartina, sanaos bagian anu henteu acan diturunkeun henteu aya dina lingkup ﺍُﻧْﺰِﻝَ, éta aya dina lingkup ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ. Pasualan nurunkeun ieu aya dina loba tempat Al-Qur'an. Sakapeung mangsa kaliwat angkat salaku sémah ka mangsa hareup. Sakapeung mudhari datang ka nagri mangsa kaliwat. Dina ieu aya balaghah anu pohara lemes. Kieu: Nalika hiji jalma ngadangukeun hiji hal anu pikeun dirina henteu acan kaliwat dina wangun anu nuduhkeun mangsa kaliwat, pikiranna kagugah tur hudang; anjeunna ngartos yén anu diajak nyarios sanés ngan dirina. Malah dina pikiranana muncul yén, di tukangeunana aya loba golongan sareng jajaran anu béda dina jarak anu béda-béda, sarta sakumna golongan anu aya di tukangeunana siga ngadangukeun dawuhan, panggero sareng pidato Ilahi anu diarahkeun ka dirina. Tibatan ﻋَﻠَﻴْﻚَ, disebutkeun ﺍِﻟَﻴْﻚَ; ieu mangrupikeun isarat yén Kangjeng Rosul anu mulya ﷺ parantos nanggung sareng nampi tugas karosulan anu ditawarkeun kalayan pilihan sabagianna, sareng yén, lantaran pangabdian ieu dilaksanakeun ku Jibril, Kangjeng Rosul anu mulya ﷺ langkung luhur. Sabab dina ﻋَﻠٰﻰ, salian henteu aya pilihan, éta ogé nuduhkeun yén panganteur turunna langkung luhur. Sabab milih kecap gaganti dina ﺍِﻟَﻴْﻚَ tibatan ngaran anu écés nyaéta isarat yén dina hal Al-Qur'an sareng hal-hal anu patali sareng éta, Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ ngan anu diajak nyarios, sarta kalam éta kalam Alloh. Tingkat karingkesan kalam ieu parantos kahartos tina pangajaran lemes anu disebutkeun. ﻭَﻣَٓﺎ ﺍُﻧْﺰِﻝَ ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ Dina sipat-sipat sapertos ieu aya pangajak. Tina pangajak éta lahir paréntah sareng larangan anu nyorong nu ngadangukeun pikeun nurut. Aya «opat pangajaran lemes» ngeunaan susunan kalimah ieu sareng anu saméméhna. 1- Athaf kalimah ieu kana anu saméméhna mangrupa athaf anu dituduhkeun kana dalil. Kieu: «Hé manusa! Sakumaha aranjeun iman ka Al-Qur'an, iman ogé ka kitab-kitab saméméhna. Sabab Al-Qur'an mangrupa dalil sareng saksi kana benerna kitab-kitab éta.» 2- Atanapi athaf éta mangrupa athaf dalil kana anu dituduhkeun. Kieu: «Hé Ahli Kitab! Sakumaha aranjeun iman ka para nabi sareng kitab-kitab anu parantos kaliwat, iman ogé ka Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ sareng Al-Qur'an! Sabab sakumaha aranjeunna ngabéjaan kabar gumbira ngeunaan sumpingna Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, dalil kana benerna aranjeunna sareng kitab-kitabna ogé aya kalayan hakékat sareng rohna dina Al-Qur'an sareng Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. Ku kituna, ku jalan anu langkung utama, tampi, sareng kedah tampi, yén Al-Qur'an téh kalam Alloh sareng Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ rosul-Na.» 3- Dina jaman kabagjaan, Islam anu muncul tina Al-Qur'an siga hiji tangkal. Akarna teguh dina jaman kabagjaan, sarta sakumaha akar-akarna nyandak kakuatan sareng kahirupan tina sumber cai kahirupan mangsa éta tur sumebar ka sagala arah, dahan sareng régangna ogé manjangan nepi ka langit mangsa hareup, ngahasilkeun buah jasmani sareng maknawi pikeun alam manusa. Leres, Islam parantos nyandak mangsa kaliwat sareng hareup handapeun jangjangna, ngiuhan sareng mastikeun katenangan umum. 4- Dina kalimah éta, ku ngajak Ahli Kitab pikeun iman, Al-Qur'an anu mulya némbongkeun akrab sareng gampang pikeun aranjeunna. Kieu, éta ngusulkeun: «Hé Ahli Kitab! Teu aya kasusah pikeun aranjeun dina nampi Islam. Ulah dianggap beurat! Sabab éta henteu maréntahkeun aranjeun ngantunkeun agama aranjeun sagemblengna. Ngan lengkepan kayakinan aranjeun sareng ngawangun di luhur dasar agama anu aya dina aranjeun.» Sabab lantaran Al-Qur'an ngumpulkeun kahadéan sakumna kitab baheula sareng aturan poko syariat-syariat baheula, éta ngaluyukeun sareng nyampurnakeun dina dasar-dasar. Hartina, anu ngaluyukeun sareng ngalengkepan. Ngan dina bagian cabang anu nyanghareupan robah sareng ganti ku pangaruh robahna mangsa sareng tempat, éta anu ngadegkeun. Henteu aya segi anu henteu saluyu sareng akal sareng logika dina ieu. Leres, sakumaha dina opat usum timbul kabutuhan sareng kaperyogian pikeun ngagentos pakean, kadaharan sareng rupa-rupa ubar, dina période kahirupan hiji jalma, cara pangajaran sareng pangatik robah. Kitu deui, dumasar kabutuhan hikmah sareng mangpaat, dina hukum cabang aya parobahan saluyu sareng tingkat umur umat manusa. Sabab salah sahiji hukum cabang, anu mangpaat dina hiji mangsa, dina mangsa séjén janten ngabahayakeun. Atanapi hiji ubar, anu janten panawar pikeun hiji jalma, janten panyakit pikeun jalma séjén. Ku rusiah ieu Al-Qur'an parantos nganasakh sabagian hukum cabang. Hartina netepkeun: «Waktosna parantos béak, giliran parantos sumping ka hukum séjén.» ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ: Dina Al-Qur'an henteu aya hiji kecap ogé anu henteu aya hubungan sareng tempatna, atanapi anu tempatna langkung aya hubungan sareng kecap séjén. Leres, hiji kecap dina tempat mana waé di Al-Qur'an katingali sapertos makuta emas dina sirah tempat éta. Ku hubungan di antarana, henteu aya tempat pikeun henteu akur. Di antarana: tingali kecap ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ. Tingali pangajaran lemes anu hiber ti unggal sisi ayat ieu sareng hinggap dina sirah kecap ieu. Sabab ayat ieu ngeunaan kanabian. Dina pasualan kanabian aya lima tujuan. Tujuan ieu mantul tina lima pangajaran anu lemes. Lima pangajaran lemes ieu aya dina cangkang ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ. Ari tujuanana: 1- Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ téh rosul. 2- Anjeunna rosul anu pangsampurnana. 3- Anjeunna panutup para nabi. 4- Karosulanana umum. 5- Syariatna nganasakh syariat-syariat séjén ku ngumpulkeun kahadéanana. Cara tujuan kahiji mantul tina ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ: tina kecap ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ dipikaharti ku isarat anu samar hiji jamaah anu jalan-jalanna hiji. Ku sabab éta, Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ janten rujukan kecap gaganti dina ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ meryogikeun anjeunna dianggap anggota jamaah éta. Sakumna dalil kana kanabian anu janten jalan maranéhna sareng kana benerna kitab-kitabna, sakumaha mangrupa hujah anu pasti kana karosulan Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ sareng Al-Qur'an diturunkeun ti Alloh, mujizat maranéhna ogé janten saperti mujizat pikeun pamadegan Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. Cara tujuan kadua mantul: Némbongan tina tilu kaédah. 1- Sultan salawasna kaluar di tungtung jalma réa, jamaah sareng tentara. 2- Dina umat manusa aya kamajuan kana sampurna. Aturan kamajuan ieu meryogikeun pangatik sareng panyampurna anu kadua langkung sampurna tibatan pangatik-pangatik saméméhna. 3- Ilaharna, kamahéran nu ngaganti langkung ageung tibatan nu saméméhna. Tina tilu kaédah ieu némbongan yén Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ nabi anu pangsampurnana. Cara tujuan katilu mantul: Hiji kaédah anu kasohor nyaéta upami hiji jadi loba, éta silih runtuy, terus maju sareng henteu eureun di hiji tempat. Nanging upami anu loba ngahiji, éta janten kuat, teguh, tetep dina tempatna sareng henteu robah deui. Hartina Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ panutup para nabi. Ku harti sabalikna, éta méré isarat yén saatos anjeunna moal sumping nabi deui. Éta nancebkeun cap sareng tanda tangan kana sipatna salaku panutup. Cara tujuan kaopat mantul: Sakumaha diungkabkeun ku kecap ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ, Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ anu ngaganti maranéhna. Maranéhna sadayana anu miheulaan anjeunna. Ku sabab éta, anu ngaganti nanggung sakumna tugas anu miheulaan sareng ngadeg dina tempatna meryogikeun yén anjeunna wakil sakumna anu miheulaan anjeunna sareng rosul ka sakumna umatna. Leres, kaédah ieu kaédah fitri anu saluyu sareng hikmah. Sabab saméméh jaman kabagjaan, di antara umat sareng bangsa anu dikandung ku alam manusa aya jarak anu pohara béda tur lega, boh jasmani sareng maknawi, boh bakat sareng pangatik. Ku sabab éta hiji pangatik sareng hiji pangajak henteu cekap. Nalika alam manusa hudang ku panonpoé kabagjaan «jaman kabagjaan», sareng némbongkeun kacondongan ngahiji ku tukeur pikiran, ngantunkeun sareng ngarobih tradisi, sareng bangsa-bangsa anu silih campur, sarta mimiti silih pindah sareng silih béjaan, malah bumi janten sapertos hiji nagri, malah hiji propinsi, malah hiji désa, hiji pangajak sareng hiji kanabian dianggap cekap pikeun sakumna manusa. Cara tujuan kalima mantul: Dina ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ, ﻣِﻦْ ngedalkeun harti awal. Ari awal ningali kana hiji tungtung. Tungtung nuduhkeun henteu peryogi deui. Ku kituna, anjeunna panutup para nabi, sareng alam manusa henteu peryogi rosul séjén. Tanda anu, dina paningal balaghah, nuduhkeun yén kecap ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ janten tempat pantulan sareng némbongna lima pangajaran lemes ieu nyaéta: lima tujuan ieu ngocor sapertos walungan handapeun ayat-ayat ieu, sareng ku pindah ti ayat ka ayat, ngumpul dina balong ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻚَ. Leres, hiji rembesan, hiji baseuh anu katingali dina permukaan kecap, nuduhkeun sareng méré isarat yén aya balong handapeun kecap. Sanaos kitu, ayat-ayat anu béda parantos dihususkeun pikeun ngajelaskeun tujuan ieu. وَبِالْاٰخِرَةِ ﻫُﻢْ ﻳُﻮﻗِﻨُﻮﻥَ Ayat ieu mangrupikeun isarat kana pasualan hasyr. Di dieu kami badé méré isarat kana ringkesan sapuluh bukti anu dipikaharti ku abdi tina limpahan Al-Qur'an ngeunaan ngabuktikeun hasyr, sareng disebatkeun sacara rinci dina risalah séjén. Kieu: Aya aturan anu pangsampurnana, anu lahir tina maksud sareng iradah. Dina ciptaan, hikmah anu sampurna maréntah. Di alam henteu aya anu sia-sia. Dina fitrah henteu aya boros. Anu ngabenerkeun saksi-saksi ieu nyaéta induksi lengkep; unggal élmu mangrupa saksi anu adil kana aturan jinis anu janten obyékna. Kitu deui, dina unggal jinis sapertos dinten, taun sareng sajabana, aya kiamat jinis anu diulang. Kitu deui, bakat dina manusa mangrupa remiz kana kiamat. Kitu deui, kacondongan sareng cita-cita manusa anu henteu aya tungtungna meryogikeun kiamat. Kitu deui, tempat ngagunakeun gudang rohmat Gusti Shâni' Hakîm ngan kiamat sareng hasyr. Kitu deui, Kangjeng Rosul anu mulya ﷺ, anu kasohor ku jujur sareng amanah, ngumumkeun sacara écés. Kitu deui, Al-Qur'an anu kateranganana mujizat ku ayat-ayat ﻭَﻗَﺪْ ﺧَﻠَﻘَﻜُﻢْ ﺍَﻃْﻮَﺍﺭًﺍ ٭ ﻭَﻣَﺎ ﺭَﺑُّﻚَ بِظَلَّامٍ ﻟِﻠْﻌَﺒ۪ﻴﺪِ sareng ayat-ayat anu sarupana ngabuktikeun sacara pasti yén hasyr bakal lumangsung. Saksi-saksi anu jumlahna persis sapuluh ieu mangrupa konci bagja anu langgeng sareng muka lawang-lawang sawarga éta. Bukti Kahiji: Leres, upami jagat raya henteu ngahasilkeun bagja anu langgeng, aturan anu pangécésna sareng pangsampurnana anu katingali dina jagat raya, anu matak héran akal, ieu bakal tetep ukur wangun anu nipu tur lemah. Sakumna makna, kaitan, hubungan sareng patali sadayana bakal sia-sia. Ku kituna, aturan éta janten aturan ngan sareng ngan ku ngahasilkeun bagja anu langgeng. Hartina makna sareng pangajaran lemes dina aturan éta ngan bakal mekar di alam aherat. Upami henteu, sakumna makna bakal pareum, hubungan pegat, patali paburencay sareng aturan ogé leungit. Padahal kakuatan dina aturan éta ngumumkeun kalayan sakumna kakuatanana yén éta aturan moal dileungitkeun. Bukti Kadua: Hikmah anu sampurna, anu merhatikeun hikmah sareng mangpaat dina unggal jinis sareng unggal individu, sareng anu mangrupa gambaran pitulung azali, méré kabar gumbira yén bagja anu langgeng bakal datang. Sabab upami sabalikna, urang kedah nampik hikmah sareng faédah ieu, anu parantos diaku sareng dibenerkeun ku urang kalayan écés. Sabab unggal faédah, hikmah sareng mangpaat éta robah kana sabalikna. Kaayaan ieu mangrupa sofisme. Bukti Katilu: Nafsirkeun Bukti Kadua. Sapertos disaksian ogé ku élmu, Gusti Shâni' Hakîm parantos milih dina sagala hal jalan anu pangpondokna, arah anu pangdeukeutna, wangun anu pangsaéna sareng panghampangna. Pilihan ieu nuduhkeun henteu aya sia-sia dina jagat raya. Ieu nuduhkeun yén éta lumangsung kalawan daria. Ari daria éta kawujud ku datangna bagja anu langgeng; upami henteu, ayana ieu dianggap teu aya sareng sagala hal robah janten sia-sia. Padahal kumaha Gusti Zat Dzul-Jalâl, anu ngébréhkeun sareng ngajarkeun kalayan kalam ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ ﻣَﺎ ﺧَﻠَﻘْﺖَ ﻫٰﺬَﺍ بَاطِلًا ieu yén Mantenna beresih sareng suci tina anu batil sapertos sia-sia sareng boros, bakal ngalawan dawuhan-Na? Bukti Kaopat: Ngajelaskeun Bukti Katilu. Ku kasaksian sakumna élmu, dina fitrah henteu aya boros. Upami anjeun henteu tiasa ngartos hikmah dina alam anu disebut manusa ageung, perhatikeun pangajaran lemes sareng hikmah dina manusa anu disebut alam leutik. Leres, sakumaha dijelaskeun sareng dipedar ku «élmu mangpaat anggota awak», dina awak manusa aya sakitar leuwih ti dua ratus tulang, masing-masing pikeun hiji mangpaat. Aya genep rébu urat, masing-masing pikeun hiji faédah. Aya [saratus] dua puluh opat rébu pori sareng jandéla anu ngabdi ka sél. Dina sél éta, lima daya damel kalayan nami daya narik, ngusir, nyekel, méré wangun sareng ngalahirkeun, masing-masing pikeun hiji mangpaat. Upami alam leutik sapertos kitu, naha manusa ageung bakal tinggaleun? Upami jasad, anu henteu penting dibandingkeun sareng roh, sakitu jauhna tina boros, kumaha mungkin aya boros dina inti roh sareng dina hasil, cita-cita, pikiran sareng maknana? Sabab upami henteu aya bagja anu langgeng, sakumna makna bakal garing. Hakékat éta bakal kabur ka nagri boros. Naha aya kamungkinan, saatos miboga hiji inti anu ajénna sarua jeung saalam dunya, sareng terus ngajaga wadah sareng sarungna, ujug-ujug inti éta dihantemkeun kana taneuh sareng diremukkeun? Akal mana anu bakal nampi? Kitu deui, sakumaha kakuatan dina wangun awak hiji jalma, séhat dina anggotana sareng kamampuh dina bakatna mangrupa dalil pikeun hirup sareng kamajuanana kana sampurna, naha hakékat anu teguh anu nembus nepi ka roh jagat raya, kakuatan anu sampurna dina tata tartibna anu ngisaratkeun hirup anu terus, sareng kasampurnaan dina aturanana anu maju kana sampurna, moal janten dalil kana bagja anu langgeng ngaliwatan hasyr jasmani? Sabab anu nyalametkeun tata tartibna tina gangguan sareng ruksak nyaéta bagja anu langgeng. Éta sarana maju kana sampurna sareng éta anu mekarkeun kakuatan éta. Bukti Kalima: Leres, diulangna lumangsung hiji rupa kiamat sareng hiji rupa hasyr dina unggal jinis mahluk mangrupa isarat yén kiamat anu ageung bakal lumangsung sareng datang. Ieu hiji conto: Leres, tingali jam mingguan. Tina jarum-jarum dina jam éta anu ngitung detik, menit, jam sareng dinten, jarum anu ngitung detik ngabéjaan gerak jarum anu ngitung menit. Jarum anu ngitung menit ngumumkeun gerak jarum anu ngitung jam. Jarum anu ngitung jam ogé ngahasilkeun sareng ngébréhkeun gerak jarum anu némbongkeun dinten. Réngséna gerak anu kahiji mangrupa isarat yén gerak anu kadua ogé bakal réngsé; sareng réngséna gerak anu kadua, yén anu katilu ogé bakal ngaréngsékeun gerakna. Kitu deui, Gusti Shâni' Hakîm miboga jam ageung anu disebut jagat raya. Jarum-jarum jam ieu mangrupa rupa-rupa puteran benda langit. Puteran ieu némbongkeun dinten, taun, umur manusa sareng lilana dunya tetep aya. Ku sabab éta, sapertos datangna isuk saatos unggal peuting sareng usum semi saatos unggal usum tiis, ieu mangrupa dalil sareng isarat yén isuk hasyr bakal medal tina jam ageung éta. PATAROSAN: Dina kiamat jinis anu katingali dina jagat raya ieu, barang-barang henteu dibalikeun persis dirina. Padahal naha dina kiamat ageung jasad-jasad dibalikeun persis dirina? WALERAN: Hiji individu manusa sapertos hiji jinis mahluk séjén. Sabab cahya pikiran dina manusa parantos méré cita-cita sareng rohna kamajuan sareng lega anu sakitu gedéna, nepi ka sanaos ngelek sakumna mangsa, anjeunna henteu wareg. Sabab pikiran luhur dina dirina parantos ngajadikeun hakékat manusa mulya, nilaina umum, paningalna gembleng, kasampurnaanana henteu diwatesan, nikmat sareng kanyerina terus. Ari individu jinis-jinis séjén henteu sapertos kitu. Hakékatna sabagian, nilaina pribadi, paningalna diwatesan, kasampurnaanana diwatesan, nikmat sareng kanyerina samentara. Tina ieu kahartos yén hiji individu manusa dianggap hiji jinis mahluk séjén. Ku sabab éta, sakumaha kaayaan kiamat, hasyr sareng hirup deui anu katingali dina jinis-jinis éta, individu-individu manusa ogé kitu. Bukti Kagenep: Salah sahiji bukti anu méré isarat kana bagja anu langgeng nyaéta bakat dina manusa anu henteu aya tungtungna. Leres, aya bakat anu ditabur dina inti roh manusa anu dimulyakeun ku Gusti Alloh, anu henteu tiasa dikandung ku angka. Handapeun bakat ieu aya kamampuh anu henteu tiasa diitung. Tina ieu muncul kacondongan anu henteu tiasa diwatesan. Tina ieu timbul pikiran sareng gambaran anu henteu aya tungtungna. Unggal ieu ngulurkeun ramo kasaksianna, némbongkeun bagja anu langgeng anu aya di tukangeun hasyr jasmani. Bukti Katujuh: Leres, rohmat Gusti Shâni' Hakîm, anu Rahmân sareng Rahîm, méré kabar gumbira yén bagja anu langgeng, rohmat anu pangageungna, bakal datang. Sabab rohmat ngan janten rohmat ku bagja anu langgeng. Ni'mat ogé ngan janten ni'mat ku éta bagja. Leres, hal anu nyalametkeun jagat raya, utamana mahluk anu sadar, tina musibat anu lahir tina pisah langgeng anu ngarobih sakumna ni'mat janten musibat, sareng naék tina duka umum, nyaéta datangna bagja anu langgeng. Sabab upami bagja anu langgeng, anu mangrupa roh sakumna ni'mat, katenangan sareng nikmat, henteu datang, diperyogikeun nampik ku keukeuh ngalawan écésna rohmat sareng kanyaah Ilahi anu teguh ku kasaksian sakumna jagat raya sareng caang sapertos panonpoé. Hé Habib-i Şefik sareng hé Şefik-i Habib! Hé Said-i Mecid sareng hé Mecid-i Said! Tingali cinta sareng kanyaah, anu panglemesna, pangéndahna sareng pangnikmatna tina rohmat Ilahi. Upami aranjeun ngabales cinta sareng kanyaah éta ku pisah langgeng sareng jauh anu henteu aya tungtungna, kumaha kaayaan nurani, lamunan sareng roh? Cinta sareng kanyaah éta, sanajan ni'mat anu pangageungna sareng pangamisna, bakal robah janten musibat sareng kasusah anu pangageungna. Naha rohmat Ilahi, anu katingali écés di payuneun panon, bakal ngidinan pisah langgeng narajang cinta sareng kanyaah? Demi Alloh, henteu! لَا ﻭَﺍﻟﻠّٰﻪِ Ngan mangrupa syuunat rohmat éta pikeun ngawasakeun pisah langgeng kana jauh anu henteu aya tungtungna, jauh anu henteu aya tungtungna kana pisah langgeng, sareng teu aya mutlak kana duanana, supados akar pisah sareng jauh éta dileungitkeun. Bukti Kadalapan: Kangjeng Nabi Muhammad urang Arab ﷺ, anu jujur sareng leresna dina sagala hal dipikanyaho sareng diaku ku sakumna alam, sakumaha meulah bulan ku ramona, ogé muka lawang-lawang bagja anu langgeng ku létahna. Ijma sakumna nabi agung ngeunaan hakékat ieu mangrupa hujah anu pasti. Bukti Kasalapan: Naha katerangan Al-Qur'an anu kateranganana mujizat, anu i'jazna dibenerkeun ku tujuh segi salami tilu belas abad, ngeunaan hasyr henteu mangrupa dalil anu cekap yén bagja anu langgeng bakal datang? Naha peryogi dalil séjén? Bukti Kasapuluh: Bukti ieu ngumpulkeun rébuan bukti. Loba ayat parantos ngawengku bukti ieu. Leres, Al-Qur'an anu mulya parantos muka jandéla-jandéla tina loba ayatna anu ningali kana hasyr. Di antarana: Ku ayat ﻭَﻗَﺪْ ﺧَﻠَﻘَﻜُﻢْ ﺍَﻃْﻮَﺍﺭًﺍ, éta méré isarat kana hiji «qiyas tamtsili» anu muka jalan kana bagja anu langgeng. Kitu deui, ku ayat mulya ﻭَﻣَﺎ ﺭَﺑُّﻚَ بِظَلَّامٍ ﻟِﻠْﻌَﺒ۪ﻴﺪِ, éta méré isarat kana hiji «qiyas adli» anu némbongkeun bagja éta. Qiyas tamtsili anu diisaratkeun ku ayat kahiji: Mimiti tingali awak manusa. Tingali kumaha éta pindah ti kaayaan ka kaayaan, nyaéta tina nuthfah kana alaqah, tina alaqah kana mudhghah, tina mudhghah kana daging sareng tulang, tina daging sareng tulang kana wangun manusa, handapeun hiji maksud, hiji iradah sareng hiji pilihan, kalayan hukum-hukum husus, aturan anu tangtu sareng gerak anu teratur; sareng kumaha éta asup sareng kaluar tina wangun ka wangun. Teras perhatikeun tetep ayana manusa. Manusa ngagentos pakean awak ieu unggal taun. Robahna awak ieu lumangsung ku diruksak sareng diwangunna sél-sél dina awak. Pangropéa ieu ogé dilakukeun ku bagian-bagian anu dicandak tina bahan lemes éta, anu janten gudang kadaharan sakumna anggota awak, anu disiapkeun ku Gusti Alloh ku hiji aturan husus. Teras tingali kaayaan bahan lemes éta: kumaha éta dibagi ku hiji aturan anu tangtu saluyu sareng kabutuhan anggota awak, sareng disebarkeun sacara teratur ka sakumna bagian awak ku hiji tata husus. Kitu deui, anu kedah diperhatikeun nyaéta bahan lemes éta dibagi salaku rejeki saatos diasakan dina opat dapur, ngalangkungan opat parobahan, sareng dibersihkeun ku opat saringan. Kitu deui, anu kedah diperhatikeun nyaéta bahan lemes éta mangrupa roh sareng ringkesan kadaharan. Kadaharan éta dikumpulkeun sareng diala tina sumber-sumber anu sumebar di alam unsur ku patokan anu teratur sareng tata husus. Sakumna tata, hukum sareng aturan ieu sadayana kaluar tina hiji maksud, hiji iradah sareng hiji hikmah. Leres, upamana, tina gerak anu teratur hiji zarah anu cicing dina panon Habib, ti unsur hawa atanapi unsur taneuh dina kaayaan sareng parobahan anu anéh tur pikahélokeun éta, kahartos yén zarah éta nalika dina taneuh parantos ditugaskeun kana panon Habib, sareng sapertos patugas dikirim sacara teratur ka tempat tugasna (diangkat). Leres, upami diperhatikeun ku paningal élmu, kahartos yén gerak zarah éta sanés buta-buta sareng sanés hasil kabeneran. Sabab zarah éta, dina tingkat mana waé anu diasupanana, nuturkeun aturan tingkat éta; kana kaayaan mana waé anu dipindahanana, damel nurutkeun hukum anu tangtu di dinya; sareng kana lapisan mana waé anu didatangan salaku sémah, diarahkeun kalayan gerak anu teratur. Cindekna: Jalma anu merhatikeun munculna anu kahiji henteu deui mamang ngeunaan munculna anu salajengna. Sakumaha diparéntahkeun ku Kangjeng Nabi ﷺ: «Naha jalma anu ningali munculna anu kahiji tiasa nampik munculna anu salajengna?» Sabab wangun anu kadua, nyaéta didamel anu kadua, langkung gampang tibatan wangun anu kahiji. Anu ngadamel ieu langkung gampang ngadamel éta. Upamana, dina ngawangun hiji divisi tentara pikeun kahiji kalina, lantaran anggota-anggotana henteu acan akrab sareng silih wawuh, sarta henteu acan nampi latihan sareng pangatik, janten sapertos batu anu henteu acan dipahat, aya loba kasusah dugi ka anggota-anggota éta ditempatkeun dina wangun divisi. Nanging saatos divisi kabentuk, nalika dibébaskeun tina tugas teras diajak deui pikeun nyekel pakarang, maranéhna gampang pisan ngumpul sareng ngawangun divisi. Wangun ieu langkung gampang tibatan anu saméméhna. Kitu deui, zarah awak anu parantos silih akrab, masing-masing terang tempatna sareng parantos janten lemes sapertos batu anu sakedik dipahat, saatos sumebar ku maot, nalika dina hasyr zarah asli sareng dasar éta diajak ngumpul kalayan idin Gusti Khâliq, ku tarompét Israfil, éta ngumpul kalayan gampang pisan sareng ngawangun deui awak manusa sapertos baheula. Sanaos kitu, pikeun kakawasaan azali anu pangageungna sapertos anu pangleutikna; henteu aya hiji hal ogé anu tiasa beurat pikeun kakawasaan éta. Sobat! Nurutkeun lahirna, dina hasyr bagian asli sareng bagian tambahan dibalikeun babarengan. Leres, makruhna motong kuku sareng rambut nalika junub, sareng sunnahna ngubur unggal bagian anu misah tina awak di hiji tempat, mangrupa isarat kana éta. Nanging nurutkeun hasil nalungtik, sabagian zarah anu disebut «ajb adz-dzanab» mangrupa siki manusa sapertos siki tutuwuhan, sareng dina hasyr awak manusa kabentuk ku tumuwuh tur mekar dina zarah éta. Ari dalil adil anu diisaratkeun ku ayat kadua: Leres, urang ningali yén ilaharna jalma zalim anu telenges tur durhaka hirup pohara tenang di tengah nikmat sareng ni'mat. Urang ogé ningali yén jalma polos, taat agama, miskin sareng dizaliman maot di handapeun kasusah, hina, panghinaan sareng kakawasaan paksa. Teras maot sumping sareng nyandak duanana. Tina kaayaan ieu muncul bau zalim. Padahal ku kasaksian jagat raya, adil sareng hikmah Ilahi beresih tur suci tina zalim. Ku kituna, supados adil Ilahi tajalli kalayan harti anu sampurna, kedah aya hasyr sareng pangadilan anu pangageungna, supados anu hiji nampi hukuman, anu séjén nampi ganjaran. ﻭَ بِالْاٰخِرَةِ ﻫُﻢْ ﻳُﻮﻗِﻨُﻮﻥَ Susunan sareng aturan anu aya di antara kecap-kecap dina kalimah ieu: 1- ﻭ, anu ngedalkeun dihijikeunana kalimah ieu sareng anu saméméhna, dijadikeun athaf lantaran, supados rukun iman ieu disebutkeun sacara écés di dieu, kalimah ieu kedah dihususkeun tina kalimah saméméhna anu disebutkeun sacara umum. 2- Kecap بِالْاٰخِرَةِ, anu ngedalkeun harti ngan ukur ku ditempatkeun di payun, mangrupa panyindiran yén aherat anu diiman ku sabagian Ahli Kitab sanés aherat anu saéstuna. Sabab sakumaha dicaritakeun ku ayat mulya ﻟَﻦْ ﺗَﻤَﺴَّﻨَﺎ ﺍﻟﻨَّﺎﺭُ اِلَّا ﺍَﻳَّﺎﻣًﺎ ﻣَﻌْﺪُﻭﺩَﺓً, tina omonganana sapertos «Seuneu naraka mah moal terus ngaduruk kami! Ngan bakal ngaduruk sababaraha dinten», sareng dina hiji segi tina nampik sareng mungkir nikmat jasmani, kahartos yén aherat anu dipikawanoh ku maranéhna mangrupa aherat majaz. 3- Partikel ﺍَﻝْ, anu ditunda pikeun méré isarat kana hal anu dipikawanoh, méré isarat kana aherat anu dipikawanoh anu disebutkeun dina basa sakumna kitab samawi. Atanapi méré isarat kana hakékat anu disebat aherat, anu aya di payuneun panon akal ku dalil fitri anu disebutkeun. 4- Ungkara aherat dipilih pikeun sipat munculna anu diandaikeun, pikeun ngarahkeun pikiran kana munculna anu kahiji sareng ku ngalih tina éta némbongkeun jalan kamungkinan pikeun munculna anu salajengna. 5- Tibatan kecap ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ, anu ngedalkeun ngabenerkeun sareng yakin babarengan, ungkara ﻳُﻮﻗِﻨُﻮﻥَ mangrupa isarat yén, lantaran pasualan hasyr mangrupakeun tempat ngumpulna mamang sareng syubhat, yakin sareng mastikeun langkung penting tibatan ngabenerkeun. Atanapi isarat yén iman anu diaku ku Ahli Kitab sanés iman, lantaran kosong tina yakin. ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ ﻋَﻠٰﻰ ﻫُﺪًﻯ ﻣِﻦْ ﺭَﺑِّﻬِﻢْ Sumber-sumber anu méré isarat kana pangajaran lemes dina kalimah ieu nyaéta: 1- Susunan kalimah ieu sareng kalimah saméméhna. 2- Isarat indrawi ku ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ. 3- Jauh dina ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ. 4- Luhur dina ﻋَﻠٰﻰ. 5- Henteu tangtu dina ﻫُﺪًﻯ. 6- Pangatik dina ﻣِﻦْ 7- ﺭَﺑِّﻬِﻢْ; ieu tujuh sumber. KAHIJI: Hubungan anu ngahijikeun kalimah ieu sareng anu saméméhna. Hubungan kahiji: Kalimah ieu waleran kana tilu pananya anu timbul tina anu saméméhna. Kahiji: Waleran pikeun nu nanya anu hoyong ningali jalma-jalma anu linggih dina singgasana hidayah, bari nganggo sipat-sipat anu saé anu timbul tina hidayah. Kadua: Waleran ka nu ngadangukeun anu nanya, «Naha jalma-jalma éta pantes sareng dihususkeun pikeun hidayah?» Hartina alesan sareng sababna nyaéta sipat-sipat anu diisaratkeun ku ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ. PATAROSAN: Disebutkeunana sipat-sipat anu parantos disebutkeun sacara rinci némbongkeun sabab langkung écés tibatan pedaran global dina kecap ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ? WALERAN: Pedaran global sakapeung langkung écés tibatan anu rinci. Utamana nalika anu dipikahoyong diwangun ku sababaraha hal, lantaran bodo atanapi poho nu ngadangukeun, ngaluarkeun sabab ku ngahijikeun bagian-bagian éta susunan janten hésé. Katilu: Waleran pikeun nu nanya, «Naon hasil, buah, nikmat sareng ni'mat dina hidayah?» Hartina dina hidayah aya bagja dua alam. Hasil hidayah nyaéta hidayah sorangan. Buah hidayah nyaéta hidayah éta sorangan. Sabab hidayah dina dirina ni'mat anu ageung, nikmat nurani sareng sawarga roh (sapertos kasasaran téh naraka roh), sareng engké ngahasilkeun salamet sareng bagja aherat. SUMBER KADUA: Isarat indrawi anu dilakukeun ku ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ. Ieu mangrupikeun isarat yén nyebutkeun sababaraha sipat hiji hal janten sabab éta hal ngajanggélék dina pikiran, aya dina akal sareng karasa ku indra dina lamunan. Sanaos kitu, tina nyebutkeunana saméméhna timbul hal anu parantos dikenal. Dipikawanohna ku disebutkeun ieu muka lawang kana dipikawanohna di luar. Tina dipikawanohna di luar, écés yén maranéhna jalma anu pinunjul tur istiméwa; nalika jalma di antara umat manusa muka panon sareng ningali, sorot maranéhna anu pangheulana neunggeul panon. SUMBER KATILU: ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ, anu ngedalkeun jauh: dipintonkeunana maranéhna jauh, sanajan dina sababaraha hal deukeut, mangrupikeun isarat yén éta isarat majaz kana luhurna tingkatna. Sabab nalika ningali anu aya di jauh, anu pangjangkungna anu katingali. Sanaos kitu, upami jauh dina mangsa sareng tempat dihaja sacara saéstuna, éta langkung saluyu sareng balaghah. Sabab sakumna abad nyebutkeun ayat ieu sapertos abad kabagjaan. Ku kituna, isarat anu dilakukeun ku ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ méré isarat kana barisan-barisan pangheulana. Dina segi ieu, jauhna saéstuna, sanés majaz. Ku sabab éta, dipintonkeunana maranéhna ku isarat indrawi sanajan saéstuna jauh dina mangsa sareng tempat, mangrupikeun isarat kana kaagungan sareng luhurna tingkatna. SUMBER KAOPAT: Kecap ﻋَﻠٰﻰ, anu ngedalkeun luhur. Sobat! Di antara barang sareng hal-hal aya hubungan anu ngajadikeunana sapertos eunteung. Masing-masing némbongkeun anu séjén. Nalika ningali anu hiji, anu séjén katingali. Upamana, sakumaha sapotong kaca némbongkeun gurun anu ageung, sakapeung hiji kecap némbongkeun ka anjeun lalampahan anu panjang tur dina lamunan. Hiji kecap mawa kajadian anu pohara pikahélokeun ka payuneun panon anjeun sareng ngagambarkeunana. Atanapi hiji kalam nyandak pikiran anjeun, mawa sareng ngajak ngurilingan nepi ka alam gambaran. Upamana kecap ﺑَﺎﺭَﺯَ mawa medan perang, kecap ﺛَﻤَﺮَﺓٌ mawa kebon buah anu ageung kana pikiran manusa. Ku sabab ieu, kecap ﻋَﻠٰﻰ di dieu disebutkeun kalayan maksud muka jandéla kana gaya ibarat sareng némbongkeunana. Kieu: Siga hidayah Ilahi téh hiji Buraq anu dikirim ka jalma mukmin. Jalma mukmin numpak éta di jalan anu lempeng sareng ngaléngkah kana singgasana kasampurnaan. SUMBER KALIMA: Henteu tangtu dina ﻫُﺪًﻯ. Upami hiji nakirah disebutkeun deui minangka ma'rifah, éta ma'rifah sami sareng éta nakirah. Nanging upami éta nakirah disebutkeun minangka nakirah, ilaharna duanana henteu tiasa sami. Dumasar kaédah ieu, ﻫُﺪًﻯ, anu diulang minangka nakirah, henteu sami sareng ﻫُﺪًﻯ anu saméméhna. Ngan ﻫُﺪًﻯ anu saméméhna nyaéta masdar. Anu kadua hasil tina masdar, sarta sipat anu husus tur teguh anu mangrupa buah anu kahiji. SUMBER KAGENEP: Sanajan tina kecap ﻣِﻦْ, anu ngedalkeun yén hidayah ti Alloh, di dieu karasa aya paksaan, saéstuna sanés paksaan. Sabab nalika maranéhna maju kana hidayah anu mangrupa hasil tina masdar kalayan pilihan sabagianna, Gusti Alloh nyiptakeun sareng maparin hidayah anu mangrupa sipat teguh éta. Hartina ihtida, nyaéta maju kana hidayah, aya dina lingkup usaha sareng pilihan maranéhna. Nanging hidayah anu mangrupa sipat teguh ti Alloh. SUMBER KATUJUH: Kecap ﺭَﺏِّ, anu ngedalkeun pangatik. Dipilihna kecap ieu di dieu mangrupikeun isarat yén, sakumaha ngatik maranéhna ku rejeki mangrupa syuunat rububiyah, dipaparin kadaharan ku hidayah ogé mangrupa syuunat rububiyah. ﻭَﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ ﻫُﻢُ ﺍﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮﻥَ Sumber pangajaran lemes dina kalimah ieu: 1- Athaf ku ﻭ. 2- Diulangna ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ. 3- Partikel ﻫُﻢْ 4- ﺍَﻝْ, anu mangrupa kecap gaganti pamisah. 5- Ngantunkeun ﻣُﻔْﻠِﺤُﻮﻥَ umum sareng mutlak ku henteu nyebutkeun jalan-jalan salamet; mangrupa lima sumber. KAHIJI: Athaf anu dilakukeun ku ﻭ didamel dumasar hubungan anu aya di antara dua kalimah. Sabab ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ anu kahiji méré isarat kana buah hidayah, anu mangrupa bagja anu langsung ﴾ﻋَﺎﺟِﻠَﻪ﴿. ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ anu kadua méré isarat kana buah hidayah anu bakal datang ﴾ﺍٰﺟِﻠَﻪ﴿. Leres, unggal ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ mangrupa cindekan sareng pedaran ringkes pikeun anu saméméhna. Nanging ku nyandak rukun Islam salaku sumber, ngahubungkeun ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ kahiji kana ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ kahiji sareng ngahususkeun duanana pikeun jalma mukmin anu henteu tiasa maca nyerat; kitu deui ku nyandak rukun iman sareng yakin salaku sumber, ngahubungkeun ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ kadua kana ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ kadua sareng ngarujukkeun duanana ka jalma mukmin Ahli Kitab, langkung utama. KADUA: Diulangna ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ mangrupikeun isarat yén dua bagja éta mangrupa tujuan sareng sabab anu mandiri tur béda, boh pikeun hidayah boh pikeun pujian maranéhna. Nanging langkung utama yén ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ anu kadua, babarengan sareng hukumna, méré isarat kana ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ kahiji. KATILU: ﻫُﻢْ, anu mangrupa kecap gaganti pamisah, salian negeskeun harti ngan ukur anu didamel ku kalimah ieu, minangka panyindiran ka Ahli Kitab anu henteu iman ka Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, ogé ngawengku hiji pangajaran lemes anu saé. Kieu: Kecap gaganti ﻫُﻢْ, anu aya di antara mubtada sareng khabar, ngajadikeun mubtada minangka mubtada pikeun loba khabar. Nangtukeun khabar sapertos ieu ogé dipasrahkeun ka lamunan. Hartina, ku ngajukeun ka lamunan yén khabar henteu diwatesan sareng ditangtoskeun, éta ngajak lamunan pikeun milarian khabar anu merenah. Sakumaha ku nyandak Zeyd anjeun tiasa nguntaykeun loba hukum tina sipat-sipat Zeyd, sapertos «Zeyd téh ahli élmu, Zeyd téh mulya, Zeyd téh saé», kitu deui saatos ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ, kecap gaganti ﻫُﻢْ, ku ngagerakkeun lamunan, ngajadikeun lamunan nyusun loba hukum sareng kalimah anu merenah sareng sipat-sipatna, sapertos «Maranéhna salamet tina seuneu», «Maranéhna asup ka sawarga», «Maranéhna dipaparin ningali Gusti», sareng anu sarupa. KAOPAT: Dina kecap ﺍَﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮﻥَ, ﺍَﻝْ mangrupikeun isarat kana ngagambarkeun hakékat. Siga ngucapkeun ku basa kaayaanana: «Upami anjeun hoyong ningali hakékat jalma anu salamet, tingali eunteung ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ, éta bakal ngajanggélék ka anjeun.» Atanapi isarat kana nangtukeun sareng ngabédakeun maranéhna. Siga ngucapkeun: «Upami anjeun hoyong mikawanoh jalma anu salamet, tingali ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ, maranéhna aya di jerona.» Atanapi isarat kana hukum anu écés tur nyata. KALIMA: Mutlakna kecap ﺍَﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮﻥَ, anu henteu nangtukeun jalan salamet sareng luput, pikeun ngajadikeun umum. Kieu: Anu jadi pamiarsa Al-Qur'an nyaéta loba pisan lapisan, anu tujuan sareng kahayangna béda-béda: sabagianna hoyong salamet tina seuneu, sabagianna hoyong asup ka sawarga, sabagianna hoyong dipaparin ningali Gusti. Lapisan éta miboga loba kahayang sapertos ieu. Al-Qur'an anu mulya ngantunkeun kecap ﺍَﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮﻥَ umum sareng mutlak, supados unggal jalma ngudag anu dipikahoyong.