PANCARAN CAHYA KADUA
Nyakup sadayanana Al-Qur'an nu luar biasa. Pancaran cahya ieu ngandung lima kilatan cahya. KILATAN CAHYA KAHIJI: Nyakup sadayanana dina lafazna. Tangtos, tina ayat-ayat nu disebat dina Kalimah-Kalimah sateuacanna ogé dina Kalimah ieu, nyakup sadayana ieu katingal écés. Leres, sakumaha isyarat hadis ﻟِﻜُﻞّ ﺍٰﻳَﺔٍ ﻇَﻬْﺮٌ ﻭَﺑَﻄْﻦٌ ﻭَﺣَﺪٌّ ﻭَﻣُﻄَّﻠَﻊٌ ﻭَ ﻟِﻜُﻞٍّ ﺷُﺠُﻮﻥٌ ﻭَﻏُﺼُﻮﻥٌ ﻭَﻓُﻨُﻮﻥٌ, lafaz-lafaz Al-Qur'an disusun ku hiji cara dugi ka unggal kalimah, malah unggal kecap, malah unggal aksara, malah sakapeung hiji cicing, boga seueur jihat. Ka masing-masing nu diajak nyarios, Al-Qur'an masihan bagéanna tina panto nu béda-béda. Upamina ﻭَ ﺍﻟْﺠِﺒَﺎﻝَ ﺍَﻭْﺗَﺎﺩًﺍ, hartosna "Kami Ngadamel gunung-gunung minangka patok sareng tihang pikeun bumi aranjeun", téh hiji kalimah. Bagéan jalma awam tina ieu kalimah: Anjeunna ningali gunung-gunung nu lahirna saperti patok-patok nu dipancegkeun kana taneuh, mikiran mangpaat sareng ni'mat di jerona, sareng sukur ka Gusti Khâliq-na. Bagéan saurang ahli syair tina ieu kalimah: Anjeunna ngabayangkeun bumi minangka tatapakan; kubah langit minangka kémah héjo nu agung, nu diteundeun di luhurna tur dihias ku lampu-lampu listrik; gunung-gunung nu katingal dina wangun bunderan cakrawala sareng dina tungtung langit, minangka patok-patok éta kémah. Anjeunna ngabakti kalayan hélok ka Gusti Nu Ngadamel Dzul-Jalâl-na. Bagéan saurang sastrawan nu linggih dina kémah tina ieu kalimah: Anjeunna ngabayangkeun beungeut bumi minangka gurun sareng tanah lapang; runtuyan gunung minangka kémah-kémah Badui nu seueur pisan sareng rupa-rupa pisan; saolah-olah lapisan taneuh dihamparkeun dina luhur tihang-tihang nu jangkung, sareng pucuk-pucuk mancung éta tihang ngangkat tabir taneuh éta, minangka tempat cicing seueur pisan mahluk nu béda-béda nu silih nyanghareup. Anjeunna sujud kalayan hélok ka Gusti Fâthir Dzul-Jalâl-na, Nu kalayan gampil Ngadegkeun sareng Nempatkeun mahluk-mahluk nu ageung tur agung éta dina beungeut bumi sapertos kémah-kémah. Bagéan saurang sastrawan ahli géografi tina éta kalimah: Anjeunna mikiran bumi minangka parahu nu ngambang dina sagara hawa atanapi éter, sareng gunung-gunung minangka patok-patok sareng tihang-tihang nu dipancegkeun dina éta parahu pikeun netepkeun sareng nyaimbangkeunana. Ka Gusti Qadîr Dzul-Kamâl Nu Ngadamel bumi nu agung éta saperti parahu nu tartib, Nempatkeun urang di jerona sareng Ngiderkeun urang ka unggal penjuru alam, anjeunna nyaur ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ ﻣَﺎﺍَﻋْﻈَﻢَ ﺷَﺎﻧُﻚَ. Bagéan saurang ahli hikmah nu ahli dina peradaban sareng kaayaan masarakat tina ieu kalimah: Anjeunna ngartos bumi minangka imah, sareng tihang éta imah nyaéta kahirupan sato; tihang kahirupan sato nyaéta cai, hawa sareng taneuh, nu mangrupa sarat-sarat kahirupan. Tihang sareng patok cai, hawa sareng taneuh nyaéta gunung-gunung. Margi gunung-gunung mangrupa gudang cai, sisir hawa (ngendepkeun gas-gas nu ngabahayakeun sareng ngaberesihan hawa), pangriksa taneuh (miarana tina ranca sareng serbuan laut), sareng gudang kabutuhan-kabutuhan kahirupan manusa sanés. Anjeunna muji sareng ngagungkeun kalayan ta'zim nu sampurna ka Gusti Nu Ngadamel Dzul-Jalâl wal-Ikrâm, Nu ku cara ieu Ngajantenkeun gunung-gunung nu agung minangka tihang pikeun bumi nu mangrupa imah kahirupan urang sareng Netepkeunana minangka nu nyimpen harta pikeun pangupa jiwa urang. Bagéan saurang filsuf élmu alam tina ieu kalimah nyaéta: Anjeunna ngartos yén lini sareng oyag nu lahir tina sababaraha parobahan sareng campuran dina jero bumi janten tengtrem ku mucunghulna gunung-gunung; yén mucunghulna gunung-gunung mangrupa sabab tetepna bumi dina jalur sareng porosna, sareng henteu kaluar tina jalur sataunna ku oyag lini; sareng yén bendu sareng amarah bumi janten tengtrem ku ngambekan tina liang-liang gunung; anjeunna sagemblengna iman. Anjeunna nyaur ﺍَﻟْﺤِﻜْﻤَﺔُ ﻟِﻠّٰﻪِ. Upamina, dina ﺍَﻥَّ ﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضَ ﻛَﺎﻧَﺘَﺎ ﺭَﺗْﻘًﺎ ﻓَﻔَﺘَﻘْﻨَﺎﻫُﻤَﺎ, kecap ﺭَﺗْﻘًﺎ ngajantenkeun saurang alim nu henteu kacampur ku paluruh filsafat ngartos sapertos kieu: Nalika langit herang tanpa méga, bumi garing tanpa kahirupan, dina kaayaan nu henteu tiasa ngalahirkeun, muka langit ku hujan, muka bumi ku tutuwuhan, sareng Nyiptakeun sadaya mahluk hirup tina éta cai dina hiji wangun nikah sareng silih ngabuahan, mangrupa pagawéan Gusti Qadîr Dzul-Jalâl; beungeut bumi mangrupa kebon-Na nu alit sareng méga-méga nu mangrupa tabir raray langit mangrupa spons dina kebon-Na; anjeunna ngartos, teras sujud ka agungna kudrat-Na. Sareng ka saurang ahli hikmah nu taliti, éta kecap ngajantenkeun ngartos sapertos kieu: Dina awal panyiptaan, langit sareng bumi mangrupa gumpalan-gumpalan nu tanpa wangun, adonan baseuh nu tanpa mangpaat, zat-zat nu ngahiji tanpa turunan sareng tanpa mahluk; Gusti Fâthir Nu Hakîm Muka sareng Ngalegaan éta, Maparin wangun nu éndah, rupa nu aya mangpaatna, sareng Ngajantenkeunana sumber mahluk-mahluk nu dihias tur seueur; anjeunna ngartos. Anjeunna hélok ku lega hikmah-Na. Ka filsuf jaman anyar, kecap ieu ngajantenkeun ngartos sapertos kieu: Bumi urang sareng planét-planét sanés nu ngawangun runtuyan panonpoé, dina awalna ngahiji sareng panonpoé dina wangun adonan nu henteu acan kabuka; Gusti Qadîr Nu Qayyûm Muka éta adonan, Nempatkeun planét-planét hiji-hiji di tempatna, Ngantepkeun panonpoé di dinya sareng Nyumpingkeun bumi urang ka dieu, Ngahamparkeun taneuh ka bumi, Ngahujankeun hujan ti jihat langit, Nyebarkeun cahya ti panonpoé, Ngahirupkeun dunya sareng Nempatkeun urang di jerona; anjeunna ngartos, ngaluarkeun sirahna tina ranca tabiat, sareng nyaur ﺍٰﻣَﻨْﺖُ ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟْﻮَﺍﺣِﺪِ الْاَحَدِ. Upamina, dina ﻭَ ﺍﻟﺸَّﻤْﺲُ ﺗَﺠْﺮِﻯ ﻟِﻤُﺴْﺘَﻘَﺮٍّﻟَﻬَﺎ, "lam" ngedalkeun hartina sorangan ogé harti "fi" sareng harti "ila". Tah "lam" dina ﻟِﻤُﺴْﺘَﻘَﺮٍّ, ku jalma awam ditingali dina harti "ila", sareng anjeunna ngartos yén panonpoé nu pikeun aranjeun mangrupa lampu nu obah, nu nyaangan sareng ngahaneutan, tangtos dina hiji dinten lalampahanana bakal réngsé, bakal dugi ka tempat cicingna, tur bakal nyandak hiji wangun nu henteu méré mangpaat ka aranjeun. Anjeunna ogé mikiran ni'mat-ni'mat agung nu ditalikeun ku Gusti Khâliq Dzul-Jalâl kana panonpoé, sareng nyaur "Subhanalloh, Alhamdulillah". Sareng ka saurang alim ogé, éta "lam" ditémbongkeun dina harti "ila". Nanging anjeunna ngabayangkeun panonpoé sanés ngan minangka lampu, nanging minangka taropong anyaman dina anyaman-anyaman Rabb nu dianyam dina alat anyaman usum semi sareng usum panas; minangka mangsi serat-serat Alloh Nu Shamad nu ditulis dina kaca-kaca wengi sareng siang, minangka wadah mangsi cahya; anjeunna mikiran katartiban-katartiban alam nu puteran lahiriah panonpoé mangrupa tandana sareng nu ditémbongkeun ku isyaratna, teras sujud, nyaur "Mâsyâalloh" pikeun seni Gusti Nu Ngadamel Nu Hakîm sareng "Bârakalloh" pikeun hikmah-Na. Sareng ka filsuf ahli kosmografi, "lam" dina harti "fi" ngajantenkeun ngartos sapertos kieu: Panonpoé, kalayan puteran saperti pér dina puseurna sorangan sareng dina porosna, ngatur sareng ngagerakkeun runtuyanana ku paréntah Ilahi. Ka Gusti Nu Ngadamel Dzul-Jalâl Nu Nyiptakeun sareng Ngatur jam nu agung sapertos kieu, anjeunna nyaur ﺍَﻟْﻌَﻈَﻤَﺔُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻭَﺍﻟْﻘُﺪْﺭَﺓُ ﻟِﻠّٰﻪِ kalayan hélok sareng pangajén nu sampurna, ngantepkeun filsafat sareng lebet kana hikmah Al-Qur'an. Sareng ka saurang ahli hikmah nu taliti, "lam" ieu dipahamkeun dina harti sabab ogé harti tempat, teras ngajantenkeun ngartos sapertos kieu: "Gusti Nu Ngadamel Nu Hakîm ngajantenkeun sabab-sabab lahiriah minangka tabir pikeun pagawéan-Na; ku kituna, ku hiji hukum Ilahi nu dingaranan daya panarik umum, Mantenna parantos Ngabeungkeut planét-planét kana panonpoé saperti batu-batu bandring, sareng ku daya panarik éta, Ngiderkeun planét-planét ku gerakan nu béda-béda nanging tartib dina bunderan hikmah-Na, sareng pikeun ngalahirkeun daya panarik éta, Mantenna Ngajantenkeun gerakan panonpoé dina puseurna sorangan minangka sabab lahiriah. Hartina, harti ﻟِﻤُﺴْﺘَﻘَﺮٍّ nyaéta ﻓِﻰ ﻣُﺴْﺘَﻘَﺮٍّ ﻟَﻬَﺎِ لِاسْتِقْرَارِمَنْظُومَتِهَا, nyaéta panonpoé obah dina tempat cicingna sorangan kanggo tetep sareng tartibna runtuyanana. Margi aya hiji kabiasaan Ilahi, hiji hukum Rabb, nu saolah-olah gerakan ngalahirkeun panas, panas ngalahirkeun kakuatan sareng kakuatan ngalahirkeun daya panarik sacara lahiriah." Tah nalika ahli hikmah ieu ngartos hikmah sapertos kitu tina hiji aksara Al-Qur'an, anjeunna nyaur: "Alhamdulillah, dina Al-Qur'an aya hikmah nu leres; filsafat ku abdi henteu dipeunteun lima para waé." Sareng ka jalma nu gaduh pikiran sareng haté puitis, tina ieu "lam" sareng tetepna, harti sapertos kieu kahartos: "Panonpoé téh tangkal nu caang. Planét-planét mangrupa buah-buahna nu obah. Béda sareng tatangkalan, panonpoé ngageter, supados buah-buah éta henteu murag. Upami henteu ngageter, buah-buah éta bakal murag sareng paburencay." Ogé anjeunna tiasa ngabayangkeun: "Panonpoé mangrupa pamingpin zikir nu kataji. Di puseur bunderan zikir, anjeunna zikir kalayan kataji sareng ngajantenkeun batur zikir." Dina hiji risalah, abdi parantos nyaur ngeunaan ieu harti sapertos kieu: "Leres, panonpoé mangrupa tangkal nu bubuahan; anjeunna ngageter supados buah-buahna nu ngider henteu murag. Upami ku cicingna anjeunna tetep henteu gerak, daya panarik bakal kabur; mahluk-mahlukna nu kataji tur tartib bakal nangis di rohangan." Ogé upamina, dina ﺍُﻭﻟٰﺌِﻚَ ﻫُﻢُ ﺍﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮﻥَ aya hiji cicing, aya hiji harti nu henteu diwatesan. Henteu ditangtukeun naon nu bakal dihontal ku aranjeunna. Supados masing-masing tiasa manggihan nu dipikahayang di jerona. Kecapna diucapkeun sakedik, supados hartina panjang. Margi tujuan sawaréh nu diajak nyarios nyaéta salamet tina seuneu. Sawaréh ngan mikiran sawarga. Sawaréh hoyong kabagjaan langgeng. Sawaréh ngan neda rido Ilahi. Sawaréh nganggap ningali Alloh minangka tujuan nu diharepkeun, sareng saterasna... Di seueur pisan tempat sapertos kieu, Al-Qur'an ngantepkeun kecapna tanpa wates, supados nyakup sadayana. Ngaleungitkeun sawaréh kecap, supados ngedalkeun seueur harti. Pondokkeun, supados unggal jalma gaduh bagéan. Tah dawuhanana ﺍَﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮﻥَ. Henteu ditangtukeun naon nu bakal dihontal ku aranjeunna. Saolah-olah ku cicing éta dawuhanana: "Hé kaum Muslimin! Wartos gumbira kanggo aranjeun. Hé jalma nu takwa! Anjeun bakal salamet tina naraka. Hé jalma salih! Anjeun bakal ngahontal sawarga. Hé ahli makrifat! Anjeun bakal ngahontal rido Ilahi. Hé nu pinuh ku kanyaah! Anjeun bakal dipaparin ningali Alloh." Sareng saterasna... Tah tina rébuan conto Al-Qur'an dina jihat nyakup sadayanana lafaz, abdi sadaya ngan parantos nyandak hiji-hiji conto tina kalimah, kecap, aksara sareng cicing minangka conto. Anjeun tiasa nimbangkeun ayat sareng carita-carita dumasar kana ieu. Upamina, ayat ﻓَﺎﻋْﻠَﻢْ ﺍَﻧَّﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَﺍﺳْﺘَﻐْﻔِﺮْ ﻟِﺬَﻧْﺒِﻚَ boga seueur pisan jihat sareng sakitu seueur tingkatan, dugi ka sadaya tingkatan wali, dina sadaya lalampahan sareng darajatna, ningali pangabutuhna kana ieu ayat, tur nyandak katuangan batin sareng harti seger nu saluyu sareng tingkatanana tina ieu ayat. Margi "Alloh" mangrupa Asma Nu Nyakup Sadayana, di jerona aya tauhid sakitu lobana Asmaul Husna. ﺍَﻯْ لَا ﺭَﺯَّﺍﻕَ اِلَّا ﻫُﻮَ ٭ لَا ﺧَﺎﻟِﻖَ اِلَّا ﻫُﻮَ ٭ لَا ﺭَﺣْﻤٰﻦَ اِلَّا ﻫُﻮَ Sareng saterasna... Ogé upamina, tina carita-carita Al-Qur'an, carita Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm boga rébuan mangpaat, saperti iteuk Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm. Dina éta carita aya seueur tujuan sareng seueur pisan jihat, saperti nenangkeun sareng ngalilipur Kangjeng Nabi ﷺ, ngancam jalma-jalma kafir, ngébréhkeun goréngna jalma-jalma munafik sareng nyarékan kaum Yahudi. Ku margi éta, caritana diulang dina surah-surah. Di unggal tempat, babarengan sareng ngedalkeun sadaya tujuan, ngan hiji nu janten tujuan utama, sedengkeun nu sanés tetep nuturkeunana. Upami anjeun nyaur: Kumaha urang tiasa uninga yén Al-Qur'an maksudkeun sareng masihan isyarat kana sadaya harti dina conto-conto nu parantos kaliwat? WALERAN: Ku margi Al-Qur'an mangrupa khutbah azali. Ogé nyarios sareng masihan pangajaran ka sadaya anak Adam nu béda-béda, nu linggih ngajarajar dina tingkatan-tingkatan ngalangkungan jaman sareng di tukangeun jaman-jaman éta. Tangtos Al-Qur'an bakal ngasupkeun sareng maksudkeun sababaraha harti dumasar kana rupa-rupa pamahaman éta, sareng bakal nempatkeun tanda-tanda pikeun maksudna. Leres, dina İşaratü'l-İ'caz parantos dibuktikeun sababaraha harti kecap-kecap Al-Qur'an, saperti harti-harti di dieu, ku kaidah élmu saraf sareng nahwu, ku kaidah élmu bayan sareng ma'ani, sareng ku hukum élmu balaghah. Babarengan sareng éta, kalayan sarat leres dumasar kana élmu-élmu basa Arab sareng leres dumasar kana dasar-dasar agama, sadaya jihat sareng harti nu ditampi dina élmu ma'ani, luyu dina élmu bayan sareng dipikaresep dina balaghah, mangrupa harti-harti Al-Qur'an, dumasar kana ijma ahli ijtihad, ahli tafsir, ahli usul agama sareng ahli usul fikih, sareng kasaksian tina béda pamadegan maranéhna. Pikeun harti-harti éta, Al-Qur'an parantos nempatkeun hiji-hiji tanda dumasar kana darajatna. Boh dina lafaz boh dina harti. Tanda maknawi éta masihan isyarat kana éta harti tina runtuyan kecap sateuacanna atanapi saatosna, atanapi tina ayat sanés. Ratusan rébu tafsir nu diserat ku para ahli tahqiq, sawaréhna dua puluh, tilu puluh, opat puluh sareng genep puluh, malah dalapan puluh jilid, mangrupa bukti nu pasti tur écés pikeun nyakup sadayanana sareng luar biasana lafaz Al-Qur'an. Kumaha waé... Upami dina ieu Kalimah abdi sadaya némbongkeun tanda nu nujul kana unggal harti kalayan hukum sareng kaidahna, bahasan bakal panjang pisan. Ku margi éta, abdi sadaya pondokkeun sareng sawaréhna dirujuk ka İşaratü'l-İ'caz. KILATAN CAHYA KADUA: Nyakup sadayanana dina hartina nu luar biasa. Leres, bari masihan sumber-sumber sadaya mujtahid, cita rasa sadaya ahli makrifat, kacondongan sadaya jalma nu parantos ngahontal tujuan, jalan sadaya jalma nu sampurna sareng mazhab sadaya ahli tahqiq tina gudang hartina; Al-Qur'an salawasna janten panungtun aranjeunna, dina kamajuanana unggal waktos janten pituduh aranjeunna, sareng tina gudang nu henteu tiasa béak éta nyebarkeun cahya-cahya kana jalan maranéhna; ieu dibenerkeun sareng disapukan ku sadayana. KILATAN CAHYA KATILU: Nyakup sadayanana dina élmuna nu luar biasa. Leres, sakumaha Al-Qur'an ngalirkeun rupa-rupa sareng seueur élmu syariat, rupa-rupa sareng seueur élmu hakékat, sareng rupa-rupa élmu tarekat nu henteu aya watesna tina sagara élmuna sorangan; Al-Qur'an ogé ngalirkeun kalayan tartib tur seueur hikmah sajati dina bunderan nu mungkin aya, élmu-élmu sajati dina wengkuan Wâjibul Wujûd sareng makrifat-makrifat nu jero dina bunderan aherat tina sagara éta. Upami conto kanggo kilatan cahya ieu dipasihkeun, hiji jilid kedah diserat. Ku kituna abdi sadaya ngan némbongkeun dua puluh lima Kalimah ieu minangka conto. Leres, hakékat-hakékat nu leres dina sakumna dua puluh lima Kalimah téh ngan dua puluh lima tétés tina sagara élmu Al-Qur'an. Upami aya kakirangan dina éta Kalimah-Kalimah, éta asalna tina pamahaman abdi nu kawates. KILATAN CAHYA KAOPAT: Nyakup sadayanana dina bahasan-bahasanna nu luar biasa. Leres, babarengan sareng ngumpulkeun bahasan-bahasan nu nyakup sadayana ngeunaan manusa sareng pancén manusa, alam sareng Gusti Khâliq alam, bumi sareng langit, dunya sareng aherat, mangsa baheula sareng mangsa payun, azali sareng abadi; ti diciptakeun tina nutfah dugi ka lebet ka kubur; ti adab tuang sareng kulem dugi ka bahasan qada sareng takdir; ti panyiptaan alam dina genep dinten dugi ka pancén-pancén angin dina niupna, nu ditunjuk ku sumpah-sumpah ﻭَﺍﻟﺬَّﺍﺭِﻳَﺎﺕِ٭وَالْمُرْسَلَاتِ; ﻳَﺤُﻮﻝُ ﺑَﻴْﻦَ ﺍﻟْﻤَﺮْﺀِ ﻭَﻗَﻠْﺒِﻪِ٭ﻭَﻣَﺎ ﺗَﺸَﺎﺅُﻥَ اِلَّا ﺍَﻥْ ﻳَﺸَﺎﺀَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ tina campur-Na kana haté sareng kahoyong manusa ku isyarat dugi ka ﻭَﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕُ ﻣَﻄْﻮِﻳَّﺎﺕٌ ﺑِﻴَﻤِﻴﻨِﻪِ, nyaéta Nyepeng sadaya langit dina hiji Cepengan-Na; ti ﻭَﺟَﻌَﻠْﻨَﺎ ﻓِﻴﻬَﺎ ﺟَﻨَّﺎﺕٍ ﻣِﻦْ ﻧَﺨِﻴﻞٍ ﻭَﺍَﻋْﻨَﺎﺏٍ, kembang, anggur sareng kurma bumi, dugi ka hakékat nu ahéng nu diedalkeun ku ﺍِﺫَﺍ ﺯُﻟْﺰِﻟَﺖِ الْاَرْضُ ﺯِﻟْﺰَﺍﻟَﻬَﺎ; ti posisi langit dina kaayaan ﺛُﻢَّ ﺍﺳْﺘَﻮٰﻯ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀِ ﻭَﻫِﻰَ ﺩُﺧَﺎﻥٌ, dugi ka peupeusna kalayan haseup sareng muragna béntang-béntangna tur paburencayna di rohangan nu henteu aya watesna; ti dibukana dunya pikeun cocoba dugi ka ditutupna; ti kubur nu mangrupa tempat pangheulana aherat, teras alam barzah, hasyr sareng sasak, dugi ka sawarga, dugi ka kabagjaan langgeng; tina kajadian-kajadian mangsa baheula, tina diciptakeunana awak Kangjeng Nabi Adam sareng pacogrégan dua putrana, dugi ka bah, dugi ka tilelepna kaum Fir'aun, dugi ka kajadian-kajadian penting sabagéan ageung nabi; sareng ti kajadian azali nu ditunjuk ku ﺍَﻟَﺴْﺖُ ﺑِﺮَﺑِّﻜُﻢْ, dugi ka kajadian abadi nu diedalkeun ku ﻭُﺟُﻮﻩٌ ﻳَﻮْﻣَﺌِﺬٍ ﻧَﺎ ﺿِﺮَﺓٌ ﺍِﻟٰﻰ ﺭَﺑِّﻬَﺎ ﻧَﺎﻇِﺮَﺓٌ; sadaya bahasan nu dasar tur penting dipedar ku hiji cara, dugi ka katerangan éta luyu sareng Gusti Zat Dzul-Jalâl Nu Ngatur sakumna alam saperti hiji karaton; Nu Muka sareng Nutup dunya sareng aherat saperti dua kamar; Nu Ngatur bumi saperti kebon sareng langit saperti hateup nu dihias ku lampu-lampuna; Nu Ningali mangsa baheula sareng mangsa payun saperti wengi sareng siang, minangka dua kaca nu hadir di payuneun Paningal-Na; sareng Nu Ningali azali sareng abadi, saperti kamari sareng dinten ieu, ku cara dua tungtung runtuyan Syuunat ngahiji sareng nyambung, janten saperti hiji waktos nu ayeuna. Sapertos hiji tukang ngadamel nyarioskeun dua imah nu diwangun sareng diurusna. Anjeunna nyusun rarancang, daptar sareng indéks padamelanana. Al-Qur'an ogé dina hiji gaya nu luyu sareng katerangan Gusti Zat Nu Ngadamel sareng Ngatur alam ieu, Nu Nyerat sareng Némbongkeun daptar sareng indéks pagawéan-Na, sareng —upami ungkara ieu diidinan— rarancang-Na. Tina jihat mana ogé, henteu katingal tapak dijieun-jieun sareng maksakeun diri. Henteu aya cacad niron, atanapi tanda hiji tipu daya, saolah-olah nyarios pikeun jalma sanés sareng ngabayangkeun dirina di tempat jalma éta; malah kateranganana nu murni, herang sareng caang, kalayan sadaya seriusna, sadaya murnina sareng sadaya tulusna, saperti cahya siang nyaur "Abdi sumping ti panonpoé", Al-Qur'an ogé nyaur "Abdi katerangan sareng dawuhan Gusti Khâliq alam." Leres, Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat, nu ngeusian dunya ku sora pangajén sareng pujian sareng lantunan hamd sareng sukur, nu ngarobah bumi janten tempat zikir, masjid sareng tempat ningali seni Ilahi, luyu sareng saha sareng tiasa janten dawuhan saha, salian ti Gusti Nu Ngadamel sareng Gusti Nu Maparin Ni'mat, Nu Ngahias dunya ieu ku karya seni nu langka, Ngeusianana ku ni'mat nu nikmat, Nu ku mikanyaah seni sareng miara ni'mat Nyebarkeun karya-karya ahéng seni-Na sakitu seueur sareng ni'mat-ni'mat-Na nu sakitu ajénna dina beungeut dunya, Nyusunana ngajajar, Ngahamparkeun sareng Ngarapihkeunana kalayan éndah dina beungeut bumi? Saha salian ti Mantenna nu tiasa ngaku éta minangka bogana? Éta tiasa janten dawuhan saha salian ti Mantenna? Cahya nu nyaangan dunya luyu sareng naon salian ti panonpoé? Katerangan Al-Qur'an nu muka rusiah alam sareng nyaangan alam, tiasa janten cahya saha salian ti Gusti Nu Mangrupa Panonpoé Azali? Saha nu mampuh ngadatangkeun nu sabanding atanapi nironna? Leres, mustahil Gusti Ahli Seni Nu Ngahias dunya ieu ku karya-karya seni-Na henteu Ngadawuh sareng manusa nu ngahargaan seni-Na. Ku margi Mantenna Ngadamel sareng Maha Uninga, tangtos Mantenna Ngadawuh. Ku margi Ngadawuh, tangtos nu luyu sareng dawuhan-Na nyaéta Al-Qur'an. Gusti Mâlikul Mulk Nu henteu Ngantepkeun pangaturan hiji kembang tanpa perhatosan, kumaha Mantenna tiasa Henteu Paduli kana hiji dawuhan nu ngagugah sakumna Karajaan-Na? Naha Mantenna bakal Nyandarkeun éta ka nu sanés sareng Ngajantenkeunana henteu aya ajénna? KILATAN CAHYA KALIMA: Nyakup sadayanana dina gaya sareng ringkesna Al-Qur'an nu luar biasa. Dina ieu aya lima cahya. Cahya Kahiji: Gaya Al-Qur'an boga sipat nyakup nu sakitu ahéngna, dugi ka hiji surah wungkul nyakup sagara Al-Qur'an nu ngalingkup alam. Hiji ayat wungkul nyakup gudang éta surah. Seuseueurna ayat, masing-masing mangrupa surah alit; seuseueurna surah, masing-masing mangrupa Al-Qur'an alit. Tah ieu, tina karingkesan nu mangrupa mu'jizat, mangrupa paparin pituduh nu ageung sareng hiji ngagampilkeun nu saé. Margi nalika unggal jalma peryogi Al-Qur'an unggal waktos, supados jalma-jalma nu henteu maca sakumna Al-Qur'an unggal waktos, lantaran kurang kapinteran atanapi sabab-sabab sanés, atanapi nu henteu mendak waktos sareng kasempetan kanggo maca, henteu kakurangan Al-Qur'an; unggal surah ngagaduhan kalungguhan minangka Al-Qur'an alit, malah unggal ayat nu panjang parantos janten saperti hiji surah pondok. Malah ahli paningal batin sapuk yén Al-Qur'an kakandung dina Fatihah, sareng Fatihah ogé kakandung dina Basmalah. Sedengkeun bukti ieu hakékat nyaéta ijma ahli tahqiq. Cahya Kadua: Ayat-ayat Al-Qur'an, kalayan harti nu ditunjukna sareng isyarat-isyaratna, nyakup sadaya rupa kalimah, makrifat sajati sareng kabutuhan manusa; saperti paréntah sareng larangan, jangji sareng ancaman, ngajak sareng nyingsieunan, larangan sareng pituduh, carita sareng ibarat, hukum sareng makrifat Ilahi, élmu-élmu alam, hukum-hukum sareng sarat-sarat kahirupan pribadi, kahirupan masarakat, kahirupan haté, kahirupan batin sareng kahirupan aherat; babarengan sareng ieu, harti nu diedalkeun ku ﺧُﺬْ ﻣَﺎ ﺷِﺌْﺖَ ﻟِﻤَﺎ ﺷِﺌْﺖَ, nyaéta "Kanggo sagala nu anjeun pikahayang, candak tina Al-Qur'an naon waé nu anjeun pikersa", parantos ditampi kalayan sakitu leresna, dugi ka janten kaasup babasan di antawis ahli hakékat. Dina ayat-ayat Al-Qur'an aya nyakup sadayana nu tiasa janten ubar pikeun unggal kasakit sareng katuangan pikeun unggal pangabutuh. Leres, kedah sapertos kitu. Margi panungtun mutlak sadaya tingkatan jalma nu sampurna, nu salawasna ngalangkungan tingkatan-tingkatan dina kamajuan, tangtos kedah pisan boga sipat ieu. Cahya Katilu: Karingkesan Al-Qur'an nu mangrupa mu'jizat. Sakapeung Al-Qur'an nyebat dua tungtung hiji runtuyan nu panjang ku hiji cara nu némbongkeun éta runtuyan kalayan saé. Ogé sakapeung Al-Qur'an ngasupkeun seueur bukti hiji pangakuan dina hiji kecap, sacara écés, ku isyarat, ku tanda sareng ku isyarat nu samar. Upamina, dina ﻭَﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪِ ﺧَﻠْﻖُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ ﺍَﻟْﺴِﻨَﺘِﻜُﻢْ ﻭَ ﺍَﻟْﻮَﺍﻧِﻜُﻢْ, ku nyebat awal sareng ahir runtuyan panyiptaan alam nu ngawangun runtuyan ayat-ayat sareng bukti-bukti kaésaan, Al-Qur'an némbongkeun runtuyan kadua, sareng ngajantenkeun runtuyan kahiji kabaca. Leres, darajat kahiji kaca-kaca alam nu nyaksian Gusti Nu Ngadamel Nu Hakîm nyaéta asal panyiptaan langit sareng bumi. Teras ngahias langit ku béntang sareng ngahirupkeun bumi ku mahluk-mahluk hirup, teras robahna usum-usum ku ditundukkeunana panonpoé sareng bulan, teras runtuyan Syuunat dina béda sareng puteran wengi sareng siang. Teras saterasna dugi ka sipat husus, béda sareng ciri pribadi raray sareng sora, nu mangrupa tempat kasrah pangsumebarna... Ku margi dina ciri pribadi raray unggal jalma, nu pangjauhna tina katartiban sareng pangkabukana pikeun campurna kabeneran tanpa maksud, aya katartiban nu pinuh ku hikmah tur matak hélok, sareng ditingalikeun yén kalam Gusti Ahli Hikmah Nu Kacida Ahli Senina parantos damel dina éta; tangtos kaca-kaca sanés nu katartibanana écés tiasa kahartos ku dirina sorangan, sareng némbongkeun Gusti Nu Ngukirna. Ogé ku margi dina asal panyiptaan langit sareng bumi nu agung katingal tapak seni sareng hikmah, tangtos tapak seni sareng ukiran hikmah Gusti Nu Ngadamel, Nu Nempatkeun langit sareng bumi kalayan hikmah minangka batu tatapakan dina wangunan karaton alam, kacida écésna dina bagéan-bagéan sanés karaton éta. Tah ieu ayat ngadamel karingkesan nu saé pisan, ku némbongkeun nu buni sareng nyumputkeun nu écés. Saéstuna, ti ﻓَﺴُﺒْﺤَﺎﻥَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺣِﻴﻦَ ﺗُﻤْﺴُﻮﻥَ dugi ka ﻭَﻟَﻪُ ﺍﻟْﻤَﺜَﻞُ الْاَعْلٰى ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ ﻭَﻫُﻮَ ﺍﻟْﻌَﺰِﻳﺰُ ﺍﻟْﺤَﻜِﻴﻢُ, runtuyan bukti nu genep kali dimimitian ku ﻭَﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪِ ﻭَﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪِ téh runtuyan permata, runtuyan cahya, runtuyan i'jaz sareng runtuyan karingkesan nu mangrupa mu'jizat. Haté abdi hoyong némbongkeun inten-inten nu buni dina gudang-gudang ieu. Nanging kumaha deui, tempat ieu henteu mampuh nampung. Abdi ngantoskeun ka waktos sanés sareng kanggo ayeuna henteu muka éta panto. Ogé contona ﻓَﺎَﺭْﺳِﻠُﻮﻥِ ﻳُﻮﺳُﻒُ ﺍَﻳُّﻬَﺎ ﺍﻟﺼِّﺪِّﻳﻖُ ﻓَﺎَﺭْﺳِﻠُﻮﻥِ Di antawis kalimah éta sareng kecap ﻳُﻮﺳُﻒُ aya ieu: ﺍِﻟٰﻰ ﻳُﻮﺳُﻒَ لَاسْتَعْبَرَمِنْهُا ﻟﺮُّﺅْﻳَﺎ ﻓَﺎَﺭْﺳَﻠُﻮﻩُ ﻓَﺬَﻫَﺐَ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﺴِّﺠْﻦِ ﻭَ ﻗَﺎﻝَ ﻳُﻮﺳُﻒُ Hartina, sanaos Al-Qur'an ngumpulkeun sareng ngaringkes lima kalimah kana hiji kalimah, Al-Qur'an henteu ngaruksak écésna sareng henteu nyusahkeun pamahaman. Ogé contona ﺍَﻟَّﺬِﻯ ﺟَﻌَﻞَ ﻟَﻜُﻢْ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺸَّﺠَﺮِ الْاَخْضَرِ ﻧَﺎﺭًﺍ Ka panampikan manusa nu barontak, nu saolah-olah nangtang ku nyaur "Saha nu badé ngahirupkeun tulang-tulang nu parantos buruk?", Al-Qur'an ngawaler: "Saha Nu parantos Nyiptakeun ti awal, Mantenna Nu badé Ngahirupkeun deui. Gusti Zat Nu Nyiptakeun éta Maha Uninga unggal perkara dina unggal kaayaan. Ogé Gusti Zat Nu Ngaluarkeun seuneu tina tangkal héjo pikeun aranjeun tiasa Maparin kahirupan ka tulang nu parantos buruk." Tah ieu kalimah nujul sareng ngabuktikeun pangakuan ngahirupkeun deui tina sababaraha jihat. Mimitina, ku kalimah ieu Al-Qur'an ngamimitian, ngagugah sareng ngingetkeun runtuyan kasaéan paparin-Na ka manusa. Ku margi parantos dipedar jéntré dina ayat-ayat sanés, Al-Qur'an pondokkeun sareng masrahkeun ka akal. Hartosna, sakumaha Mantenna Maparin buah sareng seuneu tina tangkal, bekel sareng sisikian tina jukut, sisikian sareng tutuwuhan tina taneuh, Mantenna ogé Ngadamel bumi minangka ayunan nu raos pikeun aranjeun —nu unggal bekel aranjeun disimpen di jerona— sareng alam minangka karaton nu éndah sareng sadaya kabutuhan aranjeun aya di jerona; henteu tiasa kabur ti Gusti Zat sapertos kitu, tetep tanpa aturan, angkat kana henteu aya sareng nyumput. Aranjeun henteu tiasa tanpa pancén, lebet ka kubur sareng ngagolér kalayan tengtrem pikeun henteu digugahkeun deui. Teras Al-Qur'an masihan isyarat kana hiji dalil éta pangakuan, ku kecap ﺍَﻟﺸَّﺠَﺮِ الْاَخْضَرِ masihan tanda tur nyaurkeun: "Hé jalma nu mungkir hasyr! Tingali tatangkalan! Henteu kénging ku mungkir sareng nganggap jauh tina mungkin nangtang kudrat Gusti Zat Nu dina usum semi Ngahirupkeun sareng Ngahéjokeun tatangkalan nu henteu kaétang, nu dina usum tiris saperti tulang-tulang nu parantos paéh, malah dina unggal tangkal Némbongkeun conto tilu hasyr tina jihat daun, kembang sareng buah." Teras masihan isyarat kana hiji dalil deui, dawuhanana: "Kumaha aranjeun nganggap jauh tina mungkin pikeun Gusti Zat Nu Ngaluarkeun zat nu lemes, hampang sareng caang saperti seuneu tina zat nu padet, beurat sareng poék saperti tangkal, Maparin kahirupan saperti seuneu sareng kasadaran saperti cahya ka tulang-tulang saperti kai?" Teras ngajelaskeun deui hiji dalil sacara écés, dawuhanana: "Gusti Zat Nu Nyiptakeun seuneu nalika dua dahan tangkal nu kasohor, nu ngaluarkeun seuneu gaganti korék pikeun Badui, digosokkeun nalika héjo; Nu Ngumpulkeun dua tabiat nu silih ngalawan, nyaéta héjo ku baseuhna sareng garing ku panasna, tur Ngajantenkeun hiji minangka sumber nu sanés; ku éta Némbongkeun yén unggal perkara, malah unsur-unsur asal sareng tabiat-tabiat dasar, ningali Paréntah-Na, obah ku Kakuatan-Na, henteu aya hiji ogé nu tanpa aturan tur obah ku tabiatna sorangan; pikeun Gusti Zat sapertos kitu, Ngaluarkeun deui tina taneuh manusa nu didamel tina taneuh teras mulih janten taneuh henteu kedah dianggap jauh tina mungkin. Henteu kénging nangtang Mantenna ku barontak." Teras ku ngingetkeun tangkal Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm nu kasohor, ieu pangakuan Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ ogé mangrupa pangakuan Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm. Ku masihan isyarat nu buni kana kasapukan para nabi, Al-Qur'an nambihan deui kaéndahan kana ringkesna kecap ieu. Cahya Kaopat: Ringkesna Al-Qur'an sakitu nyakup sadayana tur luar biasana, upami diperhatoskeun katingal yén sakapeung Al-Qur'an némbongkeun kaidah-kaidah nu lega pisan, panjang pisan tur nyakup sadayana sareng hukum-hukum nu umum, ku hiji bagéan nu basajan sareng hiji kajadian nu husus, lantaran welas asih ka pamahaman nu basajan tur awam, saperti némbongkeun sagara dina hiji teko. Tina rébuan conto, abdi sadaya ngan masihan isyarat kana dua conto. Conto Kahiji: Tilu ayat nu parantos dipedar jéntré dina Tingkat Kahiji Kalimah Kadua Puluh; kalayan sebutan Ta'lîmul-Asmâ ka pribadi Adam, aranjeunna ngedalkeun pangajaran sadaya élmu sareng widang pangaweruh nu diilhamkeun ka umat anak Adam. Sareng ku kajadian malaikat sujud ka Adam sedengkeun setan henteu, aranjeunna ngedalkeun yén sakumaha sabagéan ageung mahluk ti lauk dugi ka malaikat ditundukkeun ka umat manusa, mahluk-mahluk nu ngabahayakeun ti oray dugi ka setan ogé henteu tumut ka anjeunna sareng ngamusuhanana. Ogé ku kaum Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm meuncit hiji baqarah, hiji sapi, Al-Qur'an ngedalkeun yén hiji pamikiran nyembah sapi, nu dicandak tina kaum panyembah sapi Mesir sareng némbongkeun pangaruhna dina kajadian "anak sapi", parantos dipotong ku péso Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm. Ogé ku ungkara cai kaluar tina batu, walungan ngalir sareng batu-batu paburencay tur ngaguling, Al-Qur'an ngedalkeun yén lapisan batu di handapeun lapisan taneuh nyimpen harta pikeun urat-urat cai sareng janten indung pikeun taneuh. Conto Kadua: Kalimah-kalimah sareng bagéan-bagéan carita Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm nu sering diulang dina Al-Qur'an; unggal kalimahna, malah unggal bagéanna, ditémbongkeun minangka tungtung hiji kaidah nu nyakup sadayana sareng ngedalkeun éta kaidah. Upamina ﻳَﺎ ﻫَﺎﻣَﺎﻥُ ﺍﺑْﻦِ ﻟِﻰ ﺻَﺮْﺣًﺎ. Fir'aun maréntah ka wazirna: "Damélkeun munara nu jangkung pikeun abdi, abdi badé nalungtik sareng ningali kaayaan langit. Tina jalanna langit, naha aya hiji ilah nu ngatur di langit, sapertos nu diaku Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm?" Tah ku kecap ﺻَﺮْﺣًﺎ sareng kajadian nu husus ieu, Al-Qur'an ngedalkeun hiji kaidah nu ahéng nu ngawasa kabiasaan Fir'aun-Fir'aun Mesir; nu ku margi aya di gurun tanpa gunung, hoyong gunung; nu ku margi henteu terang Gusti Khâliq, nyembah tabiat sareng ngaku rububiyah; nu ngajantenkeun ngaranna tetep ku némbongkeun tapak kakawasaan nu maksa; nu mikanyaah kasohor sareng ngawangun piramida-piramida nu kasohor saperti gunung; sareng nu percanten kana sihir sareng reinkarnasi, ngajantenkeun layonna mumi sareng miarana dina makam-makam saperti gunung. Upamina ﻓَﺎﻟْﻴَﻮْﻡَ ﻧُﻨَﺠِّﻴﻚَ ﺑِﺒَﺪَﻧِﻚَ. Ka Fir'aun nu tilelep, dawuhanana: "Dinten ieu Kami Badé Nyalametkeun awak anjeun nu tilelep." Ku ungkara ieu, bari ngedalkeun hiji kaidah kahirupan sakumna Fir'aun nu kacampur ku pati sareng némbongkeun pangajaran, nyaéta ku ngajantenkeun layonna mumi dumasar kana pamikiran reinkarnasi, nyandak éta layon ti mangsa baheula sareng ngirimkeunana ka tempat paningal turunan nu badé sumping dina mangsa payun; Al-Qur'an ogé ngedalkeun hiji isyarat gaib nu mu'jizat, hiji kilatan cahya i'jaz, sareng yén hiji kecap ieu mangrupa mu'jizat: hiji awak nu kapanggih dina abad ahir ieu minangka awak Fir'aun nu tilelep éta sorangan, sakumaha dialungkeun ti laut tempat tilelepna ka basisir, ogé bakal dialungkeun tina sagara waktos, ngalangkungan ombak-ombak abad, ka basisir abad ieu. Ogé upamina ﻳُﺬَﺑِّﺤُﻮﻥَ ﺍَﺑْﻨَﺎﺀَﻛُﻢْ ﻭَﻳَﺴْﺘَﺤْﻴُﻮﻥَ ﻧِﺴَﺎﺀَﻛُﻢْ. Meuncit putra-putra Bani Israil sareng ngantepkeun awéwé sareng putri-putrina hirup, ku ungkara ngeunaan hiji kajadian nu dilakukeun dina jaman hiji Fir'aun, ngedalkeun seueur pameuncitan nu kasorang ku bangsa Yahudi dina unggal abad di sabagéan ageung nagri, sareng peran nu dilakukeun ku awéwé sareng putri-putrina dina kahirupan manusa nu nurut kana hawa nafsu. ﻭَﻟَﺘَﺠِﺪَﻧَّﻬُﻢْ ﺍَﺣْﺮَﺹَ ﺍﻟﻨَّﺎﺱِ ﻋَﻠٰﻰ ﺣَﻴٰﻮﺓٍ ٭ ﻭَﺗَﺮٰﻯ ﻛَﺜِﻴﺮًﺍ ﻣِﻨْﻬُﻢْ ﻳُﺴَﺎﺭِﻋُﻮﻥَ ﻓِﻰ الْاِثْمِ ﻭَﺍﻟْﻌُﺪْﻭَﺍﻥِ ﻭَﺍَﻛْﻠِﻬِﻢُ ﺍﻟﺴُّﺤْﺖَ ﻟَﺒِﺌْﺲَ ﻣَﺎ ﻛَﺎﻧُﻮﺍ ﻳَﻌْﻤَﻠُﻮﻥَ ٭ ﻭَﻳَﺴْﻌَﻮْﻥَ ﻓِﻰ الْاَرْضِ ﻓَﺴَﺎﺩًﺍ ﻭَﺍﻟﻠّٰﻪُ لَا ﻳُﺤِﺐُّ ﺍﻟْﻤُﻔْﺴِﺪِﻳﻦَ ٭ ﻭَﻗَﻀَﻴْﻨَﺎ ﺍِﻟٰﻰ ﺑَﻨِﻰ ﺍِﺳْﺮَﺍﺋِﻴﻞَ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏِ ﻟَﺘُﻔْﺴِﺪُﻥَّ ﻓِﻰ الْاَرْضِ ﻣَﺮَّﺗَﻴْﻦِ ٭ وَلَا ﺗَﻌْﺜَﻮْﺍ ﻓِﻰ الْاَرْضِ ﻣُﻔْﺴِﺪِﻳﻦَ Dua hukum Al-Qur'an nu nujul ka kaum Yahudi ieu nyakup dua kaidah umum nu pikasieuneun, nu ku éta bangsa dijalankeun ku tipu daya dina kahirupan masarakat manusa: Ngoyagkeun kahirupan masarakat manusa, ngajantenkeun usaha sareng pagawéan ngalawan modal sareng ngajantenkeun jalma-jalma malarat ngalawan jalma-jalma beunghar; ngadamel riba nu dilipetkeun, janten sabab diadegkeunana bank-bank, sareng ngumpulkeun harta ku tipu daya sareng panipuan, éta bangsa nu ngalakukeun; kitu ogé pikeun males dendam ka pamaréntahan sareng pihak nu meunang, nu maranéhna henteu kénging kakawasaanana sareng nu salawasna ngazalim maranéhna, bangsa éta ogé nu lebet ka sagala rupa komité karuksakan sareng campur dina unggal rupa lampah barontak; ieu nu diedalkeun. Upamina ﻓَﺘَﻤَﻨَّﻮُﺍ ﺍﻟْﻤَﻮْﺕَ. "Upami aranjeun leres, pikahayang pati. Aranjeun moal kantos mikahayangna." Tah ku ungkara ngeunaan hiji kajadian husus hiji jamaah alit di majelis Kangjeng Nabi, Al-Qur'an ngedalkeun yén bangsa Yahudi, nu di antawis bangsa-bangsa manusa pangkasohorna ku rakus kana hirup sareng sieun kana pati, ku basa kaayaanana dugi ka kiamat moal mikahayang pati sareng moal ngantepkeun rakus kana hirup. Upamina ﺿُﺮِﺑَﺖْ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢُ ﺍﻟﺬِّﻟَّﺔُ ﻭَﺍﻟْﻤَﺴْﻜَﻨَﺔُ. Ku ungkara ieu, Al-Qur'an ngedalkeun papasten mangsa payun éta bangsa sacara umum. Tah lantaran kaidah-kaidah nu pikasieuneun sapertos kitu, nu kakandung dina watek sareng papasten éta bangsa, Al-Qur'an kacida kuatna nyanghareupan maranéhna. Masihan tampiling atikan nu pikasieuneun. Tah tina ieu conto-conto, bagéan-bagéan sanés carita Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm sareng Bani Israil sareng carita-carita sanés, nimbangkeun dumasar kana ieu carita. Ayeuna, sapertos kilatan cahya karingkesan nu mangrupa mu'jizat dina Cahya Kaopat ieu, aya seueur pisan kilatan cahya i'jaz di tukangeun kecap-kecap Al-Qur'an nu basajan sareng bahasan-bahasanna nu husus. Pikeun ahli makrifat, isyarat parantos cekap. Cahya Kalima: Nyakup sadayanana Al-Qur'an nu luar biasa tina jihat tujuan sareng pasualan, harti sareng gaya, hartina nu lemes sareng kasaéan. Leres, upami surah-surah sareng ayat-ayat Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat diperhatoskeun, hususna awal surah sareng awal ogé ahir ayat, katingal yén: Bari ngumpulkeun sadaya rupa balaghah, sadaya bagéan kaunggulan kecap, sadaya golongan gaya nu luhung, sadaya anggota ahlak mulya, sadaya gurat badag élmu-élmu alam, sadaya daptar makrifat Ilahi, sadaya kaidah nu aya mangpaatna pikeun kahirupan pribadi sareng masarakat manusa, sareng sadaya hukum nu caang tina hikmah alam nu luhung, henteu katingal hiji tapak kacau ogé. Saéstuna, ngumpulkeun sakitu seueur jinis nu béda-béda dina hiji tempat tanpa mucunghul pacogrégan atanapi campur aduk, ngan tiasa janten pagawéan aturan i'jaz nu ngawasa kalayan kuat. Saéstuna, babarengan sareng katartiban ieu dina sadaya nyakup sadayana éta, sakumaha parantos dipedar sareng dibuktikeun dina dua puluh opat Kalimah sateuacanna; nyoéh ku kateranganana nu seukeut tabir perkara-perkara biasa nu janten sumber henteu ngartos tur henteu terang yén dirina henteu ngartos, ngaluarkeun sareng némbongkeun perkara-perkara luar biasa nu buni di handapeun tabir kabiasaan, ngaréndét tagut tabiat nu mangrupa sumber sasar ku pedang inten bukti, ngaburencaykeun lapisan-lapisan kandel saré lalawora ku panggerona saperti guludug, muka sareng ngébréhkeun rusiah alam nu hésé sareng mamanahan ahéng panyiptaan alam, nu ngalumpuhkeun filsafat manusa sareng hikmah manusa; tangtos ieu pagawéan-pagawéan luar biasa ti nu midangkeun mu'jizat saperti Al-Qur'an, nu ningali hakékat, nu terang gaib, nu masihan hidayah sareng nu némbongkeun bebeneran. Leres, upami ayat-ayat Al-Qur'an diperhatoskeun kalayan adil, katingal yén éta henteu sarupa sareng runtuyan pikiran nu maju saeutik-saeutik, nu nuturkeun hiji atanapi dua tujuan sapertos kitab-kitab sanés. Malah aya hiji cara nu langsung tur sakaligus, aya hiji lalampahan nu saolah-olah dilebetkeun; sareng unggal golongan ayat nu sumping babarengan boga tanda yén sacara mandiri sumping ti tempat nu jauh, tina hiji dawuhan nu kacida serius tur pentingna, hiji-hiji sareng pondok-pondok. Leres, saha salian ti Gusti Khâliq alam nu tiasa ngayakeun dawuhan nu sakitu serius patalina sareng alam sareng Gusti Khâliq alam? Ngalangkungan watesna tanpa wates, ngajantenkeun Gusti Khâliq Dzul-Jalâl Ngadawuh nurutkeun kahayang dirina, sareng ngajantenkeun alam nyarios kalayan leres. Leres, dina Al-Qur'an katingal yén Gusti Nu Ngadamel alam Ngadawuh sareng Ngajantenkeun nyarios kalayan kacida serius, sajati, luhur sareng leresna. Henteu aya hiji tanda nu masihan isyarat kana niron. Mantenna Ngadawuh sareng Ngajantenkeun nyarios. Upami ku anggapan nu mustahil, hiji jalma sapertos Musailamah ngalangkungan watesna tanpa wates, kalayan niron ngajantenkeun Gusti Khâliq Dzul-Jalâl-na Nu Kagungan martabat sareng kakawasaan nu maksa Ngadawuh ku pikiranna sorangan, sareng ngajantenkeun alam nyarios ku éta; tangtos bakal aya rébuan tanda niron sareng rébuan tanda palsu. Margi unggal kaayaan jalma-jalma nu dina kaayaan panghandapna nganggo gaya pangluhurna némbongkeun nironna. Tah tingali sareng perhatoskeun ﻭَﺍﻟﻨَّﺠْﻢِ ﺍِﺫَﺍ ﻫَﻮٰﻯ ﻣَﺎ ﺿَﻞَّ ﺻَﺎﺣِﺒُﻜُﻢْ ﻭَﻣَﺎ ﻏَﻮٰﻯ ﻭَﻣَﺎ ﻳَﻨْﻄِﻖُ ﻋَﻦِ ﺍﻟْﻬَﻮٰﻯ ﺍِﻥْ ﻫُﻮَ اِلَّا ﻭَﺣْﻰٌ ﻳُﻮﺣٰﻰ, nu ngumumkeun ieu hakékat ku sumpah. PANCARAN CAHYA KATILU I'jaz nu lahir tina wartos-wartos gaib Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat, tina miara ngorana dina unggal abad sareng tina saluyuna sareng unggal tingkatan manusa. Pancaran cahya ieu gaduh tilu pancaran. PANCARAN KAHIJI: Wartos-wartos gaibna. Pancaran ieu gaduh tilu cahya mancorong. Cahya Mancorong Kahiji: Wartos-wartos gaib ngeunaan mangsa baheula. Leres, ku basa saurang nu ku kasapukan sadayana ummi sareng tiasa dipercaya, Al-Qur'an Al-Hakîm nyebat kaayaan-kaayaan penting sareng kajadian-kajadian penting para nabi ti jaman Adam dugi ka jaman kabagjaan, ku hiji cara nu ngawartosan kalayan kuat sareng serius pisan, dina pangakuan kitab-kitab saperti Taurat sareng Injil. Dina titik-titik nu disapukan ku kitab-kitab baheula, Al-Qur'an parantos saluyu. Dina bahasan-bahasan nu aranjeunna béda pamadegan, Al-Qur'an mutuskeun hakékat kajadian kalayan ngabenerkeun. Hartina, paningal Al-Qur'an nu ningali gaib téh ningali kaayaan-kaayaan mangsa baheula leuwih luhur tibatan sakumna Kitab-Kitab Baheula éta; dina pasualan-pasualan nu disapukan, Al-Qur'an ngaberesihkeun kitab-kitab éta kalayan ngabenerkeun; dina pasualan-pasualan nu dibéda-bedakeun, Al-Qur'an janten pamutus nu ngabenerkeun. Padahal wartos Al-Qur'an ngeunaan kajadian sareng kaayaan mangsa baheula sanés pagawéan akal, dugi ka tiasa diwartoskeun ku akal. Malah mangrupa carita nu gumantung kana ngadangukeun. Sedengkeun carita nu ditepikeun téh husus ka jalma-jalma nu tiasa maca sareng nyerat. Ku kasapukan réncang sareng musuh, Al-Qur'an lungsur ka saurang nu henteu maca sareng henteu nyerat, nu kasohor tiasa dipercaya sareng disifatan ku gelar ummi. Ogé Al-Qur'an ngawartosan kaayaan-kaayaan mangsa baheula ku hiji cara, dugi ka medar saolah-olah ningali sadaya kaayaan éta. Margi Al-Qur'an nyandak simpul kahirupan sareng roh hiji kajadian nu panjang, teras ngajantenkeunana bubuka pikeun tujuanana. Hartina, gurat-gurat badag sareng ringkesan dina Al-Qur'an némbongkeun yén Nu Némbongkeun ieu ringkesan sareng gurat badag Ningali sakumna mangsa baheula sareng sadaya kaayaanana. Margi jalma nu ahli dina hiji élmu atanapi seni némbongkeun kaparigelan sareng kamampuhanana ku hiji kecap nu ringkes sareng hiji karya seni alit nu ngandung gurat badag; kitu ogé ringkesan-ringkesan sareng roh-roh kajadian nu disebatkeun dina Al-Qur'an némbongkeun yén Nu Ngadawuhkeun éta parantos Ngaliputan sareng Ningali sadaya kajadian, sareng upami ungkara ieu diidinan, Ngawartosan kalayan kaparigelan nu luar biasa. Cahya Mancorong Kadua: Wartos-wartos gaib ngeunaan mangsa payun. Ieu bagéan wartos boga seueur rupa. Bagéan kahiji husus. Husus kanggo sawaréh ahli paningal batin sareng kawalian. Upamina, Muhyiddin-i Arabî parantos mendakan seueur pisan wartos gaib dina Surah ﺍﻟٓﻢٓ ﻏُﻠِﺒَﺖِ ﺍﻟﺮُّﻭﻡُ. Imam Rabbani parantos ningali isyarat-isyarat sareng wartos seueur urusan gaib tina aksara-aksara muqatta'ah dina awal surah, sareng saterasna... Pikeun para alim batin, Al-Qur'an ti awal dugi ka ahir kaasup rupa wartos gaib. Sedengkeun abdi sadaya badé masihan isyarat kana hiji bagéan nu pikeun umum. Ieu ogé boga seueur pisan tingkatan. Abdi sadaya ngan badé medar hiji tingkatan. Tah Al-Qur'an Al-Hakîm Ngadawuh ka Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ: {(Catetan handap): Ku margi ayat-ayat nu ngawartosan gaib ieu parantos dipedar dina seueur pisan tafsir, sareng lantaran kasalahan buru-buru nu disababkeun ku niat nyitak nganggo aksara heubeul ka pangarangna, di dieu ayat-ayat henteu dipedar sareng gudang-gudang nu ajén éta tetep ditutup.} ﻓَﺎﺻْﺒِﺮْ ﺍِﻥَّ ﻭَﻋْﺪَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺣَﻖٌّ ٭ ﻟَﺘَﺪْﺧُﻠُﻦَّ ﺍﻟْﻤَﺴْﺠِﺪَ ﺍﻟْﺤَﺮَﺍﻡَ ﺍِﻥْ ﺷَﺎﺀَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍٰﻣِﻨِﻴﻦَ ﻣُﺤَﻠِّﻘِﻴﻦَ ﺭُﺅُﺳَﻜُﻢْ ﻭَ ﻣُﻘَﺼِّﺮِﻳﻦَ لَا ﺗَﺨَﺎﻓُﻮﻥَ ٭ﻫُﻮَ ﺍﻟَّﺬِﻯ ﺍَﺭْﺳَﻞَ ﺭَﺳُﻮﻟَﻪُ ﺑِﺎﻟْﻬُﺪٰﻯ ﻭَﺩِﻳﻦِ ﺍﻟْﺤَﻖِّ ﻟِﻴُﻈْﻬِﺮَﻩُ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺪِّﻳﻦِ ﻛُﻠِّﻪِ ٭ ﻭَﻫُﻢْ ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِ ﻏَﻠَﺒِﻬِﻢْ ﺳَﻴَﻐْﻠِﺒُﻮﻥَ ﻓِﻰ ﺑِﻀْﻊِ ﺳِﻨِﻴﻦَ ﻟِﻠّٰﻪِ الْاَمْرُ ٭ ﻓَﺴَﺘُﺒْﺼِﺮُ ﻭَﻳُﺒْﺼِﺮُﻭﻥَ ﺑِﺎَﻳِّﻜُﻢُ ﺍﻟْﻤَﻔْﺘُﻮﻥُ ٭ ﺍَﻡْ ﻳَﻘُﻮﻟُﻮﻥَ ﺷَﺎﻋِﺮٌ ﻧَﺘَﺮَﺑَّﺺُ ﺑِﻪِ ﺭَﻳْﺐَ ﺍﻟْﻤَﻨُﻮﻥِ ﻗُﻞْ ﺗَﺮَﺑَّﺼُﻮﺍ ﻓَﺎِﻧِّﻰ ﻣَﻌَﻜُﻢْ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻤُﺘَﺮَﺑِّﺼِﻴﻦَ ٭ ﻭَﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻳَﻌْﺼِﻤُﻚَ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨَّﺎﺱِ ٭ ﻓَﺎِﻥْ ﻟَﻢْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ ﻭَ ﻟَﻦْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ ٭ ﻭَ ﻟَﻦْ ﻳَﺘَﻤَﻨَّﻮْﻩُ ﺍَﺑَﺪًﺍ ٭ ﺳَﻨُﺮِﻳﻬِﻢْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻨَﺎ ﻓِﻰ الْاٰفَاقِ ﻭَﻓِﻰ ﺍَﻧْﻔُﺴِﻬِﻢْ ﺣَﺘّٰﻰ ﻳَﺘَﺒَﻴَّﻦَ ﻟَﻬُﻢْ ﺍَﻧَّﻪُ ﺍﻟْﺤَﻖُّ ٭ ﻗُﻞْ ﻟَﺌِﻦِ ﺍﺟْﺘَﻤَﻌَﺖِ الْاِنْسُ ﻭَﺍﻟْﺠِﻦُّ ﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻥْ ﻳَﺎْﺗُﻮﺍ ﺑِﻤِﺜْﻞِ ﻫٰﺬَﺍ ﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥِ لَا ﻳَﺎْﺗُﻮﻥَ ﺑِﻤِﺜْﻠِﻪِ ﻭَﻟَﻮْ ﻛَﺎﻥَ ﺑَﻌْﻀُﻬُﻢْ ﻟِﺒَﻌْﺾٍ ﻇَﻬِﻴﺮًﺍ ٭ ﻳَﺎْﺗِﻰ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺑِﻘَﻮْﻡٍ ﻳُﺤِﺒُّﻬُﻢْ ﻭَﻳُﺤِﺒُّﻮﻧَﻪُ ﺍَﺫِﻟَّﺔٍ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﻴﻦَ ﺍَﻋِﺰَّﺓٍ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﻜَﺎﻓِﺮِﻳﻦَ ﻳُﺠَﺎﻫِﺪُﻭﻥَ ﻓِﻰ ﺳَﺒِﻴﻞِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ وَلَا ﻳَﺨَﺎﻓُﻮﻥَ ﻟَﻮْﻣَﺔَ لَائِمٍ ٭ ﻭَﻗُﻞِ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺳَﻴُﺮِﻳﻜُﻢْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪِ ﻓَﺘَﻌْﺮِﻓُﻮﻧَﻬَﺎ ٭ ﻗُﻞْ ﻫُﻮَ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦُ ﺍٰﻣَﻨَّﺎ ﺑِﻪِ ﻭَﻋَﻠَﻴْﻪِ ﺗَﻮَﻛَّﻠْﻨَﺎ ﻓَﺴَﺘَﻌْﻠَﻤُﻮﻥَ ﻣَﻦْ ﻫُﻮَ ﻓِﻰ ضَلَالٍ ﻣُﺒِﻴﻦٍ ٭ ﻭَﻋَﺪَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟَّﺬِﻳﻦَ ﺍٰﻣَﻨُﻮﺍ ﻣِﻨْﻜُﻢْ ﻭَﻋَﻤِﻠُﻮﺍ ﺍﻟﺼَّﺎﻟِﺤَﺎﺕِ ﻟَﻴَﺴْﺘَﺨْﻠِﻔَﻨَّﻬُﻢْ ﻓِﻰ الْاَرْضِ ﻛَﻤَﺎ ﺍﺳْﺘَﺨْﻠَﻒَ ﺍﻟَّﺬِﻳﻦَ ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻠِﻬِﻢْ ﻭَﻟَﻴُﻤَﻜِّﻨَﻦَّ ﻟَﻬُﻢْ ﺩِﻳﻨَﻬُﻢُ ﺍﻟَّﺬِﻯ ﺍﺭْﺗَﻀٰﻰ ﻟَﻬُﻢْ ﻭَﻟَﻴُﺒَﺪِّﻟَﻨَّﻬُﻢْ ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِ ﺧَﻮْﻓِﻬِﻢْ ﺍَﻣْﻨًﺎ Ieu wartos-wartos gaib nu diedalkeun ku seueur ayat saperti éta, nu parantos kajantenan kalayan leres pisan. Tah wartos-wartos gaib sapertos kieu, tanpa ragu, kalayan serius sareng kayakinan nu sampurna, ku cara nu ngaraoskeun kapastian nu kuat, tina basa hiji jalma nu jadi sasaran seueur pisan bantahan sareng kritik, sareng nu bakal éléh pangakuanana ku hiji kasalahan nu pangleutikna, tangtos némbongkeun yén jalma éta nampi pangajaran ti Gusti Guru-na Nu Azali, teras nyaurkeunana. Cahya Mancorong Katilu: Wartos-wartos gaib ngeunaan hakékat-hakékat Ilahi, hakékat-hakékat alam sareng urusan-urusan aherat. Leres, katerangan Al-Qur'an ngeunaan hakékat Ilahi sareng katerangan alamna nu muka rusiah alam sareng ngébréhkeun mamanahan panyiptaan alam, mangrupa wartos-wartos gaib nu pangpentingna. Margi milarian sareng mendakan éta hakékat-hakékat gaib kalayan istiqamah di antawis jalan-jalan sasar nu henteu aya watesna, sanés sareng moal tiasa janten karya akal manusa. Dipikawanoh yén ahli-ahli hikmah manusa nu pangjeniusna, ku akalna henteu ngahontal pasualan nu pangleutikna tina éta pasualan-pasualan. Ogé, saatos Al-Qur'an ngajelaskeun hakékat-hakékat Ilahi sareng hakékat-hakékat alam nu ditémbongkeunana, saatos murnina haté sareng diberesihanana nafsu, saatos majuna roh sareng sampurnana akal, akal-akal manusa nyaur "Sadaqta", teras nampi éta hakékat-hakékat. Ka Al-Qur'an aranjeunna nyaur "Bârakalloh". Sabagéan katerangan sareng bukti ieu bagéan parantos kaliwat dina Kalimah Kasabelas. Henteu diperyogikeun ngulang deui. Sedengkeun kaayaan-kaayaan aherat sareng alam barzah, sanaos akal manusa henteu tiasa ngahontal sareng ningali ku dirina sorangan, akal manusa ngabuktikeun éta ku jalan-jalan nu ditémbongkeun Al-Qur'an dugi ka darajat ningali. Dina Kalimah Kasapuluh, parantos dipedar sareng dibuktikeun sakumaha leres tur sajatina ieu wartos gaib Al-Qur'an. Mangga tingali éta Kalimah. PANCARAN KADUA: Ngorana Al-Qur'an. Dina unggal abad Al-Qur'an miara segerna sareng ngorana, saperti nembé lungsur. Leres, ku margi Al-Qur'an minangka khutbah azali nyarios sakaligus ka sadaya tingkatan manusa dina sadaya abad, Al-Qur'an kedah salawasna tetep ngora sapertos kitu. Sareng ogé parantos katingal tur tetep katingal sapertos kitu. Malah dumasar kana unggal abad di antawis abad-abad nu béda pamikiran sareng béda kamampuhan, Al-Qur'an nyanghareupan, ngajantenkeun ningali sareng masihan pangajaran, saolah-olah husus pikeun éta abad. Karya-karya sareng hukum-hukum manusa janten sepuh saperti manusa, robih sareng digentos. Nanging hukum sareng kaidah Al-Qur'an sakitu tetep sareng pageuhna, dugi ka beuki kaliwat abad-abad, beuki némbongkeun kakuatanana. Leres, abad ayeuna nu paling percaya kana dirina sareng nutup ceulina kana dawuhan Al-Qur'an ieu, sareng jalma-jalma ahli kitab dina ieu abad, sakitu peryogina kana dawuhan Al-Qur'an nu nungtun ﻳَﺎ ﺍَﻫْﻞَ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏِ ﻳَﺎ ﺍَﻫْﻞَ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏِ, dugi ka saolah-olah éta dawuhan langsung nujul kana abad ieu; sareng lafaz ﻳَﺎ ﺍَﻫْﻞَ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏِ ogé ngandung harti ﻳَﺎ ﺍَﻫْﻞَ ﺍﻟْﻤَﻜْﺘَﺐِ. Kalayan sadaya kuatna, sadaya segerna sareng sadaya ngorana, Al-Qur'an nyebarkeun panggero ﻳَﺎ ﺍَﻫْﻞَ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏِ ﺗَﻌَﺎﻟَﻮْﺍ ﺍِﻟٰﻰ ﻛَﻠِﻤَﺔٍ ﺳَﻮَﺍﺀٍ ﺑَﻴْﻨَﻨَﺎ ﻭَﺑَﻴْﻨَﻜُﻢْ ka juru-juru alam. Upamina, nalika jalma-jalma sareng jamaah-jamaah henteu mampuh nandingan Al-Qur'an, peradaban ayeuna, nu mangrupa hasil pamikiran sakumna umat manusa, panginten jin ogé, parantos nyandak kaayaan nandingan Al-Qur'an. Nandingan i'jaz Al-Qur'an ku sihir-sihirna. Ayeuna, pikeun ngabuktikeun i'jaz Al-Qur'an sareng pangakuan ayat ﻗُﻞْ ﻟَﺌِﻦِ ﺍﺟْﺘَﻤَﻌَﺖِ الْاِنْسُ ﻭَﺍﻟْﺠِﻦُّ di payuneun lawan anyar nu pikasieuneun ieu, abdi sadaya badé ngabandingkeun dasar-dasar sareng kaidah-kaidah nu ditetepkeun ku peradaban kalayan nandingan, sareng dasar-dasar Al-Qur'an. Dina darajat kahiji: Babandingan sareng timbangan ti Kalimah Kahiji dugi ka Kalimah Kadua Puluh Lima, sareng hakékat-hakékat éta Kalimah-Kalimah sareng ayat-ayat nu janten awalna, ngabuktikeun i'jaz sareng unggulna Al-Qur'an di payuneun peradaban kalayan pasti saperti dua kali dua sami sareng opat. Dina darajat kadua: Ngaringkes sawaréh kaidahna, sakumaha parantos dibuktikeun dina Kalimah Kadua Belas. Tah peradaban ayeuna, kalayan filsafatna, dina kahirupan masarakat manusa nampi "kakuatan" minangka titik pananggeuhan. Nganggap "kauntungan" minangka udagan. Ngawanohkeun "pacogrégan" minangka kaidah kahirupan. Nganggap "rasa ras sareng kabangsaan nu négatif" minangka patalian jamaah-jamaah. Tujuanana nyaéta sawaréh "hiburan" pikeun nyugemakeun kahoyong-kahoyong nafsu sareng nambahan pangabutuh manusa. Padahal sipat kakuatan téh ngalangkungan wates. Sipat kauntungan téh silih rebut di luhurna, margi henteu cekap pikeun unggal kahayang. Sipat kaidah pacogrégan téh silih tabrak. Sipat rasa ras téh ngalangkungan wates, margi nguatkeun dirina ku ngelek nu sanés. Tah lantaran kaidah-kaidah peradaban ieu, babarengan sareng sadaya kasaéanana, peradaban ngan masihan hiji rupa kabagjaan lahiriah ka dua puluh persén manusa, sareng ngalungkeun dalapan puluh persén kana henteu tengtrem sareng malarat. Sedengkeun hikmah Al-Qur'an nampi "haq" minangka titik pananggeuhan gaganti kakuatan. Dina tujuan, nampi "kaluhuran ahlak sareng rido Ilahi" gaganti kauntungan. Dina kahirupan, ngajantenkeun "kaidah silih tulungan" minangka dasar gaganti kaidah pacogrégan. Dina patalian jamaah-jamaah, nampi "patalian agama, golongan sareng lemah cai" gaganti rasa ras sareng kabangsaan. Tujuan-tujuanana nyaéta ngahalangan kahoyong-kahoyong nafsu nu ngalangkungan wates kalayan henteu sah, ngadorong roh kana perkara-perkara nu luhur sareng nyugemakeun rasa-rasana nu luhung; ogé nganteurkeun manusa kana sampurnana kamanusaan sareng ngajantenkeun anjeunna manusa. Sipat haq nyaéta kasapukan. Sipat kaluhuran ahlak nyaéta silih rojong. Sipat silih tulungan nyaéta geura ngabantosan sasama. Sipat agama nyaéta duduluran sareng silih tarik. Sipat ngabeungkeut nafsu ammarah ku dikakangan, sareng ngabébaskeun roh ku dicambuk kana sampurna, nyaéta kabagjaan di dua alam. Tah peradaban ayeuna, babarengan sareng kasaéan-kasaéan nu dicandak tina agama-agama samawi sateuacanna, hususna tina pituduh Al-Qur'an, parantos éléh ku cara sapertos kieu di payuneun Al-Qur'an dina paningal hakékat. Darajat katilu: Tina rébuan pasualan, abdi sadaya ngan badé némbongkeun tilu atanapi opat pasualan minangka conto. Leres, kaidah-kaidah sareng hukum-hukum Al-Qur'an, ku margi sumping ti azali, bakal teras dugi ka abadi. Éta henteu janten sepuh sareng dihukum paéh sapertos hukum-hukum peradaban. Salawasna ngora, kuat. Upamina, peradaban kalayan sadaya pakumpulan amalna, kalayan sadaya aturan sareng disiplinna nu kuat tur maksa, kalayan sadaya tempat atikan ahlakna, henteu mampuh nandingan dua pasualan Al-Qur'an Al-Hakîm sareng parantos éléh. Upamina ﻭَﺍَﻗِﻴﻤُﻮﺍ ﺍﻟﺼَّﻠَﻮﺓَ ﻭَ ﺍٰﺗُﻮﺍ ﺍﻟﺰَّﻛٰﻮﺓَ ٭ ﻭَﺍَﺣَﻞَّ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﺒَﻴْﻊَ ﻭَﺣَﺮَّﻡَ ﺍﻟﺮِّﺑَﻮﺍ. Abdi sadaya badé ngajelaskeun unggulna Al-Qur'an nu i'jaz ieu ku hiji bubuka. Nyaéta: Sakumaha parantos dibuktikeun dina İşaratü'l-İ'caz, sakumaha sumber sadaya lampah barontak manusa téh hiji kecap, sumber sadaya ahlak goréng ogé hiji kecap. Kecap kahiji: "Abdi mah sing wareg, upami batur paéh kalaparan, naon urusan abdi." Kecap kadua: "Anjeun damel, abdi tuang." Leres, dina kahirupan masarakat manusa, golongan luhur sareng jalma awam, nyaéta jalma-jalma beunghar sareng malarat, tiasa hirup tengtrem ku saimbangna. Tatapakan saimbang éta nyaéta: Dina golongan luhur aya welas sareng asih, dina golongan handap aya hormat sareng tumut. Ayeuna kecap kahiji parantos ngadorong golongan luhur kana zalim, ahlak goréng sareng tanpa welas asih. Kecap kadua ngadorong jalma awam kana dendam, sirik sareng perjuangan; sakumaha parantos nyabut katengtreman manusa salami sababaraha abad, dina abad ieu, salaku hasil tina perjuangan pagawéan ngalawan modal, parantos lumangsung kajadian-kajadian agung Éropa nu dipikawanoh ku unggal jalma. Tah peradaban, kalayan sadaya pakumpulan amal, sakola ahlak sareng disiplin ogé aturan nu kuat, henteu tiasa ngadamékeun dua golongan manusa éta, sareng henteu tiasa ngubaran dua raheut kahirupan manusa nu pikasieuneun. Al-Qur'an nyabut kecap kahiji tina dasarna ku "wajibna zakat", teras ngubaranana. Nyabut dasar kecap kadua ku "haramna riba", teras ngubaranana. Leres, ayat Al-Qur'an nangtung dina panto alam sareng nyaur ka riba: "Dilarang!" Ngadawuh ka manusa: "Kanggo nutup panto paséa, tutup panto bank." Maréntah ka murid-muridna: "Ulah lebet!" Dasar Kadua: Peradaban henteu nampi sababaraha pamajikan. Hukum Al-Qur'an éta dianggapna ngalawan hikmah sareng henteu luyu sareng mangpaat manusa. Leres, upami hikmah perkawinan ngan nyugemakeun syahwat, sababaraha pasangan éta malah kedah sabalikna. Padahal ku kasaksian sadaya sato sareng pangakuan tutuwuhan nu kawin, parantos pasti yén hikmah sareng tujuan perkawinan nyaéta baranahan. Sedengkeun nikmat nyugemakeun syahwat mangrupa upah alit nu dipaparin ku rohmat supados éta pancén dilakukeun. Ku margi dina hikmah sareng hakékat, perkawinan téh kanggo turunan, kanggo langgengna jinis; tangtos hiji awéwé nu ngan tiasa ngalahirkeun sakali dina sataun, ngan tiasa dibuahan dina satengah sasih sareng dina umur lima puluh taun eureun tina baranahan, henteu cekap pikeun lalaki nu dina kalolobaan waktos tiasa ngabuahan dugi ka umur saratus taun; ku margi éta peradaban kapaksa nampi seueur pisan imah palacuran. Dasar Katilu: Peradaban nu henteu nimbangkeun ngritik ayat ku margi Al-Qur'an masihan sapertilu ka awéwé. Padahal dina kahirupan masarakat, seuseueurna hukum dumasar kana kaayaan mayoritas; dina kaayaan mayoritas, hiji awéwé mendakan saurang nu badé miarana. Sedengkeun lalaki kapaksa damel babarengan sareng saurang nu badé janten tanggunganana sareng masrahkeun nafkahna ka anjeunna. Tah ku cara ieu, upami hiji awéwé nyandak satengah ti ramana, salakina nyumponan kakiranganana. Upami lalaki nyandak dua bagéan ti ramana, hiji bagéanna bakal dipasihkeun kanggo ngurus awéwé nu dikawinna, ku kituna sami sareng sadérék awéwéna. Tah kaadilan Al-Qur'an merlukeun sapertos kieu, sareng parantos netepkeun sapertos kieu. {(Catetan handap-1): Ieu hiji bagéan tina pangbélaan dina dokumén banding nu nyanghareupan pangadilan sareng ngajantenkeun pangadilan cicing. Ieu parantos janten catetan handap pikeun ieu tempat. "Abdi ogé nyaur ka pangadilan kaadilan: Hiji kaputusan nu henteu adil, nu ngahukum jalma nu nafsirkeun hiji kaidah Ilahi nu paling suci tur sajati dina kahirupan masarakat tilu ratus lima puluh juta manusa dina unggal abad salami sarébu tilu ratus lima puluh taun, dumasar kana pangakuan sareng kasapukan tilu ratus lima puluh rébu tafsir, sareng kalayan nuturkeun kayakinan karuhun urang nu parantos kaliwat salami sarébu tilu ratus lima puluh taun; tangtos upami aya kaadilan dina beungeut bumi, éta kaputusan bakal ditampik sareng ieu hukuman bakal dibatalkeun."} Dasar Kaopat: Sakumaha Al-Qur'an ngalarang nyembah arca kalayan kuat, Al-Qur'an ogé ngalarang nyembah gambar, nu mangrupa hiji rupa tiruan nyembah arca. Sedengkeun peradaban nganggap gambar-gambar minangka kasaéanana sareng badé ngalawan Al-Qur'an. Padahal gambar nu aya kalangkang atanapi tanpa kalangkang mangrupa zalim nu ngabatu, atanapi ria nu ngawujud dina awak, atanapi hawa nafsu nu ngawujud dina rupa jasmani; ku ngadorong kahoyong, éta ngadorong manusa kana zalim, ria sareng hawa nafsu. Ogé Al-Qur'an, kalayan welas asih pikeun miara kahormatan awéwé, maréntahkeun aranjeunna nganggo tabir isin. Supados sumber-sumber welas asih éta henteu kasiksa ku hina di handapeun suku kahoyong-kahoyong nu keji. Supados henteu janten alat kahoyong, sapertos barang dagangan nu henteu penting. {(Catetan handap-2): Ngeunaan nutupan awéwé, Lem'a Kadua Puluh Opat tina Mektup Katilu Puluh Hiji parantos ngabuktikeun kalayan pasti pisan yén: Nutupan diri téh fitrah pikeun awéwé. Ngaleungitkeun éta panutup téh ngalawan fitrah.} Sedengkeun peradaban ngaluarkeun awéwé ti imahna, nyoéh tabirna, sareng ogé ngajantenkeun manusa sasar. Padahal kahirupan kulawarga terus hirup ku silih hormat sareng silih pikanyaah antawis awéwé sareng lalaki. Sedengkeun buka-bukaan ngaleungitkeun hormat sareng kanyaah nu tulus, sareng parantos ngaracun kahirupan kulawarga. Hususna, yén nyembah gambar parantos ngoyagkeun ahlak kalayan goréng sareng janten sabab muragna roh tiasa kahartos tina ieu: Sapertos ningali layon awéwé nu geulis, nu parantos pupus sareng peryogi rohmat, kalayan paningal syahwat sareng kahoyong, sakumaha ngaruksakna ahlak. Kitu ogé ningali kalayan miara kahoyong kana gambar-gambar awéwé nu parantos pupus atanapi gambar-gambar awéwé nu hirup nu mangrupa saperti layon-layon alitna, ngoyagkeun sareng ngaruksak rasa-rasa manusa nu luhur dugi ka jero. Tah sapertos tilu conto ieu, masing-masing tina rébuan pasualan Al-Qur'an, babarengan sareng ngabantosan nyumponan kabagjaan manusa di dunya, ogé ngabantosan kahirupanana nu langgeng. Anjeun tiasa nimbangkeun pasualan-pasualan sanés dumasar kana pasualan-pasualan nu parantos disebat. Sapertos peradaban ayeuna éléh ngalawan kaidah-kaidah Al-Qur'an ngeunaan kahirupan masarakat manusa sareng bangkrut dina jihat hakékat di payuneun i'jaz maknawi Al-Qur'an; kitu ogé filsafat Éropa sareng hikmah manusa nu mangrupa roh peradaban, dibandingkeun sareng hikmah Al-Qur'an ku timbangan-timbangan dina dua puluh lima Kalimah; dina babandingan dua hikmah, parantos dibuktikeun kalayan pasti yén hikmah filsafat téh lemah sareng hikmah Al-Qur'an téh mu'jizat. Sakumaha dina Kalimah Kasabelas sareng Kadua Belas parantos dibuktikeun lemah sareng bangkrutna hikmah filsafat, sareng i'jaz sareng beungharna hikmah Al-Qur'an, anjeun tiasa ningalina. Ogé sakumaha peradaban ayeuna éléh di payuneun i'jaz hikmah Al-Qur'an dina élmu sareng amal, kitu ogé babandingan sastra sareng balaghah peradaban sareng sastra sareng balaghah Al-Qur'an: Sapertos babandingan ceurik tanpa harepan saurang yatim nu kaleungitan indungna, kalayan sedih nu poék, sareng sora nyanyian saurang tukang nginum nu mabok dina kaayaan hina (hartina lagu), sareng nyanyian saurang nu mikanyaah kalayan luhur, kalayan sedih ku paturay samentawis nu pinuh ku sono sareng harepan; ogé sareng qasidah-qasidah lemah cai nu ngahudang sumanget pikeun ngadorong kana kameunangan atanapi perang sareng pangorbanan nu luhur. Margi sastra sareng balaghah, tina jihat pangaruh gayana, masihan sedih atanapi kabingahan. Sedengkeun sedih aya dua bagéan: Boh asalna tina leungitna jalma-jalma nu dipikaasih, nyaéta sedih nu poék tina henteu aya nu dipikaasih sareng henteu aya nu ngurus; ieu sedih nu dipasihkeun ku sastra peradaban nu kacampur ku sasar, nyembah tabiat sareng biasa lalawora. Sedih kadua asalna tina paturay sareng jalma-jalma nu dipikaasih, nyaéta nu dipikaasih aya, paturayna masihan sedih nu pinuh ku sono. Tah ieu sedih nu dipasihkeun Al-Qur'an, nu ngedalkeun hidayah sareng nyebarkeun cahya. Sedengkeun kabingahan, éta ogé aya dua bagéan: Hiji ngadorong nafsu kana kahoyong-kahoyongna. Éta sipat sastra peradaban nu midangkeun téater, pilem sareng novel. Kabingahan kadua mangrupa pangdorong nu lemes, sopan sareng suci, nu ngajantenkeun nafsu cicing, sareng ngadorong roh, haté, akal sareng sir batin ngahontal perkara-perkara nu luhur, lemah cai asalna, tempat cicingna nu langgeng sareng jalma-jalma nu dipikaasih di aherat; éta kabingahan nu dipasihkeun ku Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat, nu nganteurkeun sareng ngahudang sumanget manusa kana sawarga, kabagjaan langgeng sareng ningali kaéndahan Alloh. Tah harti agung sareng hakékat gedé nu diedalkeun ku ﻗُﻞْ ﻟَﺌِﻦِ ﺍﺟْﺘَﻤَﻌَﺖِ الْاِنْسُ ﻭَﺍﻟْﺠِﻦُّ ﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻥْ ﻳَﺎْﺗُﻮﺍﺑِﻤِﺜْﻞِ ﻫٰﺬَﺍ ﺍْﻟﻘُﺮْﺍٰﻥِ لَا ﻳَﺎْﺗُﻮﻥَ ﺑِﻤِﺜْﻠِﻪِ ﻭَﻟَﻮْ ﻛَﺎﻥَ ﺑَﻌْﻀُﻬُﻢْ ﻟِﺒَﻌْﺾٍ ﻇَﻬِﻴﺮًﺍ, ku jalma-jalma nu pamahamanana kawates sareng lantaran henteu taliti, disangka hiji gambaran nu mustahil kanggo balaghah nu kaleuleuwihi. Hâsyâ! Éta sanés kaleuleuwihi, sanés gambaran nu mustahil; éta balaghah nu mangrupa hakékat sorangan, sareng dina wangun nu mungkin tur parantos kajantenan. Hiji jihat éta gambaran nyaéta: Hartina, upami sadaya kecap éndah manusa sareng jin nu henteu ngalir tina Al-Qur'an sareng sanés kagungan Al-Qur'an dikumpulkeun, éta henteu tiasa sabanding sareng Al-Qur'an. Sareng ogé henteu kantos tiasa, ku kituna henteu tiasa ditémbongkeun. Jihat kadua nyaéta: Hartina, peradaban, hikmah filsafat sareng sastra asing, nu mangrupa hasil pamikiran sareng buah usaha jin sareng manusa, malah setan-setan, aya dina tingkatan lemah di payuneun hukum, hikmah sareng balaghah Al-Qur'an. Sakumaha conto-contona parantos abdi sadaya témbongkeun. PANCARAN KATILU: Al-Qur'an Al-Hakîm saolah-olah langsung nyanghareup kalayan husus ka unggal golongan manusa dina unggal abad, tur nyarios ka éta golongan. Leres, Al-Qur'an nu ngajak sareng masihan pangajaran ka sadaya anak Adam kalayan sadaya tingkatanana kana iman nu mangrupa élmu nu pangluhurna sareng pangtalitina, kana makrifatullah nu mangrupa élmu nu panglegana tur caang, sareng kana hukum-hukum Islam nu mangrupa pangaweruh nu pangpentingna tur rupa-rupa, kedah pisan masihan pangajaran nu luyu sareng unggal jinis sareng unggal golongan. Padahal pangajaran téh hiji, henteu béda-béda. Upami kitu, dina pangajaran nu sami kedah aya tingkatan-tingkatan. Dumasar kana darajatna, masing-masing nyandak bagéan pangajaranana tina hiji tabir di antawis tabir-tabir Al-Qur'an. Abdi sadaya parantos nyebat seueur conto hakékat ieu. Éta tiasa ditingali. Ngan di dieu abdi sadaya masihan isyarat kana hiji atanapi dua bagéanna, sareng ngan kana bagéan pamahaman hiji atanapi dua tingkatan: Upamina ﻟَﻢْ ﻳَﻠِﺪْ ﻭَﻟَﻢْ ﻳُﻮﻟَﺪْ ﻭَﻟَﻢْ ﻳَﻜُﻦْ ﻟَﻪُ ﻛُﻔُﻮًﺍ ﺍَﺣَﺪٌ. Bagéan pamahaman golongan awam nu mangrupa golongan nu seueur tina ieu nyaéta: "Alloh Maha Suci tina bapa, anak, nu sabanding sareng garwa." Golongan nu langkung tengah, tina ieu ngartos "nampik kailahian Kangjeng Nabi Isa 'alaihis-salam, malaikat sareng perkara-perkara nu dilahirkeun". Margi nampik perkara nu mustahil lahirna henteu aya mangpaatna, ku kituna dina balaghah dipimaksud hiji akibat hukum nu bakal aya mangpaatna. Tah maksud tina nampik anak sareng nu ngalahirkeun, nu husus pikeun jasmani, nyaéta nampik kailahian jalma-jalma nu boga anak, nu ngalahirkeun sareng nu sabanding, sareng némbongkeun yén maranéhna henteu pantes janten sesembahan. Tina ieu rusiah, Surah Ihlas tiasa masihan mangpaat ka unggal jalma sareng dina unggal waktos. Bagéan pamahaman golongan nu sakedik langkung maju: "Alloh Maha Suci tina sadaya patalian sareng mahluk nu méré kesan ngalahirkeun atanapi dilahirkeun. Mantenna Maha Beresih tina sekutu, nu ngabantosan sareng sasama jinis. Malah patalian-Na sareng mahluk nyaéta Nyiptakeun. Ku paréntah 'kun fayakun', ku Kersa-Na Nu Azali sareng ku Pilihan-Na, Mantenna Nyiptakeun. Mantenna Maha Suci tina unggal patalian nu ngalawan sampurna, saperti medal sacara wajib, kapaksa sareng medal tanpa pilihan." Bagéan pamahaman golongan nu langkung luhur: Alloh Nu Azali, Nu Langgeng Salawasna, Nu Awal sareng Nu Ahir. Tina jihat naon ogé, boh dina Zat-Na, boh dina Sifat-Na, boh dina pagawéan-Na, henteu aya nu sabanding, nu sarua, nu sarupa, nu sapertos, nu diconto atanapi nu nyarupaan Mantenna. Ngan dina pagawéan sareng Syuun-Na aya ibarat nu ngedalkeun babandingan: ﻭَﻟِﻠّٰﻪِ ﺍﻟْﻤَﺜَﻞُ الْاَعْلٰى Anjeun tiasa nimbangkeun golongan-golongan nu masing-masing gaduh bagéan, saperti golongan ahli makrifat, golongan nu mikanyaah sareng golongan siddiqin, dumasar kana ieu tingkatan-tingkatan. Conto kadua: Upamina ﻣَﺎ ﻛَﺎﻥَ ﻣُﺤَﻤَّﺪٌ ﺍَﺑَﺎ ﺍَﺣَﺪٍ ﻣِﻦْ ﺭِﺟَﺎﻟِﻜُﻢْ. Bagéan pamahaman golongan kahiji tina ieu nyaéta: "Zaid, nu mangrupa abdi Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ atanapi nu dipaparin dawuhan 'anak abdi', parantos megatkeun garwana nu mulya lantaran anjeunna nganggap garwana henteu sabanding sareng dirina. Ku paréntah Alloh, Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ parantos ngawinna. Ayat ngadawuh: 'Upami Nabi nyaur ka aranjeun anak abdi, anjeunna nyaur tina jihat karosulan. Tina jihat pribadina, anjeunna sanés rama aranjeun, ku kituna awéwé-awéwé nu dikawinna luyu kanggo anjeunna.'" Bagéan pamahaman golongan kadua nyaéta: Hiji pamingpin agung ningali ka rahayatna ku welas asih saperti bapa. Upami éta pamingpin mangrupa raja ruhani sacara lahir sareng batin, dina éta waktos rahayatna ningali anjeunna minangka rama, saperti anak-anakna nu sajati, margi welas asihna saratus kali langkung luhur tibatan asih hiji rama. Ku margi paningal minangka rama henteu tiasa robih janten paningal minangka salaki, sareng paningal minangka putri ogé henteu gampil robih janten paningal minangka garwa, dina pikiran umum perkawinan Kangjeng Nabi ﷺ sareng putri-putri jalma mukmin henteu luyu sareng ieu rusiah; ku kituna Al-Qur'an ngadawuh: "Kangjeng Nabi ﷺ mikanyaah aranjeun tina paningal rohmat Ilahi, ngurus aranjeun saperti rama. Tina jihat karosulan, aranjeun saperti anak-anakna. Nanging tina jihat pribadi kamanusaanna, anjeunna sanés rama aranjeun, ku kituna luyu pikeun anjeunna nyandak garwa ti antawis aranjeun." Bagéan katilu ngartos sapertos kieu: Hartina, aranjeun ulah ngadamel cacad sareng dosa ku nyambung ka Kangjeng Nabi ﷺ, ngandelkeun sampurnana sareng percanten kana welas asihna nu saperti rama. Leres, seueur jalma nu percaya ka jalma-jalma agungna sareng panungtunna, teras males. Malah sakapeung nyaur "Solat urang parantos dilakukeun." (Saperti sawaréh kaum Alevi.) Pangajaran Lemes Kaopat: Sawaréh ngartos hiji isyarat gaib tina ayat ieu, nyaéta: Putra-putra lalaki Kangjeng Nabi ﷺ moal tetep dugi ka darajat lalaki déwasa, sareng dumasar kana hiji hikmah, turunanana tina lalaki moal tetep. Ngan ku ungkara "lalaki" masihan isyarat yén anjeunna rama awéwé-awéwé, ku kituna turunanana tina awéwé bakal terus aya. Fa-lillahil-hamd, turunan Fatimah nu diberkahan, nu mangrupa bulan purnama nu caang tina dua runtuyan nu pinuh ku cahya saperti Hasan sareng Husain, terus miara turunan batin sareng jasmani Panonpoé Kanabian. ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺻَﻞِّ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﻋَﻠٰﻰ ﺍٰﻟِﻪِ
(Sorot Cahya Kahiji, kalayan tilu pancaranana, parantos réngsé.)