Kalimah Kadua Puluh Genep
Risalah Papasten ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻰْﺀٍ اِلَّا ﻋِﻨْﺪَﻧَﺎ ﺧَﺰَٓﺍﺋِﻨُﻪُ ﻭَﻣَﺎ ﻧُﻨَﺰِّﻟُﻪُٓ اِلَّا ﺑِﻘَﺪَﺭٍ ﻣَﻌْﻠُﻮﻡٍ ٭ ﻭَ ﻛُﻞَّ ﺷَﻰْﺀٍ ﺍَﺣْﺼَﻴْﻨَﺎﻩُ ﻓ۪ٓﻰ ﺍِﻣَﺎﻡٍ ﻣُﺒ۪ﻴﻦٍ
Takdir sareng ikhtiar juz'i téh dua pasualan anu penting. Urang bakal usaha muka sawatara rusiahna dina opat bahasan.
BAHASAN KAHIJI
Takdir sareng ikhtiar juz'i téh bagian tina iman anu dirasakeun dina kaayaan sareng nurani, anu némbongkeun wates ahir Islam sareng iman. Éta sanés élmiah sareng téoritis. Hartina, jalma mu'min, kalayan masrahkeun sadaya perkara, malah lampah sareng nafsuna, ka Alloh, ahirna, supados henteu leupas tina kawajiban sareng tanggung jawab, “ikhtiar juz'i” muncul di payuneunana. Éta nyarios ka anjeunna: “Anjeun tanggung jawab sareng ngagaduhan kawajiban.” Teras, supados henteu reueus ku kahadéan sareng kasampurnaan anu kaluar tina anjeunna, “takdir” muncul di payuneunana. Éta nyarios: “Uninga wates anjeun, sanés anjeun anu ngadamel.”
Leres, takdir sareng ikhtiar juz'i parantos asup kana pasualan iman dina darajat-darajat ahir iman sareng Islam, supaya takdir nyalametkeun nafsu tina sombong sarta ikhtiar juz'i tina henteu tanggung jawab. Éta sanés pasualan élmiah anu pikeun nafsu ammara anu bandel nyepeng takdir supados leupas tina tanggung jawab kajahatan anu dilakukeunana, sarta ngandelkeun ikhtiar juz'i pikeun ngagungkeun diri sareng sombong ku kahadéan anu dipaparin ka aranjeunna, nepi ka nyababkeun lampah anu sabalikna pisan tina rusiah takdir sareng hikmah ikhtiar juz'i.
Leres, di antara jalma awam anu henteu maju sacara maknawi, aya tempat ngagunakeun takdir. Nanging éta ogé dina perkara anu parantos kajantenan sareng musibah, salaku ubar putus asa sareng kasedih. Henteu dina maksiat sareng perkara mangsa nu bakal datang, supados henteu janten sabab hirup nurut kana hawa nafsu sareng henteu ngalakukeun pancén.
Hartina, pasualan takdir parantos asup kana iman pikeun nyalametkeun tina reueus sareng sombong, sanés pikeun nyalametkeun tina kawajiban sareng tanggung jawab. Ikhtiar juz'i parantos asup kana akidah pikeun janten tempat rujukan kajahatan, sanés pikeun ngaku agung kawas Fir'aun salaku sumber kahadéan.
Leres, sakumaha didawuhkeun ku Al-Qur'an, manusa tanggung jawab lengkep kana kajahatanana. Sabab anjeunna anu mikahayang kajahatan. Ku sabab kajahatan téh golongan ngaruksak, manusa tiasa ngalakukeun seueur karuksakan ku hiji kajahatan. Anjeunna janten pantes kana hukuman anu pikasieuneun. Sapertos ngahurungkeun hiji imah ku hiji korék api.
Nanging anjeunna henteu ngagaduhan hak reueus dina kahadéan. Hakna dina éta kacida saeutikna. Sabab anu mikahayang sareng merlukeun kahadéan téh rohmat Alloh, sarta anu nyiptakeun téh kakawasaan Rabb. Patarosan sareng waleran, dorongan sareng sabab, duanana ti Alloh. Manusa ngan tiasa ngagaduhan éta ku doa, iman, kasadaran, sareng rido.
Nanging anu mikahayang kajahatan téh nafsu manusa, boh ku kamampuhan, boh ku pilihan. Sakumaha sawatara bahan nyandak hideung sareng buruk tina cahya panonpoé anu bodas tur éndah. Hideung éta patali sareng kamampuhan bahan éta. Nanging anu nyiptakeun kajahatan éta ku hiji hukum Alloh anu ngandung seueur mangpaat, ogé Alloh. Hartina, nyababkeun sareng nyuhunkeun téh ti nafsu, nepi ka éta anu nyangking tanggung jawab. Sedengkeun nyiptakeun sareng ngadamel anu patali sareng Alloh, ku sabab ngagaduhan hasil sareng buah éndah anu sanés, téh éndah tur saé.
Tah ku rusiah ieu: Kasb kajahatan téh jahat; nyiptakeun kajahatan henteu jahat. Sakumaha saurang jalma kedul anu cilaka ku hujan anu ngandung seueur mangpaat, henteu tiasa nyarios: “Hujan sanés rohmat.” Leres, dina nyiptakeun sareng ngadamel, babarengan sareng hiji kajahatan sawaréh, aya seueur kahadéan. Ngantunkeun seueur kahadéan pikeun hiji kajahatan sawaréh janten seueur kajahatan. Ku éta, kajahatan sawaréh éta janten ibarat kahadéan. Dina ciptaan Alloh henteu aya kajahatan sareng kagoréngan. Éta patali sareng kasb katut kamampuhan abdi.
Ogé, sakumaha takdir Alloh suci tina kajahatan sareng kagoréngan tina jihat hasil sareng buah, kitu ogé tina jihat 'illat sareng sabab, éta suci tina kajahatan zalim sareng goréng. Sabab takdir ningal kana 'illat anu sajati, sarta ngalakukeun kaadilan. Manusa ngadegkeun putusanana kana 'illat lahiriah anu katingal ku aranjeunna, sarta murag kana zalim dina takdir anu kaadilan éta sorangan. Upamana, hakim ngahukum sareng ngapanjarakeun anjeun lantaran maling. Padahal anjeun sanés tukang maling. Nanging aya maéhan anu disumputkeun ku anjeun, anu henteu saurang ogé uninga. Tah takdir Alloh ogé parantos ngahukum anjeun ku panjara éta. Nanging takdir ngahukum pikeun maéhan anu disumputkeun éta, sarta ngalakukeun kaadilan. Sedengkeun hakim, ku ngahukum dumasar kana maling anu anjeun henteu ngalakukeun, parantos zalim. Tah sakumaha dina hiji perkara katingal kaadilan takdir sareng ciptaan Alloh sarta zalim kasb manusa tina dua jihat, bandingkeun perkara-perkara anu sanés sareng ieu. Hartina, takdir sareng ciptaan Alloh suci tina jahat, goréng, sareng zalim tina jihat awal sareng ahir, inti sareng cabang, 'illat sareng hasil-hasil.
Upami disebatkeun: Ku sabab ikhtiar juz'i henteu ngagaduhan kamampuhan nyiptakeun, sarta dina panangan manusa henteu aya hiji perkara salian kasb anu ibarat perkara i'tibari, kumaha dina Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat manusa dipasihan kaayaan bandel sareng musuh ngalawan Gusti Khâliq langit sareng bumi? Gusti Khâliq bumi sareng langit Ngadawuhkeun pangaduan-pangaduan anu agung ngeunaan anjeunna. Mantenna Ngahimpun Diri-Na sareng malaikat-malaikat-Na pikeun ngabantosan abdi mu'min ngalawan manusa bandel éta. Mantenna Maparin pentingna anu agung ka anjeunna.
Waleran: Sabab kufur, bandel, sareng kajahatan téh ngaruksak, henteu aya. Padahal karuksakan anu agung sareng henteu aya anu henteu kaétang tiasa gumantung kana hiji perkara i'tibari sareng hiji henteu aya. Sakumaha juru setir hiji kapal agung, ku henteu ngalaksanakeun pancénna, kapal tilelep sarta hasil usaha sakumna palayanna janten batal. Sadaya karuksakan éta gumantung kana hiji henteu aya. Kitu ogé, ku sabab kufur sareng maksiat téh golongan henteu aya sareng ngaruksak, ikhtiar juz'i tiasa ngagerakkeunana ku hiji perkara i'tibari sarta nyababkeun hasil-hasil anu pikasieuneun. Sabab kufur, sanaos hiji kajahatan, nanging ku ngahina sakumna jagat raya salaku henteu aya ajén sareng sia-sia, ngabohongkeun sakumna anu aya anu némbongkeun dalil kaésaan, sarta nganggap énténg sakumna tajalli asma, Alloh Ngadawuhkeun pangaduan anu teges pisan sareng ancaman anu pikasieuneun ngeunaan jalma kafir ngawakilan sakumna jagat raya, sakumna anu aya, sareng Asma-Asma Alloh. Ieu hikmah éta sorangan, sarta maparin azab anu langgeng salawasna téh kaadilan éta sorangan.
Ku sabab manusa ku kufur sareng bandel nuju ka sisi ngaruksak, ku saeutik khidmah tiasa ngalakukeun seueur lampah. Ku éta, ahli iman peryogi kana pitulung Alloh anu agung ngalawan aranjeunna. Sabab, upami sapuluh jalma kuat nyangking pancén ngajaga sareng ngalereskeun hiji imah, pikeun ngalawan saurang budak bangor anu usaha ngaduruk imah éta, aranjeunna kapaksa ngadeuheus sareng nyuhunkeun ka wali budak éta, malah ka rajana; kitu ogé jalma-jalma mu'min peryogi seueur pitulung Alloh pikeun tahan ngalawan ahli bandel anu henteu sopan sapertos kitu.
Cindekna: Upami jalma anu ngabahas takdir sareng ikhtiar juz'i téh ahli hudhur sarta anu ngagaduhan iman sampurna, anjeunna masrahkeun jagat raya sareng dirina ka Alloh, sarta uninga yén éta aya dina pangaturan-Na. Waktu éta anjeunna ngagaduhan hak ngabahas takdir sareng ikhtiar juz'i. Sabab ku anjeunna uninga yén dirina sareng unggal perkara ti Alloh, waktu éta anjeunna ngandelkeun ikhtiar juz'i sarta nyangking tanggung jawab. Anjeunna nampi janten tempat rujukan kajahatan, sarta nyucikeun Rabb-na. Anjeunna tetep dina lingkup ubudiyah sarta nyangking kawajiban Alloh dina dirina. Ogé, supados henteu sombong ku kasampurnaan sareng kahadéan anu kaluar tina anjeunna, anjeunna ningal kana takdir sarta sukur ngagentos reueus. Anjeunna ningali takdir dina musibah anu tumiba ka anjeunna, sarta sabar.
Upami jalma anu ngabahas takdir sareng ikhtiar juz'i téh ahli lalawora, waktu éta anjeunna henteu ngagaduhan hak ngabahas takdir sareng ikhtiar juz'i. Sabab nafsu ammarana, ku dorongan lalawora atanapi kasasaran, masrahkeun jagat raya ka sabab-sabab sarta ngabagi kagungan Alloh ka aranjeunna; anjeunna ogé ngajantenkeun dirina kagungan dirina sorangan. Anjeunna masrahkeun lampahna ka dirina sareng sabab-sabab. Anjeunna masrahkeun tanggung jawab sareng kakurangan ka takdir. Waktu éta, bahasan ikhtiar juz'i anu ahirna bakal dipasrahkeun ka Alloh sarta takdir anu dina tungtung pangahirna bakal janten sasaran pandangan, henteu ngagaduhan harti. Éta ngan hiji siasat nafsu pikeun leupas tina tanggung jawab, anu sabalikna pisan tina hikmahna.
BAHASAN KADUA
Ieu talungtik élmiah anu lemes, husus pikeun ahli élmu. {Catetan handap: Bahasan Kadua ieu téh pasualan rusiah takdir anu pangjerona sareng pangsesahna. Pikeun sakumna ulama ahli talungtik, éta hiji pasualan akidah élmu kalam anu pangpentingna tur seueur dipasualkeun. Risale-i Nur parantos ngaréngsékeunana kalayan lengkep.}
Upami anjeun nyarios: “Kumaha takdir sareng ikhtiar juz'i tiasa dicocogkeun?”
Waleran: Ku tujuh jihat...
Kahiji: Tangtos Gusti 'Âdil Hakîm, anu disaksian hikmah sareng kaadilan-Na ku jagat raya kalayan basa tartib sareng timbangan, parantos Maparin ka manusa hiji ikhtiar juz'i anu hakékatna henteu dipikanyaho, anu bakal janten dasar pahala sareng hukuman. Sakumaha urang henteu uninga seueur hikmah Gusti 'Âdil Hakîm, urang henteu uninga kumaha ikhtiar juz'i ieu dicocogkeun sareng takdir, ogé henteu nuduhkeun yén éta henteu aya.
Kadua: Sadayana pasti ngaraosan hiji pilihan dina dirina. Anjeunna uninga ayana pilihan éta dina nuranina. Uninga hakékat sakumna anu aya téh hiji perkara, uninga ayana téh perkara anu sanés. Aya seueur perkara; sanaos ayana écés pikeun urang, hakékatna henteu dipikanyaho ku urang. Tah ikhtiar juz'i ieu tiasa asup kana jajaran perkara-perkara sapertos kitu. Unggal perkara henteu kawates ku élmu urang. Urang henteu uninga, henteu nuduhkeun yén éta henteu aya.
Katilu: Ikhtiar juz'i henteu patukang tonggong sareng takdir. Malah takdir nguatkeun pilihan. Sabab takdir téh hiji rupa Élmu Alloh. Élmu Alloh parantos patali sareng pilihan urang. Upami kitu, éta nguatkeun pilihan, henteu ngabatalkeunana.
Kaopat: Takdir téh tina golongan élmu. Élmu nuturkeun anu dipikanyaho. Hartina, sakumaha bakal kajantenan, sapertos kitu éta patalina. Anu dipikanyaho henteu nuturkeun élmu. Hartina, dasar-dasar élmu sanés dasar pikeun ngatur anu dipikanyaho tina jihat ayana di luar. Sabab inti anu dipikanyaho sarta ayana di luar ningal kana Kersa sarta ngandelkeun Kudrat.
Ogé azali sanés hiji tungtung runtuyan mangsa katukang, nepi ka dijantenkeun dasar dina ayana perkara-perkara sarta dumasar kana éta dibayangkeun aya hiji paksaan. Malah azali téh kawas eunteung anu nyepeng mangsa katukang, ayeuna, sareng nu bakal datang sakaligus, sarta ningali ti luhur. Upami kitu, ngabayangkeun hiji tungtung dina sisi mangsa katukang tina waktu anu manjangan dina lingkup mumkin, nyebat éta azali, teras ngabayangkeun perkara-perkara asup kana élmu azali éta kalayan runtuy sarta nganggap dirina aya di luareunana, sarta nalar dumasar kana éta, sanés hakékat.
Pikeun muka rusiah ieu, tingali conto ieu: Upami dina panangan anjeun aya hiji eunteung, jarak di katuhu anjeun dianggap mangsa katukang, sarta jarak di kénca anjeun mangsa nu bakal datang, eunteung éta ngan nyepeng anu aya payuneunana. Teras éta nyepeng dua sisi éta kalayan runtuy, henteu tiasa nyepeng seuseueurna. Beuki handap eunteung éta, beuki saeutik anu katingal. Nanging beuki anjeun naék ka luhur kalayan eunteung éta, lingkup payuneun eunteung éta ngalegaan. Lila-lila, éta nyepeng sakumna jarak dua sisi sakaligus dina hiji waktu. Tah dina kaayaan eunteung sapertos ieu, dina gambarna, kaayaan-kaayaan anu lumangsung dina jarak-jarak éta henteu disebat saméméh, saatos, cocog, atanapi sabalikna hiji sareng nu sanés.
Tah ku sabab takdir téh tina élmu azali, élmu azali, ku ungkara hadis, “aya dina hiji kalungguhan luhur, anu tina pandangan pangluhurna, nyepeng sareng ngalingkup sadaya perkara anu parantos kajantenan sareng bakal kajantenan, ti azali dugi ka salawasna, sakaligus.” Urang sareng nalar-nalar urang henteu tiasa aya di luareunana, nepi ka éta sapertos eunteung dina jarak mangsa katukang.
Kalima: Takdir ngagaduhan hiji hubungan sareng sabab katut anu disababkeun. Hartina, anu disababkeun ieu bakal kajantenan ku sabab ieu. Upami kitu, ulah disebatkeun: “Ku sabab maotna jalma éta parantos ditakdirkeun dina waktu éta, naon kalepatan jalma anu nembak ku ikhtiar juz'i-na; sanaos henteu nembak ogé anjeunna bakal maot?”
Patarosan: Kunaon henteu tiasa disebatkeun?
Waleran: Sabab takdir parantos netepkeun maotna ku bedil jalma éta. Upami anjeun nganggap anjeunna henteu nembak, waktu éta anjeun nganggap takdir henteu patali. Waktu éta, ku naon anjeun bakal mutuskeun maotna? Boh anjeun ngabayangkeun takdir anu misah pikeun sabab sareng anu disababkeun sapertos Jabariyah, boh mungkir takdir sapertos Mu'tazilah, anjeun ninggalkeun Ahlus Sunnah wal Jamaah sarta asup kana golongan sasar. Upami kitu, urang ahli kabeneran nyarios: “Upami anjeunna henteu nembak, maotna henteu dipikanyaho ku urang.” Jabariyah nyarios: “Upami henteu nembak ogé anjeunna bakal maot.” Mu'tazilah nyarios: “Upami henteu nembak, anjeunna henteu bakal maot.”
Kagenep: {Catetan handap: Ieu hiji hakékat anu husus pikeun ulama anu kacida talitina.} Kacondongan anu janten dasar pangpokona ikhtiar juz'i, numutkeun Maturidi, téh perkara i'tibari, tiasa dipasrahkeun ka abdi. Nanging Asy'ari, ku ningal éta salaku perkara anu aya, henteu masrahkeun ka abdi. Nanging pangaturan dina kacondongan éta, numutkeun Asy'ari, téh perkara i'tibari. Upami kitu, kacondongan éta sareng pangaturan éta téh perkara nisbi. Éta henteu ngagaduhan ayana di luar anu pasti. Perkara i'tibari henteu merlukeun 'illat lengkep, nepi ka lantaran ayana 'illat lengkep, kedah, kapaksa, sareng wajib asup sarta ngaleungitkeun pilihan. Malah upami 'illat perkara i'tibari éta nyandak hiji kaayaan dina darajat langkung unggul, perkara i'tibari éta tiasa janten tetep. Upami kitu, dina waktu éta anjeunna tiasa ngantunkeunana. Al-Qur'an tiasa nyarios ka anjeunna dina waktu éta: “Ieu jahat, ulah dilakukeun.”
Leres, upami abdi janten nu nyiptakeun lampahna sarta ngagaduhan daya nyiptakeun, waktu éta pilihanana bakal leungit. Sabab dina élmu usul sareng hikmah, dumasar kana aturan ﻣَﺎ ﻟَﻢْ ﻳَﺠِﺐْ ﻟَﻢْ ﻳُﻮﺟَﺪْ, parantos ditetepkeun yén: “Upami hiji perkara henteu wajib, éta henteu janten aya.” Hartina, kedah aya 'illat lengkep, teras éta tiasa janten aya. Sedengkeun 'illat lengkep merlukeun anu disababkeunana sacara pasti sareng wajib. Waktu éta henteu aya deui pilihan.
Upami anjeun nyarios: Milih nu langkung unggul tanpa pangunggul téh mustahil. Padahal kasb manusa anu urang sebat perkara i'tibari éta, sakapeung ngalakukeun sareng sakapeung henteu ngalakukeun; upami henteu aya pangunggul anu ngawajibkeun, kedah aya milih nu langkung unggul tanpa pangunggul. Naha ieu henteu ngaruntuhkeun hiji dasar anu pangpentingna tina dasar-dasar élmu kalam?
Waleran: Aya nu langkung unggul tanpa pangunggul téh mustahil. {Catetan handap: Aya nu langkung unggul béda sareng milih nu langkung unggul; bédana seueur.} Hartina, langkung unggul tanpa pangunggul, tanpa sabab, téh mustahil. Nanging milih nu langkung unggul tanpa pangunggul téh tiasa sareng kajantenan. Kahoyong téh hiji sipat; lampahna téh ngalakukeun padamelan sapertos kitu.
Upami anjeun nyarios: Ku sabab anu nyiptakeun maéhan téh Alloh, kunaon sim kuring disebut tukang maéhan?
Waleran: Sabab numutkeun aturan élmu sharaf, isim fa'il diturunkeun tina masdar anu janten perkara nisbi. Éta henteu diturunkeun tina hasil masdar anu janten perkara anu tetep. Masdar téh kasb urang, sarta urang ogé nyandak sebutan tukang maéhan. Hasil masdar téh ciptaan Alloh. Hiji perkara anu nyirikeun tanggung jawab henteu dijantenkeun turunan tina hasil masdar.
Katujuh: Kahoyong juz'i manusa sareng ikhtiar juz'i-na sanaos lemah, hiji perkara i'tibari, nanging Alloh, Gusti Hakîm Mutlak, parantos ngajantenkeun kahoyong juz'i anu lemah éta salaku hiji sarat biasa pikeun hubungan Kersa-Na anu ngawengku sadayana. Hartina, sacara maknawi Mantenna Ngadawuh: “Hé abdi Kami! Jalan mana anu anjeun pikahayang ku pilihan anjeun, Kami bakal nyandak anjeun dina jalan éta. Upami kitu, tanggung jawab téh ka anjeun!” Mugia henteu aya kasalahan dina ibarat, upami anjeun nyandak saurang budak anu henteu aya daya dina taktak, ngantepkeun anjeunna milih sarta nyarios “Ka mana anjeun pikahayang, sim kuring bakal nyandak anjeun ka dinya,” budak éta mikahayang hiji gunung luhur, teras anjeun nyandakna. Budak éta tiris atanapi labuh. Tangtos anjeun bakal nyarékan ku nyarios “Anjeun anu mikahayang!”, sarta nampiling anjeunna di luhur dinya.
Tah Alloh, Gusti Ahkamul Hâkimîn, Ngajantenkeun kahoyong abdi anu kacida lemahna minangka hiji sarat biasa, sarta Kersa-Na anu ngawengku sadayana ningal kana éta.
Cindekna: Hé manusa! Dina panangan anjeun aya hiji kahoyong anu dingaranan ikhtiar juz'i, anu kacida lemahna, nanging pananganana kacida panjangna dina kajahatan sareng ngaruksak, sarta kacida pondokna dina kahadéan. Pasihan doa kana hiji panangan kahoyong éta, supados pananganana ngahontal sawarga anu janten hiji buah runtuyan kahadéan, sarta manjang kana kabagjaan langgeng anu janten hiji kembangna. Pasihan istighfar kana panangan anu sanés, supados pananganana pondok tina kajahatan sarta henteu ngahontal zaqqum naraka anu janten hiji buah tangkal anu dilaknat éta.
Hartina, sakumaha doa sareng tawakal masihan kakuatan gedé kana kacondongan ka kahadéan, istighfar sareng tobat ogé megatkeun kacondongan ka kajahatan sarta ngarecah lampahna anu ngalangkungan wates.
BAHASAN KATILU
Iman kana takdir téh salah sahiji rukun iman. Hartina, “Unggal perkara ku takdir Alloh.” Dalil-dalil pasti kana takdir sakitu seueur nepi ka henteu aya wates sareng itunganna. Urang bakal némbongkeun sabaraha kuat tur jembarna rukun iman ieu ku hiji bubuka, kalayan cara anu basajan sareng écés.
Bubuka: Seueur pisan ayat Al-Qur'an sapertos وَلَا ﺭَﻃْﺐٍ وَلَا ﻳَﺎﺑِﺲٍ اِلَّا ﻓ۪ﻰ ﻛِﺘَﺎﺏٍ ﻣُﺒ۪ﻴﻦٍ nerangkeun kalayan écés yén unggal perkara ditulis sateuacan ayana sareng saparantos ayana. Sarta ayat-ayat Al-Qur'an agung kakawasaan anu disebut jagat raya ieu ogé ngabenerkeun putusan Al-Qur'an ieu ku ayat-ayat ciptaanana, sapertos aturan, timbangan, tartib, wangun, paésan, sareng ciri anu ngabédakeun.
Leres, serat-serat anu runtuy sareng ayat-ayat anu saimbang dina kitab jagat raya ieu nyaksian yén unggal perkara ditulis.
Sedengkeun dalil yén unggal perkara ditakdirkeun sareng ditulis sateuacan ayana, sakumna awal, siki, ukuran, sareng wangun téh masing-masing saksi. Sabab unggal binih sareng siki téh hiji peti alit anu lemes, kaluar tina tempat ngadamel “kaf-nun”, anu dititipan hiji daptar alit anu diguratkeun ku takdir. Kakawasaan ngagunakeun zarah-zarah dumasar kana géométri takdir éta, sarta ngadegkeun mu'jizat-mu'jizat kakawasaan anu agung dina éta binih-binih alit. Hartina, sakumna tangkal sareng sadaya kajadian anu bakal tumiba ka éta ibarat ditulis dina sikina. Sabab binih-binih sacara bahan téh basajan, sarua hiji sareng nu sanés, sacara bahan henteu aya hiji perkara.
Ogé, ukuran anu tartib dina unggal perkara némbongkeun takdir kalayan écés. Leres, kana mahluk hirup mana waé ditingali, katingal yén aya hiji ukuran sareng hiji wangun, siga kaluar tina hiji citakan anu kacida pinuh ku hikmah sareng seni. Pikeun nyandak ukuran, gambar, sareng wangun éta, boh kedah aya hiji citakan bahan anu luar biasa sarta kacida béngkokna, boh Kudrat Nu Azali Motong sareng Masihan gambar sarta wangun éta ku hiji citakan maknawi anu saimbang tur élmiah anu sumping tina takdir.
Upamana, tingali kalayan taliti tangkal ieu sareng sato ieu, anu zarah-zarahna anu kaku, torék, lolong, henteu sadar, sarta sarua hiji sareng nu sanés, gerak dina tumuwuhna. Dina sawatara wates anu béngkok, éta eureun sarta cicing, siga wawuh, ningali, sareng uninga tempat buah sareng mangpaat. Teras di tempat anu sanés, éta ngarobah jalanna siga nuturkeun hiji tujuan agung. Hartina, zarah-zarah gerak ku ukuran maknawi anu sumping tina takdir, sarta ku paréntah maknawi ukuran éta.
Ku sabab dina perkara-perkara anu bahan tur katingal aya tajalli takdir dina darajat sapertos ieu, tangtos wangun-wangun anu dianggo ku perkara-perkara dina ngalangkungan waktu sarta kaayaan-kaayaan anu lahir tina gerakanana ogé nuturkeun hiji tartib takdir. Leres, dina hiji siki aya dua tajalli takdir: boh sacara écés ngawartoskeun sareng nunjukkeun “Kitab Mubîn” anu janten nami Kersa sareng paréntah-paréntah ciptaan, boh sacara téoritis ngawartoskeun sareng ngisyaratkeun “Imam Mubîn” anu janten hiji nami paréntah sareng Élmu Alloh:
Takdir anu écés nyaéta sipat-sipat bahan, kaayaan-kaayaan, sareng susunan-susunan tangkal anu dikandung ku siki éta, anu engké bakal katingal ku panon.
Sedengkeun anu téoritis, dina siki éta, nyaéta lampah, kaayaan, wangun, gerakan, sareng tasbih anu bakal dilangkungan ku tangkal anu bakal diciptakeun tina éta salami hirupna. Lampah, kaayaan, wangun, sareng kalakuan anu robah tina waktu ka waktu, anu disebut sajarah kahirupan, masing-masing ngagaduhan hiji ukuran takdir anu tartib, sapertos dahan sareng daun tangkal éta.
Ku sabab dina perkara-perkara anu pangbiasa sareng pangbasajanna aya tajalli takdir sapertos ieu, tangtos éta ngungkabkeun yén sadaya perkara ditulis sateuacan ayana, sarta tiasa kahartos ku saeutik perhatian.
Ayeuna, dalil yén lalakon hirup unggal perkara ditulis saparantos ayana, nyaéta sadaya buah di alam anu ngawartoskeun “Kitab Mubîn” sareng “Imam Mubîn”, sarta sadaya daya émut dina manusa anu ngawartoskeun sareng nunjukkeun “Lauh Mahfûzh”, masing-masing saksi sareng tanda. Leres, dina unggal buah, takdir kahirupan sakumna tangkal ditulis dina sikina anu ibarat haténa. Lalakon hirup manusa sareng sabagian kajadian-kajadian alam dina mangsa katukang ditulis dina daya émutna ku cara anu siga Panangan Kudrat, ku kalam takdir, nyalin hiji bukti alit tina kaca amal manusa dina daya alit anu sagedé siki sasawi ieu, teras Maparin kana panangan manusa sarta Nempatkeun dina kantong uteukna, supados dina waktu diitung amal, éta ngélingkeun anjeunna. Ogé supados anjeunna yakin yén dina kacau fana sareng sirna ieu, aya seueur pisan eunteung pikeun langgeng, anu Gusti Qadîr Hakîm Ngaguratkeun jati diri anu sirna dina éta sarta Ngalanggengkeunana. Ogé aya seueur pisan lambaran pikeun langgeng, anu Gusti Hafîzh 'Alîm Nyerat harti-harti anu fana dina éta.
Cindekna: Ku sabab kahirupan tutuwuhan, anu janten darajat kahirupan anu pangbasajanna sareng panghandapna, nuturkeun aturan takdir dina darajat sapertos ieu, tangtos kahirupan manusa anu janten darajat kahirupan anu pangluhurna, sareng sadaya rincianana, parantos diguratkeun ku ukuran takdir sarta ditulis ku kalamna. Leres, sakumaha tétés-tétés ngawartoskeun méga, rembesan-rembesan némbongkeun sumber cai, bukti-bukti sareng buku-buku alit nunjukkeun ayana hiji buku agung, kitu ogé buah, nutfah, binih, siki, gambar, sareng wangun, anu ibarat rembesan, tétés, bukti, sareng buku alit takdir écés anu janten tartib bahan, sarta takdir téoritis anu janten tartib maknawi sareng kahirupan, anu urang saksian dina mahluk hirup ieu, sacara écés némbongkeun buku Kersa sareng paréntah ciptaan anu disebut “Kitab Mubîn”, sarta Lauh Mahfûzh anu janten hiji kumpulan Élmu Alloh anu disebut “Imam Mubîn”.
Hasil Maksud: Ku sabab urang ningali langsung yén dina waktu tumuwuh unggal mahluk hirup, zarah-zarahna nuju kana wates-wates anu béngkok sarta eureun, zarah-zarah ngarobah jalanna, dina tungtung wates-wates éta ngahasilkeun hiji hikmah, hiji mangpaat, sareng hiji kahadéan, sacara écés ukuran lahiriah perkara éta parantos diguratkeun ku hiji kalam takdir. Tah takdir anu disaksian tur écés némbongkeun yén dina kaayaan maknawi mahluk hirup éta ogé aya wates sareng tungtung anu tartib tur ngahasilkeun buah, anu diguratkeun ku hiji kalam takdir. Kudrat téh sumber, takdir téh garis panungtun. Kudrat nyerat kitab harti-harti éta dina garis panungtun éta.
Ku sabab urang ngartos kalayan pasti yén aya wates anu ngahasilkeun buah sareng tungtung anu pinuh ku hikmah, anu diguratkeun ku kalam takdir bahan sareng maknawi, tangtos kaayaan sareng lampah anu bakal dilangkungan ku unggal mahluk hirup salami hirupna parantos diguratkeun ku kalam takdir éta. Sabab lalakon hirupna lumangsung kalayan tartib sareng timbangan. Éta ngarobah gambar, nyandak wangun.
Ku sabab kalam takdir ngawasa sakumna mahluk hirup sapertos kitu, tangtos lalakon hirup manusa anu janten buah alam anu pangsampurnana, khalifah bumi, sarta nu nyangking amanah agung, langkung ti unggal perkara, nuturkeun hukum takdir.
Upami anjeun nyarios: “Takdir parantos ngabeungkeut urang sapertos kitu sarta nyabut kabébasan urang. Naha iman kana takdir henteu masihan beurat sareng kasusah pikeun haté sareng roh anu sono kana jembar sareng ngumbara?”
Waleran: Pasti sareng leres-leres henteu! Salian henteu masihan kasusah, éta masihan kabungah sareng cahya anu maparin hampang, nyaman, sareng kasegeran anu henteu aya tungtungna, sarta ngajamin aman sareng tengtrem. Sabab upami manusa henteu iman kana takdir, dina hiji lingkup alit, dina kabébasan sawaréh sareng kamerdikaan samentara, anjeunna kapaksa nyangking hiji beban anu sabeurat dunya dina taktak rohna anu henteu aya daya. Sabab manusa patali sareng sakumna jagat raya. Anjeunna ngagaduhan maksud sareng kahayang anu henteu aya tungtungna. Ku sabab dayana, kahoyongna, sareng kabébasanana henteu cekap pikeun hiji tina sajuta, tiasa kahartos sabaraha pikasieuneun sareng matak reuwasna beurat kasusah maknawi anu disangkingna.
Tah iman kana takdir ngalungkeun sakumna beurat éta kana kapal takdir, sarta masihan rohangan pikeun ngumbara kalayan bébas dina kasampurnaanana, kalayan nyaman anu sampurna sarta kabébasan roh sareng haté anu sampurna. Éta ngan nyabut kabébasan sawaréh nafsu ammara, sarta ngarecah sipat Fir'aun-na, ngaku rububiyahna, sareng lampah sakahayangna.
Iman kana takdir sakitu nikmat sareng pinuh ku kabagjaanana, nepi ka henteu tiasa ditétélakeun. Urang ngan bakal masihan hiji isyarat kana nikmat sareng kabagjaan éta ku ibarat ieu. Kieu:
Dua jalma angkat ka puseur karajaan saurang raja. Aranjeunna lebet kana karaton husus raja éta anu janten tempat perkara-perkara ahéng. Salah saurang henteu uninga raja; anjeunna hoyong cicing di dinya kawas nu ngarebut sareng tukang maling. Nanging, anjeunna ningali beban-beurat anu merlukeun usaha, sapertos ngatur, ngayakeun, ngahasilkeun panghasilan, ngajalankeun mesin-mesin, sarta masihan dahareun ka sasatoan ahéng, anu diperyogikeun ku kebon sareng karaton éta, sarta salawasna sangsara. Kebon anu kawas sawarga éta janten kawas naraka pikeun anjeunna. Anjeunna welas kana unggal perkara. Anjeunna henteu tiasa ngatur. Anjeunna nyéépkeun waktuna dina kaduhung. Teras éta tukang maling anu henteu sopan diasupkeun kana panjara pikeun dididik. Jalma kadua wawuh ka raja, uninga dirina minangka tamu raja. Anjeunna yakin yén sakumna lampah dina kebon sareng karaton éta lumangsung ku hiji aturan hukum, unggal perkara jalan ku hiji rarancang kalayan gampang anu sampurna. Anjeunna masrahkeun kasusah sareng beban kana hukum raja, nyandak mangpaat tina sadaya nikmat kebon anu kawas sawarga éta kalayan bungah anu sampurna, sarta ku ngandelkeun welas raja sareng éndahna hukum-hukum pangaturanna, ningali unggal perkara pikaresepeun, tur ngalangkungan hirupna kalayan nikmat sareng kabagjaan anu sampurna. Tah ngartos rusiah ﻣَﻦْ ﺍٰﻣَﻦَ ﺑِﺎﻟْﻘَﺪَﺭِ ﺍَﻣِﻦَ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻜَﺪَﺭِ.
BAHASAN KAOPAT
Upami anjeun nyarios: “Dina Bahasan Kahiji anjeun ngabuktikeun yén unggal perkara dina takdir téh éndah tur saé. Kajahatan anu sumping tina éta ogé saé, kagoréngan ogé éndah. Padahal musibah sareng balai dina nagri dunya ieu ngaruntuhkeun putusan éta.”
Waleran: Hé nafsu sim kuring sareng réréncangan sim kuring anu ngaraosan nyeri anu kuat tina welas anu kuat! Bukti yén aya téh kahadéan murni, henteu aya téh kajahatan murni, nyaéta sakumna kaéndahan sareng kasampurnaan mulih kana aya, sarta dasar sakumna maksiat, musibah, sareng kakurangan téh henteu aya. Ku sabab henteu aya téh kajahatan murni, kaayaan-kaayaan anu nuju kana henteu aya atanapi nyirikeun henteu aya ogé ngandung kajahatan. Ku éta, kahirupan anu janten cahya ayana anu pangmancorongna, ngaguling dina kaayaan-kaayaan anu béda-béda sarta ngahontal kakuatan. Éta asup kana kaayaan-kaayaan anu sabalikna sarta janten beresih. Éta nyandak sababaraha sipat sarta ngahasilkeun buah anu dipiharep. Éta asup kana sababaraha lampah sarta némbongkeun ukiran-ukiran Asma Gusti Wâhibul Hayât kalayan éndah.
Tah tina hakékat ieu, sawatara kaayaan anu mangrupa nyeri, musibah, kasusah, sareng balai tumiba ka mahluk hirup, anu ku kaayaan-kaayaan éta cahya ayana dianyarkeun dina hirupna sarta poék henteu aya dijauhkeun, nepi ka hirupna janten beresih. Sabab eureun, anteng, jempé, henteu ngalakukeun pancén, istirahat, sarta sarua waé, masing-masing hiji henteu aya dina sipat sareng kaayaan. Malah nikmat anu panggedéna ogé turun kana kosong dina kaayaan anu sarua waé.
Cindekna: Ku sabab kahirupan némbongkeun ukiran Asmaul Husna, unggal perkara anu tumiba kana kahirupan téh saé.
Upamana, saurang jalma anu kacida beungharna, ahli seni dina darajat anu pangluhurna, sarta mahir dina seueur seni, pikeun némbongkeun karya-karya senina sareng kabeungharanana anu ajén, masihan ka saurang jalma miskin biasa hiji kameja anu dipapaésan ku permata sarta didamelna kalayan seni dina hiji jam, kanggo dianggo ku anjeunna kalayan bayaran, supados ngalaksanakeun pancén modél. Anjeunna ngadamel dina éta kameja sarta masihan kaayaan-kaayaan, ngarobahna. Ogé pikeun némbongkeun unggal rupa senina, anjeunna motong, ngarobah, manjangkeun, sareng pondokkeun. Naha jalma miskin anu dibayar ieu tiasa ngagaduhan hak nyarios ka jalma éta: “Anjeun nyusahkeun sim kuring. Anjeun masihan kaayaan ku ngabéngkokkeun sareng ngadegkeun sim kuring. Anjeun ngaruksak kaéndahan sim kuring ku motong sareng pondokkeun kameja ieu anu ngaéndahkeun sim kuring”? Naha anjeunna tiasa nyarios: “Anjeun henteu welas, henteu adil”?
Tah sapertos kitu, Gusti Nu Ngadamel Dzul-Jalâl, Gusti Fâthir anu henteu aya tandinganana, malik-malikkeun kameja ayana anu dipaparin ka mahluk hirup, anu dipapaésan ku indra sareng daya lemes sapertos panon, ceuli, akal, sareng haté, dina seueur kaayaan, sarta ngarobahna dina seueur posisi, pikeun némbongkeun ukiran-ukiran Asmaul Husna. Dina sipat-sipat anu mangrupa nyeri sareng musibah, pikeun némbongkeun hukum sawatara Asma-Na, aya sawatara sorot rohmat dina kilatan hikmah, sarta dina sorot rohmat éta aya kaéndahan-kaéndahan anu lemes.
--