ﺍَﻡْ ﻟَﻬُﻢْ ﺍِﻟٰﻪٌ ﻏَﻴْﺮُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺳُﺒْﺤَﺎﻥَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻋَﻤَّﺎ ﻳُﺸْﺮِﻛُﻮﻥَ Atanapi, sapertos kaum Majusi nu ngabayangkeun dua ilah nu misah kalayan nami "panyipta kasaéan" sareng "panyipta kajahatan", sareng sapertos jalma-jalma nu nyembah sabab-sabab sareng arca, nu masihan hiji rupa kailahian ka sabab-sabab nu béda-béda sareng ngabayangkeun éta masing-masing minangka titik pananggeuhan pikeun dirina, naha maranéhna ngandelkeun ilah-ilah sanés teras ngalawan anjeun? Naha maranéhna nganggap henteu peryogi anjeun? Hartina, dumasar kana dawuhan ﻟَﻮْ ﻛَﺎﻥَ ﻓ۪ﻴﻬِﻤَٓﺎ ﺍٰﻟِﻬَﺔٌ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻟَﻔَﺴَﺪَﺗَﺎ, maranéhna buta, henteu ningali katartiban nu pangsampurnana sareng saimbang nu pangéndahna, nu katingal saperti siang dina sakumna alam ieu. Padahal upami dina hiji lembur aya dua pangurus, dina hiji kota aya dua gubernur, dina hiji nagri aya dua raja, katartiban bakal ancur sareng saimbang bakal janten kacau. Padahal ti jangjang laleur dugi ka lampu-lampu langit, katartiban nu sakitu lemesna parantos diperhatoskeun, dugi ka henteu nyésakeun rohangan kanggo syirik sakitu jangjang laleur. Ku margi maranéhna ngalakukeun perkara nu sakitu ngalawan akal sareng hikmah, ngalawan pancaindra sareng bukti nu écés, bantahan maranéhna ulah ngajantenkeun anjeun ngantepkeun pépéling.
Tah tina ratusan permata ayat-ayat ieu nu mangrupa runtuyan hakékat, urang ngan parantos ngajelaskeun sacara gurat badag hiji permata katerangan ngeunaan ngalumpuhkeun bantahan sareng maksa nampi bukti. Upami sim kuring kagungan kamampuh, sareng tiasa némbongkeun deui sababaraha permatana, anjeun ogé bakal nyaur "Ayat-ayat ieu ku dirina sorangan mangrupa mu'jizat."
Sedengkeun katerangan Al-Qur'an dina ngajantenkeun ngartos sareng ngajar téh sakitu luar biasana, sakitu lemes tur ngalirna; jalma awam nu pangbasajanna tiasa gampil ngartos hakékat nu pangjerona tina kateranganana. Leres, Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat nyarioskeun sareng ngajarkeun seueur hakékat nu hésé kahartos ku cara nu basajan tur écés, nu nyenangkeun paningal balaréa, henteu nganyenyeri rasa umum, henteu ngaganggu sareng ngacapékkeun pikiran jalma awam. Sapertos nalika nyarios sareng murangkalih, dipaké ungkara-ungkara murangkalih. Kitu ogé gaya-gaya Al-Qur'an nu disebut تَنَزُّلَاتٌ ﺍِﻟٰﻬِﻴَّﺔٌ ﺍِﻟٰﻰ ﻋُﻘُﻮﻝِ ﺍﻟْﺒَﺸَﺮِ, nu dina gaya nu nyarios lungsur ku kecapna kana darajat nu diajak nyarios, teras nyarios sapertos kitu; ku sawaréh ibarat sareng gambaran dina wangun mutasyabihat, gaya-gaya ieu ngajantenkeun jalma awam nu pangteu tiasa maca ogé ngartos hakékat Ilahi nu hésé sareng rusiah-rusiah Rabb nu henteu kahontal ku pikiran para filsuf nu élmuna pangjerona.
Upamina ﺍَﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦُ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﻌَﺮْﺵِ ﺍﺳْﺘَﻮٰﻯ, ku hiji ibarat, némbongkeun rububiyah Ilahi dina gambaran kakawasaan raja, sareng tingkatan rububiyah-Na dina ngatur alam, ku gambaran saperti hiji sultan linggih dina singgasana kakawasaanana, teras ngajalankeun pamaréntahan.
Leres, Al-Qur'an minangka dawuhan Gusti Khâliq Dzul-Jalâl alam ieu, medal tina tingkatan pangagungna rububiyah-Na, sumping di saluhureun sadaya tingkatan, nungtun nu naék kana éta tingkatan, ngalangkung tujuh puluh rébu tabir, ningali sareng nyaangan éta tabir; nyebarkeun limpahan sareng cahyana ka rébuan tingkatan nu diajak nyarios nu béda pamahaman sareng kapinteranana; hirup ngalangkungan jaman sareng abad nu kamampuhanana béda-béda, sareng sanaos parantos nyebarkeun harti-hartina kalayan sakitu seueur pisan, henteu ngirangan sakedik ogé tina sampurnana ngorana; tetep seger pisan tur lemes dugi ka darajat nu pangluhurna, masihan pangajaran nu kahartos ka unggal jalma awam ku cara nu kacida gampilna, nu katingal gampil nanging mustahil ditiron; dina pangajaran nu sami, ku kecap-kecap nu sami, masihan pangajaran ogé ka seueur pisan tingkatan nu pamahaman sareng darajatna béda-béda, tur ngayakinkeun sareng nyugemakeun aranjeunna; kitab nu némbongkeun mu'jizat sapertos kieu, jihat mana ogé nu diperhatoskeun, tangtos tiasa katingal hiji kilatan cahya i'jaz.
Cindekna: Sapertos nalika hiji lafaz Al-Qur'an saperti "Alhamdulillah" dibaca, éta lafaz ngeusian guha nu mangrupa ceuli gunung, lafaz nu sami ogé tiasa lebet sagemblengna kana ceuli laleur nu alit pisan. Kitu pisan harti-harti Al-Qur'an, sakumaha nyugemakeun akal-akal nu sagedé gunung, ku kecap-kecap nu sami ogé ngajar sareng nyugemakeun akal-akal nu alit pisan tur basajan saperti laleur. Margi Al-Qur'an ngajak sadaya tingkatan manusa sareng jin kana iman. Ogé ngajar sareng ngabuktikeun élmu-élmu iman ka sadayana. Upami kitu, jalma awam nu pangteu tiasa maca sareng jalma istiméwa nu pangistiméwana bakal linggih taktak padeukeut, tuur padeukeut, ngadangukeun pangajaran Al-Qur'an babarengan sareng nyandak mangpaat.
Hartina, Al-Qur'an Al-Karîm mangrupa jamuan samawi nu dina éta méja, pikiran, akal, haté sareng roh dina rébuan tingkatan nu béda-béda manggihan katuanganana sareng nyandak nu dipikahayangna. Kahayang maranéhna laksana. Malah seueur pisan pantona tetep ditutup sareng ditinggalkeun pikeun nu badé sumping dina mangsa payun. Upami anjeun mikersa conto pikeun ieu tingkatan, sakumna Al-Qur'an ti awal dugi ka ahir mangrupa conto-conto ieu tingkatan.
Leres, para murid Al-Qur'an sareng nu ngadangukeun pangajaranana, saperti sadaya mujtahid, siddiqin, ahli hikmah Islam, ahli tahqiq, alim usul fikih, ahli kalam, wali ahli makrifat, para kutub nu pinuh ku kanyaah, para alim nu taliti sareng jalma-jalma Muslim awam, sapuk nyaur: "Urang ngartos pangajaran urang kalayan saé."
Cindekna, sapertos dina tingkatan-tingkatan sanés, dina tingkatan ngajantenkeun ngartos sareng ngajar ogé, kilatan-kilatan cahya i'jaz Al-Qur'an mancorong.
PANCARAN CAHYA KADUA
Nyakup sadayanana Al-Qur'an nu luar biasa.
Pancaran cahya ieu ngandung lima kilatan cahya.
KILATAN CAHYA KAHIJI: Nyakup sadayanana dina lafazna.
Tangtos, tina ayat-ayat nu disebat dina Kalimah-Kalimah sateuacanna ogé dina Kalimah ieu, nyakup sadayana ieu katingal écés. Leres, sakumaha isyarat hadis ﻟِﻜُﻞِّ ﺍٰﻳَﺔٍ ﻇَﻬْﺮٌ ﻭَﺑَﻄْﻦٌ ﻭَﺣَﺪٌّ ﻭَﻣُﻄَّﻠَﻊٌ ﴾ﻭَ ﻟِﻜُﻞٍّ ﺷُﺠُﻮﻥٌ ﻭَﻏُﺼُﻮﻥٌ ﻭَ ﻓُﻨُﻮﻥٌ﴿, lafaz-lafaz Al-Qur'an disusun ku hiji cara dugi ka unggal kalimah, malah unggal kecap, malah unggal aksara, malah sakapeung hiji cicing, kagungan seueur jihat. Ka masing-masing nu diajak nyarios, Al-Qur'an masihan bagianna tina panto nu béda-béda.
Upamina ﻭَ ﺍﻟْﺠِﺒَﺎﻝَ ﺍَﻭْﺗَﺎﺩًﺍ, hartosna "Kami Ngadamel gunung-gunung minangka patok sareng tihang pikeun bumi aranjeun", téh hiji kalimah.
Bagian jalma awam tina ieu kalimah: Anjeunna ningali gunung-gunung nu lahirna saperti patok-patok nu dipancegkeun kana taneuh, mikiran mangpaat sareng ni'mat di jerona, sareng sukur ka Khâliq-na.
Bagian saurang ahli syair tina ieu kalimah: Anjeunna ngabayangkeun bumi minangka tatapakan; kubah langit minangka kémah héjo nu agung, nu diteundeun di luhurna tur dihias ku lampu-lampu listrik; gunung-gunung nu katingal dina wangun bunderan cakrawala sareng dina tungtung langit, minangka patok-patok éta kémah. Anjeunna ngabakti kalayan hélok ka Gusti Nu Ngadamel Dzul-Jalâl-na.
Bagian saurang sastrawan nu linggih dina kémah tina ieu kalimah: Anjeunna ngabayangkeun beungeut bumi minangka gurun sareng tanah lapang; runtuyan gunung minangka kémah-kémah Badui nu seueur pisan sareng rupa-rupa pisan; saolah-olah lapisan taneuh dihamparkeun dina luhur tihang-tihang nu jangkung, sareng pucuk-pucuk mancung éta tihang ngangkat tabir taneuh éta, minangka tempat linggih seueur pisan mahluk nu béda-béda nu silih nyanghareup. Anjeunna sujud kalayan hélok ka Gusti Fâthir Dzul-Jalâl-na, Nu kalayan gampil Ngadegkeun sareng Nempatkeun mahluk-mahluk nu ageung tur agung éta dina beungeut bumi sapertos kémah-kémah.
Bagian saurang sastrawan ahli géografi tina éta kalimah: Anjeunna mikiran bumi minangka parahu nu ngambang dina sagara hawa atanapi éter, sareng gunung-gunung minangka patok-patok sareng tihang-tihang nu dipancegkeun dina éta parahu pikeun netepkeun sareng nyaimbangkeunana. Ka Gusti Qadîr Dzul-Kamâl Nu Ngadamel bumi nu agung éta saperti parahu nu tartib, Nempatkeun urang di jerona sareng Ngiderkeun urang ka unggal penjuru alam, anjeunna nyaur ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ ﻣَﺎ ﺍَﻋْﻈَﻢَ ﺷَﺎْﻧَﻚَ.
Bagian saurang ahli hikmah nu ahli dina peradaban sareng kaayaan masarakat tina ieu kalimah: Anjeunna ngartos bumi minangka imah, sareng tihang éta imah nyaéta kahirupan sato; tihang kahirupan sato nyaéta cai, hawa sareng taneuh, nu mangrupa sarat-sarat kahirupan. Tihang sareng patok cai, hawa sareng taneuh nyaéta gunung-gunung. Margi gunung-gunung mangrupa gudang cai, sisir hawa (ngendepkeun gas-gas nu ngabahayakeun sareng ngaberesihan hawa), pangriksa taneuh (miarana tina ranca sareng serbuan laut), sareng gudang kabutuhan-kabutuhan kahirupan manusa sanés. Anjeunna muji sareng ngagungkeun kalayan ta'zim nu sampurna ka Gusti Nu Ngadamel Dzul-Jalâl wal-Ikrâm, Nu ku cara ieu Ngajantenkeun gunung-gunung nu agung minangka tihang pikeun bumi nu mangrupa imah kahirupan urang sareng Netepkeunana minangka nu nyimpen harta pikeun pangupa jiwa urang.
Bagian saurang filsuf élmu alam tina ieu kalimah nyaéta: Anjeunna ngartos yén lini sareng oyag nu lahir tina sababaraha parobahan sareng campuran dina jero bumi mendak katengtreman ku mucunghulna gunung-gunung; yén mucunghulna gunung-gunung mangrupa sabab tetepna bumi dina jalur sareng porosna, sareng henteu kaluar tina jalur sataunna ku oyag lini; sareng yén bendu sareng amarah bumi janten tengtrem ku ngambekan tina liang-liang gunung; anjeunna sagemblengna iman. Anjeunna nyaur ﺍَﻟْﺤِﻜْﻤَﺔُ ﻟِﻠّٰﻪِ.
Upamina, dina ﺍَﻥَّ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضَ ﻛَﺎﻧَﺘَﺎ ﺭَﺗْﻘًﺎ ﻓَﻔَﺘَﻘْﻨَﺎﻫُﻤَﺎ, kecap ﺭَﺗْﻘًﺎ ngajantenkeun saurang alim nu henteu kacampur ku paluruh filsafat ngartos sapertos kieu: Nalika langit herang tanpa méga, bumi garing tanpa kahirupan, dina kaayaan nu henteu tiasa ngalahirkeun, muka langit ku hujan, muka bumi ku tutuwuhan, sareng Nyiptakeun sadaya mahluk hirup tina éta cai dina hiji wangun nikah sareng silih ngabuahan, mangrupa pagawéan Gusti Qadîr Dzul-Jalâl; beungeut bumi mangrupa kebon-Na nu alit sareng méga-méga nu mangrupa tabir raray langit mangrupa spons dina kebon-Na; anjeunna ngartos, teras sujud ka agungna kudrat-Na.
Sareng ka saurang ahli hikmah nu taliti, éta kecap ngajantenkeun ngartos sapertos kieu: Dina awal panyiptaan, langit sareng bumi mangrupa gumpalan-gumpalan nu tanpa wangun, adonan baseuh nu tanpa mangpaat, zat-zat nu ngahiji tanpa turunan sareng tanpa mahluk; Gusti Fâthir Nu Hakîm Muka sareng Ngalegaan éta, Maparin wangun nu éndah, rupa nu aya mangpaatna, sareng Ngajantenkeunana sumber mahluk-mahluk nu dihias tur seueur; anjeunna ngartos. Anjeunna hélok ku lega hikmah-Na.
Ka filsuf jaman anyar, kecap ieu ngajantenkeun ngartos sapertos kieu: Bumi urang sareng planét-planét sanés nu ngawangun runtuyan panonpoé, dina awalna ngahiji sareng panonpoé dina wangun adonan nu henteu acan kabuka; Gusti Qadîr Nu Qayyûm Muka éta adonan, Nempatkeun planét-planét hiji-hiji di tempatna, Ngantepkeun panonpoé di dinya sareng Nyumpingkeun bumi urang ka dieu, Ngahamparkeun taneuh ka bumi, Ngahujankeun hujan ti jihat langit, Nyebarkeun cahya ti panonpoé, Ngahirupkeun dunya sareng Nempatkeun urang di jerona; anjeunna ngartos, ngaluarkeun sirahna tina ranca tabiat, sareng nyaur ﺍٰﻣَﻨْﺖُ ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟْﻮَﺍﺣِﺪِ الْاَحَدِ.
Upamina, dina ﻭَ ﺍﻟﺸَّﻤْﺲُ ﺗَﺠْﺮ۪ﻯ ﻟِﻤُﺴْﺘَﻘَﺮٍّ ﻟَﻬَﺎ, "lam" ngedalkeun hartina sorangan ogé harti "fi" sareng harti "ila". Tah "lam" dina ﻟِﻤُﺴْﺘَﻘَﺮٍّ, ku jalma awam ditingali dina harti "ila", sareng anjeunna ngartos yén panonpoé nu pikeun aranjeun mangrupa lampu nu obah, nu nyaangan sareng ngahaneutan, tangtos dina hiji dinten lalampahanana bakal réngsé, bakal dugi ka tempat cicingna, tur bakal nyandak hiji wangun nu henteu maparin mangpaat ka aranjeun. Anjeunna ogé mikiran ni'mat-ni'mat agung nu ditalikeun ku Gusti Khâliq Dzul-Jalâl kana panonpoé, sareng nyaur "Subhanalloh, Alhamdulillah".
Sareng ka saurang alim ogé, éta "lam" ditémbongkeun dina harti "ila". Nanging anjeunna ngabayangkeun panonpoé sanés ngan minangka lampu, nanging minangka taropong anyaman dina anyaman-anyaman Rabb nu dianyam dina alat anyaman usum semi sareng usum panas; minangka mangsi serat-serat Alloh Nu Shamad nu ditulis dina kaca-kaca wengi sareng siang, minangka wadah mangsi cahya; anjeunna mikiran katartiban-katartiban alam nu puteran lahiriah panonpoé mangrupa tandana sareng nu ditémbongkeun ku isyaratna, teras sujud, nyaur "Mâsyâalloh" pikeun seni Gusti Nu Ngadamel Nu Hakîm sareng "Bârakalloh" pikeun hikmah-Na.
Sareng ka filsuf ahli kosmografi, "lam" dina harti "fi" ngajantenkeun ngartos sapertos kieu: Panonpoé, kalayan puteran saperti pér dina puseurna sorangan sareng dina porosna, ngatur sareng ngagerakkeun runtuyanana ku paréntah Ilahi. Ka Gusti Nu Ngadamel Dzul-Jalâl Nu Nyiptakeun sareng Ngatur jam nu agung sapertos kieu, anjeunna nyaur ﺍَﻟْﻌَﻈَﻤَﺔُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻭَ ﺍﻟْﻘُﺪْﺭَﺓُ ﻟِﻠّٰﻪِ kalayan hélok sareng pangajén nu sampurna, ngantepkeun filsafat sareng lebet kana hikmah Al-Qur'an.
Sareng ka saurang ahli hikmah nu taliti, "lam" ieu dipahamkeun dina harti sabab ogé harti tempat, teras ngajantenkeun ngartos sapertos kieu: "Gusti Nu Ngadamel Nu Hakîm ngajantenkeun sabab-sabab lahiriah minangka tabir pikeun pagawéan-Na; ku kituna, ku hiji hukum Ilahi nu dingaranan daya panarik umum, Mantenna parantos Ngabeungkeut planét-planét kana panonpoé saperti batu-batu bandring, sareng ku daya panarik éta, Ngiderkeun planét-planét ku gerakan nu béda-béda nanging tartib dina bunderan hikmah-Na, sareng pikeun ngalahirkeun daya panarik éta, Mantenna Ngajantenkeun gerakan panonpoé dina puseurna sorangan minangka sabab lahiriah. Hartina, harti ﻟِﻤُﺴْﺘَﻘَﺮٍّ nyaéta ﻓ۪ﻰ ﻣُﺴْﺘَﻘَﺮٍّ ﻟَﻬَﺎ لِاِسْتِقْرَارِ ﻣَﻨْﻈُﻮﻣَﺘِﻬَﺎ, nyaéta panonpoé obah dina tempat cicingna sorangan kanggo tetep sareng tartibna runtuyanana. Margi aya hiji kabiasaan Ilahi, hiji hukum Rabb, nu saolah-olah gerakan ngalahirkeun panas, panas ngalahirkeun kakuatan sareng kakuatan ngalahirkeun daya panarik sacara lahiriah." Tah nalika ahli hikmah ieu ngartos hikmah sapertos kitu tina hiji aksara Al-Qur'an, anjeunna nyaur: "Alhamdulillah, dina Al-Qur'an aya hikmah nu leres; filsafat ku abdi henteu dipeunteun lima para waé."
Sareng ka jalma nu kagungan pikiran sareng haté puitis, tina ieu "lam" sareng tetepna, harti sapertos kieu kahartos: "Panonpoé téh tangkal nu caang. Planét-planét mangrupa buah-buahna nu ngagerak. Béda sareng tatangkalan, panonpoé ngageter, supados buah-buah éta henteu murag. Upami henteu ngageter, buah-buah éta bakal murag sareng paburencay." Ogé anjeunna tiasa ngabayangkeun: "Panonpoé mangrupa pamingpin zikir nu kataji. Di puseur bunderan zikir, anjeunna zikir kalayan kataji sareng ngajantenkeun batur zikir." Dina hiji risalah, sim kuring parantos nyaur ngeunaan ieu harti sapertos kieu:
"Leres, panonpoé mangrupa tangkal nu bubuahan; anjeunna ngageter supados buah-buahna nu ngider henteu murag.
Upami ku cicingna anjeunna tetep henteu gerak, daya panarik bakal kabur; mahluk-mahlukna nu kataji tur tartib bakal nangis di rohangan."
Ogé upamina, dina ﺍُﻭﻟٰٓﺌِﻚَ ﻫُﻢُ ﺍﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮﻥَ aya hiji cicing, aya hiji harti nu henteu diwatesan. Henteu ditangtukeun naon nu bakal dihontal ku aranjeunna. Supados masing-masing tiasa manggihan nu dipikahayang di jerona. Kecapna diucapkeun sakedik, supados hartina panjang. Margi tujuan sawaréh nu diajak nyarios nyaéta salamet tina seuneu. Sawaréh ngan mikiran sawarga. Sawaréh hoyong kabagjaan langgeng. Sawaréh ngan neda rido Ilahi. Sawaréh nganggap ningali Alloh minangka tujuan nu diharepkeun, sareng saterasna... Di seueur pisan tempat sapertos kieu, Al-Qur'an ngantepkeun kecapna tanpa wates, supados nyakup sadayana. Ngaleungitkeun sawaréh kecap, supados ngedalkeun seueur harti. Pondokkeun, supados unggal jalma kagungan bagian.
Tah dawuhanana ﺍَﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮﻥَ. Henteu ditangtukeun naon nu bakal dihontal ku aranjeunna. Saolah-olah ku cicing éta dawuhanana: "Hé kaum Muslimin! Wartos gumbira kanggo aranjeun. Hé jalma nu takwa! Anjeun bakal salamet tina naraka. Hé jalma salih! Anjeun bakal ngahontal sawarga. Hé ahli makrifat! Anjeun bakal ngahontal rido Ilahi. Hé nu pinuh ku kanyaah! Anjeun bakal dipaparin ningali Alloh." Sareng saterasna...
Tah tina rébuan conto Al-Qur'an dina jihat nyakup sadayanana lafaz, urang ngan parantos nyandak hiji-hiji conto tina kalimah, kecap, aksara sareng cicing minangka conto. Anjeun tiasa nimbangkeun ayat sareng carita-carita dumasar kana ieu.
Upamina, ayat ﻓَﺎﻋْﻠَﻢْ ﺍَﻧَّﻪُ لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَﺍﺳْﺘَﻐْﻔِﺮْ ﻟِﺬَﻧْﺒِﻚَ kagungan seueur pisan jihat sareng sakitu seueur tingkatan, dugi ka sadaya tingkatan wali, dina sadaya lalampahan sareng darajatna, ningali pangabutuhna kana ieu ayat, tur nyandak katuangan batin sareng harti seger nu saluyu sareng tingkatanana tina ieu ayat. Margi "Alloh" mangrupa Asma Nu Nyakup Sadayana, di jerona aya tauhid sakitu lobana Asmaul Husna. ﺍَﻯْ لَا ﺭَﺯَّﺍﻕَ اِلَّا ﻫُﻮَ ٭ لَا ﺧَﺎﻟِﻖَ اِلَّا ﻫُﻮَ ٭ لَا ﺭَﺣْﻤٰﻦَ اِلَّا ﻫُﻮَ Sareng saterasna...
Ogé upamina, tina carita-carita Al-Qur'an, carita Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm kagungan rébuan mangpaat, saperti iteuk Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm. Dina éta carita aya seueur tujuan sareng seueur pisan jihat, saperti nenangkeun sareng ngalilipur Kangjeng Nabi ﷺ, ngancam jalma-jalma kafir, ngébréhkeun goréngna jalma-jalma munafik sareng nyarékan kaum Yahudi. Ku margi éta, caritana diulang dina surah-surah. Di unggal tempat, babarengan sareng ngedalkeun sadaya tujuan, ngan hiji nu janten tujuan utama, sedengkeun nu sanés tetep nuturkeunana.
Upami anjeun nyaur: Kumaha urang tiasa uninga yén Al-Qur'an maksudkeun sareng masihan isyarat kana sadaya harti dina conto-conto nu parantos kaliwat?
Waleran: Ku margi Al-Qur'an mangrupa khutbah azali. Ogé nyarios sareng masihan pangajaran ka sadaya anak Adam nu béda-béda, nu linggih ngajarajar dina tingkatan-tingkatan ngalangkungan jaman sareng di tukangeun jaman-jaman éta. Tangtos Al-Qur'an bakal ngasupkeun sareng maksudkeun sababaraha harti dumasar kana rupa-rupa pamahaman éta, sareng bakal nempatkeun tanda-tanda pikeun maksudna. Leres, dina İşaratü'l-İ'caz parantos dibuktikeun sababaraha harti kecap-kecap Al-Qur'an, saperti harti-harti di dieu, ku kaidah élmu saraf sareng nahwu, ku kaidah élmu bayan sareng ma'ani, sareng ku hukum élmu balaghah.
Babarengan sareng éta, kalayan sarat leres dumasar kana élmu-élmu basa Arab sareng leres dumasar kana dasar-dasar agama, sadaya jihat sareng harti nu ditampi dina élmu ma'ani, luyu dina élmu bayan sareng dipikaresep dina balaghah, mangrupa harti-harti Al-Qur'an, dumasar kana ijma ahli ijtihad, ahli tafsir, ahli usul agama sareng ahli usul fikih, sareng kasaksian tina béda pamadegan maranéhna. Pikeun harti-harti éta, Al-Qur'an parantos nempatkeun hiji-hiji tanda dumasar kana darajatna. Boh dina lafaz boh dina harti. Tanda maknawi éta masihan isyarat kana éta harti tina runtuyan kecap sateuacanna atanapi saatosna, atanapi tina ayat sanés. Ratusan rébu tafsir nu diserat ku para ahli tahqiq, sawaréhna dua puluh, tilu puluh, opat puluh sareng genep puluh, malah dalapan puluh jilid, mangrupa bukti nu pasti tur écés pikeun nyakup sadayanana sareng luar biasana lafaz Al-Qur'an. Kumaha waé... Upami dina ieu Kalimah urang némbongkeun tanda nu nujul kana unggal harti kalayan hukum sareng kaidahna, bahasan bakal panjang pisan. Ku margi éta, urang pondokkeun sareng sawaréhna dirujuk ka İşaratü'l-İ'caz.
KILATAN CAHYA KADUA: Nyakup sadayanana dina hartina nu luar biasa.
Leres, bari masihan sumber-sumber sadaya mujtahid, cita rasa sadaya ahli makrifat, kacondongan sadaya jalma nu parantos ngahontal tujuan, jalan sadaya jalma nu sampurna sareng mazhab sadaya ahli tahqiq tina gudang hartina; Al-Qur'an salawasna janten panungtun aranjeunna, dina kamajuanana unggal waktos janten pituduh aranjeunna, sareng tina gudang nu henteu tiasa béak éta nyebarkeun cahya-cahya kana jalan maranéhna; ieu dibenerkeun sareng disapukan ku sadayana.
KILATAN CAHYA KATILU: Nyakup sadayanana dina élmuna nu luar biasa.
Leres, sakumaha Al-Qur'an ngalirkeun rupa-rupa sareng seueur élmu syariat, rupa-rupa sareng seueur élmu hakékat, sareng rupa-rupa élmu tarekat nu henteu aya watesna tina sagara élmuna sorangan; Al-Qur'an ogé ngalirkeun kalayan tartib tur seueur hikmah sajati dina bunderan nu mungkin aya, élmu-élmu sajati dina wengkuan Wâjibul Wujûd sareng makrifat-makrifat nu jero dina bunderan aherat tina sagara éta. Upami conto kanggo kilatan cahya ieu dipasihkeun, hiji jilid kedah diserat. Ku kituna urang ngan némbongkeun dua puluh lima Kalimah ieu minangka conto. Leres, hakékat-hakékat nu leres dina sakumna dua puluh lima Kalimah téh ngan dua puluh lima tétés tina sagara élmu Al-Qur'an. Upami aya kakirangan dina éta Kalimah-Kalimah, éta asalna tina pamahaman sim kuring nu kawates.
KILATAN CAHYA KAOPAT: Nyakup sadayanana dina bahasan-bahasanna nu luar biasa.
Leres, babarengan sareng ngumpulkeun bahasan-bahasan nu nyakup sadayana ngeunaan manusa sareng tugas manusa, alam sareng Gusti Khâliq alam, bumi sareng langit, dunya sareng aherat, mangsa baheula sareng mangsa payun, azali sareng abadi; ti diciptakeun tina nutfah dugi ka lebet ka kubur; ti adab tuang sareng kulem dugi ka bahasan qada sareng takdir; ti panyiptaan alam dina genep dinten dugi ka tugas-tugas angin dina niupna, nu ditunjuk ku sumpah-sumpah وَالْمُرْسَلَاتِ ٭ ﻭَﺍﻟﺬَّﺍﺭِﻳَﺎﺕِ; tina campur-Na kana haté sareng kahoyong manusa ku isyarat ﻭَﻣَﺎ ﺗَﺸَٓﺎﺅُﻥَ اِلَّٓا ﺍَﻥْ ﻳَﺸَٓﺎﺀَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ٭ ﻳَﺤُﻮﻝُ ﺑَﻴْﻦَ ﺍﻟْﻤَﺮْﺀِ ﻭَﻗَﻠْﺒِﻪ۪, dugi ka ﻭَﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕُ ﻣَﻄْﻮِﻳَّﺎﺕٌ ﺑِﻴَﻤ۪ﻴﻨِﻪ۪, nyaéta Nyepeng sadaya langit dina hiji Cepengan-Na; ti ﻭَﺟَﻌَﻠْﻨَﺎ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺟَﻨَّﺎﺕٍ ﻣِﻦْ ﻧَﺨ۪ﻴﻞٍ ﻭَﺍَﻋْﻨَﺎﺏٍ, kembang, anggur sareng kurma bumi, dugi ka hakékat nu ahéng nu diedalkeun ku ﺍِﺫَﺍ ﺯُﻟْﺰِﻟَﺖِ الْاَرْضُ ﺯِﻟْﺰَﺍﻟَﻬَﺎ; ti posisi langit dina kaayaan ﺛُﻢَّ ﺍﺳْﺘَﻮٰٓﻯ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﺴَّﻤَٓﺎﺀِ ﻭَﻫِﻰَ ﺩُﺧَﺎﻥٌ, dugi ka peupeusna kalayan haseup sareng muragna béntang-béntangna tur paburencayna di rohangan nu henteu aya watesna; ti dibukana dunya pikeun cocoba dugi ka ditutupna; ti kubur nu mangrupa tempat pangheulana aherat, teras alam barzah, hasyr sareng sasak, dugi ka sawarga, dugi ka kabagjaan langgeng; tina kajadian-kajadian mangsa baheula, tina diciptakeunana awak Kangjeng Nabi Adam sareng pacogrégan dua putrana, dugi ka bah, dugi ka tilelepna kaum Fir'aun, dugi ka kajadian-kajadian penting sabagéan ageung nabi; sareng ti kajadian azali nu ditunjuk ku ﺍَﻟَﺴْﺖُ ﺑِﺮَﺑِّﻜُﻢْ, dugi ka kajadian abadi nu diedalkeun ku ﻭُﺟُﻮﻩٌ ﻳَﻮْﻣَﺌِﺬٍ ﻧَﺎﺿِﺮَﺓٌ ٭ ﺍِﻟٰﻰ ﺭَﺑِّﻬَﺎ ﻧَﺎﻇِﺮَﺓٌ; sadaya bahasan nu dasar tur penting dipedar ku hiji cara, dugi ka katerangan éta luyu sareng Gusti Zat Dzul-Jalâl Nu Ngatur sakumna alam saperti hiji karaton; Nu Muka sareng Nutup dunya sareng aherat saperti dua kamar; Nu Ngatur bumi saperti kebon sareng langit saperti hateup nu dihias ku lampu-lampuna; Nu Ningali mangsa baheula sareng mangsa payun saperti wengi sareng siang, minangka dua kaca nu hadir di payuneun Paningal-Na; sareng Nu Ningali azali sareng abadi, saperti kamari sareng dinten ieu, ku cara dua tungtung runtuyan Syuunat ngahiji sareng nyambung, janten saperti hiji waktos nu ayeuna.
Sapertos hiji tukang ngadamel nyarioskeun dua imah nu diwangun sareng diurusna. Anjeunna nyusun rarancang, daptar sareng indéks padamelanana. Al-Qur'an ogé dina hiji gaya nu luyu sareng katerangan hiji Zat Nu Ngadamel sareng Ngatur alam ieu, Nu Nyerat sareng Némbongkeun daptar sareng indéks pagawéan-Na, sareng —upami ungkara ieu diidinan— rarancang-Na. Tina jihat mana ogé, henteu katingal tapak dijieun-jieun sareng maksakeun diri. Henteu aya cacad niron, atanapi tanda hiji tipu daya, saolah-olah nyarios pikeun jalma sanés sareng ngabayangkeun dirina di tempat jalma éta; malah kateranganana nu murni, herang sareng caang, kalayan sadaya seriusna, sadaya murnina sareng sadaya tulusna, saperti cahya siang nyaur "Abdi sumping ti panonpoé", Al-Qur'an ogé nyaur "Abdi katerangan sareng dawuhan Gusti Khâliq alam."
Leres, Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat, nu ngeusian dunya ku sora pangajén sareng pujian sareng lantunan hamd sareng sukur, nu ngarobah bumi janten tempat zikir, masjid sareng tempat ningali seni Ilahi, luyu sareng saha sareng tiasa janten dawuhan saha, salian ti Gusti Nu Ngadamel sareng Gusti Nu Maparin Ni'mat, Nu Ngahias dunya ieu ku karya seni nu langka, Ngeusianana ku ni'mat nu nikmat, Nu ku mikanyaah seni sareng miara ni'mat Nyebarkeun karya-karya ahéng seni-Na sakitu seueur sareng ni'mat-ni'mat-Na nu sakitu ajénna dina beungeut dunya, Nyusunana ngajajar, Ngahamparkeun sareng Ngarapihkeunana kalayan éndah dina beungeut bumi? Saha salian ti Mantenna nu tiasa ngaku éta kagungan dirina? Éta tiasa janten dawuhan saha salian ti Mantenna? Cahya nu nyaangan dunya luyu sareng naon salian ti panonpoé? Katerangan Al-Qur'an nu muka rusiah alam sareng nyaangan alam, tiasa janten cahya saha salian ti Gusti Nu Mangrupa Panonpoé Azali? Saha nu mampuh nyumpingkeun nu sabanding atanapi nironna?
Leres, mustahil Gusti Ahli Seni Nu Ngahias dunya ieu ku karya-karya seni-Na henteu Ngadawuh sareng manusa nu ngahargaan seni-Na. Ku margi Mantenna Ngadamel sareng Maha Uninga, tangtos Mantenna Ngadawuh. Ku margi Ngadawuh, tangtos nu luyu sareng dawuhan-Na nyaéta Al-Qur'an. Gusti Mâlikul Mulk Nu henteu Ngantepkeun pangaturan hiji kembang tanpa perhatosan, kumaha Mantenna tiasa Henteu Paduli kana hiji dawuhan nu ngagugah sakumna Karajaan-Na? Naha Mantenna bakal Nyandarkeun éta ka nu sanés sareng Ngajantenkeunana henteu aya ajénna?
KILATAN CAHYA KALIMA: Nyakup sadayanana dina gaya sareng ringkesna Al-Qur'an nu luar biasa.
Dina ieu aya lima cahya.
Cahya Kahiji: Gaya Al-Qur'an kagungan ngumpulkeun nu sakitu ahéngna, dugi ka hiji surah wungkul nyakup sagara Al-Qur'an nu ngalingkup alam. Hiji ayat wungkul nyakup gudang éta surah. Seuseueurna ayat, masing-masing mangrupa surah alit; seuseueurna surah, masing-masing mangrupa Al-Qur'an alit. Tah ieu, tina ringkes nu i'jaz, mangrupa paparin pituduh nu ageung sareng hiji ngagampilkeun nu saé.
Margi nalika unggal jalma peryogi Al-Qur'an unggal waktos, supados jalma-jalma nu henteu maca sakumna Al-Qur'an unggal waktos, lantaran kurang kapinteran atanapi sabab-sabab sanés, atanapi nu henteu mendak waktos sareng kasempetan kanggo maca, henteu kakurangan Al-Qur'an; unggal surah ngagaduhan kalungguhan minangka Al-Qur'an alit, malah unggal ayat nu panjang parantos janten saperti hiji surah pondok. Malah ahli paningal batin sapuk yén Al-Qur'an kakandung dina Fatihah, sareng Fatihah ogé kakandung dina Basmalah. Sedengkeun bukti ieu hakékat nyaéta ijma ahli tahqiq.
Cahya Kadua: Ayat-ayat Al-Qur'an, kalayan harti nu ditunjukna sareng isyarat-isyaratna, nyakup sadaya tingkatan kalimah, makrifat sajati sareng kabutuhan manusa; saperti paréntah sareng larangan, jangji sareng ancaman, pangajak sareng panggetar, larangan sareng pituduh, carita sareng ibarat, hukum sareng makrifat Ilahi, élmu-élmu alam, hukum-hukum sareng sarat-sarat kahirupan pribadi, kahirupan masarakat, kahirupan haté, kahirupan batin sareng kahirupan aherat; babarengan sareng ieu, harti nu diedalkeun ku ﺧُﺬْ ﻣَﺎ ﺷِﺌْﺖَ ﻟِﻤَﺎ ﺷِﺌْﺖَ, nyaéta "Kanggo sagala nu anjeun pikahayang, candak tina Al-Qur'an naon waé nu anjeun pikersa", parantos ditampi kalayan sakitu leresna, dugi ka janten kaasup babasan di antawis ahli hakékat.
Dina ayat-ayat Al-Qur'an aya nyakup sadayana nu tiasa janten ubar pikeun unggal kasakit sareng katuangan pikeun unggal pangabutuh. Leres, kedah sapertos kitu. Margi panungtun mutlak sadaya tingkatan jalma nu sampurna, nu salawasna ngalangkungan tingkatan-tingkatan dina kamajuan, tangtos kedah pisan kagungan sipat ieu.
Cahya Katilu: Ringkesna Al-Qur'an nu i'jaz. Sakapeung Al-Qur'an nyebat dua tungtung hiji runtuyan nu panjang ku hiji cara nu némbongkeun éta runtuyan kalayan saé. Ogé sakapeung Al-Qur'an ngasupkeun seueur bukti hiji pangakuan dina hiji kecap, sacara écés, ku isyarat, ku tanda sareng ku isyarat nu samar.
Upamina, dina ﻭَﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪ۪ ﺧَﻠْﻖُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ ﺍَﻟْﺴِﻨَﺘِﻜُﻢْ ﻭَ ﺍَﻟْﻮَﺍﻧِﻜُﻢْ, ku nyebat awal sareng ahir runtuyan panyiptaan alam nu ngawangun runtuyan ayat-ayat sareng bukti-bukti kaésaan, Al-Qur'an némbongkeun runtuyan kadua, sareng ngajantenkeun runtuyan kahiji kabaca. Leres, darajat kahiji kaca-kaca alam nu nyaksian Gusti Nu Ngadamel Nu Hakîm nyaéta asal panyiptaan langit sareng bumi. Teras ngahias langit ku béntang sareng ngahirupkeun bumi ku mahluk-mahluk hirup, teras robahna usum-usum ku ditundukkeunana panonpoé sareng bulan, teras runtuyan syuunat dina béda sareng puteran wengi sareng siang. Teras saterasna dugi ka sipat husus, béda sareng ciri pribadi raray sareng sora, nu mangrupa tempat kasrah pangsumebarna...
Ku margi dina ciri pribadi raray unggal jalma, nu pangjauhna tina katartiban sareng pangkabukana pikeun campurna kabeneran tanpa maksud, aya katartiban nu pinuh ku hikmah tur matak hélok, sareng ditingalikeun yén kalam Gusti Ahli Hikmah Nu Kacida Ahli Senina parantos damel dina éta; tangtos kaca-kaca sanés nu katartibanana écés tiasa kahartos ku dirina sorangan, sareng némbongkeun Gusti Nu Ngukirna.
Ogé ku margi dina asal panyiptaan langit sareng bumi nu agung katingal tapak seni sareng hikmah, tangtos tapak seni sareng ukiran hikmah Gusti Nu Ngadamel, Nu Nempatkeun langit sareng bumi kalayan hikmah minangka batu tatapakan dina wangunan karaton alam, kacida écésna dina bagian-bagian sanés karaton éta. Tah ieu ayat ngadamel ringkes nu saé pisan, ku némbongkeun nu buni sareng nyumputkeun nu écés.
Saéstuna, ti ﻓَﺴُﺒْﺤَﺎﻥَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺣ۪ﻴﻦَ ﺗُﻤْﺴُﻮﻥَ dugi ka ﻭَﻟَﻪُ ﺍﻟْﻤَﺜَﻞُ الْاَعْلٰى ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ ﻭَﻫُﻮَ ﺍﻟْﻌَﺰ۪ﻳﺰُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ, runtuyan bukti nu genep kali dimimitian ku ﻭَﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪ۪ ﻭَﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪ۪ téh runtuyan permata, runtuyan cahya, runtuyan i'jaz sareng runtuyan ringkes nu i'jaz. Haté sim kuring hoyong némbongkeun inten-inten nu buni dina gudang-gudang ieu. Nanging kumaha deui, tempat ieu henteu mampuh nampung. Sim kuring ngantoskeun ka waktos sanés sareng kanggo ayeuna henteu muka éta panto.
Ogé contona ﻓَﺎَﺭْﺳِﻠُﻮﻥِ ٭ ﻳُﻮﺳُﻒُ ﺍَﻳُّﻬَﺎ ﺍﻟﺼِّﺪّ۪ﻳﻖُ
Di antawis kalimah ﻓَﺎَﺭْﺳِﻠُﻮﻥِ sareng kecap ﻳُﻮﺳُﻒُ aya ieu: ﺍِﻟٰﻰ ﻳُﻮﺳُﻒَ لِاَسْتَعْبَرَ ﻣِﻨْﻪُ ﺍﻟﺮُّﺅْﻳَﺎ ﻓَﺎَﺭْﺳَﻠُﻮﻩُ ﻓَﺬَﻫَﺐَ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﺴِّﺠْﻦِ ﻭَ ﻗَﺎﻝَ ﻳُﻮﺳُﻒُ
Hartina, sanaos Al-Qur'an ngumpulkeun sareng ngaringkes lima kalimah kana hiji kalimah, Al-Qur'an henteu ngaruksak écésna sareng henteu nyusahkeun pamahaman.
Ogé contona ﺍَﻟَّﺬ۪ﻯ ﺟَﻌَﻞَ ﻟَﻜُﻢْ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺸَّﺠَﺮِ الْاَخْضَرِ ﻧَﺎﺭًﺍ Ka panampikan manusa nu barontak, nu saolah-olah nangtang ku nyaur "Saha nu badé ngahirupkeun tulang-tulang nu parantos buruk?", Al-Qur'an ngawaler: "Saha Nu parantos Nyiptakeun ti awal, Mantenna Nu badé Ngahirupkeun deui. Zat Nu Nyiptakeun éta Maha Uninga unggal perkara dina unggal kaayaan. Ogé hiji Zat Nu Ngaluarkeun seuneu tina tangkal héjo pikeun aranjeun tiasa Maparin kahirupan ka tulang nu parantos buruk." Tah ieu kalimah nujul sareng ngabuktikeun pangakuan ngahirupkeun deui tina sababaraha jihat.
Mimitina, ku kalimah ieu Al-Qur'an ngamimitian, ngagugah sareng ngingetkeun runtuyan kasaéan paparin-Na ka manusa. Ku margi parantos dipedar jéntré dina ayat-ayat sanés, Al-Qur'an pondokkeun sareng masrahkeun ka akal. Hartosna, sakumaha Mantenna Maparin buah sareng seuneu tina tangkal, bekel sareng sisikian tina jukut, sato sareng tutuwuhan tina taneuh, Mantenna ogé Ngadamel bumi minangka ayunan nu raos pikeun aranjeun —nu unggal bekel aranjeun disimpen di jerona— sareng alam minangka karaton nu éndah sareng sadaya kabutuhan aranjeun aya di jerona; henteu tiasa kabur ti Zat sapertos kitu, tetep tanpa aturan, angkat kana henteu aya sareng nyumput. Aranjeun henteu tiasa tanpa pancén, lebet ka kubur sareng ngagolér kalayan tengtrem pikeun henteu digugahkeun deui.
Teras Al-Qur'an masihan isyarat kana hiji dalil éta pangakuan, ku kecap ﺍَﻟﺸَّﺠَﺮِ الْاَخْضَرِ masihan tanda tur nyaurkeun: "Hé jalma nu mungkir hasyr! Tingali tatangkalan! Henteu kénging ku mungkir sareng nganggap jauh tina mungkin nangtang kudrat hiji Zat Nu dina usum semi Ngahirupkeun sareng Ngahéjokeun tatangkalan nu henteu kaétang, nu dina usum tiris saperti tulang-tulang nu parantos paéh, malah dina unggal tangkal Némbongkeun conto tilu hasyr tina jihat daun, kembang sareng buah."
Teras masihan isyarat kana hiji dalil deui, dawuhanana: "Kumaha aranjeun nganggap jauh tina mungkin pikeun hiji Zat Nu Ngaluarkeun zat nu lemes, hampang sareng caang saperti seuneu tina zat nu padet, beurat sareng poék saperti tangkal, Maparin kahirupan saperti seuneu sareng kasadaran saperti cahya ka tulang-tulang saperti kai?"
Teras ngajelaskeun deui hiji dalil sacara écés, dawuhanana: "Hiji Zat Nu Nyiptakeun seuneu nalika dua dahan tangkal nu kasohor, nu ngaluarkeun seuneu gaganti korék pikeun Badui, digosokkeun nalika héjo; Nu Ngumpulkeun dua sipat nu silih ngalawan, nyaéta héjo ku baseuhna sareng garing ku panasna, tur Ngajantenkeun hiji minangka sumber nu sanés; ku éta Némbongkeun yén unggal perkara, malah unsur-unsur asal sareng sipat-sipat dasar, ningali Paréntah-Na, ngagerak ku Kakuatan-Na, henteu aya hiji ogé nu tanpa aturan tur ngagerak ku sipatna sorangan; pikeun Zat sapertos kitu, Ngaluarkeun deui tina taneuh manusa nu didamel tina taneuh teras mulih janten taneuh henteu kedah dianggap jauh tina mungkin. Henteu kénging nangtang Mantenna ku barontak."
Teras ku ngingetkeun tangkal Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm nu kasohor, ieu pangakuan Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ ogé mangrupa pangakuan Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm. Ku masihan isyarat nu buni kana kasapukan para nabi, Al-Qur'an nambihan deui hiji lemesna kana ringkesna kecap ieu.
Cahya Kaopat: Ringkesna Al-Qur'an sakitu nyakup sadayana tur luar biasana, upami diperhatoskeun katingal yén sakapeung Al-Qur'an némbongkeun kaidah-kaidah nu lega pisan, panjang pisan tur nyakup sadayana sareng hukum-hukum nu umum, ku hiji bagian nu basajan sareng hiji kajadian nu husus, lantaran welas asih ka pamahaman nu basajan tur awam, saperti némbongkeun sagara dina hiji teko. Tina rébuan conto, urang ngan masihan isyarat kana dua conto.
Conto Kahiji: Tilu ayat nu parantos dipedar jéntré dina Tingkat Kahiji Kalimah Kadua Puluh; kalayan jenengan Ta'lîmul-Asmâ ka pribadi Adam, aranjeunna ngedalkeun pangajaran sadaya élmu sareng widang pangaweruh nu diilhamkeun ka umat anak Adam. Sareng ku kajadian malaikat sujud ka Adam sedengkeun setan henteu, aranjeunna ngedalkeun yén sakumaha sabagéan ageung mahluk ti lauk dugi ka malaikat ditundukkeun ka umat manusa, mahluk-mahluk nu ngabahayakeun ti oray dugi ka setan ogé henteu tumut ka anjeunna sareng ngamusuhanana.
Ogé ku kaum Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm meuncit hiji baqarah, hiji sapi, Al-Qur'an ngedalkeun yén hiji pamikiran nyembah sapi, nu dicandak tina kaum panyembah sapi Mesir sareng némbongkeun pangaruhna dina kajadian "anak sapi", parantos dipotong ku péso Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm.
Ogé kalayan jenengan cai kaluar tina batu, walungan ngalir sareng batu-batu paburencay tur ngaguling, Al-Qur'an ngedalkeun yén lapisan batu di handapeun lapisan taneuh nyimpen harta pikeun urat-urat cai sareng janten indung pikeun taneuh.
Conto Kadua: Kalimah-kalimah sareng bagian-bagian carita Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm nu sering diulang dina Al-Qur'an; unggal kalimahna, malah unggal bagianna, ditémbongkeun minangka tungtung hiji kaidah nu nyakup sadayana sareng ngedalkeun éta kaidah.
Upamina ﻳَﺎ ﻫَﺎﻣَﺎﻥُ ﺍﺑْﻦِ ﻟ۪ﻰ ﺻَﺮْﺣًﺎ. Fir'aun maréntah ka wazirna: "Damélkeun munara nu jangkung pikeun abdi, abdi badé nalungtik sareng ningali kaayaan langit. Tina jalanna langit, naha aya hiji ilah nu ngatur di langit, sapertos nu diaku Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm?" Tah ku kecap ﺻَﺮْﺣًﺎ sareng kajadian nu husus ieu, Al-Qur'an ngedalkeun hiji kaidah nu ahéng nu ngawasa kabiasaan Fir'aun-Fir'aun Mesir; nu ku margi aya di gurun tanpa gunung, hoyong gunung; nu ku margi henteu terang Gusti Khâliq, nyembah tabiat sareng ngaku rububiyah; nu ngajantenkeun ngaranna tetep ku némbongkeun tapak kakawasaan nu maksa; nu mikanyaah kasohor sareng ngawangun piramida-piramida nu kasohor saperti gunung; sareng nu percanten kana sihir sareng reinkarnasi, ngajantenkeun layonna mumi sareng miarana dina makam-makam saperti gunung.
Upamina ﻓَﺎﻟْﻴَﻮْﻡَ ﻧُﻨَﺠّ۪ﻴﻚَ ﺑِﺒَﺪَﻧِﻚَ. Ka Fir'aun nu tilelep, dawuhanana: "Dinten ieu Kami Badé Nyalametkeun awak anjeun nu tilelep." Ku jenengan ieu, bari ngedalkeun hiji kaidah kahirupan sakumna Fir'aun nu kacampur ku pati sareng némbongkeun pangajaran, nyaéta ku ngajantenkeun layonna mumi dumasar kana pamikiran reinkarnasi, nyandak éta layon ti mangsa baheula sareng ngirimkeunana ka tempat paningal turunan nu badé sumping dina mangsa payun; Al-Qur'an ogé ngedalkeun hiji isyarat gaib nu mu'jizat, hiji kilatan cahya i'jaz, sareng yén hiji kecap ieu mangrupa mu'jizat: hiji awak nu kapanggih dina abad ahir ieu minangka awak Fir'aun nu tilelep éta sorangan, sakumaha dialungkeun ti laut tempat tilelepna ka basisir, ogé bakal dialungkeun tina sagara waktos, ngalangkungan ombak-ombak abad, ka basisir abad ieu.
Ogé upamina ﻳُﺬَﺑِّﺤُﻮﻥَ ﺍَﺑْﻨَٓﺎﺀَﻛُﻢْ ﻭَﻳَﺴْﺘَﺤْﻴُﻮﻥَ ﻧِﺴَٓﺎﺀَﻛُﻢْ. Meuncit putra-putra Bani Israil sareng ngantepkeun awéwé sareng putri-putrina hirup, kalayan jenengan hiji kajadian nu dilakukeun dina jaman hiji Fir'aun, ngedalkeun seueur pameuncitan nu kasorang ku bangsa Yahudi dina unggal abad di sabagéan ageung nagri, sareng peran nu dilakukeun ku awéwé sareng putri-putrina dina kahirupan manusa nu nurut kana hawa nafsu. ﻭَﻟَﺘَﺠِﺪَﻧَّﻬُﻢْ ﺍَﺣْﺮَﺹَ ﺍﻟﻨَّﺎﺱِ ﻋَﻠٰﻰ ﺣَﻴٰﻮﺓٍ ٭ ﻭَﺗَﺮٰﻯ ﻛَﺜ۪ﻴﺮًﺍ ﻣِﻨْﻬُﻢْ ﻳُﺴَﺎﺭِﻋُﻮﻥَ ﻓِﻰ الْاِثْمِ ﻭَﺍﻟْﻌُﺪْﻭَﺍﻥِ ﻭَﺍَﻛْﻠِﻬِﻢُ ﺍﻟﺴُّﺤْﺖَ ﻟَﺒِﺌْﺲَ ﻣَﺎ ﻛَﺎﻧُﻮﺍ ﻳَﻌْﻤَﻠُﻮﻥَ ٭ ﻭَﻳَﺴْﻌَﻮْﻥَ ﻓِﻰ الْاَرْضِ ﻓَﺴَﺎﺩًﺍ ﻭَﺍﻟﻠّٰﻪُ لَا ﻳُﺤِﺐُّ ﺍﻟْﻤُﻔْﺴِﺪ۪ﻳﻦَ ٭ ﻭَﻗَﻀَﻴْﻨَٓﺎ ﺍِﻟٰﻰ ﺑَﻨ۪ٓﻰ ﺍِﺳْﺮَٓﺍﺋ۪ﻴﻞَ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻜِﺘَﺎﺏِ ﻟَﺘُﻔْﺴِﺪُﻥَّ ﻓِﻰ الْاَرْضِ ﻣَﺮَّﺗَﻴْﻦِ ٭ وَلَا ﺗَﻌْﺜَﻮْﺍ ﻓِﻰ الْاَرْضِ ﻣُﻔْﺴِﺪ۪ﻳﻦَ
Dua hukum Al-Qur'an nu nujul ka kaum Yahudi ieu nyakup dua kaidah umum nu pikasieuneun, nu ku éta bangsa dijalankeun ku tipu daya dina kahirupan masarakat manusa: Ngoyagkeun kahirupan masarakat manusa, ngajantenkeun usaha sareng pagawéan ngalawan modal sareng ngajantenkeun jalma-jalma malarat ngalawan jalma-jalma beunghar; ngadamel riba nu dilipetkeun, janten sabab diadegkeunana bank-bank, sareng ngumpulkeun harta ku tipu daya sareng panipuan, éta bangsa nu ngalakukeun; kitu ogé pikeun males dendam ka pamaréntahan sareng pihak nu meunang, nu maranéhna henteu kénging kakawasaanana sareng nu salawasna ngazalim maranéhna, bangsa éta ogé nu lebet ka sagala rupa komité karuksakan sareng campur dina unggal rupa lampah barontak; ieu nu diedalkeun.
Upamina ﻓَﺘَﻤَﻨَّﻮُﺍ ﺍﻟْﻤَﻮْﺕَ. "Upami aranjeun leres, pikahayang pati. Aranjeun moal kantos mikahayangna." Tah kalayan jenengan hiji kajadian husus hiji jamaah alit di majelis Kangjeng Nabi ﷺ, Al-Qur'an ngedalkeun yén bangsa Yahudi, nu di antawis bangsa-bangsa manusa pangkasohorna ku rakus kana hirup sareng sieun kana pati, ku basa kaayaanana dugi ka kiamat moal mikahayang pati sareng moal ngantepkeun rakus kana hirup.
Upamina ﺿُﺮِﺑَﺖْ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢُ ﺍﻟﺬِّﻟَّﺔُ ﻭَﺍﻟْﻤَﺴْﻜَﻨَﺔُ. Ku jenengan ieu, Al-Qur'an ngedalkeun papasten mangsa payun éta bangsa sacara umum. Tah lantaran kaidah-kaidah nu pikasieuneun sapertos kitu, nu kakandung dina watek sareng papasten éta bangsa, Al-Qur'an kacida kuatna nyanghareupan maranéhna. Masihan tampiling atikan nu pikasieuneun.
Tah tina ieu conto-conto, bagian-bagian sanés carita Kangjeng Nabi Musa 'alaihis-salâm sareng Bani Israil sareng carita-carita sanés, nimbangkeun dumasar kana ieu carita. Ayeuna, sapertos kilatan cahya ringkes nu i'jaz dina Cahya Kaopat ieu, aya seueur pisan kilatan cahya i'jaz di tukangeun kecap-kecap Al-Qur'an nu basajan sareng bahasan-bahasanna nu husus. Pikeun ahli makrifat, isyarat parantos cekap.
Cahya Kalima: Nyakup sadayanana Al-Qur'an nu luar biasa tina jihat tujuan sareng pasualan, harti sareng gaya, hartina nu lemes sareng kasaéan. Leres, upami surah-surah sareng ayat-ayat Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat diperhatoskeun, hususna awal surah sareng awal ogé ahir ayat, katingal yén: Bari ngumpulkeun sadaya rupa balaghah, sadaya bagian kaunggulan kecap, sadaya golongan gaya nu luhung, sadaya anggota ahlak mulya, sadaya gurat badag élmu-élmu alam, sadaya daptar makrifat Ilahi, sadaya kaidah nu aya mangpaatna pikeun kahirupan pribadi sareng masarakat manusa, sareng sadaya hukum nu caang tina hikmah alam nu luhung, henteu katingal hiji tapak kacau ogé. Saéstuna, ngumpulkeun sakitu seueur jinis nu béda-béda dina hiji tempat tanpa mucunghul pacogrégan atanapi campur aduk, ngan tiasa janten pagawéan aturan i'jaz nu ngawasa kalayan kuat.
Saéstuna, babarengan sareng katartiban ieu dina sadaya nyakup sadayana éta, sakumaha parantos dipedar sareng dibuktikeun dina dua puluh opat Kalimah sateuacanna; nyoéh ku kateranganana nu seukeut tabir perkara-perkara biasa nu janten sumber henteu ngartos tur henteu terang yén dirina henteu ngartos, ngaluarkeun sareng némbongkeun perkara-perkara luar biasa nu buni di handapeun tabir kabiasaan, ngaréndét tagut tabiat nu mangrupa sumber sasar ku pedang inten bukti, ngaburencaykeun lapisan-lapisan kandel saré lalawora ku panggerona saperti guludug, muka sareng ngébréhkeun rusiah alam nu hésé sareng mamanahan ahéng panyiptaan alam, nu ngalumpuhkeun filsafat manusa sareng hikmah manusa; tangtos ieu pagawéan-pagawéan luar biasa ti nu maparin mu'jizat saperti Al-Qur'an, nu ningali hakékat, nu terang gaib, nu masihan hidayah sareng nu némbongkeun bebeneran.
Leres, upami ayat-ayat Al-Qur'an diperhatoskeun kalayan adil, katingal yén éta henteu sarupa sareng runtuyan pikiran nu maju saeutik-saeutik, nu nuturkeun hiji atanapi dua tujuan sapertos kitab-kitab sanés. Malah aya hiji cara nu langsung tur sakaligus, aya hiji lalampahan nu saolah-olah dilebetkeun; sareng unggal golongan ayat nu sumping babarengan kagungan tanda yén sacara mandiri sumping ti tempat nu jauh, tina hiji dawuhan nu kacida serius tur pentingna, hiji-hiji sareng pondok-pondok.
Leres, saha salian ti Gusti Khâliq alam nu tiasa ngayakeun dawuhan nu sakitu serius patalina sareng alam sareng Gusti Khâliq alam? Ngalangkungan watesna tanpa wates, ngajantenkeun Gusti Khâliq Dzul-Jalâl Ngadawuh nurutkeun kahayang dirina, sareng ngajantenkeun alam nyarios kalayan leres.
Leres, dina Al-Qur'an katingal yén Gusti Nu Ngadamel alam Ngadawuh sareng Ngajantenkeun nyarios kalayan kacida serius, sajati, luhur sareng leresna. Henteu aya hiji tanda nu masihan isyarat kana niron. Mantenna Ngadawuh sareng Ngajantenkeun nyarios. Upami ku anggapan nu mustahil, hiji jalma sapertos Musailamah ngalangkungan watesna tanpa wates, kalayan niron ngajantenkeun Gusti Khâliq Dzul-Jalâl-na Nu Kagungan martabat sareng kakawasaan nu maksa Ngadawuh ku pikiranna sorangan, sareng ngajantenkeun alam nyarios ku éta; tangtos bakal aya rébuan tanda niron sareng rébuan tanda palsu. Margi unggal kaayaan jalma-jalma nu dina kaayaan panghandapna nganggo gaya pangluhurna némbongkeun nironna. Tah tingali sareng perhatoskeun ﻭَﺍﻟﻨَّﺠْﻢِ ﺍِﺫَﺍ ﻫَﻮٰﻯ ٭ ﻣَﺎ ﺿَﻞَّ ﺻَﺎﺣِﺒُﻜُﻢْ ﻭَﻣَﺎ ﻏَﻮٰﻯ ٭ ﻭَﻣَﺎ ﻳَﻨْﻄِﻖُ ﻋَﻦِ ﺍﻟْﻬَﻮٰﻯ ٭ ﺍِﻥْ ﻫُﻮَ اِلَّا ﻭَﺣْﻰٌ ﻳُﻮﺣٰﻰ, nu ngumumkeun ieu hakékat ku sumpah.