Ayat Pangageungna

Ayat Pangageungna

Ieu anu disaksian langsung ku hiji musafir anu naroskeun Gusti Khâliqna ka alam semesta.

ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺗُﺴَﺒِّﺢُ ﻟَﻪُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕُ ﺍﻟﺴَّﺒْﻊُ وَالْاَرْضُ ﻭَﻣَﻦْ ﻓ۪ﻴﻬِﻦَّ ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻲْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪ ﻭَﻟٰﻜِﻦْ لَا ﺗَﻔْﻘَﻬُﻮﻥَ ﺗَﺴْﺒ۪ﻴﺤَﻬُﻢْ ﺍِﻧَّﻪُ ﻛَﺎﻥَ ﺣَﻠ۪ﻴﻤًﺎ ﻏَﻔُﻮﺭًﺍ [Tingkat Kadua ieu, salian ti napsirkeun ayat anu agung ieu, medar burhan jeung hujjah, tarjamahan, sarta harti ringkes tina Tingkat Kahiji basa Arab anu dipiceun.] Kieu: Saperti ayat anu agung ieu, seueur pisan ayat Al-Qur'an, pikeun ngenalkeun Gusti Khâliq jagat raya ieu, nyebat langit pangheulana: kaca tauhid anu pangcaangna, anu unggal waktos ku unggal jalma ditingali kalayan kacida héranna sarta dibaca kalayan nikmat. Ku kituna pantes ngamimitian ti éta pangheulana. Leres, unggal tamu anu sumping ka nagri dunya jeung bumi tamu ieu, nalika muka panon sarta niténan, ningali yén ieu bumi tamu anu éndah mangrupikeun tempat jamuan anu kacida béréhanna, paméran anu kacida éndah karyana, tempat kémah tentara jeung tempat latihan anu kacida megahna, tempat lalampahan jeung niténan anu kacida matak héran tur ngagugah sumanget, sarta tempat maca anu kacida pinuh harti tur miara hikmah. Nalika anjeunna kacida hoyong uninga jeung mikawanoh Gusti Nu Kagungan éta bumi tamu, Pangarang kitab ageung ieu, sarta Sultan nagri anu megah ieu, pangheulana katingal beungeut langit anu éndah, anu ditulis ku lapisan cahya, sarta nyarios, "Titénan abdi; abdi bakal ngenalkeun anu dipilarian ku anjeun!" Anjeunna ogé niténan sarta ningali: ratusan rébu banda langit, anu sabagéan sarébu kali langkung ageung tibatan bumi urang, sarta sabagéan anu ageung éta tujuh puluh kali langkung gancang tibatan pelor mariem, ditahan tanpa tihang sarta tanpa dijatuhkeun; digerakkeun babarengan kalayan gancang ngaleuwihan wates sarta tanpa silih tabrakan. Lampu-lampu anu taya watesna éta dihurungkeun terus tanpa minyak sarta tanpa dipareuman; massa-massa anu tanpa tungtung ageungna éta diurus tanpa nyababkeun ribut jeung kacau. Mahluk-mahluk anu kacida ageungna éta dipasihan pancén, saperti pancén panonpoé jeung bulan, tanpa dijadikeun ngalawan. Dina jarak tanpa tungtung anu henteu muat dina angka itungan di sabudeureun dua kutub, sakaligus, ku kakuatan anu sami, cara anu sami, cap fitrah anu sami, sarta wangun anu sami, éta diatur babarengan tanpa kakurangan. Anu mawa kakuatan anu kacida ageungna tur ngaleuwihan wates éta dijadikeun taat kana hukum-Na tanpa ngalanggar. Langit dijadikeun kacida caang jeung beresihna, tanpa masihan kasempetan ka runtah saperti sésa-sésa rombongan anu tanpa tungtung éta pikeun ngotoran beungeutna. Éta digerakkeun kalayan manuver saperti manuver tentara anu tartib. Ku muterkeun bumi, unggal wengi jeung unggal taun, rupa-rupa cara manuver anu megah éta, anu nyata jeung anu kabayang, ditémbongkeun dina wangun séjén ka mahluk-mahluk-Na anu niténan, saperti adegan pilem. Ku harti yén hiji rububiyah anu témbong sarta hiji hakékat anu katingal dina padamelan rububiyah éta, anu diwangun ku ngajadikeun tunduk, ngatur, muterkeun, nyusun, ngabersihan, sarta masihan pancén, kalayan agungna jeung ngawengku sagalana, nyaksian langsung wujûb aya-Na sareng kaésaan Gusti Khâliq langit éta, sarta yén ayana Mantenna langkung écés tibatan ayana langit, dina léngkah kahiji Tingkat Kahiji parantos diucapkeun لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕُ ﺑِﺠَﻤ۪ﻴﻊِ ﻣَﺎ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺑِﺸَﻬَﺎﺩَﺓِ ﻋَﻈَﻤَﺔِ ﺍِﺣَﺎﻃَﺔِ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ ﺍﻟﺘَّﺴْﺨ۪ﻴﺮِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺪْﺑ۪ﻴﺮِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺪْﻭ۪ﻳﺮِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﻨْﻈ۪ﻴﻢِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﻨْﻈ۪ﻴﻒِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﻮْﻇ۪ﻴﻒِ ﺍﻟْﻮَﺍﺳِﻌَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻜَﻤَّﻠَﺔِ ﺑِﺎﻟْﻤُﺸَﺎﻫَﺪَﺓِ. Tuluy ka jalma musafir jeung tamu anu sumping ka dunya éta, rohangan anu disebat hawa langit, anu janten tempat ngumpulna hal-hal matak héran, nyarios kalayan ribut sarta ngajerit, "Titénan abdi! Ku abdi anjeun tiasa uninga sarta mendakan anu dipilarian ku anjeun kalayan hoyong terang, sareng Gusti Nu Ngirim anjeun ka dieu." Tamu éta niténan beungeutna anu haseum tapi pinuh kanyaah, ngadangukeun ributna anu pikasieuneun tapi mawa béja gumbira, sarta ningali yén: méga anu digantungkeun antara bumi jeung langit nyiram kebon bumi kalayan kacida pinuh hikmah jeung kanyaah, mawa cai kahirupan ka pangeusi bumi, ngurangan panas (nyaéta kuatna seuneu pikeun hirup), sarta nulungan unggal tempat nurutkeun kabutuhna. Salian ngalaksanakeun seueur pancén saperti ieu, saperti tentara anu tartib muncul jeung nyumput nurutkeun paréntah anu buru-buru, méga anu ageung anu ujug-ujug ngeusian hawa éta ogé nyumput. Sakabéh bagéanna mundur pikeun istirahat, sarta euweuh hiji tapakna ogé katingal. Tuluy dina waktos nampi paréntah "Maju ka pancén hujan!", méga ngumpul dina sajam, malah sababaraha menit, sarta ngeusian hawa, tuluy cicing saperti ngantosan paréntah panglima. Tuluy musafir éta niténan angin di hawa sarta ningali yén: hawa dianggo dina sakitu seueur pancén kalayan kacida pinuh hikmah jeung béréhan, saolah-olah unggal zarah anu henteu sadar tina hawa anu henteu hirup éta ngadangukeun jeung nyaho paréntah anu sumping ti Sultan jagat raya ieu; kalayan kakuatan panglima éta, zarah ngalaksanakeun sarta nyumponan kalayan tartib tanpa ngantunkeun hiji paréntah ogé. Ku cara ieu, hawa dianggo ku hiji leungeun gaib kalayan sadar pisan, pinuh élmu, sarta miara kahirupan, dina seueur pancén jeung palayanan anu umum, saperti masihan napas ka sakabéh jiwa di bumi, ngangkut bahan-bahan saperti panas, cahya, jeung listrik anu diperlukeun ku mahluk hirup, sarta sora, sarta janten sarana nyerbukeun tutuwuhan. Tuluy anjeunna niténan hujan sarta ningali yén: dina tétés-tétés anu lemes, hérang, amis, sarta dikirim tina euweuh jeung tina khazanah rohmat gaib éta, aya sakitu seueur hadiah jeung pancén Rahmani, saolah-olah rohmat ngawujud sarta ngalir tina khazanah Rabbani dina wangun tétés-tétés. Lantaran éta hartina, hujan dipasihan nami "rohmat". Tuluy anjeunna niténan kilat sarta ngadangukeun ra'd (guludug), sarta ningali yén éta dianggo dina palayanan anu kacida matak héran jeung ahéngna. Tuluy anjeunna mindahkeun panonna sarta niténan akalna, nyarios ka dirina sorangan: méga anu henteu hirup jeung henteu sadar, saperti kapas anu diawuran ieu, tangtu henteu terang urang, henteu rurusuhan sorangan nulungan urang lantaran karunya ka urang, sarta henteu muncul jeung nyumput tanpa paréntah. Malah éta gerak ku paréntah hiji panglima anu kacida kawasa tur nyaah, nepi ka nyumput tanpa ninggalkeun tapak sarta sakaligus muncul pikeun ngamimitian pancén. Ku titah sareng kakuatan hiji Sultan anu kacida aktip sareng luhur, anu kagungan tajalli sarta megah pisan, ti waktos ka waktos méga ngeusian jeung ngosongkeun alam hawa. Éta terus ngarobahna janten papan anu diserat ku hikmah sarta dipupus nalika pancén réngsé, papan mupus jeung netepkeun, sarta gambaran hudang deui jeung kiamat. Ku pangaturan Gusti Nu Ngawasa sareng Ngatur, anu kacida welas sareng resep masihan karunia, kacida béréhan sareng ngaping, méga naék kana angin sarta ngangkut khazanah hujan anu saukuran gunung, tuluy ngahontal tempat-tempat anu butuh. Saolah-olah karunya sarta nangis kanggo éta tempat-tempat, méga ngajadikeunana seuri ku kembang-kembang ngaliwatan cimatanana; ngatiiskeun kuatna seuneu panonpoé; nyiramkeun cai ka kebon-kebonna saperti spons; sarta ngumbah jeung ngabersihan beungeut bumi. Sarta éta musafir anu pinuh ku rasa panasaran ngomong ka akalna: Ratusan rébu pagawéan, ihsan, jeung pitulung anu pinuh ku hikmah, rohmat, jeung kaparigelan seni, anu ngawujud di balik tabir jeung rupa lahiriah hawa ieu—anu barang paéh, teu hirup, teu boga kasadaran, terus ngagalura, teu angger, pinuh ku angin ribut jeung kaributan, teu ajeg, sarta teu boga tujuan—kalayan écés ngabuktikeun yén angin anu rajin ieu jeung palayan anu gesit ieu teu boga gerak sorangan. Sabalikna, éta gerak nurutkeun paréntah Gusti Qadîr Alîm, anu kacida Hakîm jeung Karîm-Na. Saolah-olah unggal partikelna nyaho unggal pagawéan, sarta siga prajurit anu ngarti jeung ngadéngé unggal paréntah ti nu maréntahna, ngadéngé jeung nurut ka unggal paréntah Rabbani anu lumangsung dina hawa. Ku kituna, salian ti jasa anu umum tur ngawengku sakabéhna, saperti mantuan sakabéh sasatoan pikeun napas jeung hirup, mantuan pepelakan pikeun nyerbuk jeung tumuwuh, nepikeun bahan anu diperlukeun ku kahirupanana, ngagerakkeun jeung ngatur méga, ngalantarankeun kapal tanpa seuneu balayar jeung indit-inditan, sarta utamana nepikeun sora, utamana deui paguneman ku telepon tanpa kawat, telegraf, jeung radio; abdi ningali yén partikel hawa, sanajan hawa ngan diwangun ku dua bahan basajan saperti nitrogén jeung zat panghasil asam (oksigén), sarta partikel-partikelna sarua, dipaké kalayan tartib sampurna ku hiji panangan hikmah dina ratusan rébu rupa karya seni Rabbani anu aya dina beungeut bumi. Jadi, sakumaha anu ditegeskeun ku ayat ﻭَﺗَﺼْﺮ۪ﻳﻒِ ﺍﻟﺮِّﻳَﺎﺡِ ﻭَﺍﻟﺴَّﺤَﺎﺏِ ﺍﻟْﻤُﺴَﺨَّﺮِ ﺑَﻴْﻦَ ﺍﻟﺴَّﻤَٓﺎﺀِ وَالْاَرْضِ, anu ngagunakeun angin pikeun jasa Rabbani anu teu aya watesna ku ngatur gerakna, anu ngagunakeun méga pikeun pagawéan Rahmani anu teu aya watesna ku nungkulkeunana, sarta anu nyiptakeun hawa ku cara kitu, ngan Gusti Wâjibul Wujûd, Qadîr Kulli Syai', Alîm Kulli Syai', Rabb Dzul-Jalâl wal-Ikrâm, ceuk manéhna, tuluy netepkeun kitu. Tuluy manéhna ningali hujan, sarta ningali yén di jerona aya mangpaat saloba butir hujan, tajalli Rahmani saloba tétésna, sarta hikmah saloba cipratanna. Éta tétés anu amis, lemes, tur pinuh ku berkah téh diciptakeun kalayan tartib jeung éndah pisan. Utamana hujan és anu datang dina usum panas, dikirim jeung turun kalayan ukuran jeung tartib anu kacida hadéna, nepi ka angin tarik anu ngagalura ku ribut sarta ngadu barang-barang gedé henteu ngaruksak kasaimbangan jeung tartibna; henteu ngadukeun tétés-tétés éta nepi ka ngahiji jadi gumpalan anu matak ngabahayakeun. Cai ieu, anu diwangun ku dua bahan basajan, barang paéh jeung teu boga kasadaran, saperti zat panghasil cai jeung zat panghasil asam (hidrogén-oksigén), dipaké dina ratusan rébu jasa jeung karya seni anu béda-béda, pinuh ku hikmah jeung kasadaran, dina loba pagawéan anu pinuh ku hikmah saperti ieu, utamana dina mahluk hirup. Jadi, hujan anu mangrupa rohmat murni anu ngawujud ieu ngan dijieun dina khazanah rohmat gaib Gusti Rahmân Rahîm, sarta ku turunna éta napsirkeun ayat ﻭَﻫُﻮَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﻳُﻨَﺰِّﻝُ ﺍﻟْﻐَﻴْﺚَ ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِ ﻣَﺎ ﻗَﻨَﻄُﻮﺍ ﻭَﻳَﻨْﺸُﺮُ ﺭَﺣْﻤَﺘَﻪُ sacara nyata. Tuluy manéhna ngadéngé guludug jeung ningali kilat, sarta ningali yén dua kajadian hawa anu matak pikahélokeun ieu, salian ti napsirkeun ayat ﻭَﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺍﻟﺮَّﻋْﺪُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪ jeung ﻳَﻜَﺎﺩُ ﺳَﻨَﺎ ﺑَﺮْﻗِﻪِ ﻳَﺬْﻫَﺐُ بِالْاَبْصَارِ sacara nyata kalayan pas pisan, ogé ngabéjaan datangna hujan sarta méré béja bagja ka anu merlukeun. Enya, ngalantarankeun hawa nyarita tina euweuh, ujug-ujug ku sora anu matak pikahélokeun, ngeusian hawa anu poék ku cahaya jeung seuneu anu luar biasa, sarta ngahurungkeun méga anu siga gunung jeung kapas, anu jadi pompa és, salju, jeung cai, ku kaayaan anu pinuh ku hikmah tur matak héran, ngetrok kawas palu kana sirah manusa anu lalawora bari tungkul: “Angkat sirah anjeun, tingali pagawéan anu matak pikahélokeun ti hiji Zat anu terus damel jeung kawasa, anu hoyong ngenalkeun diri-Na! Sakumaha anjeun henteu diantep tanpa pangaping, ieu kajadian ogé henteu bisa diantep tanpa pangaping. Unggal-unggalna digerakkeun pikeun ngalaksanakeun pancén anu pinuh ku hikmah. Éta dipaké ku Gusti Mudabbir Hakîm,” kitu éta méré pépéling. Kitu, musafir anu pinuh ku rasa panasaran ieu ngadéngé kasaksian anu luhur tur écés tina hiji hakékat anu diwangun ku nungkulkeun méga, ngatur gerak angin, nurunkeun hujan, jeung ngatur kajadian-kajadian hawa, tuluy ngomong, “Âmentü billah.” Dina undakan kadua Tingkat Kahiji, ungkara لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﺍﻟْﺠَﻮُّ ﺑِﺠَﻤ۪ﻴﻊِ ﻣَﺎ ﻓ۪ﻴﻪِ ﺑِﺸَﻬَﺎﺩَﺓِ ﻋَﻈَﻤَﺔِ ﺍِﺣَﺎﻃَﺔِ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ ﺍﻟﺘَّﺴْﺨ۪ﻴﺮِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺼْﺮ۪ﻳﻒِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﻨْﺰ۪ﻳﻞِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺪْﺑ۪ﻴﺮِ ﺍﻟْﻮَﺍﺳِﻌَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻜَﻤَّﻠَﺔِ ﺑِﺎﻟْﻤُﺸَﺎﻫَﺪَﺓِ ngébréhkeun panitén musafir ngeunaan hawa anu geus disebutkeun. {(Pépéling): Abdi hoyong ngajelaskeun saeutik tilu puluh tilu undakan tauhid anu aya dina Tingkat Kahiji. Tapi ku sabab kaayaan abdi ayeuna henteu ngamungkinkeun, abdi kapaksa ngan nyukupan ku dalil-dalilna anu kacida ringkesna jeung tarjamahan hartina. Ku sabab tilu puluh tilu undakan ieu geus dijelaskeun jeung dalil-dalilna dina tilu puluh, malah saratus risalah Risale-i Nur, ku cara anu béda-béda, dina unggal risalah aya sabagian undakan, katerangan rincina dipasrahkeun ka éta risalah-risalah.} Tuluy bumi ngomong ku basa kaayaanana ka éta tamu anu mikir, anu geus biasa ngalakukeun lalampahan pikiran: “Naon anu anjeun téangan bari ngumbara di langit, di rohangan angkasa, jeung di hawa? Hayu, abdi bakal ngenalkeun ka anjeun saha anu anjeun téangan. Tingali pancén-pancén anu abdi laksanakeun, sarta baca kaca-kaca abdi!” Manéhna ogé ningali, sarta ningali yén bumi, kawas saurang Mevlevî anu kabawa ku rasa asih, ku dua gerakna ngagurat hiji bunderan di sabudeureun médan hasyr pangagungna, anu ngalantarankeun ayana poé, taun, jeung usum. Bumi téh kapal Rabbani anu megah sarta ditungkulkeun, anu mawa saratus rébu rupa mahluk hirup di jerona, katut sakabéh bekel jeung pangabutuhna, tuluy ngalalayaranana di sagara angkasa kalayan kasaimbangan jeung tartib anu sampurna, bari indit ngurilingan panonpoé. Tuluy manéhna ningali kaca-kacana, sarta ningali yén unggal kaca dina bab-babna ngenalkeun Gusti bumi ku rébuan tanda. Ku sabab manéhna teu boga waktu pikeun maca sakabéhna, manéhna ngan ningali hiji kaca, nyaéta nyiptakeun jeung ngatur mahluk hirup dina usum semi, sarta niténan yén: Wangun tina individu anu teu aya watesna dina saratus rébu rupa mahluk dibuka tina hiji bahan basajan kalayan tartib pisan, dipiara kalayan rohmat pisan, sarta kalayan cara anu matak pikahélokeun, sabagian sikina dipasihan jangjang leutik sangkan hiber pikeun sumebar. Éta diatur kalayan pangaturan anu kacida hadéna, dibéré bekel jeung tuangeun kalayan kanyaah pisan, sarta rejekina anu teu aya watesna, rupa-rupa, ngeunah tur amis, ditumbuhkeun kalayan rohmat jeung sipat maparin rejeki, tina euweuh jeung tina taneuh garing, tina akar-akar anu sarua, saeutik pisan bédana sarta siga tulang, tina siki, jeung tina tétés cai. Unggal usum semi, saratus rébu rupa tuangeun jeung pangabutuh dimuat kalayan tartib sampurna tina khazanah gaib, kawas hiji gerbong, tuluy dikirim ka mahluk hirup. Utamana, ngirim susu kaléng pikeun anak-anakna dina pakét-pakét bekel éta, sarta ngirim pompa-pompa leutik susu anu amis anu digantung dina pinareup indungna anu pinuh ku kanyaah, katingali ngandung kanyaah, rohmat, jeung hikmah anu kacida gedéna. Ku kituna, éta kalayan écés ngabuktikeun yén éta mangrupa tajalli rohmat jeung ihsan Gusti Rahmân Rahîm anu kacida nyaahna sarta ngapingna. Cindekna: kaca kahirupan dina usum semi ieu, ku némbongkeun saratus rébu conto jeung gambaran hasyr pangagungna, napsirkeun ayat ﻓَﺎﻧْﻈُﺮْ ﺍِﻟٰٓﻰ ﺍٰﺛَﺎﺭِ ﺭَﺣْﻤَﺖِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻛَﻴْﻒَ ﻳُﺤْﻴِﻰ الْاَرْضَ ﺑَﻌْﺪَ ﻣَﻮْﺗِﻬَﺎ ﺍِﻥَّ ﺫٰﻟِﻚَ ﻟَﻤُﺤْﻴِﻰ ﺍﻟْﻤَﻮْﺗٰﻰ ﻭَﻫُﻮَ ﻋَﻠَﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻲْﺀٍ ﻗَﺪ۪ﻳﺮٌ sacara nyata kalayan kacida écésna. Sakumaha kitu, ayat ieu ogé ngébréhkeun harti-harti éta kaca kalayan matak pikahélokeun. Manéhna ngarti yén bumi, ku sakabéh kaca-kacana, ngomong Lâ ilahe illâ Hû kalayan kakuatan anu saimbang jeung gedéna. Kitu, ku maksud ngébréhkeun kasaksian ringkes tina hiji rupa di antara dua puluh rupa dina ngan hiji kaca di antara leuwih ti dua puluh kaca gedé bumi, sarta panitén musafir kana kaca-kaca tina rupa-rupa séjén, dina undakan katilu Tingkat Kahiji disebutkeun kieu: لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ الْاَرْضُ ﺑِﺠَﻤ۪ﻴﻊِ ﻣَﺎ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﻭَ ﻣَﺎ ﻋَﻠَﻴْﻬَﺎ ﺑِﺸَﻬَﺎﺩَﺓِ ﻋَﻈَﻤَﺔِ ﺍِﺣَﺎﻃَﺔِ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ ﺍﻟﺘَّﺴْﺨ۪ﻴﺮِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺪْﺑ۪ﻴﺮِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺮْﺑِﻴَﺔِ ﻭَ ﺍﻟْﻔَﺘَّﺎﺣِﻴَّﺔِ ﻭَ ﺗَﻮْﺯ۪ﻳﻊِ ﺍﻟْﺒُﺬُﻭﺭِ ﻭَ ﺍﻟْﻤُﺤَﺎﻓَﻈَﺔِ ﻭَ الْاِدَارَةِ ﻭَ الْاِعَاشَةِ ﻟِﺠَﻤ۪ﻴﻊِ ﺫَﻭِﻯ ﺍﻟْﺤَﻴَﺎﺓِ ﻭَ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤَﺎﻧِﻴَّﺔِ ﻭَ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻤِﻴَّﺔِ ﺍﻟْﻌَﺎﻣَّﺔِ ﺍﻟﺸَّﺎﻣِﻠَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻜَﻤَّﻠَﺔِ ﺑِﺎﻟْﻤُﺸَﺎﻫَﺪَﺓِ Tuluy, unggal maca hiji kaca, iman musafir anu mikir éta, anu jadi konci kabagjaan, beuki kuat; makrifatna, anu jadi konci pikeun maju sacara rohani, beuki nambahan; sarta hakékat iman ka Alloh, anu jadi dasar jeung sumber sakabéh kasampurnaan, beuki kabuka hiji undakan deui sarta maparin loba rasa nikmat rohani. Ku sabab éta ngadorong rasa panasaranana kalayan kuat, sanajan manéhna geus ngadéngé pangajaran anu sampurna tur pasti ti langit, hawa, jeung bumi, manéhna terus ngomong ﻫَﻞْ ﻣِﻦْ ﻣَﺰ۪ﻳﺪٍ. Harita manéhna ngadéngé zikir sagara jeung walungan-walungan gedé anu ngagalura kalayan ngirut, sarta sora-sorana anu hanjelu tur ngeunah kadéngéna. Ku basa kaayaan jeung basa ucapan, éta ngomong, “Tingali ogé urang, baca ogé urang!” Manéhna ogé ningali, sarta ningali yén sagara-sagara, anu terus ngagalura kawas mahluk hirup sarta miboga tabiat sumebar, tumpah, jeung ngabahekeun, sanajan ngurilingan bumi sarta bareng jeung bumi digerakkeun kalayan kacida gancangna, dina sataun ngaliwatan hiji bunderan anu jarakna dua puluh lima rébu taun, henteu sumebar, henteu tumpah, sarta henteu narajang taneuh anu tatanggana. Jadi, éta cicing, indit, sarta dijaga ku paréntah jeung kakawasaan hiji Zat anu kacida kawasa tur agung-Na. Tuluy manéhna ningali jero sagara, sarta ningali yén salian ti permatana anu kacida éndah, dipapaésan, tur tartibna, bekel jeung pangaturan rébuan rupa sasatoan, kalahiran jeung maotna ogé kacida tartibna. Rejeki jeung jatah tuangeun anu dipasihkeun tina keusik basajan jeung cai pait kacida sampurnana, nepi ka kalayan écés ngabuktikeun yén éta lumangsung ku pangaturan jeung bekel ti Gusti Qadîr Dzul-Jalâl, Gusti Rahîm Dzul-Jamâl. Tuluy éta tamu ningali walungan, sarta ningali yén mangpaat, pancén, asupan, jeung cai anu kaluar tina éta walungan kacida pinuh ku hikmah tur rohmatna; kalayan écés ngabuktikeun yén sakabéh walungan, cinyusu, susukan, jeung walungan gedé kaluar sarta ngalir tina khazanah rohmat Gusti Rahmân Dzul-Jalâl wal-Ikrâm. Malah éta ditampung jeung dikaluarkeun ku cara anu kacida luar biasana, nepi ka diriwayatkeun, “Opat walungan datang ti sawarga.” Hartina, ku sabab éta jauh ngaleuwihan sabab-sabab lahiriah, éta ngalir tina khazanah hiji sawarga rohani sarta ngan tina limpahan hiji sumber gaib anu teu béak. Contona, Nil-i Mübarek, anu ngarobah gurun keusik Mesir jadi hiji sawarga, terus ngalir tanpa béak kawas sagara leutik tina hiji gunung di kiduleunana anu disebut “Cebel-i Kamer”. Lamun cai anu dikaluarkeun salila genep bulan dikumpulkeun jadi wangun gunung sarta dibekukeun, éta bakal leuwih gedé batan éta gunung. Padahal rohangan jeung gudang dina gunung anu disadiakeun pikeun éta walungan henteu nepi ka hiji bagéan tina genep bagéanna. Ari asupanna, hujan anu datangna saeutik pisan di éta wewengkon panas, sarta saeutik anu asup ka gudangna lantaran gancang diseuseup ku taneuh anu halabhab, tangtu teu bisa ngajaga kasaimbangan anu lega éta. Ku kituna, riwayat yén Nil-i Mübarek kaluar tina sawarga gaib, ngaleuwihan kabiasaan bumi, ngébréhkeun hiji hakékat anu kacida jero hartina tur éndahna. Kitu, manéhna ningali sapersarébu tina hakékat jeung kasaksian sagara sarta walungan anu legana kawas sagara. Manéhna ngarti yén sakabéhna sacara sapuk ngomong Lâ ilahe illâ Hû kalayan kakuatan anu saimbang jeung gedéna sagara, sarta némbongkeun saksi pikeun kasaksian ieu saloba mahluk sagara. Ku maksud ngébréhkeun sakabéh kasaksian sagara jeung walungan, dina undakan kaopat Tingkat Kahiji disebutkeun لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺟَﻤ۪ﻴﻊِ ﺍﻟْﺒِﺤَﺎﺭِ ﻭَ الْاَنْهَارِ ﺑِﺠَﻤ۪ﻴﻊِ ﻣَﺎ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺑِﺸَﻬَﺎﺩَﺓِ ﻋَﻈَﻤَﺔِ ﺍِﺣَﺎﻃَﺔِ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ ﺍﻟﺘَّﺴْﺨ۪ﻴﺮِ ﻭَ ﺍﻟْﻤُﺤَﺎﻓَﻈَﺔِ ﻭَ الْاِدِّخَارِ ﻭَ الْاِدَارَةِ ﺍﻟْﻮَﺍﺳِﻌَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻈَﻤَﺔِ ﺑِﺎﻟْﻤُﺸَﺎﻫَﺪَﺓِ. Tuluy gunung-gunung jeung gurun-gurun ngageroan musafir anu keur ngalakukeun lalampahan pikiran éta, “Baca ogé kaca-kaca urang!” Manéhna ogé ningali, sarta ningali yén pancén anu ngawengku sakabéhna jeung jasa umum gunung-gunung kacida agung tur pinuh ku hikmahna, nepi ka nyésakeun akal dina rasa héran. Contona, gunung-gunung bijil tina bumi ku paréntah Rabbani, sarta ku bijilna éta ngalemeskeun gejolak, amarah, jeung kasangaran bumi anu timbul tina parobahan di jerona. Ku kituna, bumi napas ngaliwatan gunung-gunung anu muncrat jeung liang-liang éta, leupas tina oyag jeung lini anu ngabahayakeun, sarta henteu ngaganggu katengtreman pangeusina nalika ngalaksanakeun pancén ngurilingna. Jadi, sakumaha tihang-tihang dipasang dina kapal pikeun ngajaga kapal tina oyag jeung ngajaga kasaimbanganana, kitu deui gunung-gunung mangrupa tihang anu ngandung khazanah dina kapal bumi dina harti ieu, sakumaha didawuhkeun ku Al-Qur'an anu ngajelaskeun kalayan pikahélokeun, dina loba ayat saperti ﻭَ ﺍﻟْﺠِﺒَﺎﻝَ ﺍَﻭْﺗَﺎﺩًﺍ ٭ ﻭَﺍَﻟْﻘَﻴْﻨَﺎ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺭَﻭَﺍﺳِﻰَ ٭ ﻭَﺍﻟْﺠِﺒَﺎﻝَ ﺍَﺭْﺳٰﻴﻬَﺎ. Conto séjén, dina gunung-gunung, sagala rupa sumber, cai, mineral, bahan, jeung ubar anu diperlukeun ku mahluk hirup ditampung, disadiakeun, jeung ditumpuk kalayan hikmah, pangaturan, sipat béréhan, sarta waspada pisan. Ku kituna, manéhna ngarti yén éta kalayan écés ngabuktikeun yén gunung-gunung téh khazanah, gudang, jeung palayan Gusti Qadîr anu kakawasaan-Na teu aya watesna, sarta Gusti Hakîm anu hikmah-Na teu aya watesna. Ku ngabandingkeun pancén jeung hikmah séjén tina gunung sarta gurun, anu gedéna kawas gunung, kana dua permata ieu, manéhna ningali kasaksian anu ditepikeun ku sakabéh hikmah gunung jeung gurun, utamana tina sudut bekel anu ditampung kalayan waspada, sarta tauhid Lâ ilahe illâ Hû anu diucapkeunana, kuat tur ajeg kawas gunung, lega tur gedé kawas gurun, tuluy ngomong, “Âmentü billah.” Kitu, pikeun ngébréhkeun harti ieu, dina undakan kalima Tingkat Kahiji disebutkeun لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﺟَﻤ۪ﻴﻊُ ﺍﻟْﺠِﺒَﺎﻝِ ﻭَ ﺍﻟﺼَّﺤَﺎﺭٰﻯ ﺑِﺠَﻤ۪ﻴﻊِ ﻣَﺎ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﻭَ ﻋَﻠَﻴْﻬَﺎ ﺑِﺸَﻬَﺎﺩَﺓِ ﻋَﻈَﻤَﺔِ ﺍِﺣَﺎﻃَﺔِ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ الْاِدِّخَارِ ﻭَ الْاِدَارَةِ ﻭَ ﻧَﺸْﺮِ ﺍﻟْﺒُﺬُﻭﺭِ ﻭَ ﺍﻟْﻤُﺤَﺎﻓَﻈَﺔِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺪْﺑ۪ﻴﺮِ الْاِحْتِيَاطِيَّةِ ﺍﻟﺮَّﺑَّﺎﻧِﻴَّﺔِ ﺍﻟْﻮَﺍﺳِﻌَﺔِ ﺍﻟْﻌَﺎﻣَّﺔِ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻈَﻤَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻜَﻤَّﻠَﺔِ ﺑِﺎﻟْﻤُﺸَﺎﻫَﺪَﺓِ. Tuluy, nalika musafir éta ngumbara ku pikiranana di gunung jeung gurun, panto alam tatangkalan jeung pepelakan kabuka pikeun pikiranana. Éta ngageroan manéhna ka jero, sarta ngomong, “Hayu, ngumbara ogé di wewengkon urang, baca ogé tulisan-tulisan urang!” Manéhna ogé asup, sarta ningali yén: Éta geus ngawangun hiji majelis tahlil jeung tauhid anu kacida megah tur dipapaésanana, sarta hiji bunderan zikir jeung sukur. Tina basa kaayaanana, manéhna ngarti yén saolah-olah sakabéh rupa tatangkalan jeung pepelakan sacara sapuk babarengan ngomong Lâ ilahe illallah. Sabab manéhna ningali tilu hakékat gedé anu ngawengku sakabéhna, anu nuduhkeun jeung nyaksian yén sakabéh tangkal jeung pepelakan anu ngahasilkeun bubuahan, ku basa daunna anu saimbang tur écés ngedalkeun harti, ku ucapan kembangna anu dipapaésan tur pinuh ku kakuatan basa, sarta ku kecap bubuahanana anu tartib tur jero hartina, babarengan méré kasaksian bari tasbih sarta ngomong Lâ ilahe illâ Hû: KAHIJI: Harti jeung hakékat maparin ni'mat sarta kamulyaan kalayan dihaja, sarta maparin ihsan jeung kahadéan ku kersa-Na, karasa dina unggal-unggalna kalayan écés pisan; dina sakabéhna, éta katingali kawas cahaya panonpoé nalika medal. KADUA: Harti jeung hakékat misahkeun sarta ngabédakeun kalayan dihaja tur pinuh ku hikmah, mapaésan jeung méré wangun ku kersa-Na tur pinuh ku rohmat, anu dina sagala hal mustahil dipasrahkeun ka kabeneran, katingali écés kawas beurang dina rupa-rupa jeung individu anu teu aya watesna éta, sarta némbongkeun yén éta mangrupa karya jeung ukiran Gusti Shâni' Hakîm. KATILU: Wangun tina karya ciptaan anu teu aya watesna éta, anu saratus rébu rupa sarta béda-béda cara jeung wangunna, dibuka kalayan tartib pisan, saimbang, tur dipapaésan, tina siki jeung sisikian leutik anu kawates sarta kawilang, anu sarua, basajan, barang paéh, sarua pisan atawa saeutik bédana, sarta pacampur. Dibuka jeung dimekarkeunana wangun sakabéh individu tina dua ratus rébu rupa éta, kalayan bédana anu écés, tartib, misah-misah, saimbang, hirup, pinuh ku hikmah, teu salah, sarta teu cacad, mangrupa hiji hakékat anu leuwih caang batan panonpoé. Manéhna ngarti yén aya saksi anu ngabuktikeun éta hakékat saloba kembang, bubuahan, daun, jeung sagala anu aya dina usum semi, tuluy ngomong Elhamdülillahi alâ nimeti'l-iman. Kitu, ku maksud ngébréhkeun hakékat jeung kasaksian anu geus disebutkeun ieu, dina undakan kagenep Tingkat Kahiji disebutkeun لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍِﺟْﻤَﺎﻉُ ﺟَﻤ۪ﻴﻊِ ﺍَﻧْﻮَﺍﻉِ الْاَشْجَارِ ﻭَ ﺍﻟﻨَّﺒَﺎﺗَﺎﺕِ ﺍﻟْﻤُﺴَﺒِّﺤَﺎﺕِ ﺍﻟﻨَّﺎﻃِﻘَﺎﺕِ ﺑِﻜَﻠِﻤَﺎﺕِ ﺍَﻭْﺭَﺍﻗِﻬَﺎ ﺍﻟْﻤَﻮْﺯُﻭﻧَﺎﺕِ ﺍﻟْﻔَﺼ۪ﻴﺤَﺎﺕِ ﻭَ ﺍَﺯْﻫَﺎﺭِﻫَﺎ ﺍﻟْﻤُﺰَﻳَّﻨَﺎﺕِ الْجَز۪يلَاتِ ﻭَ ﺍَﺛْﻤَﺎﺭِﻫَﺎ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻈَﻤَﺎﺕِ ﺍﻟْﺒَﻠ۪ﻴﻐَﺎﺕِ ﺑِﺸَﻬَﺎﺩَﺓِ ﻋَﻈَﻤَﺔِ ﺍِﺣَﺎﻃَﺔِ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ الْاِنْعَامِ ﻭَ الْاِكْرَامِ ﻭَ الْاِحْسَانِ ﺑِﻘَﺼْﺪٍ ﻭَ ﺭَﺣْﻤَﺔٍ ﻭَ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ ﺍﻟﺘَّﻤْﻴ۪ﻴﺰِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺰْﻳ۪ﻴﻦِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺼْﻮ۪ﻳﺮِ ﺑِﺎِﺭَﺍﺩَﺓٍ ﻭَ ﺣِﻜْﻤَﺔٍ ﻣَﻊَ ﻗَﻄْﻌِﻴَّﺔِ دَلَالَةِ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ ﻓَﺘْﺢِ ﺟَﻤ۪ﻴﻊِ ﺻُﻮَﺭِﻫَﺎ ﺍﻟْﻤَﻮْﺯُﻭﻧَﺎﺕِ ﺍﻟْﻤُﺰَﻳَّﻨَﺎﺕِ ﺍﻟْﻤُﺘَﺒَﺎﻳِﻨَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺘَﻨَﻮِّﻋَﺔِ ﺍﻟْﻐَﻴْﺮِ ﺍﻟْﻤَﺤْﺪُﻭﺩَﺓِ ﻣِﻦْ ﻧُﻮَﺍﺗَﺎﺕٍ ﻭَ ﺣَﺒَّﺎﺕٍ ﻣُﺘَﻤَﺎﺛِﻠَﺔٍ ﻣُﺘَﺸَﺎﺑِﻬَﺔٍ ﻣَﺤْﺼُﻮﺭَﺓٍ ﻣَﻌْﺪُﻭﺩَﺓٍ. Tuluy, nalika musafir dunya anu keur ngalakukeun lalampahan pikiran, anu pinuh ku rasa panasaran sarta rasa nikmat jeung sumangetna beuki nambahan ku kamajuan, datang mawa hiji ranggeuyan kembang makrifat jeung iman anu gedéna kawas usum semi tina kebon usum semi, panto alam sasatoan jeung manuk kabuka pikeun akalna anu ningali hakékat sarta pikiranana anu wawuh jeung makrifat. Ku saratus rébu sora anu béda-béda jeung rupa-rupa basa, éta ngageroan manéhna ka jero, sarta ngomong, “Mangga lebet!” Manéhna ogé asup, sarta ningali yén: Sakabéh rupa, golongan, jeung bangsa sasatoan sarta manuk, sacara sapuk ku basa ucapan jeung basa kaayaanana, ngomong Lâ ilahe illâ Hû, sarta ngarobah beungeut bumi jadi tempat zikir jeung majelis tahlil anu agung. Manéhna ningali unggal-unggalna kawas hiji kasidah Rabbani, hiji kecap Subhani, sarta hiji aksara Rahmani anu ngandung harti, anu ngajelaskeun sipat Gusti Shâni' maranéhna sarta muji jeung ngagungkeun Mantenna. Saolah-olah rasa, kakuatan, pakakas, anggota awak, jeung alat-alat sasatoan sarta manuk éta mangrupa kecap-kecap anu diruntuykeun kalayan wirahma sarta saimbang, sarta ucapan anu tartib tur sampurna. Manéhna niténan tilu hakékat anu agung tur ngawengku sakabéhna, anu kalayan pasti nuduhkeun yén ku éta sakabéhna, sasatoan jeung manuk sukur ka Gusti Khallâq jeung Gusti Razzâq maranéhna sarta méré kasaksian ngeunaan kaésaan-Na: KAHIJI: Hakékat nyiptakeun tina euweuh kalayan hikmah, ngayakeun anu anyar kalayan seni, nyiptakeun jeung ngawangun ku kersa-Na sarta ku élmu, maparin roh jeung ngahirupkeun anu némbongkeun tajalli élmu, hikmah, jeung kersa tina dua puluh sudut. Éta dina sagala hal teu bisa dipasrahkeun ka kabeneran anu teu puguh, kakuatan anu buta, atawa tabiat anu teu boga kasadaran. Salaku dalil anu écés, anu saksina saloba mahluk nu boga roh, éta nyaksian wujûb ayana Gusti Zat Hayy Qayyûm, tujuh sipat-Na, sarta kaésaan-Na. KADUA: Dina karya ciptaan anu teu aya watesna éta, tina ngabédakeun, mapaésan, jeung méré wangun ku cara anu béda-béda rupana, éndah wangunna, saimbang ukuranana, sarta tartib wujudna, katingali hiji hakékat anu kacida agung tur kuatna. Teu aya hiji ogé salian ti Gusti Qadîr Kulli Syai' jeung Alîm Kulli Syai' anu bisa mibanda ieu lampah anu ngawengku sakabéhna, anu tina unggal sudut némbongkeun rébuan hal anu matak pikahélokeun sarta hikmah; teu aya kamungkinan jeung kasempetan saeutik ogé. KATILU: Muka jeung ngamekarkeun wangun sasatoan anu teu aya watesna, dina ratusan rébu rupa cara, anu unggal-unggalna mangrupa mujijat hikmah, kalayan tartib pisan, saimbang, tur teu salah, tina endog, endog leutik, jeung tétés cai anu disebut nutfah, anu sarua atawa sarupa, atawa saeutik bédana, silih sarupa, sarta kawates jeung kawilang, mangrupa hiji hakékat anu kacida caangna. Bukti jeung dalil saloba sasatoan nyaangan éta hakékat. Kitu, ku kasapukan tilu hakékat ieu, sakabéh rupa sasatoan babarengan ngomong Lâ ilahe illâ Hû sarta méré kasaksian ku cara anu saolah-olah bumi, kawas hiji manusa gedé, ngomong Lâ ilahe illâ Hû saimbang jeung gedéna, nepi ka kadéngé ku pangeusi langit. Manéhna ningali kitu sarta meunang pangajaran anu lengkep. Dina undakan katujuh Tingkat Kahiji, ku maksud ngébréhkeun hakékat anu geus disebutkeun ieu, disebutkeun لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍِﺗِّﻔَﺎﻕُ ﺟَﻤ۪ﻴﻊِ ﺍَﻧْﻮَﺍﻉِ ﺍﻟْﺤَﻴَﻮَﺍﻧَﺎﺕِ ﻭَ ﺍﻟﻄُّﻴُﻮﺭِ ﺍﻟْﺤَﺎﻣِﺪَﺍﺕِ ﺍﻟﺸَّﺎﻫِﺪَﺍﺕِ ﺑِﻜَﻠِﻤَﺎﺕِ ﺣَﻮَﺍﺳِّﻬَﺎ ﻭَ ﻗُﻮَﺍﻫَﺎ ﻭَ ﺣِﺴِّﻴَّﺎﺗِﻬَﺎ ﻭَ ﻟَﻄَٓﺎﺋِﻔِﻬَﺎ ﺍﻟْﻤَﻮْﺯُﻭﻧَﺎﺕِ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻈَﻤَﺎﺕِ ﺍﻟْﻔَﺼ۪ﻴﺤَﺎﺕِ ﻭَ ﺑِﻜَﻠِﻤَﺎﺕِ ﺟِﻬَﺎﺯَﺍﺗِﻬَﺎ ﻭَ ﺟَﻮَﺍﺭِﺣِﻬَﺎ ﻭَ ﺍَﻋْﻀَٓﺎﺋِﻬَﺎ وَاٰلَاتِهَا ﺍﻟْﻤُﻜَﻤَّﻠَﺔِ ﺍﻟْﺒَﻠ۪ﻴﻐَﺎﺕِ ﺑِﺸَﻬَﺎﺩَﺓِ ﻋَﻈَﻤَﺔِ ﺍِﺣَﺎﻃَﺔِ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ الْا۪يجَادِ ﻭَ ﺍﻟﺼُّﻨْﻊِ ﻭَ الْاِبْدَاعِ بِالْاِرَادَةِ ﻭَ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ ﺍﻟﺘَّﻤْﻴ۪ﻴﺰِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺰْﻳ۪ﻴﻦِ ﺑِﺎﻟْﻘَﺼْﺪِ ﻭَ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ ﺍﻟﺘَّﻘْﺪ۪ﻳﺮِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺼْﻮ۪ﻳﺮِ ﺑِﺎﻟْﺤِﻜْﻤَﺔِ ﻣَﻊَ ﻗَﻄْﻌِﻴَّﺔِ دَلَالَةِ ﺣَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ ﻓَﺘْﺢِ ﺟَﻤ۪ﻴﻊِ ﺻُﻮَﺭِﻫَﺎ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻈَﻤَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺘَﺨَﺎﻟِﻔَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺘَﻨَﻮِّﻋَﺔِ ﺍﻟْﻐَﻴْﺮِ ﺍﻟْﻤَﺤْﺼُﻮﺭَﺓِ ﻣِﻦْ ﺑَﻴْﻀَﺎﺕٍ ﻭَ ﻗَﻄَﺮَﺍﺕٍ ﻣُﺘَﻤَﺎﺛِﻠَﺔٍ ﻣُﺘَﺸَﺎﺑِﻬَﺔٍ ﻣَﺤْﺼُﻮﺭَﺓٍ ﻣَﺤْﺪُﻭﺩَﺓٍ. Tuluy, nalika musafir anu mikir éta rék asup ka alam manusa jeung dunya umat manusa pikeun maju deui dina undakan makrifat Ilahi anu teu aya watesna, sarta dina rasa nikmat jeung cahaya anu teu aya tungtungna, manéhna diondang ka jero, utamana ku para nabi; manéhna ogé asup. Mimitina manéhna ningali tempat mangsa kaliwat, sarta ningali yén: Sakabéh nabi alaihimus salam, anu mangrupa umat manusa anu pangcaangna tur pangsampurnana, sacara sapuk babarengan zikir bari ngucapkeun Lâ ilahe illâ Hû. Ku kakuatan mujijat-mujijat anu teu aya watesna, anu écés tur geus dibuktikeun, para nabi ngajukeun tauhid, sarta ngajak jeung ngajarkeun iman ka Alloh ka manusa pikeun ngangkat maranéhna tina undakan sasatoan kana darajat malaikat. Manéhna ogé ngadekul, tuluy calik pikeun diajar di éta madrasah anu caang. Manéhna ningali yén: Ku sabab unggal guru éta, anu pangluhurna jeung pangsohorna di antara jalma-jalma kasohor umat manusa, miboga mujijat anu dipasihkeun ku Gusti Khâliq jagat raya minangka tanda anu ngabenerkeun, sarta ku béja anu ditepikeun ku unggal-unggalna, hiji golongan gedé jeung hiji umat manusa ngabenerkeun éta tuluy iman, manéhna bisa ngukur kumaha kuat tur pastina hiji hakékat anu ditetepkeun sarta dibenerkeun sacara sapuk ku saratus rébu jalma anu enya-enya tur jujur éta. Manéhna ngarti yén jalma-jalma anu nyasar, anu mungkir hiji hakékat anu ku sakitu lobana jalma anu jujur dina nepikeun béja geus disahkeun sarta dibuktikeun ku mujijat-mujijat anu teu aya watesna kalayan kakuatan sakitu gedéna, ngalakukeun kasalahan jeung kajahatan anu kacida teu aya watesna, sarta pantes meunang siksaan anu kacida teu aya watesna. Manéhna ogé ngarti kumaha bener jeung pinuh ku hakékatna jalma-jalma anu ngabenerkeun éta para nabi tuluy iman; hiji undakan gedé deui tina sucina iman témbong ka manéhna. Enya, salian ti mujijat-mujijat para nabi (alaihimus salam) anu teu aya watesna, anu mangrupa bukti yén Alloh sacara nyata ngabenerkeun para nabi; loba tamparan ti langit anu tumiba ka nu ngalawanana, anu némbongkeun yén para nabi leres; kasampurnaan pribadi anu nuduhkeun kaleresanana; pangajaran anu ngandung hakékat; kakuatan iman, sikep anu enya-enya, jeung pangorbanan anu nyaksian yén para nabi jujur; kitab suci jeung suhuf anu aya dina pananganana; sarta murid-murid anu teu aya watesna, anu ku nuturkeun para nabi geus nepi ka hakékat, kasampurnaan, jeung cahaya, anu nyaksian yén jalan para nabi lempeng tur leres; kasapukan jeung riwayat mutawatir para nabi sarta jalma-jalma anu enya-enya dina nepikeun béja éta dina pasualan anu netepkeun ayana hiji hal, sarta bukti-buktina anu cocog, silihrojong, jeung silihsaluyu, mangrupa hiji bukti jeung kakuatan anu teu bisa dilawan ku kakuatan naon waé di dunya, sarta teu nyésakeun ragu jeung kabingung. Manéhna ngarti yén ngabenerkeun sakabéh nabi (alaihimus salam), anu ogé kaasup kana rukun iman, téh mangrupa sumber kakuatan anu gedé. Manéhna meunang loba feyz iman tina pangajaran para nabi. Kitu, ku maksud ngébréhkeun pangajaran musafir anu geus disebutkeun ieu, dina undakan kadalapan Tingkat Kahiji disebutkeun لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍِﺟْﻤَﺎﻉُ ﺟَﻤ۪ﻴﻊِ الْاَنْبِيَٓاءِ ﺑِﻘُﻮَّﺓِ ﻣُﻌْﺠِﺰَﺍﺗِﻬِﻢُ ﺍﻟْﺒَﺎﻫِﺮَﺓِ ﺍﻟْﻤُﺼَﺪِّﻗَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺼَﺪَّﻗَﺔِ. Tuluy, nalika éta musafir anu néangan, anu meunang rasa nikmat hakékat anu luhur tina kakuatan iman, datang ti majelis para nabi alaihimus salam, para ahli anu jembar élmuna, mujtahid jeung panalungtik anu disebut ashfiya jeung shiddiqin, anu ngabuktikeun dakwaan para nabi (alaihimus salam) ku dalil anu pasti tur kuat dina wangun 'ilmul yaqin, ngageroan manéhna ka rohangan pangajaranana. Manéhna ogé asup, sarta ningali yén: Rébuan jalma anu kacida pinterna jeung ratusan rébu panalungtik anu taliti sarta luhur, ku nalungtik kalayan jero nepi ka teu nyésakeun ragu saurat rambut ogé, ngabuktikeun pasualan iman anu netepkeun ayana hiji hal, utamana wujûb ayana Alloh jeung kaésaan-Na. Enya, sanajan kamampuh jeung jalan maranéhna béda-béda, kasapukan maranéhna dina dasar jeung rukun iman, sarta sandaran unggal-unggalna kana dalil anu kuat tur pasti, mangrupa hiji bukti anu ngan bisa dilawan lamun mungkin miboga kapinteran jeung kamampuh nalungtik anu sarua jeung gabungan maranéhna, sarta manggihan hiji dalil anu sarua jeung sakabéh dalil maranéhna. Lamun henteu, jalma-jalma anu mungkir éta ngan bisa ngalawan ku kabodoan jeung kabodoan anu leuwih parna, ku mungkir, sarta ku keukeuh jeung meremkeun panon dina pasualan anu mungkir ayana hiji hal anu henteu dibuktikeun. Jalma anu meremkeun panonna ngan ngarobah beurang jadi peuting pikeun dirina sorangan. Musafir ieu ngarti yén cahaya anu disebarkeun ku guru-guru anu dipihormat sarta jembar élmuna di rohangan pangajaran anu megah tur lega ieu geus nyaangan satengah bumi salila leuwih ti sarébu taun. Manéhna manggihan hiji kakuatan rohani anu, sanajan sakabéh jalma anu mungkir kumpul, moal ngabingungkeun atawa ngoyagkeun manéhna saurat rambut ogé. Kitu, minangka isyarat ringkes kana pangajaran anu ditampi ku musafir ti rohangan pangajaran ieu, dina undakan kasalapan Tingkat Kahiji disebutkeun لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍِﺗِّﻔَﺎﻕُ ﺟَﻤ۪ﻴﻊِ الْاَصْفِيَٓاءِ ﺑِﻘُﻮَّﺓِ ﺑَﺮَﺍﻫ۪ﻴﻨِﻬِﻢُ ﺍﻟﻈَّﺎﻫِﺮَﺓِ ﺍﻟْﻤُﺤَﻘَّﻘَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺘَّﻔِﻘَﺔِ. Tuluy, nalika musafir anu mikir éta, anu kacida hayangna ningali cahaya jeung rasa nikmat dina beuki kuat sarta kabukana iman, jeung dina kamajuan tina darajat 'ilmul yaqin kana undakan 'ainul yaqin, datang ti madrasah, rébuan jeung jutaan mursyid suci ngageroan manéhna ka dergah. Para mursyid éta digawé pikeun ngahontal hakékat, geus nepi ka anu hak sarta 'ainul yaqin, di hiji tekke, hiji khanqah, tempat zikir, jeung tempat pituduh anu kacida pinuh ku feyz jeung cahaya, anu legana kawas gurun sarta beuki lega ku gabungna tekke leutik jeung zawiyah anu teu aya watesna, dina kalangkang jalan agung Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ sarta mi'raj Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ. Manéhna ogé asup, sarta ningali yén: Mursyid-mursyid anu miboga paningal batin jeung karamat éta, dumasar kana kabukana hakékat, panitén, jeung karamatna, sacara sapuk ngomong Lâ ilahe illâ Hû, bari ngumumkeun wujûb ayana Gusti jeung kaésaan-Na ka jagat raya. Sakumaha mikawanoh panonpoé ku tujuh warna dina cahayana, manéhna niténan sacara 'ainul yaqin kumaha écés tur caangna hiji hakékat anu disahkeun sacara sapuk ku jalma-jalma suci anu kacida pinterna sarta ahli makrifat anu caang éta. Maranéhna aya dina warna-warna caang anu béda-béda, rupa-rupa warna anu moncorong, tarekat anu béda-béda tur ngandung hakékat, jalan anu béda-béda tur leres, sarta rupa-rupa cara rohani anu hak, anu tajalli tina cahaya Panonpoé Azali ku tujuh puluh warna, malah saloba asmaul husna. Manéhna ningali yén kasapukan para nabi (alaihimus salam), kasapukan ashfiya, silih saluyuna para wali, sarta ngahijina tilu kasapukan ieu, leuwih caang batan cahaya beurang anu némbongkeun panonpoé. Kitu, minangka isyarat ringkes kana feyz anu ditampi ku tamu ieu ti tekke, dina undakan kasapuluh Tingkat Kahiji disebutkeun لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍِﺟْﻤَﺎﻉُ الْاَوْلِيَٓاءِ ﺑِﻜَﺸْﻔِﻴَّﺎﺗِﻬِﻢْ ﻭَ ﻛَﺮَﺍﻣَﺎﺗِﻬِﻢُ ﺍﻟﻈَّﺎﻫِﺮَﺓِ ﺍﻟْﻤُﺤَﻘَّﻘَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺼَﺪَّﻗَﺔِ. Tuluy musafir dunya éta, anu ngarti yén kasampurnaan manusa anu pangpentingna jeung panggedéna, malah sumber jeung dasar sakabéh kasampurnaan manusa, nyaéta asih ka Alloh anu lahir tina iman ka Alloh jeung makrifat ka Alloh, ngangkat sirahna sarta ningali langit, kalayan pikiran hayang maju deui dina kakuatan iman jeung kabukana makrifat, ku sakabéh kakuatan jeung daya lemes rohanina. Manéhna ngomong ka akalna: “Ku sabab hal anu pangajénna di jagat raya nyaéta kahirupan, sarta sagala anu aya di jagat raya ditungkulkeun pikeun kahirupan; ku sabab anu pangajénna di antara mahluk hirup nyaéta anu boga roh, sarta anu pangajénna di antara anu boga roh nyaéta anu boga kasadaran; sarta ku sabab pikeun ajén ieu, bumi unggal abad, unggal taun dieusian tuluy dikosongkeun pikeun terus ngalobaan mahluk hirup, tangtu jeung pasti langit anu megah tur dipapaésan ieu ogé miboga warga jeung pangeusi anu luyu jeung dirina, tina mahluk anu hirup, boga roh, sarta boga kasadaran. Kajadian ningali malaikat jeung ngobrol jeung maranéhna, saperti Jibril alayhis salam anu ngawujud sarta katémbong ku para sahabat di payuneun Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, geus diturunkeun jeung diriwayatkeun sacara mutawatir ti baheula. Lamun kitu, muga-muga abdi ogé bisa patepang jeung pangeusi langit sarta uninga naon pikiran maranéhna, sabab ucapan anu pangpentingna ngeunaan Gusti Khâliq jagat raya nyaéta ucapan maranéhna.” Nalika manéhna keur mikir kitu, ujug-ujug manéhna ngadéngé sora ti langit kieu: “Ku sabab anjeun hoyong patepang sareng abdi sadayana sarta ngadéngé pangajaran abdi sadayana, sing kauninga yén: kana pasualan iman anu datang ngaliwatan abdi sadayana ka sakabéh nabi, utamana ka Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ sarta Al-Qur'an anu ngajelaskeun kalayan pikahélokeun, abdi sadayana anu pangheulana iman. Sarta sakabéh roh anu hadé anu kaasup golongan abdi sadayana, anu ngawujud sarta katémbong ku manusa, tanpa iwal sarta sacara sapuk, geus nyaksian wujûb ayana Gusti Khâliq jagat raya ieu, kaésaan-Na, sarta sipat-sipat suci-Na, jeung nepikeun béja anu silihsaluyu sarta cocog. Béja anu teu aya watesna ieu silih saluyu tur silih cocog, sarta janten hiji pituduh pikeun anjeun kawas panonpoé.” Manéhna ngarti yén éta anu diucapkeun ku maranéhna, sarta cahaya imanna moncorong, naék ti bumi ka langit. Kitu, minangka isyarat ringkes kana pangajaran anu ditampi ku musafir ieu ti malaikat, dina undakan kasabelas Tingkat Kahiji disebutkeun لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍِﺗِّﻔَﺎﻕُ ﺍﻟْﻤَﻠٰٓﺌِﻜَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺘَﻤَﺜِّﻠ۪ﻴﻦَ لِاَنْظَارِ ﺍﻟﻨَّﺎﺱِ ﻭَ ﺍﻟْﻤُﺘَﻜَﻠِّﻤ۪ﻴﻦَ ﻣَﻊَ ﺧَﻮَﺍﺹِّ ﺍﻟْﺒَﺸَﺮِ ﺑِﺎِﺧْﺒَﺎﺭَﺍﺗِﻬِﻢُ ﺍﻟْﻤُﺘَﻄَﺎﺑِﻘَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺘَﻮَﺍﻓِﻘَﺔِ. Tuluy, ku sabab tamu anu pinuh ku rasa panasaran jeung kahayang éta geus meunang pangajaran dina alam anu katémbong, dina sudut jasmani jeung materi, sarta tina basa ucapan jeung basa kaayaan golongan-golongan anu bisa karasa ku pancaindra, manéhna hoyong ngalakukeun lalampahan jeung nalungtik hakékat ngaliwatan pangamatan dina alam gaib jeung alam barzakh ogé. Harita panto akal anu lempeng tur dicaangan, sarta haté anu séhat tur caang, kabuka. Éta aya dina unggal golongan umat manusa sarta mangrupa inti manusa, anu jadi buah jagat raya; sanajan leutik, éta bisa ngalegaan sacara rohani sakumaha legana jagat raya. Manéhna ningali yén éta mangrupa barzakh manusa di antara alam gaib jeung alam anu katémbong, sarta hubungan jeung silihurusan dua alam éta, pikeun manusa, lumangsung dina titik-titik éta. Ku kituna, manéhna ngomong ka akal jeung haténa sorangan: Hayu, jalan anu nuju ka hakékat ngaliwatan panto anu sarupa jeung anjeun ieu leuwih pondok. Urang kudu meunang mangpaat ku nalungtik sipatna dina iman, kaayaan, jeung warna-warnana, tinimbang ku cara urang meunang pangajaran tina basa ucapan dina jalan-jalan séjén. Manéhna mimiti nalungtik, sarta ningali yén: Kayakinan anu pageuh tur jadi sipat sakabéh akal anu lempeng tur caang dina iman jeung tauhid silihsaluyu, sarta kapercayaan jeung kayakinan anu ajeg tur tengtrem silihcocog, sanajan kamampuhna kacida béda-bédana sarta mazhabna papisah jeung patukang tonggong. Jadi, éta geus nyarande jeung kabeungkeut kana hiji hakékat anu henteu robah, sarta akarna geus asup kana hiji hakékat anu pageuh, henteu pegat. Lamun kitu, kasapukan akal-akal ieu dina iman, wujûb ayana Alloh, jeung tauhid téh hiji ranté cahaya anu moal pegat, sarta hiji jandéla anu caang anu kabuka ka hakékat. Sarta manéhna ningali yén: Kabukana hakékat jeung panitén sakabéh haté anu séhat tur caang éta dina rukun iman, kalayan sapuk, tengtrem, sarta kataji, silihsaluyu sarta cocog dina tauhid, sanajan jalan-jalanna papisah jeung cara rohanina béda-béda. Jadi, haté-haté anu caang ieu, anu unggal-unggalna mangrupa arsy leutik makrifat Rabbani jeung eunteung Shamadani anu ngawengku loba hal, anu nyanghareup, ngahontal, sarta némbongkeun hakékat, téh jandéla-jandéla anu kabuka nyanghareup ka panonpoé hakékat. Sakabéhna babarengan mangrupa hiji eunteung pangagungna, kawas hiji sagara anu sakaligus ngeunteungkeun panonpoé. Kasapukan maranéhna dina wujûb ayana Alloh jeung kaésaan-Na mangrupa pituduh anu pangsampurnana sarta mursyid anu pangagungna, anu moal salah jalan jeung moal nyasarkeun. Sabab dina sagala hal, teu aya kamungkinan jeung kasempetan yén sangkaan salian ti hakékat, pikiran anu henteu ngandung hakékat, atawa sipat anu henteu boga dasar, bisa ngabobodo sakabéh panon anu kacida gedé tur seukeutna ieu sakaligus, kalayan terus-terusan tur pageuh, nepi ka salah dina panitén indrawina. Manéhna ngarti yén malah jalma-jalma sofis anu bodo, anu mungkir jagat raya ieu, moal narima akal anu ruksak tur buruk anu nganggap éta mungkin; maranéhna bakal nampikna. Manéhna sareng akal sarta haténa sorangan babarengan ngomong, “Âmentü billah.” Kitu, minangka isyarat ringkes kana makrifat iman anu ditampi ku musafir ieu tina akal anu lempeng jeung haté anu dicaangan, dina undakan kadua belas jeung katilu belas Tingkat Kahiji disebutkeun لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍِﺟْﻤَﺎﻉُ ﺍﻟْﻌُﻘُﻮﻝِ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻘ۪ﻴﻤَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻨَﻮَّﺭَﺓِ ﺑِﺎِﻋْﺘِﻘَﺎﺩَﺍﺗِﻬَﺎ ﺍﻟْﻤُﺘَﻮَﺍﻓِﻘَﺔِ ﻭَ ﺑِﻘَﻨَﺎﻋَﺎﺗِﻬَﺎ ﻭَ ﻳَﻘ۪ﻴﻨَﺎﺗِﻬَﺎ ﺍﻟْﻤُﺘَﻄَﺎﺑِﻘَﺔِ ﻣَﻊَ ﺗَﺨَﺎﻟُﻒِ الْاِسْتِعْدَادَاتِ ﻭَ ﺍﻟْﻤَﺬَﺍﻫِﺐِ ﻭَ ﻛَﺬَﺍ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍِﺗِّﻔَﺎﻕُ ﺍﻟْﻘُﻠُﻮﺏِ ﺍﻟﺴَّﻠ۪ﻴﻤَﺔِ ﺍﻟﻨُّﻮﺭَﺍﻧِﻴَّﺔِ ﺑِﻜَﺸْﻔِﻴَّﺎﺗِﻬَﺎ ﺍﻟْﻤُﺘَﻄَﺎﺑِﻘَﺔِ ﻭَ ﺑِﻤُﺸَﺎﻫَﺪَﺍﺗِﻬَﺎ ﺍﻟْﻤُﺘَﻮَﺍﻓِﻘَﺔِ ﻣَﻊَ ﺗَﺒَﺎﻳُﻦِ ﺍﻟْﻤَﺴَﺎﻟِﻚِ ﻭَ ﺍﻟْﻤَﺸَﺎﺭِﺏِ. Tuluy musafir anu ningali alam gaib ti deukeut sarta ngumbara dina akal jeung haté éta, ku rasa panasaran kana naon anu diucapkeun ku alam gaib, ngetrok éta panto ogé ku pikiran kieu: Ku sabab dina alam jasmani anu katémbong ieu, kalayan écés dipikaharti yén di balik tabir gaib aya hiji Zat anu hoyong ngenalkeun diri-Na ku karya ciptaan-Na anu teu aya watesna, anu sakitu dipapaésan jeung pinuh ku seni; hoyong dipikanyaah ku ni'mat-Na anu teu aya tungtungna, anu sakitu amis tur éndah; sarta hoyong ngawartosan kasampurnaan-Na anu nyumput ku karya-Na anu teu kawilang, anu sakitu matak pikahélokeun sarta pinuh ku kaparigelan, ku lampah anu leuwih écés batan ucapan jeung nyarita, sarta ngawartosan ku basa kaayaan, tangtu jeung pasti, sakumaha ku lampah jeung kaayaan, Mantenna ogé ngadawuh ku ucapan sarta ngenalkeun diri-Na jeung ngalantarankeun diri-Na dipikanyaah. Lamun kitu, dina sudut alam gaib, urang kudu mikawanoh Mantenna tina hal-hal anu némbongkeun Mantenna, ceuk manéhna. Haténa asup ka jero, sarta ku panon akal ningali yén: Hakékat wahyu, ku bukti anu kacida kuatna, lumaku di unggal tempat alam gaib, dina unggal waktu. Hiji kasaksian ngeunaan ayana Alloh jeung tauhid anu jauh leuwih kuat batan kasaksian jagat raya jeung mahluk datang ti Gusti 'Allâmul-Ghuyûb ngaliwatan hakékat wahyu jeung ilham. Mantenna henteu ngantep pangaweruh ngeunaan diri-Na, aya-Na, jeung kaésaan-Na ngan gumantung kana kasaksian karya ciptaan-Na. Mantenna nyalira ngadawuh ku kalam azali anu pantes pikeun diri-Na. Kalam Gusti anu aya sarta ningali di unggal tempat ku élmu jeung kakawasaan-Na ogé teu aya watesna; sakumaha harti kalam-Na ngenalkeun Mantenna, ngadawuh-Na ogé ngenalkeun Mantenna kalayan sipat-sipat-Na. Enya, manéhna ngarti yén hakékat wahyu geus kabuktian jeung ditetepkeun nepi ka darajat anu kacida écésna, ku riwayat mutawatir saratus rébu nabi (alaihimus salam), ku kasapukan béja para nabi ngeunaan nampi wahyu Ilahi, sarta ku dalil jeung mujijat kitab-kitab suci sarta suhuf ti langit, anu ditarima ku mayoritas mutlak umat manusa sarta jadi pituduh jeung panutanana, anu mangrupa buah wahyu jeung wahyu anu kasaksian. Manéhna ngarti yén hakékat wahyu ngébréhkeun jeung ngalimpahkeun lima hakékat suci: KAHIJI: Ngadawuh luyu jeung akal sarta pangartos manusa, anu disebut اَلتَّنَزُّلَاتُ الْاِلٰهِيَّةُ ﺍِﻟٰﻰ ﻋُﻘُﻮﻝِ ﺍﻟْﺒَﺸَﺮِ, mangrupa cara Alloh nurunkeun dawuhan-Na ka tingkat pangartos manusa. Enya, Gusti anu ngalantarankeun sakabéh mahluk nu boga roh nyarita sarta uninga kana ucapanana, tangtu ilubiung ogé dina éta paguneman ku dawuhan-Na; éta mangrupa tuntutan rububiyah. KADUA: Gusti anu nyiptakeun jagat raya pikeun ngenalkeun diri-Na, kalayan pangaluaran anu teu aya watesna, sakuliahna pinuh ku hal anu matak pikahélokeun, sarta ngalantarankeun kasampurnaan-Na diucapkeun ku rébuan basa, tangtu bakal ngenalkeun diri-Na ogé ku dawuhan-Na sorangan. KATILU: Sakumaha Mantenna ngawaler ku lampah kana munajat jeung sukur manusa sajati, anu pangpilihna, pangbutuhna, pangdipikanyaahna, sarta pangpinuhna ku kahayang di antara sagala anu aya, ngawaler ku kalam-Na ogé mangrupa syuun tina sipat nyiptakeun-Na. KAOPAT: Sipat paguneman, anu mangrupa balukar anu pasti tina élmu jeung kahirupan sarta bukti anu caang tina éta duanana, tangtu aya kalayan ngawengku sakabéhna sarta langgeng salawasna dina Zat anu miboga élmu anu ngawengku sakabéhna sarta kahirupan anu langgeng salawasna. KALIMA: Gusti anu maparin kalemahan jeung kahayang, fakir jeung pangabutuh, kahariwang kana mangsa hareup, asih, sarta rasa nyembah ka mahluk-Na, anu pangdipikanyaah, pinuh ku rasa asih jeung kahariwang, anu pangmerlukeun tempat nyarande, anu panghayangna manggihan nu miboga jeung ngawasaanana, sarta fakir tur lemah, tangtu ngawartosan ayana diri-Na ka maranéhna ku dawuhan-Na; éta mangrupa tuntutan kailahian. Kitu, manéhna ngarti yén kasapukan sakabéh wahyu ti langit dina nuduhkeun ayana Gusti Wâjibul Wujûd jeung kaésaan-Na mangrupa hiji bukti anu leuwih kuat batan kasaksian sinar panonpoé kana panonpoé dina waktu beurang. Wahyu éta ngandung hakékat Alloh nurunkeun dawuhan-Na ka tingkat pamahaman mahluk, Gusti ngenalkeun diri-Na, Gusti Rahmân ngawaler, Gusti Subhân ngadawuh, sarta Gusti Shamad ngawartosan ayana-Na. Tuluy manéhna ningali ilham, sarta ningali yén: Ilham anu bener, sanajan dina hiji sudut sarupa jeung wahyu sarta mangrupa hiji rupa paguneman Rabbani, miboga dua bédana: KAHIJI: Wahyu anu jauh leuwih luhur batan ilham, lolobana ngaliwatan malaikat, sedengkeun ilham lolobana tanpa perantara. Contona, hiji raja miboga dua cara nyarita jeung méré paréntah: Anu kahiji: Tina sudut megahna karajaan jeung kakawasaan umumna, raja ngirim ajudan ka hiji gubernur. Pikeun némbongkeun megahna éta kakawasaan jeung pentingna paréntah, kadang-kadang raja ngayakeun hiji pasamoan babarengan jeung perantarana. Tuluy titah ditepikeun. Anu kadua: Raja ngobrol sacara husus ku telepon pribadi jeung hiji palayan husus atawa warga biasa, anu miboga hubungan pribadi jeung urusan leutik jeung dirina sorangan, kalayan pribadina, lain ku gelar sultan jeung ngaran umum karajaanana. Kitu deui, sakumaha Gusti Raja Azali ngadawuh kalayan nami Gusti Rabb sakabéh alam sarta gelar Khâliq jagat raya, ngaliwatan wahyu jeung ilham anu lega anu ngalayanan wahyu, Mantenna ogé miboga hiji cara ngadawuh sacara husus, tapi di balik tabir, luyu jeung kamampuh maranéhna, tina sudut Mantenna minangka Gusti Rabb sareng Khâliq unggal individu sarta unggal mahluk hirup. BÉDANA ANU KADUA: Wahyu henteu boga kalangkang, murni, sarta husus pikeun jalma pilihan. Ari ilham miboga kalangkang, warna-warnana pacampur, sarta umum. Ku rupa-rupa sarta loba pisan jinisna, saperti ilham malaikat, ilham manusa, jeung ilham sasatoan, éta nyadiakeun hiji dasar pikeun lobana kalam Rabbani saloba tétés sagara. Manéhna ngarti yén éta napsirkeun salah sahiji rupa ayat ﻟَﻮْ ﻛَﺎﻥَ ﺍﻟْﺒَﺤْﺮُ ﻣِﺪَﺍﺩًﺍ ﻟِﻜَﻠِﻤَﺎﺕِ ﺭَﺑّ۪ﻰ ﻟَﻨَﻔِﺪَ ﺍﻟْﺒَﺤْﺮُ ﻗَﺒْﻞَ ﺍَﻥْ ﺗَﻨْﻔَﺪَ ﻛَﻠِﻤَﺎﺕُ ﺭَﺑّ۪ﻰ. Tuluy manéhna ningali hakékat, hikmah, jeung kasaksian ilham, sarta ningali yén hakékat, hikmah, jeung hasilna diwangun ku opat cahaya. KAHIJI: Hal anu disebut Alloh ngalantarankeun diri-Na dipikanyaah, nyaéta sakumaha Mantenna ngalantarankeun diri-Na dipikanyaah ku mahluk-Na ngaliwatan lampah, Mantenna ogé ngalantarankeun diri-Na dipikanyaah ku dawuhan, ku hadir, sarta ku paguneman, mangrupa tuntutan sipat Maha Asih jeung Maha Welas-Na. KADUA: Sakumaha Mantenna ngawaler ku lampah kana doa hamba-hamba-Na, ngawaler ogé ku dawuhan di balik tabir mangrupa syuun tina sipat Maha Welas-Na. KATILU: Sakumaha Mantenna maparin pitulung ku lampah kana panyuhunan pitulung, panggorowok, sarta paménta kalayan ngarendahkeun diri ti mahluk-Na anu kasorang musibah beurat jeung kaayaan anu parna, Mantenna ogé maparin pitulung ku ucapan ilham anu mangrupa hiji cara ngadawuh; éta mangrupa tuntutan rububiyah. KAOPAT: Sakumaha Mantenna ngalantarankeun karya ciptaan-Na anu boga kasadaran ngarasakeun ayana-Na, hadir-Na, jeung panangtayungan-Na ku lampah, Mantenna ogé ngalantarankeun éta ngarasakeun hadir-Na jeung ayana-Na ku dawuhan, di balik tabir sabagian ilham anu bener, anu dianggap minangka hiji rupa paguneman Rabbani, ku cara anu tangtu sarta husus pikeun hiji mahluk, dina hiji sudut, luyu jeung kamampuhna, ngaliwatan telepon haténa. Éta mahluk kacida lemahna, teu kuat, fakir, jeung loba pangabutuhna, sarta kacida merlukeun jeung hayang manggihan Gusti anu miboga, nangtayungan, ngatur, jeung ngajagana. Manéhna ngarti yén éta mangrupa tuntutan anu pasti tur wajib tina kanyaah kailahian jeung rohmat rububiyah. Tuluy manéhna ningali kasaksian ilham, sarta ningali: Lamun, upamana, panonpoé miboga kasadaran jeung kahirupan, sarta dina kaayaan kitu tujuh warna cahayana mangrupa tujuh sipatna, tangtu dina sudut éta panonpoé bakal miboga hiji cara nyarita ku sinar jeung tajalli anu aya dina cahayana. Dina kaayaan ieu, sakumaha bakal katitén langsung yén gambaran jeung pantulanana aya dina barang anu bening, sarta éta nyarita jeung unggal eunteung, barang anu ngagurilap, potongan kaca, gelembung, jeung tétés, malah partikel anu bening, luyu jeung kamampuh unggal-unggalna, ngawaler kana pangabutuhna; sakabéhna nyaksian ayana panonpoé; euweuh hiji pagawéan anu ngahalangan pagawéan séjén, sarta euweuh hiji paguneman anu ngaganggu paguneman séjén... Kitu pisan deui, kalayan écés dipikaharti yén dawuhan Panonpoé anu Langgeng Salawasna, anu mangrupa Gusti Sultan Dzul-Jalâl ti azali nepi ka salawasna sarta Gusti Khâliq anu mulya, Dzul-Jamâl, pikeun sakabéh anu aya, ogé tajalli luyu jeung kamampuh unggal hal, kalayan ngawengku sakabéhna, saperti élmu jeung kakawasaan-Na. Euweuh hiji patarosan anu ngahalangan patarosan séjén, hiji pagawéan anu ngahalangan pagawéan séjén, atawa hiji dawuhan anu ngahalangan dawuhan séjén, sarta henteu pacampur. Manéhna ngarti, ku 'ilmul yaqin anu deukeut kana 'ainul yaqin, yén sakabéh tajalli, dawuhan, jeung ilham éta, unggal-unggalna sarta babarengan sacara sapuk, nuduhkeun jeung nyaksian hadir-Na, wujûb aya-Na, kaésaan-Na, sarta kaésaan-Na dina unggal hal, nyaéta Panonpoé Azali éta. Kitu, minangka isyarat ringkes kana pangajaran makrifat anu ditampi ku tamu anu pinuh ku rasa panasaran ieu ti alam gaib, dina undakan kaopat belas jeung kalima belas Tingkat Kahiji disebutkeun لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍَﻟْﻮَﺍﺣِﺪُ الْاَحَدُ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍِﺟْﻤَﺎﻉُ ﺟَﻤ۪ﻴﻊِ ﺍﻟْﻮَﺣْﻴَﺎﺕِ ﺍﻟْﺤَﻘَّﺔِ ﺍﻟْﻤُﺘَﻀَﻤِّﻨَﺔِ لِلتَّنَزُّلَاتِ الْاِلٰهِيَّةِ ﻭَ ﻟِﻠْﻤُﻜَﺎﻟَﻤَﺎﺕِ ﺍﻟﺴُّﺒْﺤَﺎﻧِﻴَّﺔِ ﻭَ ﻟِﻠﺘَّﻌَﺮُّﻓَﺎﺕِ ﺍﻟﺮَّﺑَّﺎﻧِﻴَّﺔِ ﻭَ لِلْمُقَابَلَاتِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤَﺎﻧِﻴَّﺔِ ﻋِﻨْﺪَ ﻣُﻨَﺎﺟَﺎﺓِ ﻋِﺒَﺎﺩِﻩ۪ وَلِـلْاِشْعَارَاتِ ﺍﻟﺼَّﻤَﺪَﺍﻧِﻴَّﺔِ ﻟِﻮُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻟِﻤَﺨْﻠُﻮﻗَﺎﺗِﻪِ ﻭَ ﻛَﺬَﺍ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍِﺗِّﻔَﺎﻕُ الْاِلْهَامَاتِ ﺍﻟﺼَّﺎﺩِﻗَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺘَﻀَﻤِّﻨَﺔِ ﻟِﻠﺘَّﻮَﺩُّﺩَﺍﺕِ الْاِلٰهِيَّةِ ﻭَ لِـلْاِجَابَاتِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤَﺎﻧِﻴَّﺔِ ﻟِﺪَﻋَﻮَﺍﺕِ ﻣَﺨْﻠُﻮﻗَﺎﺗِﻪِ ﻭَ لِـلْاِمْدَادَاتِ ﺍﻟﺮَّﺑَّﺎﻧِﻴَّﺔِ لِاِسْتِغَاثَاتِ ﻋِﺒَﺎﺩِﻩِ ﻭَ لِـلْاِحْسَاسَاتِ ﺍﻟﺴُّﺒْﺤَﺎﻧِﻴَّﺔِ ﻟِﻮُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻟِﻤَﺼْﻨُﻮﻋَﺎﺗِﻪِ. Tuluy musafir dunya éta ngomong ka akalna: Ku sabab abdi néangan Gusti anu miboga jeung nyiptakeun abdi ngaliwatan sagala anu aya di jagat raya ieu, tangtu saméméh sagala hal urang kudu babarengan indit ka jaman kabagjaan pikeun nganjang ka Kangjeng Nabi Muhammad urang Arab ﷺ sarta naroskeun saha anu abdi téangan ka anjeunna. Anjeunna anu pangsohorna di antara sagala anu aya ieu, sarta malah ku pangakuan musuh-musuhna, anu pangsampurnana, pangluhurna minangka panglima, pangsohorna minangka pangawasa, pangluhurna dina ucapan, pangcaangna dina akal, sarta anu nyaangan opat belas abad ku kaunggulanana jeung Al-Qur'an anu dicandakna. Ku ngomong kitu, manéhna asup ka éta jaman babarengan jeung akalna, sarta ningali yén: Éta jaman saéstuna geus jadi jaman kabagjaan umat manusa ku ayana anjeunna ﷺ. Sabab anjeunna geus ngajadikeun hiji bangsa anu pangbadawina sarta pangteu bisana maca jeung nulis jadi guru jeung pangawasa dunya dina waktu anu pondok, ngaliwatan cahaya anu dicandakna. Sarta manéhna ngomong ka akalna: Mimitina urang kudu terang saeutik ajén pribadi anu luar biasa ieu ﷺ, kaleresan dawuhanana, jeung kabeneran béja anu ditepikeunana; sanggeus éta urang kudu naroskeun Gusti Khâliq urang ka anjeunna. Ku ngomong kitu, manéhna mimiti nalungtik. Tina dalil pasti anu teu aya watesna anu kapanggih, di dieu ngan salapan anu ngawengku sakabéhna bakal dibéré isyarat ringkes, unggal-unggalna. KAHIJI: Aya sakabéh ahlak jeung sipat anu hadé dina anjeunna ﷺ, malah ku pangakuan musuh-musuhna ogé; sarta némbongan ratusan mujijat dina pananganana ngaliwatan riwayat anu pasti, sarta sabagian sacara mutawatir. Sakumaha anu ditegeskeun ku ayat-ayat ﻭَ ﺍﻧْﺸَﻖَّ ﺍﻟْﻘَﻤَﺮُ ٭ ﻭَﻣَﺎ ﺭَﻣَﻴْﺖَ ﺍِﺫْ ﺭَﻣَﻴْﺖَ ﻭَﻟٰﻜِﻦَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﺭَﻣٰﻰ, di antarana bulan beulah jadi dua ku isyarat hiji ramo anjeunna, saeutik taneuh anu dialungkeun ku sakeupeul pananganana ka tentara musuh asup kana panon sakabéh tentara éta nepi ka maranéhna lumpat, sarta anjeunna maparin cai anu ngalir kawas Kautsar tina lima ramona ka tentarana anu halabhab, nepi ka cukup nginumna. Ku sabab leuwih ti tilu ratus mujijat ieu geus dijelaskeun katut dalil anu pasti dina hiji risalah anu matak pikahélokeun sarta miboga karamat, anu disebut Mu'cizat-ı Ahmediye ﷺ, nyaéta Mektup Kasalapan Belas, manéhna ngarujuk éta mujijat ka risalah éta, tuluy ngomong: Hiji pribadi ﷺ anu miboga sakitu lobana ahlak hadé jeung kasampurnaan, katut sakitu lobana mujijat anu écés, tangtu anu pangjujurna dina ucapan. Mustahil anjeunna nurunkeun dirina kana tipu daya, bohong, jeung kasalahan anu mangrupa pagawéan jalma anu teu boga ahlak. KADUA: Dina pananganana aya hiji titah ti Gusti anu miboga jagat raya ieu; leuwih ti tilu ratus juta manusa narima jeung ngabenerkeun éta titah dina unggal abad; sarta Al-Qur'an anu kacida mulya, anu mangrupa éta titah, matak pikahélokeun tina tujuh sudut. Ku sabab geus dijelaskeun sacara rinci, katut dalil anu kuat, yén Al-Qur'an ieu mangrupa mujijat tina opat puluh sudut sarta mangrupa dawuhan Gusti Khâliq jagat raya, dina hiji risalah kasohor anu jadi panonpoé Risale-i Nur, anu miboga ngaran “Kalimah Kadua Puluh Lima jeung Mu'cizat-ı Kur'aniye”, manéhna ngarujuk éta ka risalah éta, tuluy ngomong: Dina hiji pribadi ﷺ anu jadi panarjamah jeung anu nepikeun titah anu mangrupa hak jeung hakékat murni saperti ieu, mustahil aya bohong, anu sarua jeung kajahatan kana titah sarta khianat ka Gusti anu miboga éta titah! KATILU: Anjeunna ﷺ muncul mawa syariat, Islam, panghambaan, doa, dakwah, jeung iman anu henteu aya sarupana sarta moal aya sarupana. Anu leuwih sampurna batan éta henteu kungsi kapanggih sarta moal kapanggih. Sabab syariat anu muncul dina hiji pribadi anu teu bisa maca jeung nulis ﷺ, ngatur opat belas abad jeung saperlima umat manusa kalayan adil, leres, sarta taliti, ku aturan-aturan anu teu aya watesna; éta henteu aya tandinganana. Sarta Islam anu kaluar tina lampah, dawuhan, jeung kaayaan hiji pribadi anu teu bisa maca jeung nulis ﷺ, dina unggal abad jadi pituduh jeung rujukan tilu ratus juta manusa, guru jeung pangaping akalna, anu nyaangan jeung ngabersihkeun haténa, anu ngaping jeung nyucikeun nafsuna, sarta dasar pikeun mekar jeung sumber kamajuan rohna; ku sabab kitu, éta moal aya sarupana sarta henteu kungsi aya sarupana. Sarta anjeunna pangmajunana dina sakabéh rupa ibadah dina agamana, pangluhurna takwana jeung kasieunana ka Alloh batan saha waé, sarta ngalaksanakeun panghambaan kalayan lengkep nepi ka rusiah anu panglemesna, di tengah perjuangan jeung kaributan anu luar biasa sarta terus-terusan. Anjeunna ngalaksanakeun éta tanpa nyonto saha waé, kalayan harti anu lengkep, salaku anu ngamimitian, tapi kalayan pangsampurnana, bari ngahijikeun awal jeung ahir. Tangtu éta moal kapanggih sarupana sarta henteu kungsi kapanggih. Sarta dina Cevşenü'l-Kebir, di antara rébuan doa jeung munajatna, anjeunna ngajelaskeun sipat Gusti Rabb anjeunna kalayan makrifat Rabbani jeung darajat anu luhur pisan. Para ahli makrifat jeung para wali anu datang ti harita, sanajan pikiran-pikiranna silihrojong, henteu bisa nepi ka éta undakan makrifat atawa éta darajat ngajelaskeun sipat Gusti. Éta némbongkeun yén dina doa ogé anjeunna teu aya tandinganana. Jalma anu ningali tempat anu ngajelaskeun harti anu kacida ringkesna tina hiji ungkara di antara salapan puluh salapan ungkara Cevşenü'l-Kebir, di awal Risale-i Münâcat, bakal ngomong yén Cevşen ogé teu aya tandinganana. Sarta dina nepikeun karosulan jeung ngajak manusa ka anu hak, anjeunna némbongkeun kakuatan, sikep ajeg, sarta kawani anu kacida luhurna. Sanajan nagara-nagara gedé jeung agama-agama gedé, malah bangsa, suku, sarta pamanna ngalawan anjeunna kalayan sengit, anjeunna henteu némbongkeun ragu, gimir, atawa sieun saeutik ogé. Anjeunna nangtang sakabéh dunya nyalira, ngalaksanakeun éta nepi ka hasil, sarta ngajadikeun Islam mingpin dunya. Éta ngabuktikeun yén dina nepikeun jeung ngajak ogé, anjeunna henteu kungsi aya tandinganana sarta moal aya tandinganana. Sarta dina iman, anjeunna miboga kakuatan anu kacida luar biasa, kayakinan anu matak pikahélokeun, iman anu mekar kalayan mujijat, sarta kayakinan luhur anu nyaangan dunya. Sanajan sakabéh pikiran jeung kapercayaan anu ngawasa jaman harita, hikmah para filsuf, sarta élmu para pamingpin rohani ngalawan, patukang tonggong, jeung mungkir anjeunna, éta henteu nimbulkeun ragu, kabingung, kalemahan, atawa bisikan saeutik ogé kana kayakinan, kapercayaan, sandaran, sarta katengtreman anjeunna. Utamana para sahabat sarta sakabéh para wali anu maju dina urusan rohani jeung undakan iman, unggal waktu nampi feyz tina undakan iman anjeunna sarta manggihan anjeunna dina darajat anu pangluhurna. Éta kalayan écés némbongkeun yén iman anjeunna ogé teu aya tandinganana. Kitu, manéhna ngarti yén dina anu miboga syariat anu teu aya tandinganana, Islam anu teu aya sarupana, panghambaan anu matak pikahélokeun, doa anu luar biasa, dakwah anu dipuji dunya, sarta iman anu mujijat saperti ieu, tangtu dina sagala hal mustahil aya bohong, sarta anjeunna moal ngabobodo. Akalna ogé ngabenerkeun éta. KAOPAT: Sakumaha kasapukan para nabi alaihimus salam mangrupa dalil anu kacida kuatna kana ayana Alloh jeung kaésaan-Na, éta ogé mangrupa kasaksian anu kacida pageuhna kana kabeneran jeung karosulan anjeunna ﷺ. Sabab sajarah geus ngabuktikeun yén sagala sipat suci, mujijat, jeung pancén anu jadi dasar kaleresan jeung kanabian para nabi alaihimus salam, aya dina anjeunna ﷺ kalayan pangmajunana. Jadi, sakumaha ku basa ucapan, dina Taurat, Injil, Zabur, jeung suhufna, para nabi ngawartosan yén anjeunna ﷺ bakal datang sarta méré béja bagja ka manusa—leuwih ti dua puluh isyarat béja bagja anu écés pisan tina kitab-kitab suci éta geus dijelaskeun jeung dibuktikeun kalayan hadé dina Mektup Kasalapan Belas—kitu deui ku basa kaayaanana, nyaéta ku kanabian jeung mujijatna, para nabi ngabenerkeun anjeunna anu pangmajunana jeung pangsampurnana dina jalan jeung pancén maranéhna, sarta ngesahkeun dakwaanana. Manéhna ngarti yén sakumaha para nabi nuduhkeun kaésaan ku basa ucapan jeung kasapukan, ku basa kaayaan jeung kasapukan ogé para nabi nyaksian kajujuran anjeunna. KALIMA: Rébuan wali anu ku aturan, pangaping, jeung nuturkeun anjeunna geus nepi ka anu hak, hakékat, kasampurnaan, karamat, kabukana hakékat, sarta panitén langsung, sakumaha nuduhkeun kaésaan, ogé sacara sapuk nyaksian kajujuran jeung karosulan anjeunna anu jadi guruna. Manéhna ningali yén para wali niténan sabagian béja anu ditepikeun ku anjeunna tina alam gaib ngaliwatan cahaya kawalian, sarta ku cahaya iman, maranéhna percaya jeung ngabenerkeun sakabéhna dina wangun 'ilmul yaqin, 'ainul yaqin, atawa haqqul yaqin. Éta némbongkeun darajat kaleresan jeung kajujuran anjeunna anu jadi guruna, kawas panonpoé. KAGENEP: Jutaan ashfiya anu taliti, shiddiqin anu nalungtik, sarta filsuf mu'min anu kacida pinterna, anu ngahontal kalungguhan pangluhurna dina élmu ku pangajaran hakékat suci anu dicandak ku anjeunna sanajan henteu bisa maca jeung nulis, ku élmu luhur anu dirintisna, sarta ku pangajaran makrifat Ilahi anu dipanggihanana, sacara sapuk ngabuktikeun sarta ngabenerkeun kaésaan ku dalil anu kuat, anu mangrupa dakwaan pangdasarna. Sakumaha kitu, kasapukan maranéhna dina nyaksian kaleresan guru pangagungna ieu jeung yén dawuhanana ngandung hakékat, mangrupa bukti karosulan jeung kajujuran anjeunna anu écés kawas beurang. Contona, Risale-i Nur jeung saratus bagéanna mangrupa hiji dalil tunggal ngeunaan kajujuran anjeunna. KATUJUH: Hiji golongan gedé anu disebut kulawarga jeung sahabat, anu pangsohorna, pangdipihormatna, pangkondangna, pangtaatna kana agama, sarta pangseukeutna paningalna dina firasat, kamampuh nalungtik, jeung kasampurnaan di antara umat manusa sanggeus para nabi, nalungtik, mariksa, sarta niténan sakabéh kaayaan, pikiran, jeung sikep anjeunna, boh anu nyumput boh anu écés, kalayan rasa panasaran anu sampurna, kacida talitina, sarta enya-enya pisan. Salaku hasilna, maranéhna sacara sapuk ngabenerkeun kalayan teu bisa digoyahkeun sarta iman anu kuat yén anjeunna anu pangjujurna, pangluhurna, pangleresna, sarta pangpinuhna ku hakékat di dunya. Ieu mangrupa hiji dalil kawas beurang anu nuduhkeun cahaya panonpoé, kitu anu dipikaharti ku manéhna. KADALAPAN: Sakumaha jagat raya ieu nuduhkeun Gusti Shâni', Kâtib, sarta Naqqâsy-na, anu nyiptakeun, ngatur, jeung nyusunana, sarta ngawasaanana ku méré wangun, netepkeun ukuran, jeung ngatur, kawas hiji karaton, hiji kitab, hiji paméran, jeung hiji tempat tontonan; kitu deui jagat raya miharep, merlukeun, sarta nuduhkeun yén pasti kudu aya hiji juru bewara anu luhur, hiji pangungkab anu bener, hiji guru anu nalungtik, sarta hiji pangajar anu jujur. Anjeunna kedah uninga sareng ngawartosan tujuan-tujuan Ilahi dina nyiptakeun jagat raya, ngajarkeun hikmah Rabbani dina parobahanana, méré pangajaran tina hasil gerakna anu ngalaksanakeun pancén, ngumumkeun ajén hakékatna jeung kasampurnaan sagala anu aya di jerona, sarta ngébréhkeun harti-harti kitab gedé éta. Ku sabab kitu, manéhna ngarti yén jagat raya tangtu nyaksian kaleresan anjeunna, anu ngalaksanakeun pancén-pancén ieu leuwih ti saha waé, sarta yén anjeunna mangrupa patugas anu pangluhurna tur jujur ti Gusti Khâliq jagat raya ieu. KASALAPAN: Ku sabab di balik tabir aya Gusti anu hoyong némbongkeun kaparigelan jeung kasampurnaan seni-Na ku karya ciptaan anu pinuh ku seni jeung hikmah ieu; ngenalkeun diri-Na jeung ngalantarankeun diri-Na dipikanyaah ku mahluk anu teu aya tungtungna, anu éndah tur dipapaésan ieu; ngalantarankeun diri-Na disukuran jeung dipuji ku ni'mat anu teu kawilang, anu ngeunah tur luhur ajénna ieu; ngalantarankeun mahluk ibadah ka rububiyah-Na kalayan rasa narima kahadéan, sukur, jeung nyembah, ku pangaping sarta bekel umum anu pinuh ku kanyaah jeung panangtayungan, malah ku tuangeun sarta jamuan Rabbani anu disadiakeun nepi ka nyugemakeun rasa anu panglemesna dina sungut jeung sagala rupa napsu kana tuangeun; némbongkeun kailahian-Na ku pangaturan jeung lampah anu agung tur megah, sarta kagiatan jeung nyiptakeun anu matak gentar tur pinuh ku hikmah, saperti parobahan usum jeung bagantina sarta bédana peuting jeung beurang, sangkan mahluk iman, pasrah, tunduk, jeung nurut kana kailahian-Na; sarta némbongkeun kaleresan jeung kaadilan-Na ku unggal waktu nangtayungan kahadéan jeung jalma-jalma anu hadé, mupus kajahatan jeung jalma-jalma anu jahat, sarta ngancurkeun jalma anu zalim jeung tukang bohong ku tamparan ti langit; tangtu jeung pasti, mahluk anu pangdipikanyaah jeung hamba anu pangjujurna di payuneun Gusti anu gaib éta, bakal anjeunna anu disebut Kangjeng Nabi Muhammad ti Quraisy ﷺ. Anjeunna ngalayanan kalayan lengkep tujuan-tujuan Gusti anu geus disebutkeun, ngungkulan jeung ngungkab rusiah sarta tatarucingan nyiptakeun jagat raya, salawasna milampah nganggo nami Gusti Khâliq anjeunna, nyuhunkeun pitulung jeung hasil ti Mantenna, sarta nampi pitulung jeung taufik ti Mantenna. Sarta manéhna ngomong ka akalna: Ku sabab salapan hakékat anu geus disebutkeun ieu nyaksian kajujuran anjeunna, tangtu manusa ieu mangrupa sumber kamulyaan turunan Adam sarta sumber kareueus alam ieu. Anjeunna kacida pantesna disebut “Kareueus Alam” jeung “Kamulyaan Turunan Adam”. Ngawengku satengah bumi ku megahna kakawasaan rohani Al-Qur'an anu ngajelaskeun kalayan pikahélokeun, anu aya dina pananganana sarta mangrupa titah Gusti Rahmân, katut kasampurnaan pribadi jeung sipat-sipat luhur anjeunna, némbongkeun yén anjeunna téh pribadi anu pangpentingna di alam ieu; ucapan anu pangpentingna ngeunaan Gusti Khâliq urang nyaéta ucapan anjeunna. Kitu, hayu, tingali! Dumasar kana kakuatan ratusan mujijat anjeunna anu écés, caang, tur pasti, sarta rébuan hakékat luhur jeung dasar dina agamana, dasar sakabéh dakwaanana jeung tujuan sakabéh hirupna nyaéta nuduhkeun jeung nyaksian ayana Gusti Wâjibul Wujûd, kaésaan-Na, sipat-sipat-Na, jeung asma-asma-Na; sarta ngabuktikeun, ngumumkeun, jeung ngawartosan Gusti Wâjibul Wujûd éta. Jadi, panonpoé rohani jagat raya ieu sarta dalil anu pangcaangna ngeunaan Gusti Khâliq urang nyaéta anjeunna anu disebut Habibullah. Aya tilu kasapukan gedé anu henteu katipu sarta henteu nipu, anu nguatkeun, ngabenerkeun, jeung ngesahkeun kasaksian anjeunna: KAHIJI: Jamaah anu caang ngabenerkeun éta sacara sapuk, anu kasohor di sakuliah alam kalayan ngaran kulawarga Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, anu ngawengku rébuan quthub jeung wali agung anu paningalna seukeut sarta bisa ningali gaib. Di antarana Imam Ali radhiyallahu anhu, anu nyarios, “Lamun tabir gaib kabuka, kayakinan abdi moal nambahan,” sarta Gavs-ı A'zam (ks), anu nalika masih di bumi niténan arsy pangagungna jeung wujud Israfil anu agung. KADUA: Jamaah kasohor anu kondang di dunya kalayan ngaran sahabat ngabenerkeun éta sacara sapuk, kalayan iman anu kuat nepi ka ngorbankeun jiwa jeung harta, bapa jeung sukuna. Jamaah éta asalna tina hiji bangsa badawi jeung lingkungan anu henteu bisa maca jeung nulis, anu henteu nyaho kahirupan masarakat jeung pikiran pulitik, henteu boga kitab, sarta aya dina poékna jaman fatrah. Dina waktu anu kacida pondokna, maranéhna jadi guru, pituduh, diplomat, sarta pangawasa anu adil pikeun bangsa jeung pamaréntahan anu pangmajunana dina peradaban, pangaweruh, kahirupan masarakat, jeung pulitik, sarta ngatur ti wétan nepi ka kulon kalayan dipuji ku dunya. KATILU: Jamaah agung para ulama anu nalungtik sarta jembar élmuna, anu teu aya watesna sarta tumuwuh dina umatna, ngabenerkeun éta kalayan silih saluyu dina darajat 'ilmul yaqin. Dina unggal abad aya rébuan individu, anu maju kalayan kapinteran luar biasa dina unggal widang élmu sarta digawé dina jalan anu béda-béda. Jadi, manéhna netepkeun yén kasaksian anjeunna ngeunaan kaésaan henteu saukur pribadi jeung sabagian, tapi umum, ngawengku sakabéhna, sarta teu bisa digoyahkeun; sanajan sakabéh sétan kumpul, éta moal bisa dilawan dina sudut naon waé. Kitu, minangka isyarat ringkes kana pangajaran anu ditampi ku tamu dunya jeung musafir kahirupan, anu ngalalakon babarengan jeung akalna dina jaman kabagjaan, ti madrasah anu caang éta, dina undakan kagenep belas Tingkat Kahiji disebutkeun kieu: لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍَﻟْﻮَﺍﺣِﺪُ الْاَحَدُ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﻓَﺨْﺮُ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻢِ ﻭَ ﺷَﺮَﻑُ ﻧَﻮْﻉِ ﺑَﻨ۪ﻰ ﺍٰﺩَﻡَ ﺑِﻌَﻈَﻤَﺔِ ﺳَﻠْﻄَﻨَﺔِ ﻗُﺮْﺍٰﻧِﻪِ ﻭَ ﺣَﺸْﻤَﺔِ ﻭُﺳْﻌَﺔِ ﺩِﻳﻨِﻪِ ﻭَ ﻛَﺜْﺮَﺓِ كَمَالَاتِهِ ﻭَ ﻋُﻠْﻮِﻳَّﺔِ اَخْلَاقِهِ ﺣَﺘّٰﻰ ﺑِﺘَﺼْﺪ۪ﻳﻖِ ﺍَﻋْﺪَٓﺍﺋِﻪِ ﻭَ ﻛَﺬَﺍ ﺷَﻬِﺪَ ﻭَ ﺑَﺮْﻫَﻦَ ﺑِﻘُﻮَّﺓِ ﻣِﺎٰﺕِ ﻣُﻌْﺠِﺰَﺍﺗِﻪِ ﺍﻟﻈَّﺎﻫِﺮَﺓِ ﺍﻟْﺒَﺎﻫِﺮَﺓِ ﺍﻟْﻤُﺼَﺪِّﻗَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺼَﺪَّﻗَﺔِ ﻭَ ﺑِﻘُﻮَّﺓِ اٰلَافِ ﺣَﻘَٓﺎﺋِﻖِ ﺩ۪ﻳﻨِﻪِ ﺍﻟﺴَّﺎﻃِﻌَﺔِ ﺍﻟْﻘَﺎﻃِﻌَﺔِ ﺑِﺎِﺟْﻤَﺎﻉِ ﺍٰﻟِﻪِ ﺫَﻭِﻯ الْاَنْوَارِ ﻭَ ﺑِﺎِﺗِّﻔَﺎﻕِ ﺍَﺻْﺤَﺎﺑِﻪِ ﺫَﻭِﻯ الْاَبْصَارِ ﻭَ ﺑِﺘَﻮَﺍﻓُﻖِ ﻣُﺤَﻘِّﻘ۪ﻰ ﺍُﻣَّﺘِﻪِ ﺫَﻭِﻯ ﺍﻟْﺒَﺮَﺍﻫ۪ﻴﻦِ ﻭَ ﺍﻟْﺒَﺼَﺎﺋِﺮِ ﺍﻟﻨَّﻮَّﺍﺭَﺓِ Tuluy musafir anu henteu capé sarta henteu wareg ieu, anu ngarti yén iman téh tujuan kahirupan sarta kahirupan pikeun kahirupan, ngomong ka haténa sorangan: “Urang kudu ngarujuk kana kitab anu disebut Al-Qur'an anu ngajelaskeun kalayan pikahélokeun, anu mangrupa dawuhan jeung kalam Zat anu urang téangan, anu pangsohorna, pangcaangna, sarta pangkuatna kakawasaanana di dunya ieu, sarta anu dina unggal abad nangtang saha waé anu henteu tunduk ka éta, sangkan urang uninga naon anu didawuhkeunana. Tapi mimitina kudu dibuktikeun yén kitab ieu mangrupa kitab Gusti Khâliq urang.” Ku ngomong kitu, manéhna mimiti nalungtik. Ku sabab musafir ieu aya dina jaman ayeuna, mimitina manéhna ningali Risale-i Nur, anu mangrupa sorot tina mujijat rohani Al-Qur'an. Manéhna ningali yén saratus tilu puluh risalahna mangrupa harti-harti lemes, cahaya, sarta tafsir anu ngadasar tina ayat-ayat Al-Furqan. Sanajan Risale-i Nur nyebarkeun hakékat Al-Qur'an ka unggal tempat kalayan perjuangan dina hiji abad anu sakitu keukeuh tur mungkir agama, teu aya anu bisa ngalawan éta. Éta ngabuktikeun yén Al-Qur'an, anu jadi guru, sumber, rujukan, jeung panonpoéna, asalna ti langit, lain ucapan manusa. Malah Kalimah Kadua Puluh Lima jeung bagian panutup Mektup Kasalapan Belas, anu mangrupa hiji dalil Al-Qur'an di antara ratusan dalil Resaili'n-Nur, geus ngabuktikeun Al-Qur'an mangrupa mujijat tina opat puluh sudut ku cara anu, saha waé anu ningalina, henteu ngiritik atawa ngabantah, tapi kagum kana bukti-buktina, ngajénan, sarta kacida mujina. Ku ngarujuk urusan ngabuktikeun sudut mujijat Al-Qur'an jeung yén éta saéstuna kalam Alloh ka Risaletü'n-Nur, manéhna ngan merhatikeun sababaraha titik anu némbongkeun agungna Al-Qur'an ku isyarat ringkes: TITIK KAHIJI: Sakumaha Al-Qur'an, ku sakabéh mujijatna sarta sakabéh hakékatna anu jadi dalil kaleresanana, mangrupa mujijat Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, kitu deui Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, ku sakabéh mujijatna, dalil-dalil kanabianana, sarta kasampurnaan élmuna, mangrupa mujijat Al-Qur'an sarta hiji bukti anu pasti yén Al-Qur'an téh kalam Alloh. TITIK KADUA: Al-Qur'an, babarengan jeung ngarobah kahirupan masarakat di dunya ieu ku cara anu caang, bagja, sarta pinuh ku hakékat, geus ngalakukeun, ngajaga, sarta ngatur hiji parobahan anu sakitu gedéna dina nafsu, haté, roh, akal, kahirupan pribadi, kahirupan masarakat, sarta kahirupan pulitik manusa. Salila opat belas abad, dina unggal menit, genep rébu genep ratus genep puluh genep ayatna dibaca kalayan rasa hormat anu sampurna ku létah sahenteuna leuwih ti saratus juta manusa, sarta ngaping manusa, nyucikeun nafsuna, jeung ngabersihkeun haténa. Éta maparin roh sangkan mekar jeung maju, maparin akal jalan anu lempeng jeung cahaya, sarta maparin kahirupan hirup jeung kabagjaan. Tangtu kitab saperti ieu teu aya tandinganana, matak pikahélokeun, luar biasa, sarta mangrupa mujijat. TITIK KATILU: Al-Qur'an geus némbongkeun kakuatan basa anu jero tur écés ti jaman harita nepi ka ayeuna, nepi ka kasidah para sastrawan anu pangsohorna, anu ditulis ku emas dina témbok Ka'bah jeung kasohor ku ngaran “Muallakat-ı Seb'a”, turun ajénna sakitu jauhna. Nalika putri Lebid nurunkeun kasidah bapana ti Ka'bah, anjeunna nyarios, “Di payuneun ayat-ayat ieu, éta geus teu aya ajénna deui.” Sarta saurang sastrawan badawi, nalika ngadéngé ayat ﻓَﺎﺻْﺪَﻉْ ﺑِﻤَﺎ ﺗُﺆْﻣَﺮُ dibaca, langsung sujud. Anjeunna ditaros, “Naha anjeun parantos jadi muslim?” Anjeunna ngawaler, “Henteu, abdi sujud kana kakuatan basa ieu ayat.” Sarta rébuan imam anu kacida pinterna sarta sastrawan anu ahli, saperti Abdülkahir-i Cürcanî, Sekkakî, jeung Zemahşerî, di antara para ahli anu pinterna luar biasa dina élmu balaghah, sacara sapuk netepkeun yén: “Kakuatan basa Al-Qur'an ngaleuwihan kamampuh manusa, teu bisa kahontal.” Sarta ti harita Al-Qur'an terus ngajak ka médan tanding, nyentuh rasa adigung sarta ego para sastrawan jeung ahli basa, sarta megatkeun rasa gedé huluna ku ngumumkeun: “Boh anjeun mawa anu sarupa jeung ngan hiji surah, boh narima cilaka jeung hina di dunya jeung aherat.” Sanajan kitu, ahli-ahli basa jaman harita anu keukeuh, ninggalkeun jalan pondok pikeun tanding ku mawa anu sarupa jeung hiji surah, sarta milih jalan panjang perang, anu ngabahayakeun jiwa jeung hartana. Éta ngabuktikeun yén jalan pondok éta teu bisa ditempuh. Sarta jutaan kitab basa Arab anu ditulis ti harita ku sobat-sobat Al-Qur'an ku kahayang nyaruaan jeung nyonto Al-Qur'an, sarta ku musuh-musuhna ku dorongan pikeun ngalawan jeung ngiritik Al-Qur'an, sarta anu maju ku gabungna pikiran-pikiran, ayeuna aya di mana-mana. Teu aya hiji ogé anu bisa ngahontal éta; malah lamun jalma anu pangbiasana ngadéngé, tangtu bakal ngomong, “Al-Qur'an ieu henteu sarupa jeung kitab-kitab ieu, sarta henteu aya dina undakan anu sarua jeung éta.” Boh éta kudu aya di handapeunana, boh di luhur sakabéhna. Di dunya, teu aya hiji jalma, hiji kafir, malah hiji jalma bodo ogé anu bisa ngomong yén Al-Qur'an aya di handapeun sakabéhna. Jadi, undakan kakuatan basana aya di luhur sakabéhna. Malah saurang jalma maca ayat ﺳَﺒَّﺢَ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻣَﺎ ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ, tuluy ngomong, “Abdi henteu ningali kakuatan basa ieu ayat anu dianggap matak pikahélokeun.” Anjeunna dibéjaan, “Anjeun ogé indit ka jaman harita kawas musafir ieu, sarta déngékeun di dinya.” Nalika anjeunna ngabayangkeun dirina aya di dinya saméméh Al-Qur'an, anjeunna ningali yén: Sagala anu aya di alam aya dina rohangan angkasa anu kosong, teu aya watesna, sarta henteu boga tungtung; dina hiji dunya anu teu ajeg sarta fana, kalayan kacau, poék, minangka barang paéh, henteu boga kasadaran jeung pancén. Ujug-ujug, nalika ngadéngé ayat ieu tina basa Al-Qur'an, anjeunna ningali yén: Ayat ieu muka tabir sarta nyaangan jagat raya jeung beungeut dunya ku cara anu, ieu dawuhan azali jeung titah anu langgeng salawasna, maparin pangajaran ka mahluk anu boga kasadaran anu diruntuykeun sapanjang abad-abad. Anjeunna niténan yén ayat ieu némbongkeun jagat raya minangka hiji masjid gedé, sarta sakabéh mahlukna, utamana langit jeung bumi, aya dina zikir jeung tasbih kalayan hirup, sarta ngalaksanakeun pancénna kalayan sumanget, bagja, jeung sugema. Ku ngarasakeun darajat kakuatan basa ieu ayat sarta ngabandingkeun ayat-ayat séjén kana éta, anjeunna ngarti kana hiji hikmah tina rébuan hikmah yén wirahma kakuatan basa Al-Qur'an geus ngawengku satengah bumi jeung saperlima umat manusa, sarta megahna kakawasaanana terus dijaga salila opat belas abad tanpa pegat, kalayan rasa hormat anu sampurna. TITIK KAOPAT: Al-Qur'an geus némbongkeun rasa amis anu pinuh ku hakékat, nepi ka pangulangan anu loba, anu ngalantarankeun bosen malah kana hal anu pangamisna, henteu ngalantarankeun bosen pikeun anu maca Al-Qur'an. Sabalikna, pikeun jalma anu haténa henteu buruk sarta rasana henteu ruksak, ngulang macana beuki nambahan rasa amisna. Ti baheula, ieu geus ditarima ku saréréa sarta geus jadi kawas paribasa. Sarta Al-Qur'an némbongkeun sipat seger, ngora, pinuh ku sumanget nonoman, sarta matak héran, nepi ka sanajan geus hirup opat belas abad jeung gampang aya dina panangan saha waé, éta ngajaga segerna kawas kakara diturunkeun ayeuna. Unggal abad ningalina kalayan ngora, saolah-olah ngadawuh ka éta abad. Sanajan unggal golongan ahli élmu nyimpen éta dina jumlah anu loba jeung nyukupan di gigireunana pikeun unggal waktu meunang mangpaat, sarta nuturkeun jeung nyonto gaya ngébréhkeunana, Al-Qur'an tetep ngajaga sipat anu matak héran dina gaya jeung cara ngajelaskeunana. KALIMA: Hiji jangjang Al-Qur'an aya dina mangsa kaliwat, sarta hiji jangjangna aya dina mangsa hareup. Akar jeung hiji jangjangna mangrupa hakékat anu disapukan ku nabi-nabi baheula; Al-Qur'an ngabenerkeun jeung nguatkeun para nabi, sarta para nabi ogé ngabenerkeun Al-Qur'an ku basa kaayaanana anu silih saluyu. Kitu deui, sakabéh tarekat kawalian anu hak sarta sakabéh élmu Islam anu ngandung hakékat, anu tumuwuh jeung hirup dina panangtayungan jangjang kadua, ku buah-buahna saperti para wali jeung ashfiya anu meunang kahirupan tina Al-Qur'an, sarta ku mekarna anu hirup, nuduhkeun yén tangkal berkahna hirup, pinuh ku feyz, sarta dumasar kana hakékat. Éta nyaksian yén Al-Qur'an téh hak murni, tempat ngumpulna hakékat, sarta hiji hal anu matak pikahélokeun anu teu aya tandinganana dina ngawengku sakabéhna. KAGENEP: Genep arah Al-Qur'an caang, sarta némbongkeun kajujuran jeung kaleresanana. Enya, di handapna aya tihang bukti jeung dalil; di luhurna aya sorot cap mujijat; di hareupna jeung dina tujuanana aya kurnia kabagjaan dunya jeung aherat; di tukangeunana minangka tempat nyarande aya hakékat wahyu ti langit; di katuhuna aya akal anu lempeng anu teu aya watesna, anu ngabenerkeun ku dalil; sarta di kéncana aya katengtreman anu enya-enya, rasa kataji anu ihlas, jeung pasrahna haté anu séhat sarta nurani anu beresih. Sakumaha éta ngabuktikeun yén Al-Qur'an mangrupa bénténg langit jeung bumi anu luar biasa, matak pikahélokeun, pageuh, sarta teu bisa diserang... Anu ogé ngesahkeun tina genep kalungguhan yén éta mangrupa hak murni jeung jujur, lain ucapan manusa, sarta henteu salah nyaéta: Mimiti, Gusti anu ngawasaan jagat raya ieu, anu ngajadikeun kabiasaan salawasna némbongkeun kaéndahan, nangtayungan kahadéan jeung kabeneran, sarta ngancurkeun jeung mupus tukang tipu sarta tukang fitnah minangka aturan damel-Na, maparin Al-Qur'an kalungguhan hormat anu pangditarima, pangluhurna, sarta pangkuatna kakawasaanana di alam, jeung undakan hasil anu luhur. Sakumaha ku cara kitu Mantenna ngabenerkeun jeung ngesahkeun éta... Iman jeung rasa hormat pribadi anu jadi sumber Islam sarta panarjamah Al-Qur'an ﷺ kana Al-Qur'an, anu leuwih ti saha waé; kaayaan anjeunna kawas saré nalika Al-Qur'an diturunkeun; dawuhan-dawuhan séjénna anu henteu ngahontal sarta henteu nyaruaan Al-Qur'an sanajan saeutik; sanajan anjeunna henteu bisa maca jeung nulis, anjeunna ngajelaskeun kajadian nyata jagat raya anu geus kaliwat jeung anu bakal datang tina gaib ngaliwatan Al-Qur'an, tanpa ragu sarta kalayan tengtrem; panarjamah éta, anu dina panitén panon anu kacida talitina henteu kungsi katingali tipu daya atawa sikep anu salah, iman jeung ngabenerkeun unggal hukum Al-Qur'an ku sakabéh kakuatanana, sarta teu aya naon waé anu ngoyagkeun anjeunna; éta sakabéhna ngesahkeun yén Al-Qur'an asalna ti langit, ngandung kaleresan, sarta mangrupa kalam berkah Gusti Khâliq Rahîm anjeunna. Sarta saperlima umat manusa, malah bagian anu panggedéna, sacara katémbong kabeungkeut kana Al-Qur'an kalayan kataji jeung taat kana agama, sarta ngadéngékeun kalayan mikaresep hakékat jeung pinuh ku kahayang; sarta sakumaha kasaksian loba tanda, kajadian, jeung paningal batin, jin, malaikat, jeung mahluk rohani ogé ngumpul di sabudeureunana nalika dibaca, kawas ngengat, kalayan mikaresep anu hak; éta ngesahkeun yén Al-Qur'an ditarima ku jagat raya sarta aya dina kalungguhan anu pangluhurna. Sarta unggal lapisan umat manusa, ti anu pangbodona jeung pangbiasana nepi ka anu pangpinterna jeung ahli élmu, meunang bagéan anu lengkep tina pangajaran Al-Qur'an sarta ngarti kana hakékat anu pangjerona. Unggal golongan, saperti ratusan widang jeung élmu Islam, utamana para mujtahid gedé syariat agung sarta panalungtik anu kacida pinterna dina usuluddin jeung élmu kalam, meunang sakabéh pangabutuh jeung jawaban anu patali jeung élmuna tina Al-Qur'an. Éta ngesahkeun yén Al-Qur'an téh sumber anu hak sarta tambang hakékat. Sarta para sastrawan Arab anu pangmajunana dina sastra—anu henteu asup Islam—sanajan nepi ka ayeuna kacida merlukeun tanding, henteu daék mawa anu sarupa jeung ngan hiji sudut mujijat Al-Qur'an, nyaéta kakuatan basana (ngan hiji surah), padahal aya tujuh sudut gedé mujijatna. Sastrawan kasohor anu ahli basa sarta ulama anu kacida pinterna, anu datang nepi ka ayeuna sarta hayang meunang kasohor ku tanding, henteu bisa ngalawan hiji sudut mujijatna ogé, sarta cicing lantaran teu mampuh. Éta ngesahkeun yén Al-Qur'an téh mujijat sarta ngaleuwihan kamampuh manusa. Enya, nalika ditaroskeun ngeunaan hiji ucapan, “Datang ti saha, ka saha, sarta pikeun naon?”, ajén, luhur, jeung kakuatan basana témbong; tina sudut ieu, Al-Qur'an moal aya tandinganana sarta teu bisa kahontal. Sabab Al-Qur'an téh dawuhan jeung paguneman Gusti Rabb sareng Khâliq sakabéh alam, anu dina sagala hal henteu miboga tanda anu nuduhkeun nyonto atawa ngada-ngada. Éta diturunkeun ka anu jadi utusan anu ngawakilan sakabéh manusa, malah sakabéh mahluk, anu jadi jalma anu diajak ngadawuh anu pangsohorna sarta pangkondangna di antara umat manusa. Kakuatan jeung legana iman anjeunna ngalantarankeun Islam anu sakitu gedéna ngalimpah, sarta ngangkat anjeunna kana maqam Qâba Qausain, nepi ka nampi dawuhan Gusti Shamad. Al-Qur'an ngébréhkeun jeung ngajelaskeun pasualan ngeunaan kabagjaan dunya jeung aherat, hasil nyiptakeun jagat raya jeung tujuan Rabbani di jerona, sarta iman anjeunna anu pangluhurna jeung panglegana, anu mawa sakabéh hakékat Islam. Éta némbongkeun jeung ngagerakkeun unggal bagéan jagat raya anu sakitu gedéna, kawas hiji peta, hiji jam, sarta hiji imah, sarta ku cara kitu ngébréhkeun jeung ngenalkeun Gusti Nu Nyiptakeun éta kalayan seni. Tangtu mustahil mawa anu sarupa jeung Al-Qur'an anu ngajelaskeun kalayan pikahélokeun ieu, sarta darajat mujijatna henteu bisa kahontal. Sarta rébuan ulama anu ahli, kacida pinterna, sarta taliti, anu napsirkeun Al-Qur'an, sabagian nulis tafsir nepi ka tilu puluh, opat puluh, malah tujuh puluh jilid, némbongkeun jeung ngabuktikeun ku rujukan jeung dalilna kaunggulan, harti lemes, sipat husus, rusiah, harti luhur anu teu aya watesna dina Al-Qur'an, sarta loba béja gaib tina unggal rupa urusan gaib. Utamana, unggal kitab tina saratus tilu puluh kitab Risale-i Nur ngabuktikeun hiji kaunggulan jeung hiji harti lemes Al-Qur'an ku dalil anu pasti. Utamana Mu'cizat-ı Kur'aniye Risalesi; Tingkat Kadua Kalimah Kadua Puluh, anu nyokot loba hal tina mujijat peradaban saperti karéta api jeung pesawat tina Al-Qur'an; Şuâ Kahiji anu disebut İşarat-ı Kur'aniye, anu ngawartosan isyarat ayat-ayat anu nuduhkeun Risale-i Nur jeung listrik; dalapan risalah leutik anu disebut Rumuzat-ı Semaniye, anu némbongkeun kumaha tartibna, pinuh ku rusiah, sarta hartina aksara-aksara Al-Qur'an; sarta hiji risalah leutik anu ngabuktikeun mujijat ayat panutup Surah Al-Fath tina lima sudut béja gaib. Ku cara kitu, unggal bagéan Risale-i Nur némbongkeun hiji hakékat jeung hiji cahaya Al-Qur'an. Éta ngesahkeun yén Al-Qur'an teu aya tandinganana, mangrupa mujijat jeung matak pikahélokeun, sarta dina alam anu katémbong ieu jadi basa alam gaib jeung kalam Gusti 'Allâmul-Ghuyûb. Musafir dunya ngarti yén ku sabab kaunggulan jeung sipat husus Al-Qur'an anu geus disebutkeun, anu diisyaratkeun dina genep titik, genep arah, jeung genep kalungguhan, kakawasaanana anu caang tur megah sarta karajaanana anu suci tur agung terus lumangsung kalayan rasa hormat anu sampurna, bari nyaangan beungeut abad-abad jeung nyaangan beungeut bumi salila sarébu tilu ratus taun. Ku sabab sipat husus éta ogé, unggal aksara Al-Qur'an nampi kaistiméwaan suci: sahenteuna miboga sapuluh pahala jeung sapuluh kahadéan, sarta maparin sapuluh bubuahan anu langgeng salawasna; malah unggal aksara sabagian ayat jeung surah maparin saratus, sarébu, jeung leuwih loba bubuahan; sarta dina waktu anu diberkahan, cahaya, pahala, jeung ajén unggal aksarana ningkat tina sapuluh kana ratusan. Manéhna ngomong ka haténa: Kitu, Al-Qur'an ieu, anu dina unggal sudut miboga mujijat, ku kasapukan surah-surahna, kasapukan ayat-ayatna, silih saluyuna rusiah jeung cahayana, sarta kacocogan bubuahan jeung pangaruhna, geus méré kasaksian ku dalil anu ngabuktikeun ayana hiji-hijina Gusti Wâjibul Wujûd, kaésaan-Na, sipat-sipat-Na, jeung asma-asma-Na, nepi ka kasaksian jalma-jalma anu iman anu teu aya watesna ngalimpah tina kasaksian Al-Qur'an. Kitu, minangka isyarat ringkes kana pangajaran tauhid jeung iman anu ditampi ku musafir ieu ti Al-Qur'an, dina undakan katujuh belas Tingkat Kahiji disebutkeun kieu: لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐُ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍَﻟْﻮَﺍﺣِﺪُ الْاَحَدُ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺩَﻝَّ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺏِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻩِ ﻓ۪ﻰ ﻭَﺣْﺪَﺗِﻪِ ﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥُ ﺍﻟْﻤُﻌْﺠِﺰُ ﺍﻟْﺒَﻴَﺎﻥِ ﺍَﻟْﻤَﻘْﺒُﻮﻝُ ﺍﻟْﻤَﺮْﻏُﻮﺏُ لِاَجْنَاسِ ﺍﻟْﻤَﻠَﻚِ ﻭَ الْاِنْسِ ﻭَ ﺍﻟْﺠَﺎﻥِّ ﺍَﻟْﻤَﻘْﺮُﻭﺀُ ﻛُﻞُّ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪِ ﻓ۪ﻰ ﻛُﻞِّ ﺩَﻗ۪ﻴﻘَﺔٍ ﺑِﻜَﻤَﺎﻝِ الْاِحْتِرَامِ ﺑِﺎَﻟْﺴِﻨَﺔِ ﻣِﺎٰﺕِ ﻣِﻠْﻴُﻮﻥٍ ﻣِﻦْ ﻧَﻮْﻉِ الْاِنْسَانِ ﺍﻟﺪَّﺍﺋِﻢُ ﺳَﻠْﻄَﻨَﺘُﻪُ ﺍﻟْﻘُﺪْﺳِﻴَّﺔُ ﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻗْﻄَﺎﺭِ الْاَرْضِ ﻭَ الْاَكْوَانِ ﻭَ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﻩِ الْاَعْصَارِ ﻭَ ﺍﻟﺰَّﻣَﺎﻥِ ﻭَ ﺍﻟْﺠَﺎﺭ۪ﻯ ﺣَﺎﻛِﻤِﻴَّﺘُﻪُ ﺍﻟْﻤَﻌْﻨَﻮِﻳَّﺔُ ﺍﻟﻨُّﻮﺭَﺍﻧِﻴَّﺔُ ﻋَﻠٰﻰ ﻧِﺼْﻒِ الْاَرْضِ ﻭَ ﺧُﻤْﺲِ ﺍﻟْﺒَﺸَﺮِ ﻓ۪ﻰ ﺍَﺭْﺑَﻌَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ ﻋَﺼْﺮًﺍ ﺑِﻜَﻤَﺎﻝِ الْاِحْتِشَامِ ﻭَ ﻛَﺬَﺍ ﺷَﻬِﺪَ ﻭَ ﺑَﺮْﻫَﻦَ ﺑِﺎِﺟْﻤَﺎﻉِ ﺳُﻮَﺭِﻩِ ﺍﻟْﻘُﺪْﺳِﻴَّﺔِ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﻭِﻳَّﺔِ ﻭَ ﺑِﺎِﺗِّﻔَﺎﻕِ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪِ ﺍﻟﻨُّﻮﺭَﺍﻧِﻴَّﺔِ الْاِلٰهِيَّةِ ﻭَ ﺑِﺘَﻮَﺍﻓُﻖِ ﺍَﺳْﺮَﺍﺭِﻩِ ﻭَ ﺍَﻧْﻮَﺍﺭِﻩِ ﻭَ ﺑِﺘَﻄَﺎﺑُﻖِ ﺣَﻘَٓﺎﺋِﻘِﻪِ ﻭَ ﺛَﻤَﺮَﺍﺗِﻪِ ﻭَ ﺍٰﺛَﺎﺭِﻩِ ﺑِﺎﻟْﻤُﺸَﺎﻫَﺪَﺓِ ﻭَ ﺍﻟْﻌَﻴَﺎﻥِ Tuluy tamu jeung musafir kahirupan anu geus disebutkeun, anu terang yén modal manusa anu pangajénna nyaéta iman, ngomong ka nafsuna sorangan. Iman méré saurang manusa fakir, lain ngan hiji sawah atawa imah anu fana tur samentara, tapi jagat raya anu sakitu gedéna jeung hiji karajaan anu langgeng salawasna sakumaha gedéna dunya; ngalantarankeun saurang manusa fana manggihan pangabutuh kahirupan anu langgeng salawasna; nyalametkeun saurang anu teu boga daya, anu ngantosan tihang gantungan ajal, tina dipupus salawasna; sarta muka khazanah kabagjaan anu langgeng salawasna. Manéhna ngomong, “Hayu, maju! Pikeun meunang hiji undakan deui tina undakan iman anu teu aya watesna, urang kudu ngarujuk ka jagat raya sagemblengna, sarta ngadéngékeun naon anu diucapkeunana. Urang kudu ngalengkepan jeung nyaangan pangajaran anu ditampi tina rukun jeung bagian-bagianna.” Tuluy manéhna ningali ku taropong anu lega tur ngawengku sakabéhna anu dicandak tina Al-Qur'an, sarta ningali yén: Jagat raya ieu kacida ngandung harti jeung tartibna, nepi ka katingali minangka hiji kitab Subhani anu ngawujud, hiji Al-Qur'an Rabbani anu jasmani, hiji karaton Shamadani anu dipapaésan, sarta hiji kota Rahmani anu tartib. Sakabéh surah, ayat, jeung kecap tina éta kitab, malah aksara, bab, bagéan, kaca, jeung jajaranana, dipupus jeung ditetepkeun unggal waktu kalayan ngandung harti, sarta dirobah jeung dipindahkeun kalayan hikmah. Éta sakabéhna sacara sapuk jeung écés ngébréhkeun ayana Gusti Alîm Kulli Syai', Gusti Qadîr Kulli Syai', sarta Gusti Nu Nyusun; Gusti Naqqâsy Dzul-Jalâl jeung Kâtib Dzul-Kamâl, anu ningal sagala hal dina unggal hal, anu uninga sarta ngajaga hubungan unggal hal jeung sakabéh hal. Sakumaha kitu, ku sakabéh rukun jeung rupa-rupana, bagian jeung rincina, pangeusi jeung sakabéh eusina, asupan jeung pangaluaranana, sarta parobahan anu ngandung kasaéan jeung ngabarukeun anu pinuh ku hikmah di jerona, jagat raya sacara sapuk ngawartosan ayana jeung kaésaan hiji Ahli anu luhur sarta Gusti Shâni' anu teu aya tandinganana, anu damel ku kakawasaan anu teu aya watesna jeung hikmah anu teu aya tungtungna. Kasaksian dua hakékat gedé tur lega, anu luyu jeung agungna jagat raya, ngabuktikeun kasaksian gedé jagat raya ieu. HAKÉKAT KAHIJI: Ieu nyaéta hakékat “huduts” jeung “imkan”, anu ditingali sarta dibuktikeun ku dalil anu teu aya watesna ku para ulama anu kacida pinterna dina usuluddin jeung élmu kalam, sarta para filsuf Islam. Maranéhna nyarios: “Ku sabab aya parobahan jeung bagantina dina alam sarta unggal hal, tangtu éta fana, anyar ayana, sarta henteu bisa azali. Ku sabab éta anyar ayana, tangtu aya Gusti Shâni' anu ngayakeunana. Ku sabab dina hakékat unggal hal, aya jeung euweuhna sarua lamun henteu aya sabab, tangtu éta henteu bisa wajib aya sarta azali. Ku sabab dalil anu pasti geus ngabuktikeun yén mustahil silihnyiptakeun ku daur jeung runtuyan tanpa tungtung anu mustahil tur batal, tangtu kudu aya Gusti Wâjibul Wujûd, anu mustahil aya tandinganana jeung sarupana, sarta sagala salian ti Mantenna mungkin, sarta sagala salian ti Mantenna mangrupa mahluk-Na.” Enya, hakékat huduts geus ngawengku jagat raya. Lolobana katingali ku panon, sarta bagian séjénna katingali ku akal. Sabab di hareupeun panon urang, unggal taun dina usum gugur, hiji alam maot; babarengan jeung éta alam, saratus rébu rupa pepelakan jeung sasatoan leutik maot, anu unggal rupana miboga individu anu teu aya watesna, sarta unggal-unggalna mangrupa hiji jagat raya anu hirup. Tapi maotna kacida tartibna. Éta ninggalkeun siki, bibit, jeung endog-endog leutikna di tempatna dina usum semi, anu jadi dasar hasyr jeung hirup deui, sarta anu mangrupa mujijat rohmat jeung hikmah, hal anu matak pikahélokeun tina kakawasaan jeung élmu. Éta masrahkeun buku catetan amalna sarta program pancén anu geus dilaksanakeun ka panangan siki, bibit, jeung endog éta, sarta masrahkeunana ka hikmah Gusti Hafîzh Dzul-Jalâl dina panangtayungan-Na; sanggeus éta, éta maot. Dina usum semi, tatangkalan, akar, jeung sabagian sasatoan leutik anu geus maot éta dihirupkeun sarta hudang deui kalayan sarua pisan, minangka saratus rébu conto, gambaran, jeung dalil hasyr pangagungna. Pikeun sabagian deui, di tempatna diciptakeun jeung dihirupkeun mahluk anu sarupa sarta persis kawas éta. Sagala anu aya dina usum semi kaliwat nyebarkeun kaca-kaca amal jeung pancén anu geus dilaksanakeunana kawas pangumuman, sarta némbongkeun hiji conto ayat ﻭَﺍِﺫَﺍ ﺍﻟﺼُّﺤُﻒُ ﻧُﺸِﺮَﺕْ. Sarta sacara gembleng, dina unggal usum gugur jeung unggal usum semi, hiji alam gedé maot sarta hiji alam anyar ngawujud. Maot jeung huduts éta lumangsung kalayan kacida tartibna. Dina maot jeung huduts éta, sakitu lobana rupa mahluk maot sarta anyar ayana kalayan tartib jeung ukuran anu hadé pisan, nepi ka saolah-olah dunya téh hiji imah tamu, anu didatangan ku jagat-jagat raya anu hirup. Alam-alam anu ngumbara jeung dunya-dunya anu indit-inditan datang ka dinya, ngalaksanakeun pancénna, tuluy indit.