Dasar Kadua:
Peradaban henteu nampi sababaraha pamajikan. Hukum Al-Qur'an éta dianggapna ngalawan hikmah sareng henteu luyu sareng mangpaat manusa. Leres, upami hikmah nikah ngan nyugemakeun syahwat, sababaraha pasangan éta malah kedah sabalikna. Padahal ku kasaksian sadaya sato sareng pangakuan tutuwuhan nu kawin, parantos pasti yén hikmah sareng tujuan nikah nyaéta baranahan. Sedengkeun nikmat nyugemakeun syahwat mangrupa upah alit nu dipaparin ku rohmat supados éta pancén dilakukeun. Ku margi dina hikmah sareng hakékat, nikah téh kanggo turunan, kanggo langgengna jinis; tangtos hiji awéwé nu ngan tiasa ngalahirkeun sakali dina sataun, ngan tiasa dibuahan dina satengah sasih sareng dina umur lima puluh taun eureun tina baranahan, henteu cekap pikeun lalaki nu dina kalolobaan waktos tiasa ngabuahan dugi ka umur saratus taun; ku margi éta peradaban kapaksa nampi seueur pisan imah palacuran.
Dasar Katilu:
Peradaban nu henteu nimbangkeun ngritik ayat ku margi Al-Qur'an masihan sapertilu ka awéwé. Padahal dina kahirupan masarakat, seuseueurna hukum dumasar kana kaayaan mayoritas; dina kaayaan mayoritas, hiji awéwé mendakan saurang nu badé miarana. Sedengkeun lalaki kapaksa damel babarengan sareng saurang nu badé janten tanggunganana sareng masrahkeun nafkahna ka anjeunna. Tah ku cara ieu, upami hiji awéwé nyandak satengah ti ramana, salakina nyumponan kakiranganana. Upami lalaki nyandak dua bagian ti ramana, hiji bagianna bakal dipasihkeun kanggo ngurus awéwé nu dikawinna, ku kituna sami sareng sadérék awéwéna. Tah kaadilan Al-Qur'an merlukeun sapertos kieu, sareng parantos netepkeun sapertos kieu. {(Catetan handap): Ieu hiji bagian tina pangbélaan dina dokumén banding nu nyanghareupan pangadilan sareng ngajantenkeun pangadilan cicing. Ieu parantos janten catetan handap pikeun ieu tempat. Sim kuring ogé nyaur ka pangadilan kaadilan: Hiji kaputusan nu henteu adil, nu ngahukum jalma nu nafsirkeun hiji kaidah Ilahi nu paling suci tur sajati dina kahirupan masarakat tilu ratus lima puluh juta manusa dina unggal abad salami sarébu tilu ratus lima puluh taun, dumasar kana pangakuan sareng kasapukan tilu ratus lima puluh rébu tafsir, sareng kalayan nuturkeun kayakinan karuhun urang nu parantos kaliwat salami sarébu tilu ratus lima puluh taun; tangtos upami aya kaadilan dina beungeut bumi, éta kaputusan bakal ditampik sareng ieu hukuman bakal dibatalkeun."}
Dasar Kaopat:
Sakumaha Al-Qur'an ngalarang nyembah arca kalayan kuat, Al-Qur'an ogé ngalarang nyembah gambar, nu mangrupa hiji rupa tiruan nyembah arca. Sedengkeun peradaban nganggap gambar-gambar minangka kasaéanana sareng badé ngalawan Al-Qur'an. Padahal gambar nu aya kalangkang atanapi tanpa kalangkang mangrupa zalim nu ngabatu, atanapi ria nu ngawujud dina awak, atanapi hawa nafsu nu ngawujud dina rupa jasmani; ku ngadorong kahoyong, éta ngadorong manusa kana zalim, ria sareng hawa nafsu. Ogé Al-Qur'an, kalayan welas asih pikeun miara kahormatan awéwé, maréntahkeun aranjeunna nganggo tabir isin. Supados sumber-sumber welas asih éta henteu kasiksa ku hina di handapeun suku kahoyong-kahoyong nu keji. Supados henteu janten alat kahoyong, sapertos barang dagangan nu henteu penting. {(Catetan handap): Ngeunaan nutupan awéwé, Lem'a Kadua Puluh Opat tina Mektup Katilu Puluh Hiji parantos ngabuktikeun kalayan pasti pisan yén: Nutupan diri téh fitrah pikeun awéwé. Ngaleungitkeun éta panutup téh ngalawan fitrah.} Sedengkeun peradaban ngaluarkeun awéwé ti imahna, nyoéh tabirna, sareng ogé ngajantenkeun manusa sasar. Padahal kahirupan kulawarga terus hirup ku silih hormat sareng silih pikanyaah antawis awéwé sareng lalaki. Sedengkeun buka-bukaan ngaleungitkeun hormat sareng kanyaah nu tulus, sareng parantos ngaracun kahirupan kulawarga. Hususna, yén nyembah gambar parantos ngoyagkeun ahlak kalayan goréng sareng janten sabab muragna roh tiasa kahartos tina ieu: Sapertos ningali layon awéwé nu geulis, nu parantos pupus sareng peryogi rohmat, kalayan paningal syahwat sareng kahoyong, sakumaha ngaruksakna ahlak. Kitu ogé ningali kalayan miara kahoyong kana gambar-gambar awéwé nu parantos pupus atanapi gambar-gambar awéwé nu hirup nu mangrupa saperti layon-layon alitna, ngoyagkeun sareng ngaruksak rasa-rasa manusa nu luhur dugi ka jero. Tah sapertos tilu conto ieu, masing-masing tina rébuan pasualan Al-Qur'an, babarengan sareng ngabantosan nyumponan kabagjaan manusa di dunya, ogé ngabantosan kahirupanana nu langgeng. Anjeun tiasa nimbangkeun pasualan-pasualan sanés dumasar kana pasualan-pasualan nu parantos disebat. Sapertos peradaban ayeuna éléh ngalawan kaidah-kaidah Al-Qur'an ngeunaan kahirupan masarakat manusa sareng bangkrut dina jihat hakékat di payuneun i'jaz maknawi Al-Qur'an; kitu ogé filsafat Éropa sareng hikmah manusa nu mangrupa roh peradaban, dibandingkeun sareng hikmah Al-Qur'an ku timbangan-timbangan dina dua puluh lima Kalimah; dina babandingan dua hikmah, parantos dibuktikeun kalayan pasti yén hikmah filsafat téh lemah sareng hikmah Al-Qur'an téh mu'jizat. Sakumaha dina Kalimah Kasabelas sareng Kadua Belas parantos dibuktikeun lemah sareng bangkrutna hikmah filsafat, sareng i'jaz sareng beungharna hikmah Al-Qur'an, anjeun tiasa ningalina. Ogé sakumaha peradaban ayeuna éléh di payuneun i'jaz hikmah Al-Qur'an dina élmu sareng amal, kitu ogé babandingan sastra sareng balaghah peradaban sareng sastra sareng balaghah Al-Qur'an: Sapertos babandingan ceurik tanpa harepan saurang yatim nu kaleungitan indungna, kalayan sedih nu poék, sareng sora nyanyian saurang tukang nginum nu mabok dina kaayaan hina (hartina lagu), sareng nyanyian saurang nu mikanyaah kalayan luhur, kalayan sedih ku paturay samentawis nu pinuh ku sono sareng harepan; ogé sareng qasidah-qasidah lemah cai nu ngahudang sumanget pikeun ngadorong kana kameunangan atanapi perang sareng pangorbanan nu luhur. Margi sastra sareng balaghah, tina jihat pangaruh gayana, masihan sedih atanapi kabingahan. Sedengkeun sedih aya dua bagian: Boh sumping tina leungitna jalma-jalma nu dipikaasih, nyaéta sedih nu poék tina henteu aya nu dipikaasih sareng henteu aya nu ngurus; ieu sedih nu dipasihkeun ku sastra peradaban nu kacampur ku sasar, nyembah tabiat sareng biasa lalawora. Sedih kadua sumping tina paturay sareng jalma-jalma nu dipikaasih, nyaéta nu dipikaasih aya, paturayna masihan sedih nu pinuh ku sono. Tah ieu sedih nu dipasihkeun Al-Qur'an, nu ngedalkeun hidayah sareng nyebarkeun cahya. Sedengkeun kabingahan, éta ogé aya dua bagian: Hiji ngadorong nafsu kana kahoyong-kahoyongna. Éta sipat sastra peradaban nu midangkeun téater, pilem sareng novel. Kabingahan kadua mangrupa pangdorong nu lemes, sopan sareng suci, nu ngajantenkeun nafsu cicing, sareng ngadorong roh, haté, akal sareng sir batin ngahontal perkara-perkara nu luhur, lemah cai asalna, tempat cicingna nu langgeng sareng jalma-jalma nu dipikaasih di aherat; éta kabingahan nu dipasihkeun ku Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat, nu nganteurkeun sareng ngahudang sumanget manusa kana sawarga, kabagjaan langgeng sareng ningali kaéndahan Alloh. Tah harti agung sareng hakékat gedé nu diedalkeun ku ﻗُﻞْ ﻟَﺌِﻦِ ﺍﺟْﺘَﻤَﻌَﺖِ الْاِنْسُ ﻭَﺍﻟْﺠِﻦُّ ﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻥْ ﻳَﺎْﺗُﻮﺍ ﺑِﻤِﺜْﻞِ ﻫٰﺬَﺍ ﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥِ لَا ﻳَﺎْﺗُﻮﻥَ ﺑِﻤِﺜْﻠِﻪ۪ ﻭَﻟَﻮْ ﻛَﺎﻥَ ﺑَﻌْﻀُﻬُﻢْ ﻟِﺒَﻌْﺾٍ ﻇَﻬ۪ﻴﺮًﺍ, ku jalma-jalma nu pamahamanana kawates sareng lantaran henteu taliti, disangka hiji gambaran nu mustahil kanggo balaghah nu kaleuleuwihi. Hâsyâ! Éta sanés kaleuleuwihi, sanés gambaran nu mustahil; éta balaghah nu mangrupa hakékat sorangan, sareng dina wangun nu mungkin tur parantos kajantenan. Hiji jihat éta gambaran nyaéta: Hartina, upami sadaya kecap éndah manusa sareng jin nu henteu ngalir tina Al-Qur'an sareng sanés kagungan Al-Qur'an dikumpulkeun, éta henteu tiasa sabanding sareng Al-Qur'an. Sareng ogé henteu kantos tiasa, ku kituna henteu tiasa ditémbongkeun. Jihat kadua nyaéta: Hartina, peradaban, hikmah filsafat sareng sastra asing, nu mangrupa hasil pamikiran sareng buah usaha jin sareng manusa, malah setan-setan, aya dina tingkatan lemah di payuneun hukum, hikmah sareng balaghah Al-Qur'an. Sakumaha conto-contona parantos urang témbongkeun.
(Tina Risalah Bubuahan)
Dua Catetan Handap Minangka Panutup Pasualan Kasapuluh
Kahiji:
Dua belas taun kapengker sim kuring ngadangu yén hiji zindiq anu kacida pikasieuneun sarta keukeuhna parantos ngamimitian maksud jahatna ngalawan Al-Qur'an ku tarjamahna, sarta nyarios: “Al-Qur'an kedah ditarjamahkeun supados témbong naon ajénna.” Hartina, anjeunna nyusun rencana anu pikasieuneun supados sadayana ningali diulang-ulangna anu henteu diperyogikeun sarta tarjamahna dibaca ngagentos éta. Nanging, bukti-bukti Risale-i Nur anu henteu tiasa diruntuhkeun parantos ngabuktikeun kalayan pasti yén tarjamah Al-Qur'an anu sajati henteu mungkin, sarta basa sanés henteu tiasa ngajaga kaunggulan sareng pangajaran anu lemes Al-Qur'an ngagentos basa Arab anu janten basa nahwu. Tarjamah manusa anu biasa sareng sawaréh henteu tiasa ngagentos ungkara-ungkara Al-Qur'an anu pinuh ku mu'jizat sareng ngawengku sadayana, anu unggal aksarana masihan sapuluh dugi ka sarébu pahala; tarjamah henteu dibaca di masjid ngagentos éta. Ku sumebarna ka sadaya tempat, Risale-i Nur ngajantenkeun rencana anu pikasieuneun éta gagal. Nanging, lantaran jalma-jalma munafik anu diajar ti zindiq éta masih usaha pikeun sétan pikeun mareuman panonpoé Al-Qur'an ku niup, kalayan bodo sareng gélo kawas barudak bodo, sim kuring nganggap yén Pasualan Kasapuluh ieu dijantenkeun diserat ku sim kuring dina kaayaan kacida ketat, nyusahkeun, sareng sesahna. Ku sabab henteu tiasa patepung sareng anu sanés, sim kuring henteu uninga kaayaan anu sajati.
Catetan Handap Kadua:
Saparantos urang dileupaskeun tina Panjara Denizli, sim kuring cicing di tingkat luhur Şehir Oteli anu sohor. Di payuneun sim kuring, dina kebon-kebon anu éndah, seueur tangkal poplar, masing-masing kawas hiji bunderan zikir, ku kahiliwir hawa, boh tangkalna, dahan-dahanna, sareng daun-daunna, nari ku gerakan anu kataji tur matak kataji kalayan kacida lemes sareng amisna. Éta nyabak haté sim kuring anu sedih sareng nalangsa ku papisah sareng sadérék-sadérék sarta cicing nyalira. Sakaligus usum gugur sareng usum tiris kaémut, sarta hiji lalawora ngaliput sim kuring. Sim kuring kacida welasna ka tangkal poplar anu lemes sareng mahluk hirup anu némbongkeun diri kalayan bungah anu sampurna éta, nepi ka panon sim kuring pinuh ku cipanon. Ku ngélingkeun sareng ngajantenkeun karasa henteu aya sareng papisah di handapeun tabir jagat raya anu dipapaésan, kasedih tina papisah sareng sirna anu minuhan jagat raya ngumpul dina diri sim kuring. Ngadadak cahya anu dibawa ku hakékat Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ sumping masihan pitulung. Éta ngarobah kasusah sareng kasedih anu teu aya watesna janten kabingahan. Malah, saperti unggal jalma sareng unggal ahli iman, tina jutaan berkah cahya éta pikeun abdi, mung pikeun pitulung sareng panglipur anu aya patalina sareng kaayaan éta dina waktos éta waé, abdi ngahaturkeun nuhun salawasna ka pribadi Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. Kieu: Paningal anu lalawora éta némbongkeun yén mahluk-mahluk anu diberkahan tur lemes éta henteu gaduh pancén sareng hasil, témbong dina hiji usum, sareng gerakna sanés tina kabingahan, nanging saolah-olah ngageter lantaran sirna pisan sareng papisah, teras murag kana henteu aya nanaon. Éta kacida neunggeulna urat-urat abdi anu, saperti dina unggal jalma, janten dasar kacinta pikeun terus aya, kacinta kana kaéndahan, welas asih ka sasama, sareng welas asih ka kahirupan. Dina waktos éta ngajantenkeun dunya saperti naraka batin sareng akal saperti alat siksaan, cahya anu dibawa ku Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ salaku hadiah ka manusa ngangkat tabir. Éta némbongkeun yén, tibatan dipupus, sirna pisan, henteu aya nanaon, henteu gaduh pancén, henteu gaduh maksud, papisah, masing-masing tangkal poplar éta gaduh hikmah sareng harti saloba daunna, sareng, sakumaha dibuktikeun dina Risale-i Nur, gaduh hasil sareng pancén anu dibagi kana tilu golongan.
Golongan Kahiji:
Aya patalina sareng asma-asma Gusti Shâni' Dzul-Jalâl. Contona, upami saurang ahli ngadamel hiji mesin anu luar biasa, unggal jalma nyarios ‘Mâsyâalloh, bârakalloh’ ka anjeunna, sareng keprok. Kitu deui éta mesin, ku némbongkeun hasil anu dimaksudkeun tina dirina kalayan lengkep, ku basa kaayaan masihan pangajén sareng keprok ka anu ngadamelna. Unggal mahluk hirup sareng unggal hal mangrupa mesin saperti ieu, anu masihan pangajén sareng keprok ka anu ngadamelna.
Ari Hikmah Golongan Kadua:
Aya patalina sareng paningal mahluk anu hirup sareng anu sadar. Éta janten tempat maca anu amis sareng kitab makrifat pikeun aranjeunna. Éta nyésakeun hartina dina pikiran mahluk anu sadar, sareng rupana dina daya émutna, dina papan-papan alam misal, sareng dina buku-buku catetan alam gaib, dina lingkup ayana, teras ngantunkeun alam anu témbong sareng mundur ka alam gaib. Hartina, éta ngantunkeun hiji wujud lahiriah sareng kénging seueur wujud batin, gaib, sareng dina élmu. Leres, kumargi Alloh aya sareng élmu-Na ngawengku sagalana, tangtos henteu aya, dipamusnahkeun, teu aya nanaon, musnah, sareng bakal sirna, tina jihat hakékat, henteu aya dina dunya ahli iman. Ari dunya jalma-jalma kafir pinuh ku henteu aya, papisahan, teu aya nanaon, sareng bakal sirna. Paribasa anu diucapkeun ku sadayana ieu ngajarkeun éta hakékat, sareng nyarios: ‘Pikeun saha Alloh aya, pikeun anjeunna sagalana aya; sareng pikeun saha Alloh henteu aya, pikeun anjeunna sagalana henteu aya, teu aya nanaon.’
Cindekna:
Sakumaha iman nyalametkeun manusa tina dipamusnahkeun salawasna dina waktos maot, kitu deui iman nyalametkeun dunya pribadi unggal jalma tina dipamusnahkeun sareng poékna teu aya nanaon. Ari kakafiran, utamina upami kakafiran sagemblengna, ku maot ngamusnahkeun manusa sareng dunya pribadina, teras ngalungkeunana ka poék naraka batin. Éta ngarobah nikmat hirupna janten racun anu pait. Mugia ieu kadangu ku jalma-jalma anu leuwih milih kahirupan dunya tibatan aherat. Mugia aranjeunna sumping, teras mendakan hiji jalan kaluar pikeun ieu atanapi lebet kana iman. Mugia aranjeunna salamet tina karuksakan anu matak sieun ieu!..
--
(Tina Kalimah Kadua Puluh Genep)
Tungtung Bahasan Katilu sareng Bahasan Kaopat
Upami anjeun nyarios:
“Takdir parantos ngabeungkeut urang sapertos kitu sarta nyabut kabébasan urang. Naha iman kana takdir henteu masihan beurat sareng kasusah pikeun haté sareng roh anu sono kana jembar sareng ngumbara?”
Waleran:
Pasti sareng leres-leres henteu! Salian henteu masihan kasusah, éta masihan kabungah sareng cahya anu maparin hampang, nyaman, sareng kasegeran anu henteu aya tungtungna, sarta ngajamin aman sareng tengtrem. Sabab upami manusa henteu iman kana takdir, dina hiji lingkup alit, dina kabébasan sawaréh sareng kamerdikaan samentara, anjeunna kapaksa nyangking hiji beban anu sabeurat dunya dina taktak rohna anu henteu aya daya. Sabab manusa patali sareng sakumna jagat raya. Anjeunna ngagaduhan maksud sareng kahayang anu henteu aya tungtungna. Ku sabab dayana, kahoyongna, sareng kabébasanana henteu cekap pikeun hiji tina sajuta, tiasa kahartos sabaraha pikasieuneun sareng matak reuwasna beurat kasusah maknawi anu disangkingna. Tah iman kana takdir ngalungkeun sakumna beurat éta kana kapal takdir, sarta masihan rohangan pikeun ngumbara kalayan bébas dina kasampurnaanana, kalayan nyaman anu sampurna sarta kabébasan roh sareng haté anu sampurna. Éta ngan nyabut kabébasan sawaréh nafsu ammara, sarta ngarecah sipat Fir'aun-na, ngaku rububiyahna, sareng lampah sakahayangna. Iman kana takdir sakitu nikmat sareng pinuh ku kabagjaanana, nepi ka henteu tiasa ditétélakeun. Urang ngan bakal masihan hiji isyarat kana nikmat sareng kabagjaan éta ku ibarat ieu. Kieu: Dua jalma angkat ka puseur karajaan saurang raja. Aranjeunna lebet kana karaton husus raja éta anu janten tempat perkara-perkara ahéng. Salah saurang henteu uninga raja; anjeunna hoyong cicing di dinya kawas nu ngarebut sareng tukang maling. Nanging, anjeunna ningali beban-beurat anu merlukeun usaha, sapertos ngatur, ngayakeun, ngahasilkeun panghasilan, ngajalankeun mesin-mesin, sarta masihan dahareun ka sasatoan ahéng, anu diperyogikeun ku kebon sareng karaton éta, sarta salawasna sangsara. Kebon anu kawas sawarga éta janten kawas naraka pikeun anjeunna. Anjeunna welas kana unggal perkara. Anjeunna henteu tiasa ngatur. Anjeunna nyéépkeun waktuna dina kaduhung. Teras éta tukang maling anu henteu sopan diasupkeun kana panjara pikeun dididik. Jalma kadua wawuh ka raja, uninga dirina minangka tamu raja. Anjeunna yakin yén sakumna lampah dina kebon sareng karaton éta lumangsung ku hiji aturan hukum, unggal perkara jalan ku hiji rarancang kalayan gampang anu sampurna. Anjeunna masrahkeun kasusah sareng beban kana hukum raja, nyandak mangpaat tina sadaya nikmat kebon anu kawas sawarga éta kalayan bungah anu sampurna, sarta ku ngandelkeun welas raja sareng éndahna hukum-hukum pangaturanna, ningali unggal perkara pikaresepeun, tur ngalangkungan hirupna kalayan nikmat sareng kabagjaan anu sampurna. Tah ngartos rusiah ﻣَﻦْ ﺍٰﻣَﻦَ ﺑِﺎﻟْﻘَﺪَﺭِ ﺍَﻣِﻦَ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻜَﺪَﺭِ.
BAHASAN KAOPAT:
Upami anjeun nyarios:
“Dina Bahasan Kahiji anjeun ngabuktikeun yén unggal perkara dina takdir téh éndah tur saé. Kajahatan anu sumping tina éta ogé saé, kagoréngan ogé éndah. Padahal musibah sareng bala dina nagri dunya ieu ngaruntuhkeun putusan éta.”
Waleran:
Hé nafsu sim kuring sareng réréncangan sim kuring anu ngaraosan nyeri anu kuat tina welas anu kuat! Bukti yén aya téh kahadéan murni, henteu aya téh kajahatan murni, nyaéta sakumna kaéndahan sareng kasampurnaan mulih kana aya, sarta dasar sakumna maksiat, musibah, sareng kakurangan téh henteu aya. Ku sabab henteu aya téh kajahatan murni, kaayaan-kaayaan anu nuju kana henteu aya atanapi nyirikeun henteu aya ogé ngandung kajahatan. Ku éta, kahirupan anu janten cahya ayana anu pangmancorongna, ngaguling dina kaayaan-kaayaan anu béda-béda sarta ngahontal kakuatan. Éta asup kana kaayaan-kaayaan anu sabalikna sarta janten beresih. Éta nyandak sababaraha sipat sarta ngahasilkeun buah anu dipiharep. Éta asup kana sababaraha lampah sarta némbongkeun ukiran-ukiran Asma Gusti Wâhibul Hayât kalayan éndah. Tah tina hakékat ieu, sawatara kaayaan anu mangrupa nyeri, musibah, kasusah, sareng bala tumiba ka mahluk hirup, anu ku kaayaan-kaayaan éta cahya ayana dianyarkeun dina hirupna sarta poék henteu aya dijauhkeun, nepi ka hirupna janten beresih. Sabab eureun, anteng, jempé, henteu ngalakukeun pancén, istirahat, sarta sarua waé, masing-masing hiji henteu aya dina sipat sareng kaayaan. Malah nikmat anu panggedéna ogé turun kana kosong dina kaayaan anu sarua waé.
Cindekna:
Ku sabab kahirupan némbongkeun ukiran Asmaul Husna, unggal perkara anu tumiba kana kahirupan téh saé. Upamana, saurang jalma anu kacida beungharna, ahli seni dina darajat anu pangluhurna, sarta mahir dina seueur seni, pikeun némbongkeun karya-karya senina sareng kabeungharanana anu ajén, masihan ka saurang jalma miskin biasa hiji kameja anu dipapaésan ku permata sarta didamelna kalayan seni dina hiji jam, kanggo dianggo ku anjeunna kalayan bayaran, supados ngalaksanakeun pancén modél. Anjeunna ngadamel dina éta kameja sarta masihan kaayaan-kaayaan, ngarobahna. Ogé pikeun némbongkeun unggal rupa senina, anjeunna motong, ngarobah, manjangkeun, sareng mondokkeun. Naha jalma miskin anu dibayar ieu tiasa ngagaduhan hak nyarios ka jalma éta: “Anjeun nyusahkeun sim kuring. Anjeun masihan kaayaan ku ngabéngkokkeun sareng ngadegkeun sim kuring. Anjeun ngaruksak kaéndahan sim kuring ku motong sareng mondokkeun kameja ieu anu ngaéndahkeun sim kuring”? Naha anjeunna tiasa nyarios: “Anjeun henteu welas, henteu adil”? Tah sapertos kitu, Gusti Shâni' Dzul-Jalâl, Gusti Fâthir anu henteu aya tandinganana, malik-malikkeun kameja ayana anu dipaparin ka mahluk hirup, anu dipapaésan ku indra sareng daya lemes sapertos panon, ceuli, akal, sareng haté, dina seueur kaayaan, sarta ngarobahna dina seueur posisi, pikeun némbongkeun ukiran-ukiran Asmaul Husna. Dina sipat-sipat anu mangrupa nyeri sareng musibah, pikeun némbongkeun hukum sawatara Asma-Na, aya sawatara sorot rohmat dina kilatan hikmah, sarta dina sorot rohmat éta aya kaéndahan-kaéndahan anu lemes.
--
(Tina Kalimah Kadua Puluh Genep)
Panutup
[Lima paragraf anu ngaheningkeun nafsu Said Baheula anu bandel, ngagungkeun diri, sombong, ujub, sarta ria, tur maksa éta pasrah.]
Paragraf Kahiji:
Ku sabab perkara-perkara aya sareng didamel kalayan seni, tangtos aya anu ngadamelna. Sakumaha dibuktikeun kalayan kacida pastina dina Kalimah Kadua Puluh Dua, upami unggal perkara sanés kagungan hiji Zat, waktu éta masing-masing perkara janten sesah tur beurat sabanding sakumna perkara. Upami unggal perkara kagungan hiji Zat, waktu éta sakumna perkara janten hampang tur gampang sabanding hiji perkara. Ku sabab hiji Zat parantos Ngadamel sareng Nyiptakeun bumi sareng langit, tangtos Zat anu kacida pinuh ku hikmah sareng ahli seni éta moal Ngaruksak padamelan ku masrahkeun mahluk hirup anu janten buah, hasil, sareng tujuan bumi sareng langit ka anu sanés. Mantenna moal Masrahkeun ka panangan anu sanés sarta Ngajantenkeun sadaya padamelan-Na anu pinuh ku hikmah sia-sia, moal Nurunkeunana kana kosong, sarta moal Maparin sukur sareng ibadah aranjeunna ka anu sanés. Paragraf Kadua: Hé nafsu sim kuring anu sombong! Anjeun sapertos tangkal anggur. Ulah reueus! Tangkal éta henteu ngagantungkeun sorangan beungkeutan buahna; anu sanés anu ngagantungkeunana kana éta.
Paragraf Katilu:
Hé nafsu sim kuring anu ria! Ulah sombong ku nyarios “Sim kuring parantos ngalaksanakeun khidmah pikeun agama.” Ku rusiah ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻟَﻴُﺆَﻳِّﺪُ ﻫٰﺬَﺍ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦَ ﺑِﺎﻟﺮَّﺟُﻞِ ﺍﻟْﻔَﺎﺟِﺮِ, ku sabab anjeun henteu disucikeun, malah anjeun kedah nganggap diri anjeun minangka jalma fajir éta. Anggap khidmah sareng ubudiyah anjeun minangka sukur pikeun ni'mat-ni'mat anu parantos kalangkung, pancén fitrah, kawajiban ciptaan, sareng hasil seni; salamet tina ujub sareng ria!. Paragraf Kaopat: Upami anjeun mikahayang élmu hakékat sareng hikmah sajati, pikagaduh makrifat ka Alloh. Sabab sakumna hakékat anu aya téh sorot-sorot Asma Haqq, némbongna Asma-Asma-Na, sareng tajalli Sifat-Sifat-Na. Hakékat unggal perkara sareng unggal manusa, boh lahiriah atanapi maknawi, boh inti atanapi sipat anu nempel, ngandelkeun cahya hiji asma sareng ngandelkeun hakékatna. Upami henteu, éta hiji gambar anu henteu ngagaduhan hakékat tur henteu penting. (Dina tungtung Kalimah Kadua Puluh, parantos aya saeutik bahasan ngeunaan rusiah ieu.) Hé nafsu! Upami anjeun sono kana kahirupan dunya ieu sarta nyingkahan maot, uninga kalayan pasti yén kaayaan anu anjeun anggap kahirupan téh ngan menit anu ayeuna anjeun aya. Sakumna waktu sateuacan menit éta sareng perkara-perkara dunya dina waktu éta, dina menit éta parantos maot. Sakumna waktu saatos menit éta sareng eusina, dina menit éta henteu aya, kosong. Hartina, kahirupan lahiriah anu anjeun andelkeun téh ngan hiji menit. Malah sawatara ahli talungtik nyarios: “Hiji 'asyirah, malah hiji waktos anu ngalir.” Tah ku rusiah ieu, sawatara ahli kawalian mutuskeun yén dunya, tina jihat dunya, henteu aya. Ku sabab sapertos kitu, tinggalkeun kahirupan lahiriah nafsu. Naék kana darajat-darajat kahirupan haté, roh, sareng sirr, teras tingali; sabaraha jembar lingkup kahirupanana. Mangsa katukang sareng mangsa nu bakal datang anu maot pikeun anjeun, pikeun aranjeunna hirup, pinuh ku kahirupan, sarta aya. Hé nafsu sim kuring! Ku sabab sapertos kitu, anjeun ogé ceurik sareng ngagorowok kawas haté sim kuring, sarta nyarios: “Sim kuring fana, henteu mikahayang anu fana. Sim kuring henteu mampuh, henteu mikahayang anu henteu mampuh. Sim kuring masrahkeun roh sim kuring ka Gusti Rahmân, henteu mikahayang anu sanés. Sim kuring mikahayang, nanging mikahayang hiji kakasih anu langgeng. Sim kuring hiji zarah, nanging mikahayang hiji panonpoé anu langgeng salawasna. Sim kuring kosong dina kosong, nanging mikahayang sakumna anu aya ieu sakaligus.”
--
[Muka rusiah jagat raya, ngaréngsékeun hiji rusiah penting Al-Qur'an Al-Hakîm]
Tina Kalimah Katilu Puluh
Maksud Kahiji
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍِﻧَّﺎ ﻋَﺮَﺿْﻨَﺎ الْاَمَانَةَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ ﻭَﺍﻟْﺠِﺒَﺎﻝِ ﻓَﺎَﺑَﻴْﻦَ ﺍَﻥْ ﻳَﺤْﻤِﻠْﻨَﻬَﺎ ﻭَﺍَﺷْﻔَﻘْﻦَ ﻣِﻨْﻬَﺎ ﻭَﺣَﻤَﻠَﻬَﺎ الْاِنْسَانُ ﺍِﻧَّﻪُ ﻛَﺎﻥَ ﻇَﻠُﻮﻣًﺎ جَهُولًا Urang bakal masihan isyarat kana ngan hiji permata tina harta agung ayat ieu. Kieu: Hiji bagian, hiji jihat tina sababaraha jihat amanah anu langit, bumi, sareng gunung ngaraos enggan sareng sieun nyangking, téh anâ. Leres, anâ téh siki hiji tangkal Tuba anu pinuh ku cahya sareng hiji tangkal zaqqum anu pikasieuneun, anu ti mangsa Kangjeng Nabi Adam dugi ka ayeuna ngalegaan dahan-dahanna di sabudeureun alam kamanusaan. Sateuacan lebet kana hakékat agung ieu, urang nerangkeun hiji bubuka anu bakal ngagampangkeun pamahaman hakékat éta. Kieu: Sakumaha anâ téh konci asma-asma Alloh anu janten harta-harta disumputkeun, éta ogé konci rusiah jagat raya anu rumit, mangrupa hiji tatarucingan anu ngaréngsékeun kasusah sareng hiji rusiah anu matak beuki héran. Ku uninga hakékat anâ éta, anâ anu janten tatarucingan ahéng sareng rusiah ahéng éta muka, sarta muka ogé rusiah jagat raya sareng harta-harta alam wujûb. Ngeunaan pasualan ieu, dina hiji risalah basa Arab sim kuring anu dingaranan "Şemme", urang parantos ngabahas sapertos kieu: Konci alam aya dina panangan manusa sarta ditempelkeun kana nafsuna. Sanaos lawang-lawang jagat raya katingal muka sacara lahiriah, dina hakékatna ditutup. Alloh, tina jihat amanah, parantos maparin ka manusa hiji konci anu dingaranan "anâ", anu muka sakumna lawang alam, sarta maparin hiji rasa diri anu ngandung rusiah, anu ku éta manusa muka harta-harta disumputkeun Gusti Khallâq jagat raya. Nanging anâ ogé dina dirina hiji tatarucingan anu kacida rumitna sareng hiji rusiah anu sesah dibuka. Upami hakékat sajati sareng rusiah diciptakeunna dipikanyaho, sakumaha éta muka, jagat raya ogé muka. Kieu: Gusti Shâni' Hakîm parantos maparin hiji anâ kana panangan manusa minangka amanah, anu ngahimpun isyarat-isyarat sareng conto-conto anu bakal némbongkeun sareng ngenalkeun hakékat sipat-sipat sareng urusan-urusan rububiyah-Na, supados anâ éta janten hiji ukuran pangbanding, sareng sipat-sipat rububiyah sarta urusan-urusan kailahian dipikanyaho. Nanging hiji ukuran pangbanding henteu kedah janten hiji anu aya sajati. Malah kawas garis-garis anggapan dina géométri, hiji ukuran pangbanding tiasa diwangun ku nganggap sareng ngabayangkeun. Henteu diperyogikeun ayana sajati ku élmu sareng ngawujud.
Patarosan:
Kunaon makrifat sipat-sipat sareng asma-asma Alloh gumantung kana rasa diri?
Waleran:
Sabab hiji perkara anu mutlak sareng ngalingkup henteu ngagaduhan wates sareng tungtung, éta henteu tiasa dipasihan hiji wangun, sarta henteu tiasa diputuskeun pikeun masihan hiji gambar sareng hiji katangtuanna, hakékatna naon henteu kahartos. Upamana, cahya anu terus aya tanpa poék henteu dipikanyaho sareng henteu karasa. Nalika hiji wates diguratkeun ku poék anu sajati atanapi anggapan, waktu éta dipikanyaho. Tah sipat sareng asma Alloh, sapertos élmu sareng kakawasaan, Hakîm sareng Rahîm, ku ngalingkup, tanpa wates, sareng tanpa batur sakutu, henteu tiasa diputuskeun, henteu dipikanyaho sareng henteu karasa naon éta. Upami kitu, ku henteu ngagaduhan tungtung sareng wates anu sajati, kedah diguratkeun hiji wates anggapan sareng bayangan. Éta dilakukeun ku rasa diri. Éta ngabayangkeun hiji rububiyah anggapan, hiji kagungan, hiji daya, sareng hiji élmu dina dirina; ngaguratkeun hiji wates. Ku éta, éta nempatkeun hiji wates anggapan kana sipat-sipat anu ngalingkup. “Dugi ka dieu kagungan sim kuring, saparantos éta kagungan Mantenna,” kitu ngabagi. Ku ukuran-ukuran alit dina dirina, éta laun-laun ngartos hakékat sipat-sipat éta. Upamana, ku rububiyah anggapan dina lingkup milikna, éta ngartos rububiyah Gusti Khâliq-na dina lingkup mumkin; ku milik lahiriahna, éta ngartos kagungan sajati Gusti Khâliq-na, sarta nyarios: “Sakumaha sim kuring gaduh imah ieu, Gusti Khâliq ogé kagungan jagat raya ieu.” Ku élmuna anu sawaréh, éta ngartos élmu-Na, sarta ku seni alitna anu diusahakeun, éta ngartos seni anu diciptakeun ti awal ku Gusti Shâni' Dzul-Jalâl éta. Upamana, éta nyarios: “Sakumaha sim kuring ngadamel sareng ngatur imah ieu, kitu ogé Hiji Zat parantos ngadamel sareng ngatur imah dunya ieu,” sareng saterasna... Rébuan kaayaan, sipat, sareng rasa anu pinuh ku rusiah, anu bakal ngawartoskeun sareng némbongkeun sadaya sipat sareng urusan Alloh dina hiji darajat, dikandung dina anâ. Hartina, anâ téh kawas eunteung, ukuran pangbanding, parabot muka, sareng harti harfi, anu hartina henteu aya dina dirina sarta némbongkeun harti anu sanés; hiji kawat sadar tina tali kandel ayana kamanusaan, hiji benang lemes tina pakéan hakékat manusa, sareng hiji alif tina kitab kapribadian manusa, anu alif éta ngagaduhan “dua raray”. Hiji ningal kana kahadéan sareng aya. Ku raray éta, ngan tiasa nampi limpahan. Éta nampi Anu Maparin, henteu tiasa nyiptakeun sorangan. Dina raray éta, éta sanés palaku, pananganana pondok tina nyiptakeun. Hiji rarayna ogé ningal kana kajahatan sarta nuju kana henteu aya. Dina raray ieu, éta palaku, nu kagungan lampah. Ogé hakékatna harfi; némbongkeun harti anu sanés. Rububiyahna hayalan. Ayana sakitu lemah tur ipis, nepi ka dina dirina sorangan henteu tiasa tahan atanapi nyangking hiji perkara. Malah éta hiji timbangan tina golongan timbangan sapertos pangukur panas sareng pangukur hawa, anu ngawartoskeun darajat sareng ukuran perkara-perkara; hiji timbangan anu ngawartoskeun sipat-sipat Wâjibul Wujûd anu mutlak, ngalingkup, sareng tanpa wates. Tah anu uninga sareng yakin kana hakékatna ku cara ieu sarta ngalakukeun lampah dumasar kana éta, asup kana wartos gumbira ﻗَﺪْ ﺍَﻓْﻠَﺢَ ﻣَﻦْ ﺯَﻛّٰﻴﻬَﺎ. Anjeunna ngalaksanakeun amanah kalayan saéstuna. Ku taropong anâ éta, anjeunna ningali naon jagat raya sareng pancén naon anu dilaksanakeunana. Nalika élmu ti luar diri sumping kana nafsu, éta ningali hiji anu ngabenerkeun dina anâ. Élmu-élmu éta tetep janten cahya sareng hikmah. Henteu robah janten poék sareng sia-sia. Nalika anâ ngalaksanakeun pancénna ku cara ieu, éta ngantunkeun rububiyah anggapan sareng kagungan bayangan anu janten ukuran pangbanding. Éta nyarios ﻟَﻪُ ﺍﻟْﻤُﻠْﻚُ ﻭَ ﻟَﻪُ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻭَ ﻟَﻪُ ﺍﻟْﺤُﻜْﻢُ ﻭَ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺗُﺮْﺟَﻌُﻮﻥَ. Éta nganggo ubudiyah sajatina. Naék kana maqam “ahsan taqwim”. Upami anâ éta poho kana hikmah diciptakeunna, ngantunkeun pancén fitrina, sarta ningali dirina ku harti ismi, yakin dirina nu kagungan, waktu éta ngahianatan amanah, asup ka handapeun ﻭَ ﻗَﺪْ ﺧَﺎﺏَ ﻣَﻦْ ﺩَﺳّٰﻴﻬَﺎ. Tah tina jihat rasa diri anu ngalahirkeun sadaya syirik, kajahatan, sareng kasasaran ieu, langit, bumi, sareng gunung ngaraos reuwas, sieun kana hiji syirik anggapan. Leres, anâ, sanaos hiji alif ipis, hiji kawat, hiji garis anggapan, upami hakékatna henteu dipikanyaho, tumuwuh handapeun taneuh anu nutupan, laun-laun ngandel. Éta sumebar ka unggal sisi awak manusa. Kawas naga agung, éta ngelek awak manusa. Sakumna manusa éta, kalayan sadaya daya lemesna, saolah-olah janten anâ. Teras rasa diri golongan ogé, tina jihat sumanget ngabéla golongan sareng bangsa, masihan kakuatan kana rasa diri éta. Anâ éta, ku ngandelkeun rasa diri golongan, ngalawan paréntah-paréntah Gusti Shâni' Dzul-Jalâl kawas sétan. Teras ku cara ngabandingkeun sareng nafsuna, éta ngabandingkeun sadayana, malah unggal perkara, sareng dirina, sarta ngabagi kagungan Alloh ka aranjeunna sareng sabab-sabab. Éta murag kana syirik anu kacida agungna. Éta némbongkeun harti ﺍِﻥَّ ﺍﻟﺸِّﺮْﻙَ ﻟَﻈُﻠْﻢٌ ﻋَﻈ۪ﻴﻢٌ. Leres, sakumaha saurang jalma anu maok opat puluh para tina harta nagara tiasa nampi sarta nganggap lumrah sakumna sobatna anu hadir masing-masing nyandak hiji dirham, kitu ogé jalma anu nyarios “Sim kuring kagungan diri sim kuring” kapaksa nyarios sareng yakin yén “Unggal perkara kagungan dirina sorangan.” Tah nalika anâ aya dina kaayaan hianat ieu, éta aya dina jahil mutlak. Sanaos uninga rébuan widang, éta pangjahilna kalayan jahil anu rangkep. Sabab nalika rasa sareng pikiranana nyandak cahya-cahya makrifat jagat raya, ku henteu mendakan hiji bahan dina nafsuna anu bakal ngabenerkeun, nyaangan, sareng ngalanggengkeunana, cahya-cahya éta pareum. Unggal perkara anu sumping diwarnaan ku warna-warna dina nafsuna. Sanaos hikmah murni sumping, dina nafsuna éta nyandak wangun sia-sia mutlak. Sabab warna anâ dina kaayaan ieu téh syirik sareng ta'til, mungkir Alloh. Sanaos sakumna jagat raya pinuh ku ayat-ayat mancorong, hiji titik poék dina anâ éta mareumanana dina paningal, henteu némbongkeunana. Dina Kalimah Kasabelas, parantos dipedar sabaraha sénsitifna hiji timbangan hakékat manusa sareng rasa diri dina hakékat manusa, tina jihat harti harfi, sareng hiji pangukur anu leres, hiji daptar anu ngalingkup, hiji peta anu sampurna, hiji eunteung anu ngahimpun, sarta hiji pananggalan sareng catetan poéan anu éndah pikeun jagat raya, kalayan kacida pastina tur rinci. Mangga tingal ka dinya. Ku nyukupkeun rincian dina Kalimah éta, urang nyingget sarta mungkas bubuka. Upami anjeun parantos ngartos bubuka, mangga sumping, urang lebet kana hakékat. Tah tingali: Di alam kamanusaan, ti mangsa Kangjeng Nabi Adam dugi ka ayeuna, dua arus agung, dua runtuyan pamikiran, ibarat dua tangkal agung anu ngalegaan dahan-dahanna di unggal sisi sareng unggal lapisan kamanusaan, sumping tur ngaliwat. Hiji runtuyan kanabian sareng agama; anu sanés runtuyan filsafat sareng hikmah. Iraha dua runtuyan éta campur sareng ngahiji, nyaéta runtuyan filsafat ngadeuheus ka runtuyan agama sarta ngalaksanakeun khidmah kalayan taat, alam kamanusaan ngalangkungan kabagjaan sareng kahirupan masarakat kalayan mancorong. Iraha aranjeunna angkat misah, sadaya kahadéan sareng cahya ngumpul di sabudeureun runtuyan kanabian sareng agama, sarta kajahatan sareng kasasaran ngumpul di sabudeureun runtuyan filsafat. Ayeuna urang kedah mendakan asal sareng dasar dua runtuyan ieu. Tah runtuyan filsafat anu henteu taat kana runtuyan agama nyandak wangun hiji tangkal zaqqum, sarta nyebarkeun poék syirik sareng kasasaran di sabudeureunana. Malah dina dahan daya akal, éta masihan buah-buah dahriyyah, materialis, sareng naturalis kana panangan akal manusa. Dina dahan daya ambek, éta ngalungkeun Nimrud, Fir'aun, sareng Syaddad {Catetan handap: Leres, sakumaha filsafat baheula Mesir sareng Babilonia, anu boh naék kana darajat sihir, boh dianggap sihir di sabudeureunana ku janten husus, anu numuwuhkeun, ngarawat, sareng nyusuan Nimrud sareng Fir'aun, anu nempatkeun ilah-ilah dina pikiran Yunani Baheula sareng ngalahirkeun berhala téh ranca filsafat tabiat. Leres, manusa anu henteu ningali cahya Alloh ku tabir tabiat, masihan hiji kailahian ka unggal perkara sarta ngajantenkeun éta ngawasaan dirina.} kana sirah manusa. Sarta dina dahan daya syahwat sato, éta ngahasilkeun sareng numuwuhkeun ilah-ilah, berhala, sareng anu ngaku kailahian. Asal tangkal zaqqum éta, sareng asal tangkal runtuyan kanabian anu ibarat tangkal Tuba ubudiyah, anu dahan-dahanna diberkahan dina kebon bola bumi, dina dahan daya akal numuwuhkeun buah para nabi, rosul, wali, sareng shiddiqin; dina dahan daya nampik ngahasilkeun buah para hakim adil sareng raja-raja anu kawas malaikat; dina dahan daya narik numuwuhkeun buah ahlak éndah, kaéndahan wangun anu suci, sarta jalma-jalma anu sohor ku béréhan sareng kamurahan haté; sarta némbongkeun kumaha manusa téh hiji buah anu pangsampurnana jagat raya ieu; duanana aya dina dua jihat anâ. Urang bakal nerangkeun dua raray anâ salaku hiji siki dasar anu janten asal sareng dasar dua tangkal éta. Kieu: Kanabian nyepeng hiji raray anâ sarta teras angkat, filsafat nyepeng raray anu sanés sarta sumping.
Raray kahiji anu janten raray kanabian:
Asal ubudiyah murni. Hartina, anâ nganggap dirina abdi. Éta ngartos yén éta ngalaksanakeun khidmah pikeun anu sanés. Sipat dasarna harfi. Hartina, éta ngartos yén éta nyangking harti anu sanés. Ayana nuturkeun. Hartina, éta yakin yén éta ngadeg ku ayana Hiji Anu Sanés sarta tetep ku diciptakeun-Na. Kagunganana anggapan. Hartina, éta uninga yén ku idin Gusti Nu Kagunganana, éta ngagaduhan kagungan anu lahiriah tur samentara. Hakékatna kalangkang. Hartina, éta hiji kalangkang anu mungkin tur henteu mampuh, anu nyangking tajalli hiji hakékat anu leres tur moal tiasa henteu aya. Sedengkeun pancénna téh hiji khidmah anu sadar salaku pangukur sareng timbangan pikeun sipat-sipat sareng urusan-urusan Gusti Khâliq-na. Tah para nabi, asfiya, sareng wali dina runtuyan kanabian parantos ningali anâ tina jihat ieu, ningalina sapertos kitu, sarta ngartos hakékat. Aranjeunna masrahkeun sakumna kagungan ka Gusti Mâlikul Mulk, sarta mutuskeun yén Gusti Mâlik Dzul-Jalâl éta henteu kagungan batur sakutu atanapi tandingan, boh dina kagungan-Na, boh dina rububiyah-Na, boh dina kailahian-Na; henteu peryogi nu ngabantosan sareng wazir; konci unggal perkara aya dina panangan-Na; Mantenna Gusti Qadîr Mutlak kana unggal perkara. Sabab-sabab téh tabir lahiriah; tabiat téh hiji syariat fitri-Na, kumpulan hukum-hukum-Na, sareng pola anu diiluan ku kakawasaan-Na. Tah raray anu mancorong, pinuh ku cahya, tur éndah ieu janten ibarat hiji siki anu hirup sareng pinuh ku harti, anu Gusti Khâliq Dzul-Jalâl parantos nyiptakeun tina éta hiji tangkal Tuba ubudiyah, anu dahan-dahanna diberkahan ngaéndahkeun unggal sisi alam manusa ku buah-buah pinuh ku cahya. Éta ngabuyarkeun poék dina sakumna mangsa katukang, sarta némbongkeun yén mangsa katukang anu panjang éta sanés hiji kuburan panggedéna sareng tempat henteu aya, sakumaha ditingali ku filsafat, nanging hiji dasar cahya sareng hiji tangga pinuh ku cahya anu sababaraha léngkah pikeun roh-roh anu angkat, pikeun ngaluncat kana mangsa nu bakal datang sareng kabagjaan langgeng; sarta hiji nagri cahya sareng hiji kebon anu pinuh ku cahya pikeun roh-roh anu ngantunkeun beban beurat, janten bébas, sarta ngumbara angkat ti dunya.
Sedengkeun raray kadua:
Parantos dicepeng ku filsafat. Filsafat ningali anâ ku harti ismi. Hartina, éta nyarios yén anâ nunjukkeun dirina sorangan. Éta mutuskeun yén hartina aya dina dirina, damel pikeun dirina sorangan. Éta nganggap ayana asli sareng tina zatna sorangan. Hartina, éta nyarios yén aya hiji ayana ku dirina sorangan dina zatna. Éta nganggap ngagaduhan hiji hak hirup sareng kagungan sajati dina lingkup pangaturanna. Éta nganggap anâ hiji hakékat anu tetep. Éta nganggap pancénna salaku perkara anu lahir tina mikacinta zatna sorangan, nyampurnakeun zatna sorangan; sareng saterasna aranjeunna ngadegkeun jalan-jalanna dina seueur dasar anu ruksak. Sabaraha tanpa dasar sareng rapuhna dasar-dasar éta parantos urang buktikeun kalayan pasti dina risalah-risalah sim kuring anu sanés, hususna dina Sözler, utamina Kalimah Kadua Belas sareng Kadua Puluh Lima. Malah jalma-jalma sapertos Plato, Aristoteles, Ibnu Sina, sareng Farabi, anu janten pribadi-pribadi pangsampurnana sareng para jenius runtuyan filsafat, parantos masihan putusan kawas Fir'aun ku nyarios “Tujuan pangahirna kamanusaan téh nyarupaan Wâjibul Wujûd”, nyaéta nyarupaan Wâjibul Wujûd. Ku nyambuk rasa diri sarta ngantepkeun lumpat bébas dina lebak-lebak syirik, aranjeunna parantos muka médan pikeun seueur rupa golongan syirik, sapertos nu nyembah sabab, berhala, tabiat, sareng béntang. Aranjeunna nutup lawang henteu mampuh sareng lemah, fakir sareng kabutuhan, kirang sareng cacad anu dikandung dina dasar kamanusaan, sarta ngahalangan jalan ubudiyah. Nyangkut kana tabiat, henteu tiasa kaluar lengkep tina syirik, aranjeunna henteu tiasa mendakan lawang sukur anu jembar.
Sedengkeun kanabian:
Kalayan janten anu gaduh ahlak Alloh sareng watek-watek saé, parantos mutuskeun kalayan ubudiyah yén tujuan kamanusaan sareng pancén manusa téh uninga henteu mampuhna sarta ngungsi kana kakawasaan Alloh, ningali lemahna sarta ngandelkeun kakuatan Alloh, ningali fakirna sarta percanten kana rohmat Alloh, ningali kabutuhanana sarta nyuhunkeun pitulung tina kabeungharan Alloh, ningali kalepatanana sarta istighfar ka pangampura Alloh, ningali kakuranganana sarta janten nu tasbih kana kasampurnaan Alloh. Tah ku sabab filsafat anu henteu taat kana agama nyasar ku cara sapertos kitu, anâ nyandak kadalina dina panangan sorangan sarta lumpat kana unggal rupa kasasaran. Tah dina sirah anâ dina jihat ieu tumuwuh hiji tangkal zaqqum, sarta ngaliput langkung ti satengah alam kamanusaan. Tah buah-buah anu dipasihkeun ku tangkal éta dina dahan daya syahwat sato kana paningal manusa téh berhala sareng ilah. Sabab dina dasar filsafat, kakuatan dianggap saé. Malah “Putusan milik anu unggul” téh hiji dasarna. Éta nyarios: “Dina anu meunang aya hiji kakuatan. Dina kakuatan aya hak.” {Catetan handap: Dasar kanabian nyarios “Kakuatan aya dina hak, hak henteu aya dina kakuatan”, megatkeun zalim sarta ngajamin kaadilan.} Éta sacara maknawi muji zalim, ngadorong jalma-jalma zalim, sarta ngarahkeun para pangawasa telenges kana pangakuan kailahian. Ogé ku ngajantenkeun kaéndahan dina karya sareng éndahna ukiran kagungan karya sareng ukiran, sarta henteu ngahubungkeun kana tajalli kaéndahan Gusti Shâni' sareng Gusti Naqqâsy anu leupas tina matéri tur suci, éta nyarios “Sabaraha éndahna” ngagentos “Sabaraha éndahna didamel”. Éta ngajantenkeun ibarat hiji berhala anu pantes disembah. Ogé ku mikaresep hiji kaéndahan anu palsu, ngajual diri, pamer, sareng ria, anu dijual ka sadayana, éta muji jalma-jalma ria, sarta ngajantenkeun anu ibarat berhala janten nu nyembah para panyembahna. {Catetan handap: Hartina, anu ibarat berhala éta némbongkeun hiji kaayaan sapertos ibadah, kalayan pamer anu ria, supados katingal pikaresepeun pikeun kahayang para panyembahna sarta ngahontal perhatianana.} Dina dahan daya ambek tangkal éta, éta numuwuhkeun buah Nimrud, Fir'aun, sareng Syaddad alit sareng agung dina sirah manusa anu henteu mampuh. Dina dahan daya akal, éta masihan buah sapertos dahriyyah, materialis, sareng naturalis kana uteuk alam kamanusaan; ngarecah uteuk manusa kana sarébu bagian. Ayeuna, pikeun nyaangan hakékat ieu, urang nyebatkeun tilu atanapi opat conto minangka conto tina rébuan pangbandingan hasil-hasil anu lahir tina dasar-dasar ruksak jalan filsafat sareng hasil-hasil anu lahir tina dasar-dasar leres runtuyan kanabian. Upamana: Di mana dasar tina hasil-hasil aturan kanabian dina kahirupan pribadi, ku aturan ﺗَﺨَﻠَّﻘُﻮﺍ بِاَخْلَاقِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ, “Janten anu gaduh ahlak Alloh, ngadeuheus ka Alloh kalayan handap asor, uninga henteu mampuh, fakir, sareng kalepatan anjeun, sarta janten abdi di lawang-Na”? Di mana dasar filsafat anu ngajual diri, ku aturan yén nyarupaan Wâjibul Wujûd téh tujuan kasampurnaan manusa, “Usahakeun nyarupaan Wâjibul Wujûd”? Leres, di mana hakékat manusa anu diulen ku henteu mampuh, lemah, fakir, sareng kabutuhan anu henteu aya tungtungna? Di mana hakékat Wâjibul Wujûd anu henteu aya tungtung kakawasaan, kakuatan, kabeungharan, sareng henteu peryogi-Na?..
Conto Kadua:
Di mana dasar silih bantosan, hukum sipat béréhan, sareng aturan ngamulyakeun, anu janten hasil aturan kanabian dina kahirupan masarakat, anu ngajantenkeun ti panonpoé sareng bulan dugi ka tutuwuhan buru-buru ngabantosan sasatoan, sasatoan ngabantosan manusa, malah zarah kadaharan ngabantosan sareng nulungan sél awak? Di mana dasar paséa tina dasar-dasar filsafat dina kahirupan masarakat, anu ngan lahir tina salah ngagunakeun fitrah ku sawatara manusa zalim tur kawas sato buas, sareng sasatoan liar? Leres, aranjeunna parantos nampi dasar paséa salaku anu sakitu dasar tur ngawengku sadayana, nepi ka mutuskeun kalayan bodo “Hirup téh hiji paséa.”
Conto Katilu:
Di mana dasar tauhid tina hasil-hasil luhur sareng dasar anu luhur ajénna kanabian ngeunaan tauhid Alloh, ﺍَﻟْﻮَﺍﺣِﺪُ لَا ﻳَﺼْﺪُﺭُ اِلَّا ﻋَﻦِ ﺍﻟْﻮَﺍﺣِﺪِ nyaéta “Unggal anu ngagaduhan hiji katunggalan bakal kaluar ngan tina Hiji. Ku sabab dina unggal perkara sareng sakumna perkara aya hiji katunggalan, hartina éta ciptaan hiji Zat”? Di mana dasar tina kapercayaan filsafat baheula anu kacampur syirik sareng ngalakukeun kasasaran, ﺍَﻟْﻮَﺍﺣِﺪُ لَا ﻳَﺼْﺪُﺭُ ﻋَﻨْﻪُ اِلَّا ﺍﻟْﻮَﺍﺣِﺪُ, “Tina Hiji kaluar hiji”, nyaéta “Tina hiji Zat, sacara langsung ngan hiji tiasa kaluar. Perkara-perkara anu sanés kaluar tina Mantenna ku sarana-sarana”, anu ku némbongkeun Gusti Ghanî Mutlak sareng Gusti Qadîr Mutlak peryogi sarana anu henteu mampuh, masihan hiji rupa pamiluan babarengan dina rububiyah ka sakumna sabab sareng sarana, masihan hiji mahluk ku nami “akal kahiji” ka Gusti Khâliq Dzul-Jalâl, sarta saolah-olah ngabagi kagungan-Na anu sanés ka sabab sareng sarana, muka jalan kana syirik anu agung? Upami ahli isyraq anu janten golongan luhur ahli hikmah kaliru sapertos kitu, anjeun tiasa ngabandingkeun sabaraha kaliruna golongan-golongan handapna sapertos materialis sareng naturalis.
Conto Kaopat:
Ku rusiah ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻲْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪, di mana kaidah hikmah anu murni hakékat tina kaidah kanabian anu pinuh hikmah: "Upami hasil sareng hikmah unggal barang, unggal mahluk hirup, anu patali sareng dirina ngan hiji, hasil anu patali sareng Nu Nyiptakeunana sareng hikmah anu nyanghareup ka Gusti Fâthir aya rébuan. Unggal barang, malah hiji buah, ngagaduhan hikmah sareng hasil saloba buah dina hiji tangkal"? Di mana kaidah hikmah palsu filsafat anu henteu ngagaduhan hikmah, anu ningali dina hal anu kacida henteu aya hartina sareng sia-sia, sarupa masangkeun hiji buah sareng hiji hasil saukuran siki sasawi kana tangkal anu sagedé gunung, ku nyarios: "Hasil unggal mahluk hirup nyanghareup ka dirina atanapi patali sareng mangpaat manusa"? Ku sabab hakékat ieu parantos dipintonkeun sakadar dina Hakékat Kasapuluh tina Kalimah Kasapuluh, urang nyinggetkeun di dieu. Anjeun tiasa ngabandingkeun rébuan conto sareng opat conto ieu. Urang parantos nunjukkeun sawaréh dina risalah anu namina "Lemaat". Tina dadasar filsafat anu ruksak sareng hasilna anu matak pikasieuneun ieu, nyaéta: Para jenius sapertos Ibnu Sina sareng Farabi, ti kalangan ahli hikmah Islam, kagum ku cahya mancorong lahiriahna, katipu ku éta jalan sarta asup kana éta jalan, sahingga ngan tiasa ngahontal darajat hiji mukmin biasa. Malah, hiji Hujjatul-Islam sapertos Imam Ghazali henteu maparin éta darajat ka aranjeunna. Kitu deui imam-imam Mu'tazilah, anu kaasup ulama jembar élmu di kalangan ahli kalam, kagum ku paésan lahiriahna sarta sacara enya-enya patali sareng éta jalan, lajeng ngajantenkeun akal minangka hakim, sahingga ngan tiasa naék ka darajat hiji mukmin anu fasik sareng ahli bid'ah. Kitu deui jalma-jalma sapertos Abul-'Ala al-Ma'arri anu kasohor ku paningalna anu salawasna ningali goréng, sareng Umar Khayyam anu dicirian ku ceurikna sarupa yatim, ti kalangan sastrawan Islam anu kasohor, lantaran ngaraosan kasenangan éta jalan anu ngusap-ngusap nafsu ammarah, nampi hiji tabokan hinaan sareng takfir ti ahli hakékat sareng kasampurnaan. Aranjeunna nampi tabokan pangajaran anu teges: "Aranjeun ngalakukeun perkara anu henteu sopan, asup kana zindik, sarta ngadidik para zindik." Kitu deui tina dadasar jalan filsafat anu ruksak: sanaos anâ dina zatna ngagaduhan sipat anu lemah kawas hawa, lantaran filsafat ningalina dina harti anu nuduhkeun dirina sorangan, ku paningalna anu mawa cilaka, anâ anu kawas uap téh saolah-olah janten cair. Lajeng, lantaran kabiasaan sareng teuleum kana perkara matéri, saolah-olah janten padet. Salajengna, ku lalawora sareng ingkar, rasa diri éta janten beku. Ku doraka, janten kiruh sareng leungit kabeninganana. Tuluy beuki kandel sarta ngelek nu bogana. Ngagedéan ku pamikiran umat manusa. Tuluy ngabandingkeun manusa séjén, malah sagala sabab, sareng dirina sareng nafsuna, sarta maparin sipat fir'aun ka masing-masing, sanaos aranjeunna henteu nampi sareng ngabébaskeun dirina tina éta. Dina waktos éta, anâ nyanghareupan paréntah Gusti Khâliq Dzul-Jalâl dina kaayaan ngalawan. Nyarios ﻣَﻦْ ﻳُﺤْﻴِﻰ ﺍﻟْﻌِﻈَﺎﻡَ ﻭَ ﻫِﻰَ ﺭَﻣ۪ﻴﻢٌ. Kawas nangtang, nuduh Gusti Qadîr Mutlak henteu mampuh. Malah campur kana sipat-sipat Gusti Khâliq Dzul-Jalâl. Anu henteu cocog sareng kahayangna sareng anu henteu dipikaresep ku sipat fir'aun nafsu ammarahna, ditolak, dipungkir atanapi hartina dirobih. Di antarana: Hiji golongan ahli filsafat nyebat Alloh "anu ku zat-Na sorangan moal tiasa henteu nyiptakeun", sarta mungkir pilihan-Na; ngabohongkeun kasaksian alam raya anu henteu aya tungtungna, anu ngabuktikeun pilihan-Na. Duh, Subhanalloh! Sanaos dina alam raya ieu sakabéh mahluk, ti zarah dugi ka panonpoé, ku wangunna anu tangtu, aturanana, hikmahna sareng ukuranana, nuduhkeun pilihan Gusti Nu Nyiptakeun, panon filsafat anu lolong ieu henteu ningali. Kitu deui sawaréh ahli filsafat, ku nyarios "Élmu Alloh henteu patali sareng perkara-perkara rinci", mungkir lingkup élmu Alloh anu agung sarta nolak kasaksian anu leres ti sakabéh mahluk. Kitu deui filsafat maparin pangaruh ka sabab-sabab sarta masrahkeun nyiptakeun kana panangan tabiat. Sakumaha parantos dibuktikeun sacara pasti dina Kalimah Kadua Puluh Dua, filsafat henteu ningali cap anu mancorong dina unggal barang, anu husus kanggo Gusti Khâliq nu nyiptakeun sadaya barang. Éta masihan kadudukan minangka sumber ka tabiat anu lemah, kaku, henteu sadar, lolong, sarta dua leungeunna aya dina leungeun dua anu lolong, nyaéta kabeneran sareng kakuatan, sarta nyanggakeun ka tabiat sawaréh mahluk, anu ngébréhkeun rébuan hikmah luhur sareng masing-masing sapertos serat Gusti Shamad. Kitu deui, sakumaha dibuktikeun dina Kalimah Kasapuluh, aranjeunna henteu mendakan lawang hudang deui sareng aherat anu dituduhkeun ku Alloh kalayan sakabéh Asma-Na, ku alam raya kalayan sakabéh hakékatna, ku runtuyan kanabian kalayan sakabéh panetepan bebeneranana, sareng ku kitab-kitab samawi kalayan sakabéh ayatna. Aranjeunna mungkir hudang deui sarta nyanggakeun sipat tanpa awal ka roh-roh. Anjeun tiasa ngabandingkeun perkara séjénna sareng tahayul-tahayul ieu. Leres, sétan-sétan saolah-olah ngangkat akal ahli filsafat anu henteu gaduh agama ka awang-awang, ku pamatuk sareng cakar anâ, lajeng ngalungkeun sareng nyebarkeunana ka lebak-lebak kasasaran. Dina alam leutik anâ téh salah sahiji tagut, sapertos tabiat dina alam ageung. ﻓَﻤَﻦْ ﻳَﻜْﻔُﺮْ ﺑِﺎﻟﻄَّﺎﻏُﻮﺕِ ﻭَﻳُﺆْﻣِﻦْ ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ ﻓَﻘَﺪِ ﺍﺳْﺘَﻤْﺴَﻚَ ﺑِﺎﻟْﻌُﺮْﻭَﺓِ ﺍﻟْﻮُﺛْﻘٰﻰ لَا ﺍﻧْﻔِﺼَﺎﻡَ ﻟَﻬَﺎ ﻭَﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺳَﻤ۪ﻴﻊٌ ﻋَﻠ۪ﻴﻢٌ Pantes di dieu disebatkeun harti hiji kajadian dina alam misal, anu ku sim kuring ditulis dina Lemaat dina wangun lalampahan khayal anu satengah sajak, anu bakal nyaangan hakékat tadi. Kieu: Dalapan taun sateuacan nyusun risalah ieu, di Istanbul, dina Ramadhan mulya, nalika Said Baheula anu patali sareng jalan filsafat bakal robih janten Said Anyar, sim kuring nuju mikiran tilu jalan anu dituduhkeun ku ﺻِﺮَﺍﻁَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ ﻏَﻴْﺮِ ﺍﻟْﻤَﻐْﻀُﻮﺏِ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ ﻭَ لَا ﺍﻟﻀَّٓﺎﻟّ۪ﻴﻦَ dina ahir Fatihah mulya. Dina waktos éta sim kuring ningali hiji kajadian khayal, hiji kajadian alam misal, hiji kajadian sarupa impian, kieu: Sim kuring ningali diri aya di hiji gurun anu kacida ageungna. Sakabéh beungeut bumi katutupan ku lapisan méga anu poék, nyusahkeun sareng matak sesek. Henteu aya angin ngahiliwir, henteu aya cahya, henteu aya cai kahirupan. Henteu aya hiji ogé. Sim kuring nyangka yén unggal sisi pinuh ku sato galak sareng mahluk anu ngabahayakeun sareng pikasieuneun. Muncul dina manah sim kuring: "Di sisi séjén bumi ieu aya cahya, angin ngahiliwir sareng cai kahirupan. Kedah meuntas ka ditu." Sim kuring ningali yén diri didorong tanpa milih. Sim kuring diasupkeun kana guha sarupa torowongan di jero bumi. Sim kuring teras ngalalana di jero bumi. Katingal yén seueur jalma parantos ngalangkungan jalan di handapeun bumi éta sateuacan sim kuring. Aranjeunna kasesek sarta nyangsang di unggal sisi. Sim kuring ningali tapak suku aranjeunna. Sawaréh kadangu sorana salila sababaraha waktos. Lajeng sorana pegat. Hé réréncangan anu ngiring lalampahan khayal sim kuring kalayan khayal anjeun! Bumi éta nyaéta tabiat sareng filsafat tabiat. Torowongan nyaéta jalan anu dibuka ku ahli filsafat pikeun muka jalan ka hakékat kalayan pamikiranana. Tapak suku anu ku sim kuring ditingali nyaéta tapak jalma kasohor sapertos Plato sareng Aristoteles {(Catetan handap): Upami anjeun nyarios: "Saha anjeun, wani maju nyanghareupan jalma-jalma kasohor ieu? Anjeun kawas laleur, nanging ngaganggu hiberna heulang?" Sim kuring ngawaler: "Salami sim kuring ngagaduhan guru azali sapertos Al-Qur'an, dina jalan hakékat sareng makrifat sim kuring henteu kedah ngahargaan heulang-heulang anu murid filsafat pinuh kasasaran sareng akal pinuh sangkaan éta, sanaos ngan saukuran jangjang laleur. Sakumaha handapna sim kuring dibandingkeun aranjeunna, guru aranjeunna ogé sarébu kali langkung handap ti guru sim kuring. Ku bantosan guru sim kuring, matéri anu ngalelepkeun aranjeunna henteu tiasa ngabaseuhan suku sim kuring ogé. Leres, hiji prajurit alit ti raja ageung, anu nyangking hukum sareng paréntah rajana, tiasa ngalaksanakeun padamelan anu langkung ageung ti panglima ageung hiji raja alit."} Sora anu ku sim kuring kadangu nyaéta sora jenius sapertos Ibnu Sina sareng Farabi. Leres, sim kuring ningali sababaraha ucapan sareng kaidah Ibnu Sina di sababaraha tempat. Lajeng pegat pisan. Anjeunna henteu tiasa langkung maju. Hartina anjeunna parantos tilelep. Kumaha ogé, pikeun ngabébaskeun anjeun tina rasa panasaran, sim kuring parantos némbongkeun hiji juru hakékat di handapeun khayal. Ayeuna sim kuring mulih kana lalampahan sim kuring. Nalika teras angkat, sim kuring ningali yén dua barang dipasrahkeun kana panangan sim kuring. Anu hiji nyaéta lampu listrik, anu ngusir poékna tabiat di handapeun bumi éta. Anu hiji deui nyaéta pakakas, anu ngarecah batu-batu kacida ageungna sareng batu sagedé gunung, sarta muka jalan kanggo sim kuring. Kadangu dina ceuli sim kuring: "Lampu listrik sareng pakakas ieu dipasrahkeun ka anjeun ti khazanah Al-Qur'an." Kumaha ogé, sim kuring angkat kitu salila lami. Katingal yén sim kuring parantos kaluar ka sisi séjén. Dina usum semi anu kacida éndahna, sim kuring ningali panonpoé tanpa méga, angin ngahiliwir anu ngahuripkeun roh, cai nikmat anu ngandung kahirupan, sareng hiji alam anu unggal sisina pinuh kabungahan. Sim kuring ngucapkeun Alhamdulillah. Lajeng sim kuring ningali yén diri henteu ngawasa diri sorangan. Aya anu keur nguji sim kuring. Sim kuring ningali diri deui dina kaayaan baheula, di gurun anu kacida ageungna éta, di handapeun méga anu matak sesek. Hiji pangdorong nungtun sim kuring dina jalan séjén deui. Waktos ieu sim kuring angkat pikeun ngalangkungan beungeut bumi kalayan lalampahan sareng ngumbara, teras meuntas ka sisi séjén, henteu di handapeun bumi. Dina lalampahan éta sim kuring ningali perkara-perkara ahéng sareng anéh anu henteu tiasa dicaritakeun. Laut bendu ka sim kuring, angin ribut ngancam sim kuring, unggal barang nimbulkeun kasusah kanggo sim kuring. Nanging, ku sarana lalampahan anu dipasrahkeun deui ka sim kuring ti Al-Qur'an, sim kuring ngaliwat sareng ngéléhkeunana. Beuki maju, sim kuring ningali layon para pangumbara di unggal sisi. Anu ngaréngsékeun éta lalampahan ngan hiji tina sarébu. Kumaha ogé... Sim kuring leupas tina méga éta, meuntas ka sisi séjén bumi sarta tepang sareng panonpoé anu éndah. Bari ngarénghap angin ngahiliwir anu ngahuripkeun roh, sim kuring ngucapkeun Alhamdulillah. Sim kuring mimiti ningali alam anu kawas sawarga éta. Lajeng sim kuring ningali yén aya anu henteu ngantep sim kuring tetep di dinya. Kawas rék némbongkeun jalan séjén, anjeunna sakedapan mawa sim kuring deui ka gurun anu pikasieuneun éta. Katingal sababaraha barang dina rupa-rupa wangun anu turun ti luhur, sapertos lift; aya anu kawas kapal hiber, aya anu kawas mobil, aya anu kawas karanjang. Numutkeun kakuatan sareng kamampuh, upami luncat kana éta, jalma ditarik ka luhur. Sim kuring ogé ngaluncat kana salah sahijina. Katingal yén dina hiji menit sim kuring diangkat ka luhur méga. Sim kuring naék ka luhur gunung-gunung héjo anu kacida éndahna sareng dihias. Lapisan méga éta henteu dugi ka satengah gunung. Angin ngahiliwir anu panglemesna, cai anu pangnikmatna sareng cahya anu pangpikaresepeunna katingal di unggal sisi. Sim kuring ningali tempat-tempat anu pinuh cahya sarupa lift éta aya di unggal sisi. Malah sim kuring parantos ningalina dina dua lalampahan sim kuring sareng di sisi séjén bumi, nanging henteu ngartos. Ayeuna sim kuring ngartos yén éta téh tajalli ayat-ayat Al-Qur'an Al-Hakîm. Jalan kahiji anu dituduhkeun ku ﻭَ لَا ﺍﻟﻀَّٓﺎﻟّ۪ﻴﻦَ nyaéta jalan jalma anu nyangsang dina tabiat sareng anu ngagem pamikiran kaum naturalis. Anjeun parantos ngaraos sabaraha seueur kasusah dina éta jalan pikeun meuntas ka hakékat sareng cahya. Jalan kadua anu dituduhkeun ku ﻏَﻴْﺮِ ﺍﻟْﻤَﻐْﻀُﻮﺏِ nyaéta jalan jalma anu nyembah sabab, anu masrahkeun nyiptakeun sareng pangaruh ka sarana, anu sapertos ahli hikmah Peripatetik, muka jalan ka hakékat sagala hakékat sareng makrifat ka Gusti Wâjibul Wujûd, ngan kalayan akal sareng pamikiran. ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ Jalan katilu anu dituduhkeun ku éta nyaéta jalan lega pinuh cahya ahli Al-Qur'an, anu kaasup ahli jalan lempeng. Éta jalan samawi, rohmani sareng pinuh cahya, anu pangpondokna, pangmerenahna, pangsalametna sarta kabuka pikeun sadayana.
--