Telvihat-ı Tis'a

(Bagéan kasalapan tina Mektup Kadua Puluh Salapan)

ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ اَلَٓا ﺍِﻥَّ ﺍَﻭْﻟِﻴَٓﺎﺀَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ لَا ﺧَﻮْﻑٌ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ وَلَاهُمْ ﻳَﺤْﺰَﻧُﻮﻥَ

[Bagéan ieu ngeunaan jalan-jalan kawalian, sareng mangrupa "Salapan Isyarat".]

ISYARAT KAHIJI: Dina nami "tasawuf", "tarekat", "kawalian" sareng "lalampahan rohani", aya hiji hakékat nu suci, amis, pinuh cahya, bingah sareng rohani. Para ahli tahqiq ti jalma-jalma nu ngagaduhan rasa sareng kasyaf parantos nyerat rébuan jilid buku nu ngembarkeun, ngajarkeun sareng ngagambarkeun éta hakékat suci; sareng parantos nyarioskeun éta hakékat ka umat sareng ka abdi sadaya. ﺟَﺰَﺍﻫُﻢُ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺧَﻴْﺮًﺍ ﻛَﺜ۪ﻴﺮًﺍ Dumasar kana sababaraha kapaksaan waktos ieu, abdi sadaya bakal nunjukkeun sababaraha pancaranana, nu sapertos sababaraha tétés tina laut nu ngawengku éta. Patarosan: Naon tarekat? Waleran: Tujuan tarekat nyaéta makrifat sareng mekarkeun hakékat-hakékat iman; salaku hasil lalampahan rohani ku suku haté, dina kalangkang sareng iuh mi'raj Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ, janten wadah hakékat-hakékat iman sareng Al-Qur'an dina rasa, kaayaan sareng dina hiji tingkat nyaksian langsung. Kalayan nami "tarekat" sareng "tasawuf", ieu hiji rusiah manusa nu luhur sareng hiji kasampurnaan manusa. Leres, ku margi manusa mangrupa hiji daptar eusi nu nyakup sadaya dina jagat raya ieu, haté manusa sapertos peta batin rébuan alam. Leres, sakumaha élmu-élmu manusa nu teu aya watesna nunjukkeun yén uteuk dina mastaka manusa mangrupa hiji jinis puseur batin jagat raya, lir puseur nu disebut sentral tina telegraf tanpa kabel sareng telepon nu teu aya watesna; jutaan buku nu pinuh cahya, nu diserat ku para wali nu teu tiasa diwates sareng diitung, ogé nunjukkeun yén haté dina sipat dasar manusa mangrupa wadah tajalli, puseur sareng siki hakékat-hakékat jagat raya nu teu aya watesna. Tah, ku margi haté sareng uteuk manusa aya dina kalungguhan puseur ieu; dina kaayaan siki, éta ngawengku pakakas hiji tangkal nu agung, sareng alat-alat sareng roda-roda hiji mesin nu langgeng, patali sareng aherat, sareng megah disimpen di jerona. Tangtos sareng pasti, Gusti Fâthir éta haté parantos ngersakeun supados éta haté dianggé, dipindahkeun tina kaayaan poténsial kana kaayaan leres-leres jalan, mekar sareng gerak, dugi ka Mantenna ngadamelna sapertos kitu. Ku margi Mantenna parantos ngersakeun, tangtos éta haté ogé bakal damel sapertos akal. Sareng sarana pangagungna pikeun ngajantenkeun haté damel nyaéta, dina darajat-darajat kawalian, zikir ka Alloh sareng nuju kana hakékat-hakékat iman dina jalan tarekat. ISYARAT KADUA: Konci-konci sareng sarana ieu lalampahan haté sareng gerakan rohani nyaéta zikir ka Alloh sareng tafakur. Kaunggulan ieu zikir sareng pikiran teu tiasa béak ku diitung. Sajaba mangpaat-mangpaat aherat sareng kasampurnaan manusa nu teu aya watesna, ngan hiji mangpaat alit nu patali sareng hirup dunya nu ribut ieu nyaéta: Unggal manusa, kanggo salamet dina hiji tingkat tina ributna hirup sareng beban-beuratna sareng tiasa ngambekan, tangtos palay hiji panglipur, milari hiji rasa nikmat sareng milari kaakraban nu bakal nyingkirkeun rasa asing. Pasamoan-pasamoan nu akrab salaku hasil peradaban manusa, masihan samentawis ka hiji dua tina sapuluh jalma, hiji kaakraban, hubungan anu raket sareng panglipur, malah kalayan lalawora sareng lir nu mabok. Nanging dalapan puluh persén boh hirup nyalira di gunung-gunung sareng lebak-lebak, boh kasusah pangupa jiwa nuntun aranjeunna ka juru-juru nu jauh, atanapi lantaran sarana-sarana nu ngajantenkeun mikirkeun aherat, sapertos musibah sareng kasepuhan, aranjeunna teu kénging kaakraban nu sumping tina jamaah manusa. Kaayaan éta teu masihan kaakraban sareng teu ngalipur aranjeunna. Tah, panglipur sajati, kaakraban nu daria sareng rasa nikmat nu amis kanggo jalma-jalma sapertos kitu, nyaéta ngajantenkeun haté damel ngalangkungan zikir sareng pikiran, nuju kana haténa di juru-juru nu jauh éta, di gunung-gunung nu asing sareng lebak-lebak nu susah éta, ngucapkeun "Alloh!" sareng akrab sareng haténa. Ku éta kaakraban, anjeunna ngémutan barang-barang nu ningali ka anjeunna kalayan asing di sabudeureunana, dina kaayaan mesem kalayan akrab, sareng nyarios, "Sakumaha abdi-abdi Gusti Khâliq abdi, Nu abdi émut, aya di sagala arah sareng teu aya watesna, di tempat abdi nu asing ieu ogé seueur. Abdi teu nyalira, ngarasa asing teu aya hartina". Ku cara éta, anjeunna kénging rasa nikmat nu akrab tina hirup nu pinuh iman. Anjeunna ngartos hartos kabagjaan hirup sareng sukur ka Alloh. ISYARAT KATILU: Kawalian mangrupa hujah karosulan; tarekat mangrupa bukti syariat. Margi kawalian ningali sareng ngabenerkeun hakékat-hakékat iman nu ditepikeun ku karosulan, dina darajat kayakinan ku paningal, kalayan hiji cara nyaksian langsung ku haté sareng rasa rohani. Pangbeneranana mangrupa hiji hujah nu pasti pikeun kaleresan karosulan. Kalayan rasa tarekat, kasyafna, mangpaat sareng pancaran nu dicandak tina éta, tarekat mangrupa hiji bukti nu mancorong yén hakékat hukum-hukum nu diajarkeun ku syariat téh leres sareng sumping ti Gusti Haqq. Leres, sakumaha kawalian sareng tarekat mangrupa hujah sareng dalil karosulan sareng syariat; kitu deui, éta mangrupa hiji rusiah kasampurnaan sareng sumber cahya Islam, sareng hiji tambang kamajuan sareng hiji sumber berkah pikeun manusa ku rusiah Islam. Tah, sanajan rusiah nu agung ieu sakitu pentingna, sababaraha golongan nu sasat parantos nuju kana nyangkal éta. Aranjeunna parantos nyababkeun nu sanés teu kénging cahya-cahya nu teu kénging ku aranjeunna sorangan. Nu pangmatak kaduhungna nyaéta: Sabagéan ulama lahiriah Ahlus Sunnah wal Jamaah sareng sabagéan jalma-jalma lalawora ti ahli pulitik nu ngiring Ahlus Sunnah wal Jamaah, nganggo salaku alesan sababaraha panyalahgunaan sareng sababaraha kalepatan nu ditingali di antawis jalma-jalma nu ngiring tarekat, sareng damel kanggo nutup, malah ngancurkeun éta gudang harta pangagungna, sareng ngagaringkeun sumber kautsar nu ngabagi hiji jinis cai kahirupan éta. Padahal, di antawis barang-barang, sakedik barang, jalan sareng cara nu teu ngagaduhan kakurangan sareng nu saé dina unggal jihat. Dina kaayaan mana ogé, bakal aya sababaraha kakurangan sareng panyalahgunaan. Margi lamun nu teu pantes lebet kana hiji padamelan, tangtos aranjeunna nyalahgunakeun. Nanging Gusti, di aherat, némbongkeun kaadilan Mantenna salaku Rabb kalayan papagon itungan amal, ku timbangan kasaéan sareng kagoréngan. Nyaéta, lamun kasaéan langkung unggul sareng langkung beurat, Mantenna maparin ganjaran sareng nampi; lamun kagoréngan langkung unggul, Mantenna ngahukum sareng nolak. Timbangan kasaéan sareng kagoréngan teu ningali jumlahna, nanging ningali ajénna. Sakapeung hiji kasaéan langkung unggul tina sarébu kagoréngan sareng ngajantenkeun dihampura. Ku margi kaadilan Ilahi mutuskeun sapertos kitu sareng hakékat ogé nganggap éta leres, dalil yén kasaéan tarekat, nyaéta tarekat dina wewengkon sunnah nu mulya, pasti langkung unggul tina kagorénganana, nyaéta jalma-jalma nu ngiring tarekat ngajaga imanna nalika serangan jalma-jalma nu sasat. Hiji jalma biasa nu ihlas ngiring tarekat, langkung ngajaga dirina tibatan hiji ahli élmu nu ngan dina rupa sareng lahiriah. Ku rasa tarekat éta sareng dina jihat kanyaah ka para wali, anjeunna nyalametkeun imanna. Anjeunna janten fasik ku dosa-dosa ageung, nanging teu janten kafir; teu gampang diasupkeun kana zindiq. Teu aya hiji kakuatan ogé nu tiasa ngaruntuhkeun dina paningalna, hiji silsilah para syekh nu ditampi ku anjeunna minangka quthub, kalayan kanyaah nu kuat sareng kayakinan nu kukuh. Ku margi teu tiasa diruntuhkeun, anjeunna teu tiasa megatkeun kapercayaanana ka aranjeunna. Lamun kapercayaanana ka aranjeunna teu pegat, anjeunna teu tiasa lebet kana zindiq. Pikeun nu teu ngagaduhan bagéan dina tarekat sareng haténa teu gerak, sanajan anjeunna hiji alim ahli tahkik, janten hésé ngajaga dirina kalayan lengkep ngalawan tipu daya jalma-jalma zindiq ayeuna. Aya hiji perkara deui: Tarekat teu tiasa dihukum ku kagoréngan sababaraha jalan nu parantos ngagaduhan wangun di luar wewengkon takwa, malah di luar wewengkon Islam, sareng nu sacara teu hak masang nami tarekat kana dirina. Sajaba tina seueur hasil tarekat nu penting sareng luhur dina agama, aherat sareng rohani; sakumaha tarekat mangrupa sarana nu pangkahijina, pangpangaruhna sareng pangsumangetna pikeun mekarkeun sareng ngalegaan duduluran, nu mangrupa beungkeutan suci di dunya Islam, éta ogé mangrupa salah sahiji tina tilu bénténg Islam nu penting sareng teu oyag, ngalawan serangan-serangan pikasieuneun dunya kufur sareng pulitik Kristen pikeun mareuman cahya Islam. Nu ngajantenkeun Istanbul, nu mangrupa puseur kakhalifahan, tetep dijaga salami lima ratus lima puluh taun payuneun sakabéh dunya Kristen, nyaéta cahya-cahya tauhid nu muncar di lima ratus tempat di Istanbul; sareng hiji titik pananggeuhan penting jalma-jalma nu iman dina puseur Islam éta, nyaéta kakuatan iman sareng sumanget nu ngagolak jalma-jalma nu ngucapkeun "Alloh, Alloh!" dina tempat-tempat tarekat di tukangeun masjid-masjid ageung éta, kalayan kanyaah rohani nu sumping tina makrifat Ilahi. Tah, hé nu teu ngagaduhan akal nu mamérkeun sumanget ngabéla bangsa sareng nu pura-pura mikanyaah bangsa! Sebatkeun, kagoréngan tarekat nu mana nu bakal ngaruntuhkeun kasaéanana ieu dina hirup masarakat aranjeun? ISYARAT KAOPAT: Sanajan jalan kawalian kacida gampangna, éta kacida seueur kasusahna; sanajan kacida singgetna, éta kacida panjangna; sanajan kacida aya ajénna, éta kacida bahayana; sanajan kacida legana, éta kacida heureutna. Tah, ku margi rusiah-rusiah ieu, jalma-jalma nu ngalangkungan éta jalan sakapeung tilelep, sakapeung ragrag kana rugi, sareng sakapeung balik sareng nyasabkeun nu sanés tina jalan. Di antawisna: Dina tarekat aya dua jalan, dina ungkara "lalampahan dina diri" sareng "lalampahan dina alam luar". Jalan kahiji nyaéta jalan dina diri; dimimitian tina nafsu, nyalingkeun panonna ti luar, ningali ka haté, nerobos enaniyah, muka jalan tina haténa sareng mendakan hakékat. Lajeng lebet kana alam luar. Dina waktos éta anjeunna ningali alam luar pinuh cahya. Anjeunna geuwat ngabéréskeun éta lalampahan. Hakékat nu ditingali dina wewengkon dirina, ogé ditingali di dinya dina ukuran nu ageung. Seuseueurna tarekat nu rusiah ngiring jalan ieu. Dasarna nu pangpentingna nyaéta ngaruntuhkeun enaniyah, ninggalkeun hawa nafsu sareng maéhan nafsu. Jalan kadua dimimitian tina alam luar; ningali tajalli asma sareng sipat dina tempat-tempat némbonganana dina wewengkon agung éta, lajeng lebet kana wewengkon diri. Ku nyaksian cahya-cahya éta dina ukuran nu alit dina wewengkon haténa, anjeunna muka jalan nu pangcaketna di dinya. Anjeunna ningali yén haté mangrupa eunteung Gusti Shamad, sareng ngahontal tujuan nu dipilari. Tah, jalma-jalma nu ngalangkungan jalan kahiji, lamun teu hasil maéhan nafsu ammarah, teu ninggalkeun hawa nafsu sareng teu ngaruntuhkeun enaniyah, ragrag ti maqam sukur ka maqam ngagungkeun diri, sareng ragrag tina ngagungkeun diri kana gumedé. Lamun aya ogé tarikan nu sumping tina kanyaah sareng hiji jinis mabok nu sumping tina tarikan, ti anjeunna muncul pangakuan-pangakuan nu jauh ngalangkungan watesna, kalayan nami "syathahat". Anjeunna ngarugikeun dirina sareng ogé nyababkeun rugi ka nu sanés. Contona, sakumaha lamun hiji létnan gumedé ku rasa sareng kabingah kapanglimaan nu aya dina dirina, anjeunna nganggap dirina hiji marsekal. Anjeunna nyampurkeun wewengkonna nu kacida alitna sareng wewengkon nu nyakup sakabéhna éta. Sareng hiji panonpoé nu katingal dina eunteung alit, ku hiji jihat kasarupaan, nyababkeun pacampur sareng panonpoé nu tajallina katingal kalayan megah dina beungeut laut. Kitu deui, seueur para wali nu nganggap dirina langkung agung tibatan nu sakitu langkung agungna ti dirina, sapertos babandingan laleur sareng merak; sareng anjeunna ogé nyaksian sapertos kitu sareng nganggap dirina leres. Malah abdi parantos ningali: Hiji jalma nu ngan haténa hudang sareng ti jauh parantos ngaraos rusiah kawalian dina dirina, nganggap dirina quthub pangagungna sareng nyandak paripolah éta. Abdi nyarios: "Dulur abdi! Sakumaha hukum kakawasaan ngagaduhan tajalli nu juz'i sareng nu nyakup sakabéhna dina hiji cara, ti wewengkon perdana menteri dugi ka wewengkon kapala kacamatan; kitu deui, kawalian sareng quthubiyah ogé ngagaduhan rupa-rupa wewengkon sareng tajalli sapertos kitu. Unggal maqam ngagaduhan seueur kalangkang. Anjeun parantos ningali tajalli pangagungna quthubiyah, nu sapertos perdana menteri, dina wewengkon anjeun sorangan nu sapertos wewengkon hiji kapala; sareng parantos kabobodo. Nu anjeun tingali leres, nanging putusan anjeun salah. Pikeun hiji laleur, sawadah cai mangrupa laut nu alit". Insya Alloh, ku waleran abdi ieu, éta jalma parantos sadar sareng salamet tina éta bahaya. Sareng abdi parantos ningali seueur jalma nu nganggap dirina hiji jinis Mahdi sareng nyarios, "Abdi bakal janten Mahdi". Jalma-jalma ieu sanés tukang bohong sareng nu ngabobodo, nanging aranjeunna kabobodo. Aranjeunna nganggap naon nu ditingali minangka hakékat. Sakumaha tajalli asma-asma Ilahi ngagaduhan rupa-rupa tajalli ti wewengkon arsy pangagungna dugi ka hiji zarah, sareng jadi tempat némbongan asma-asma éta ogé bénten dina babandingan éta; kitu deui, darajat-darajat kawalian nu jadi tempat némbongan asma-asma, ogé bénten sapertos kitu. Sabab pangpentingna tina pacampur ieu nyaéta: Dina sababaraha maqam para wali, aya kakhususan tugas Mahdi, katingal hiji hubungan nu husus kanggo quthub pangagungna sareng aya hiji hubungan husus sareng Hazrat Khidir; ogé aya sababaraha maqam nu patali sareng sababaraha jalma kawentar. Malah éta maqam disebut "Maqam Khidir", "Maqam Uwais" sareng "Maqam Mahdi". Tah, dumasar kana ieu rusiah, nu lebet kana éta maqam, kana hiji conto juz'i tina éta maqam atanapi kana hiji kalangkangna, nganggap dirina jalma-jalma kawentar nu ngagaduhan hubungan husus sareng éta maqam. Anjeunna nganggap dirina Khidir, yakin dirina Mahdi atanapi ngabayangkeun dirina quthub pangagungna. Lamun teu ngagaduhan enaniyah nu nungtut kahayang kana kalungguhan, dina kaayaan éta anjeunna teu dihukum. Pangakuan-pangakuanana nu ngalangkungan wates dianggap syathahat. Panginten anjeunna teu nanggung tanggung jawab ku éta. Lamun enaniyahna nuju kana kahayang kana kalungguhan di tukangeun tabir, sareng anjeunna éléh ku enaniyah, ninggalkeun sukur sareng lebet kana ngagungkeun diri, tina ngagungkeun diri anjeunna laun-laun ragrag kana gumedé. Boh ragrag kana darajat gélo, atanapi nyimpang tina jalan hak. Margi anjeunna nganggap para wali nu agung sapertos dirina, sareng prasangka saéna ka aranjeunna ruksak. Margi sanajan nafsu sakitu gumedéna, dirina sorangan ngartos kakuranganana. Ku ngabandingkeun nu agung éta sareng dirina ogé, anjeunna nyangka aranjeunna ngagaduhan kakurangan. Malah kahormatanana ka para nabi ogé ngirangan. Tah, jalma-jalma nu kajiret dina kaayaan ieu kedah nyepeng timbangan syariat, ngajantenkeun papagon-papagon ulama usuluddin minangka ukuran dirina, sareng ngajantenkeun pangajaran para wali ahli tahkik sapertos Imam Ghazali sareng Imam Rabbani minangka pamingpin. Sareng salawasna nyangka nafsuna sorangan salah. Sareng teu maparin ka nafsu nanaon, sajaba kakurangan, kalemahan sareng fakir. Syathahat dina jalan ieu muncul tina kanyaah ka diri. Margi panon kanyaah teu ningali kakurangan. Lantaran kanyaah ka nafsuna, anjeunna nganggap nafsuna, nu sapertos sapotong kaca nu cacad sareng teu pantes, minangka permata sareng inten. Hiji kalepatan nu pangbahayana dina jinis ieu nyaéta, aranjeunna ngabayangkeun makna-makna juz'i nu sumping kana haténa dina cara ilham minangka "kalam Alloh" sareng nyebatna ayat. Ku éta, kajantenan hiji teu ngahormat kana darajat wahyu nu luhur sareng pangsucina. Leres, ti ilham lebah sareng sasatoan, dugi ka ilham jalma-jalma biasa sareng jalma-jalma husus manusa; sareng ti ilham malaikat biasa, dugi ka ilham malaikat karubiyun nu husus; sakabéh ilham mangrupa hiji jinis kecap Gusti Rabb. Nanging nurutkeun kamampuh wadah tajalli sareng maqam, kalam Gusti Rabb téh tajalli-tajalli pangandika Gusti Rabb nu bénten-bénten, nu mancorong dina tujuh puluh rébu tabir. Ari maparin ka ilham-ilham sapertos kitu, nami "ayat", nu mangrupa nami husus kanggo wahyu, nami husus kalam Alloh sareng bagéan-bagéan Al-Qur'an nu mangrupa conto nyata pangécésna, téh kalepatan murni. Sakumaha parantos dijelaskeun sareng dibuktikeun dina Kalimah Kadua Welas, Kadua Puluh Lima sareng Katilu Puluh Hiji, sakumaha babandingan conto panonpoé nu alit, reup-reupan sareng katutupan, nu katingal dina eunteung nu diwarnaan dina leungeun abdi sadaya, sareng panonpoé di langit; kitu deui, ilham dina haté jalma-jalma nu ngaku éta, babandinganana sareng ayat-ayat panonpoé Al-Qur'an, nu langsung mangrupa kalam Ilahi, aya dina darajat éta. Leres, lamun disarioskeun yén conto-conto panonpoé nu katingal dina unggal eunteung téh milik panonpoé sareng patali sareng éta, éta leres; nanging bumi teu dipasang kana eunteung panonpoé-panonpoé alit éta sareng teu dibeungkeut ku daya tarikna! ISYARAT KALIMA: Wahdatus syuhud dina nami "wahdatul wujud", nu mangrupa hiji jalan tarekat nu kacida pentingna; nyaéta ngawateskeun paningal kana aya Gusti Wâjibul Wujûd, sareng ningali sadaya nu aya nu sanés sakitu lemah sareng sapertos kalangkangna dibandingkeun sareng aya Gusti Wâjibul Wujûd, dugi ka mutuskeun yén éta teu pantes ngagaduhan nami aya. Ku ngabungkusna dina tabir hayal, dina maqam ninggalkeun sagala nu sanés Gusti, anjeunna nganggap éta teu nanaon, malah ngabayangkeun teu aya; sareng maju dugi ka ngan maparin hiji kaayaan eunteung hayal kanggo tajalli asma-asma Ilahi. Tah, ieu jalan ngagaduhan hiji hakékat nu penting: Ku kakuatan iman sareng mekarkeunana kawalian nu luhur dina darajat kayakinan sajati, ayana mumkinat ragrag sakitu handapna dibandingkeun sareng aya Gusti Wâjibul Wujûd, dugi ka dina paningalna teu aya kalungguhanana sajaba hayal sareng teu aya; saolah-olah anjeunna nyangkal jagat raya kanggo Gusti Wâjibul Wujûd. Nanging jalan ieu ngagaduhan bahaya-bahaya. Nu pangkahijina nyaéta: Rukun iman aya genep. Sajaba iman ka Alloh, aya rukun-rukun sapertos iman kana dinten ahir. Rukun-rukun ieu merlukeun ayana mumkinat. Rukun-rukun iman nu kukuh éta teu diwangun dina hayal! Ku kituna, nalika nu ngiring jalan éta lebet ti alam tilelep sareng mabok rohani kana alam sadar, anjeunna kedah teu nyandak éta jalan sareng anjeunna, sareng kedah teu ngalakukeun nurutkeun kabutuhan jalan éta. Sareng teu kedah ngarobah jalan nu tina haté, kaayaan sareng rasa ieu, janten wangun akal, ucapan sareng élmu. Margi papagon-papagon akal, hukum-hukum élmu sareng dasar-dasar kalam nu sumping tina Kitab sareng sunnah, teu tiasa nanggung éta jalan, sareng teu tiasa dilarapkeun kana éta. Ku kituna, jalan éta teu katingal sacara écés ti Khulafaur Rasyidin, para imam mujtahid sareng para pangagung salaf saléh. Hartosna, éta sanés jalan nu pangluhurna. Nanging luhur, sanajan teu lengkep. Kacida pentingna, sanajan kacida bahayana. Kacida beuratna, sanajan kacida nikmatna. Nu lebet kana éta kanggo rasa nikmatna, teu hoyong kaluar ti dinya, sareng ku ngutamakeun dirina nganggap éta darajat nu pangluhurna. Ku margi abdi sadaya parantos nerangkeun dasar sareng hakékat jalan ieu dina hiji tingkat dina Nokta Risalesi sareng sabagéan Sözler sareng Mektûbat, abdi sadaya cukup ku éta, sareng di dieu bakal nerangkeun hiji bahaya penting tina jalan nu penting éta. Kieu: Jalan éta hiji jalan nu saléh, nu katampi ku jalma-jalma nu panghususna di antawis nu husus, dina kaayaan tilelep mutlak, saenggeus ngalangkungan wewengkon sabab sareng megatkeun hubunganana sareng mumkinat ku rusiah ninggalkeun sagala nu sanés Gusti. Ngajarkeun jalan ieu sacara ilmiah kana paningal nu tilelep dina sabab, nu mikanyaah dunya sareng nu kajiret dina tabiat ku filsafat matérial, mangrupa ngajantenkeun aranjeunna tilelep dina tabiat sareng matéri, sareng ngajauhkeun aranjeunna tina hakékat Islam. Margi paningal nu mikanyaah dunya sareng kabeungkeut kana wewengkon sabab, hoyong ngajantenkeun dunya nu fana ieu tetep langgeng ku hiji cara. Anjeunna teu hoyong leungit dunya nu dipikaasih éta tina leungeunna; ku alesan wahdatul wujud, anjeunna ngabayangkeun hiji ayana nu langgeng kanggo éta. Kanggo dunya nu dipikaasihna sareng ku nganggap yén langgeng sareng hirup salamina sapinuhna milik dunya éta, anjeunna ngangkat dunya kana darajat nu disembah —abdi sadaya nyuhunkeun pangraksa ka Alloh— sareng muka jalan kana bahaya nyangkal Alloh. Dina abad ieu, pikiran materialisme parantos ngawasa sakitu kuatna, dugi ka aranjeunna nganggap matérial minangka tempat nyanggakeun sagala rupa. Dina abad sapertos kitu, ku margi jalma-jalma nu iman nu husus nganggap perkara-perkara matéri teu penting dugi ka darajat nyirnakeunana; lamun jalan wahdatul wujud dikaluarkeun, panginten para materialis bakal nyepeng éta sareng nyarios, "Urang ogé nyarios kitu". Padahal, di antawis jalan-jalan di dunya, jalan nu paling jauh tina jalan para materialis sareng nu nyembah tabiat, nyaéta jalan wahdatul wujud. Margi jalma-jalma nu ngiring wahdatul wujud masihan pentingna aya Ilahi ku kakuatan iman sakitu kuatna, dugi ka nyangkal jagat raya sareng sadaya nu aya. Ari para materialis masihan pentingna sadaya nu aya sakitu kuatna, dugi ka nyangkal Alloh kanggo jagat raya. Tah, nu ieu aya di mana? Ari nu sanésna aya di mana? ISYARAT KAGENEP: "Tilu titik". Titik Kahiji: Di antawis jalan-jalan kawalian, nu pangsaéna, panglempengna, pangmancorongna sareng pangbeungharna, nyaéta ngiring sunnah nu mulya. Nyaéta, dina amal sareng lampahna, ngémutan sunnah nu mulya, ngiring sareng nyonto éta; sareng dina hubungan sareng lampahna, ngémutan hukum-hukum syariat sareng ngajantenkeun éta pamingpin. Tah, ngalangkungan ngiring sareng nyonto ieu, babarengan sareng kaayaan biasa, hubungan adat sareng gerakan fitrahna janten wangun ibadah; unggal amalna, ku ngajantenkeun ngémutan sunnah sareng syariat dina jihat ngiring éta, maparin pangémut kana hukum syariat. Éta pangémut ngajantenkeun ngémutan nu ngagaduhan syariat. Éta pangémut ngadatangkeun Gusti kana émutan. Éta émutan maparin hiji jinis rasa aya di payuneun-Na. Dina kaayaan éta, menit-menit umur tiasa terus dijantenkeun lir ibadah dina rasa aya di payuneun-Na. Tah, jalan nu agung ieu mangrupa jalan para sahabat sareng salaf saléh, nu mangrupa ahli warisan kanabian, nu mangrupa kawalian agung. Titik Kadua: Dasar pangpentingna jalan-jalan kawalian sareng cabang-cabang tarekat nyaéta ihlas. Margi ku ihlas, salamet tina syirik-syirik nu rusiah. Nu teu kénging ihlas teu tiasa ngalangkungan jalan-jalan éta. Sareng kakuatan pangseukeutna jalan-jalan éta nyaéta kanyaah. Leres, kanyaah teu milari alesan pikeun nyalahkeun nu dipikaasihna sareng teu hoyong ningali kakuranganana. Sareng ningali tanda-tanda nu lemah nu nunjukkeun kasampurnaanana, lir hujah-hujah nu kuat. Salawasna mihak ka nu dipikaasihna. Tah, dumasar kana rusiah ieu, jalma-jalma nu nuju kana makrifatullah ku dampal kanyaah, teu ngadangukeun karaguan sareng bantahan, sareng salamet kalayan gampang. Sanajan rébuan sétan kakumpul, dina paningalna, aranjeunna teu tiasa ngabatalkeun hiji tanda nu nunjukkeun kasampurnaan Gusti Nu Dipikaasih nu Sajati. Lamun teu aya kanyaah, dina waktos éta anjeunna bakal seueur bajoang di antawis bantahan-bantahan nafsuna sorangan, sétanna sareng sétan-sétan ti luar. Diperyogikeun kategeran lir pahlawan, kakuatan iman sareng paningal nu taliti supados anjeunna nyalametkeun dirina. Tah, dumasar kana rusiah ieu, kanyaah nu sumping tina makrifatullah, dina sakabéh darajat kawalian mangrupa inti sareng ubar nu pangpentingna. Nanging kanyaah ngagaduhan hiji bahaya: Éta luncat tina nyuhunkeun sareng ngaleutikan diri, nu mangrupa rusiah ubudiyah, kana manja sareng pangakuan, sareng lampah tanpa timbangan. Nalika nuju kana nu sanés Ilahi, ku ngalih tina makna harfi kana makna ismi, nalika mangrupa panawar, éta janten racun. Nyaéta, nalika mikanyaah ka nu sanés Alloh, padahal kedah ngabeungkeut haté kanggo Gusti sareng kalayan nami-Na, dina jihat éta mangrupa eunteung asma-Na; sakapeung anjeunna ngémutan éta jalma kanggo dirina sorangan, dina nami kasampurnaan pribadina sareng kaéndahan dirina, sareng mikanyaah ku makna ismi. Tanpa ngémutan Alloh sareng nabi, anjeunna tetep tiasa mikanyaah ka aranjeunna. Kanyaah ieu janten tabir, sanés sarana kana kanyaah ka Alloh. Lamun kalayan makna harfi, éta janten sarana kana kanyaah ka Alloh; malah tiasa disarioskeun minangka tajallina. Titik Katilu: Dunya ieu tempat hikmah, tempat pangabdian; sanés tempat upah sareng ganjaran. Upah amal sareng pangabdian di dieu aya di barzah sareng aherat. Amal di dieu masihan buah di barzah sareng aherat. Ku margi hakékat sapertos kieu, teu kedah nyuhunkeun di dunya hasil-hasil nu patali sareng amal aherat. Sanajan dipasihkeun, kedah nampi kalayan sedih, sanés kalayan sugema. Margi, sapertos buah-buah sawarga, ku rusiah unggal dipetik aya nu sami ngagentosan, buah amal aherat nu lir langgeng, didahar di dunya ieu ku cara nu fana, sanés lampah nu bijaksana. Éta sapertos ngagentos hiji lampu nu langgeng sareng lampu nu bakal hirup samenit sareng pareum. Tah, dumasar kana rusiah ieu, para wali nampi pangabdian, kasusah, musibah sareng beban kalayan saé; teu manja sareng teu ngawadul. Aranjeunna ngucapkeun "Alhamdulillahi 'alâ kulli hâl". Nalika dipaparin kasyaf sareng karamah, rasa-rasa sareng cahya-cahya, aranjeunna nampi minangka hiji jinis panitén Gusti Alloh sareng usaha pikeun nyumputkeunana. Aranjeunna langkung lebet kana sukur sareng ubudiyah, sanés kana ngagungkeun diri. Seueur di antawis aranjeunna nyuhunkeun supados éta kaayaan disumputkeun sareng diputuskeun, supados ihlas dina amalna teu ruksak. Leres, paparin Ilahi nu pangpentingna kanggo hiji jalma nu katampi, nyaéta teu ngajantenkeun anjeunna ngaraos paparin-Na, supados anjeunna teu ngalih tina nyuhunkeun kana manja sareng tina sukur kana ngagungkeun diri. Tah, dumasar kana hakékat ieu, nu mikahayang kawalian sareng tarekat, lamun mikahayang rasa-rasa sareng karamah nu mangrupa sababaraha pancaran kawalian, nuju kana éta sareng resep kana éta; babarengan sareng éta mangrupa ngadahar buah-buah aherat nu langgeng dina dunya nu fana ku cara nu fana, anjeunna leungit ihlas nu mangrupa inti kawalian sareng muka jalan pikeun leungitna kawalian. ISYARAT KATUJUH: "Opat pangajaran lemes". Pangajaran Lemes Kahiji: Syariat mangrupa hasil pangandika Ilahi, langsung, tanpa kalangkang sareng tanpa tabir, ku rusiah ahadiyah dina jihat rububiyah mutlak. Darajat-darajat pangluhurna tarekat sareng hakékat janten lir bagéan-bagéan syariat. Upami henteu, éta salawasna lir sarana, bubuka sareng palayan. Hasil-hasilna mangrupa hukum-hukum syariat nu kukuh. Nyaéta, pikeun ngahontal hakékat-hakékat syariat, jalan tarekat sareng hakékat mangrupa lir sarana, palayan sareng tangga-tangga.

Laun-laun dina darajat nu pangluhurna, éta robah janten makna hakékat sareng rusiah tarekat nu aya dina syariat sorangan. Dina waktos éta, éta janten bagéan-bagéan syariat agung. Upami henteu, ngabayangkeun syariat minangka kulit lahiriah sareng hakékat minangka eusina, hasilna sareng tujuanana, sapertos nu disangka ku sababaraha ahli tasawuf, sanés leres. Leres, mekarkeunana syariat bénten-bénten nurutkeun tingkatan manusa. Nganggap lahiriah syariat kanggo jalma-jalma biasa minangka hakékat syariat, sareng masihan nami "hakékat sareng tarekat" kana darajat syariat nu dibuka ka jalma-jalma husus, téh salah. Syariat ngagaduhan darajat-darajat nu patali sareng sakabéh tingkatan. Tah, dumasar kana rusiah ieu, beuki jalma-jalma nu ngiring tarekat sareng ahli hakékat maju, beuki tarikan, kahayang sareng ngiringna ka hakékat-hakékat syariat nambahan. Aranjeunna nganggap sunnah nu mulya nu pangleutikna lir tujuan pangageungna, usaha pikeun ngiring éta sareng nyonto éta. Margi sakumaha luhurna wahyu tina ilham, adab syariat nu mangrupa buah wahyu, sakitu langkung luhur sareng pentingna tina adab tarekat nu mangrupa buah ilham. Ku kituna, dasar tarekat nu pangpentingna nyaéta ngiring sunnah nu mulya. Pangajaran Lemes Kadua: Tarekat sareng hakékat kedah teu kaluar tina janten sarana. Lamun éta janten lir tujuan pikeun dirina sorangan, dina waktos éta hukum-hukum syariat nu kukuh, lampah-lampahna sareng ngiring sunnah nu mulya, tetep ngan lir formalitas; sareng haté nuju ka pihak nu sanés. Nyaéta, anjeunna langkung ngémutan kumpulan zikir tibatan solat; langkung kataji kana wiridna tibatan nu fardu; sareng langkung nyingkahan ngalawan adab tarekat tibatan nyingkahan dosa-dosa ageung. Padahal, wirid-wirid tarekat teu tiasa nandingan salah sahiji fardu nu mangrupa hukum syariat nu kukuh; teu tiasa ngeusian tempatna. Adab tarekat sareng wirid-wirid tasawuf kedah janten sarana panglipur kana rasa sajati dina perkara-perkara fardu éta, sanés sumberna. Nyaéta, tempat tarekatna kedah janten sarana kana rasa sareng ta'dilul arkan solat di masjid; upami henteu, nu ngémutan supados ngalaksanakeun solat di masjid kalayan gancang sareng ngan formal, sareng mendakan rasa sareng kasampurnaan sajatina di tempat tarekat, ngajauhan hakékat. Pangajaran Lemes Katilu: Dipataroskeun, "Naha tiasa aya tarekat di luar sunnah nu mulya sareng hukum-hukum syariat?". Waleran: Aya sareng teu aya. Aya, margi sababaraha wali nu sampurna parantos dihukum pati ku pedang syariat. Sareng teu aya, margi para wali ahli tahkik parantos sapuk kana papagon Sa'dî-i Şirazî ieu: ﻣُﺤَﺎﻟَﺴْﺖْ ﺳَﻌْﺪ۪ﻯ ﺑَﺮَﺍﻩِ ﺻَﻔَﺎ ٭ ﻇَﻔَﺮْ ﺑُﺮْﺩَﻥْ ﺟُﺰْ ﺩَﺭْ ﭘَﻰِ ﻣُﺼْﻄَﻔٰﻰ Nyaéta, "Mustahil nu aya di luar jalan Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ sareng teu ngiring anjeunna, tiasa ngahontal cahya-cahya hakékat nu sajati". Rusiah pasualan ieu nyaéta: Ku margi Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ mangrupa panutup para nabi sareng nu nampi dawuhan Gusti bari ngawakilan sakabéh umat manusa; tangtos umat manusa teu tiasa angkat di luar jalan anjeunna, sareng kedah aya di handapeun panji anjeunna. Sareng ku margi jalma-jalma nu katampi tarikan sareng tilelep rohani teu nanggung tanggung jawab tina panyimpanganana. Sareng ku margi dina manusa aya sababaraha daya batin nu teu tiasa lebet kana kawajiban; nalika éta daya batin ngawasa, anjeunna teu ditanggungjawabkeun tina ngalawan kawajiban-kawajiban syariat. Sareng ku margi dina manusa aya sababaraha daya batin nu, sakumaha teu lebet kana kawajiban, ogé teu lebet kana pilihan, malah teu lebet kana pangaturan akal; éta daya batin teu ngadangukeun haté sareng akal. Tangtos nalika éta daya batin ngawasa dina hiji manusa —nanging ngan husus kanggo mangsa éta— jalma éta, ku ngalawan syariat, teu ragrag tina darajat kawalian sareng dianggap ngagaduhan alesan. Nanging kalayan hiji sarat: Teu aya panyangkalan, ngahinakeun atanapi nganggap remeh ka hakékat-hakékat syariat sareng aturan-aturan iman. Sanajan teu ngalaksanakeun hukumna, kedah terang yén hukum-hukumna leres. Upami henteu, éléh ku éta kaayaan sareng —abdi sadaya nyuhunkeun pangraksa ka Alloh— hiji kaayaan nu nimbulkeun rasa panyangkalan sareng ngabohongkeun hakékat-hakékat nu kukuh éta, mangrupa tanda ragrag! Cindekna: Jalma-jalma nu ngiring tarekat nu aya di luar wewengkon syariat, aya dua bagéan. Bagéan nu hiji: —Sakumaha parantos kaliwat— boh éléh ku kaayaan, tilelep, tarikan sareng mabok ruhani, atanapi kajajah ku daya batin nu teu ngadangukeun kawajiban atanapi teu nguping pilihan, sareng kaluar tina wewengkon syariat. Nanging kaluar éta sanés margi teu resep atanapi teu hoyong hukum-hukum syariat; aranjeunna ninggalkeunana margi kapaksa tanpa pilihan. Aya para wali dina bagéan ieu. Sareng wali-wali nu penting parantos samentawis aya di antawis aranjeunna. Malah sababaraha wali ahli tahkik parantos mutuskeun yén jinis ieu aya sanés ngan di luar wewengkon syariat, nanging ogé di luar wewengkon Islam. Nanging kalayan hiji sarat: Teu ngabohongkeun hiji ogé tina hukum-hukum nu dibawa ku Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. Nanging boh anjeunna teu ngémutan, atanapi teu tiasa nuju kana éta, atanapi teu tiasa terang sareng teu terang. Lamun terang sareng teu nampi, éta teu tiasa! Ari bagéan kadua: Ku kapincut ku rasa-rasa tarekat sareng hakékat nu mancorong, sareng ku margi teu ngahontal darajat rasa hakékat-hakékat syariat nu jauh langkung luhur tibatan rasana, anjeunna nganggap éta hiji perkara nu teu gaduh rasa sareng formal, sareng teu paduli kana éta. Laun-laun anjeunna nganggap syariat minangka kulit lahiriah. Anjeunna nganggap hakékat nu kapendak minangka dasar sareng tujuan. Anjeunna nyarios, "Abdi parantos mendakan éta, éta cekap kanggo abdi", sareng lampah ngalawan hukum-hukum syariat. Nu ngagaduhan akal tina bagéan ieu nanggung tanggung jawab sareng ragrag; malah sawaréh janten cocooan sétan. Pangajaran Lemes Kaopat: Sabagéan jalma tina golongan kasasatan sareng bid'ah, katampi dina paningal umat. Aya jalma-jalma persis sapertos aranjeunna, sareng tanpa hiji bédana lahiriah ogé, umat nolak aranjeunna. Abdi héran kana ieu. Contona, sanajan Zamakhsyari mangrupa salah sahiji nu pangfanatikna dina Mu'tazilah, para ahli tahkik Ahlus Sunnah teu nganggap anjeunna kafir sareng sasat pikeun bantahan-bantahanana nu teges éta, nanging milari hiji jalan kasalametan kanggo anjeunna. Aranjeunna nganggap para imam Mu'tazilah sapertos Abu Ali Jubbai, nu darajat tegesna jauh langkung handap tibatan Zamakhsyari, minangka ditolak sareng diusir. Salami waktos nu panjang, rusiah ieu ngusik kahayang terang abdi. Lajeng ku kahadéan Gusti Alloh, abdi ngartos yén: Bantahan-bantahan Zamakhsyari ka Ahlus Sunnah, sumping tina kanyaah kana bebeneran dina jalan nu dianggap leres ku anjeunna. Nyaéta, contona, dina paningalna, nyucikeun kalayan sajati kajantenan ku sasatoan janten nu nyiptakeun lampahna sorangan. Ku kituna, tina kanyaah pikeun nyucikeun Gusti, anjeunna teu nampi papagon Ahlus Sunnah dina perkara panyiptaan lampah. Para imam Mu'tazilah nu sanés nu ditolak, langkung ti kanyaah kana bebeneran, margi akalna nu pondok teu tiasa ngahontal papagon-papagon Ahlus Sunnah nu luhur, sareng margi hukum-hukum Ahlus Sunnah nu lega teu tiasa netep dina pikiranana nu heureut, aranjeunna nyangkal; ku kituna aranjeunna ditolak. Persis sapertos lampah ngalawan ahli Mu'tazilah dina élmu kalam ka Ahlus Sunnah wal Jamaah ieu, lampah ngalawan sabagéan jalma-jalma tarekat di luar sunnah nu mulya ogé aya dua jihat. Nu hiji: Sapertos Zamakhsyari, dina jihat kapincut ku kaayaan sareng jalanana, anjeunna teu paduli dina hiji tingkat kana adab syariat nu darajat rasana teu acan kahontal. Ari bagéan nu sanés: Hâşâ, anjeunna ningali adab syariat teu penting dibandingkeun sareng papagon-papagon tarekat. Margi pangartosna nu heureut teu tiasa ngawengku rasa-rasa nu lega éta, sareng maqamna nu pondok teu tiasa ngahontal adab nu luhur éta. ISYARAT KADALAPAN: Nerangkeun dalapan bahaya: Nu kahiji: Sabagéan nu ngalangkungan jalan rohani, nu teu merhatikeun ngiring sunnah nu mulya kalayan lengkep, ragrag kana bahaya ku langkung milih kawalian tibatan kanabian. Dina Kalimah Kadua Puluh Opat sareng Katilu Puluh Hiji, parantos dibuktikeun sakumaha luhurna kanabian sareng sakumaha reup-reupanana kawalian dibandingkeun sareng éta. Nu kadua: Ku langkung milih sabagéan wali nu kaleuleuwihan ti jalma-jalma tarekat tibatan para sahabat, malah ningali aranjeunna dina darajat para nabi, anjeunna ragrag kana bahaya. Dina Kalimah Kadua Welas sareng Kadua Puluh Tujuh sareng tambihanana ngeunaan para sahabat, parantos dibuktikeun sacara pasti yén dina para sahabat aya hiji kakhususan pasamoan nu teu tiasa kahontal ku kawalian, sareng para sahabat teu tiasa diunggulan; sareng para wali teu tiasa ngahontal para nabi dina mangsa mana ogé. Nu katilu: Sabagéan nu ngagaduhan fanatisme tarekat nu kaleuleuwihan, ku langkung milih adab sareng wirid tarekat tibatan sunnah nu mulya, ngalawan sunnah sareng ninggalkeun sunnah, nanging teu ninggalkeun wiridna. Ku cara éta, sumping hiji kaayaan teu paduli kana adab syariat sareng anjeunna ragrag kana bahaya. Sakumaha parantos dibuktikeun dina seueur Sözler, para ahli tahkik tarekat sapertos Imam Ghazali sareng Imam Rabbani ogé parantos nyarios: "Katampi nu kajantenan tina jihat ngiring hiji sunnah nu mulya, teu tiasa sumping tina saratus adab sareng ibadah sunat husus. Sakumaha hiji fardu langkung unggul tina sarébu sunnah; hiji sunnah nu mulya ogé langkung unggul tina sarébu adab tasawuf".

Nu kaopat: Sabagéan ahli tasawuf nu kaleuleuwihan nganggap ilham sapertos wahyu sareng nganggap ilham tina jinis wahyu, sareng ragrag kana bahaya. Sakumaha luhur, nyakup sakabéhna sareng sucina darajat wahyu, sareng sakumaha juz'i sareng reup-reupanana ilham dibandingkeun sareng éta, parantos dibuktikeun sacara kacida pastina dina Kalimah Kadua Welas, Kalimah Kadua Puluh Lima ngeunaan i'jaz Al-Qur'an sareng risalah-risalah nu sanés. Nu kalima: Sabagéan ahli tasawuf nu teu ngartos rusiah tarekat, resep sareng kapincut ku rasa-rasa, cahya-cahya sareng karamah nu dipaparin tanpa dipénta pikeun nguatkeun nu lemah, ngadorong nu kendur sareng ngurangan bosen sareng kasusah nu sumping tina beuratna pangabdian; sareng ragrag kana bahaya ku langkung milih éta tibatan ibadah, pangabdian sareng wirid. Sakumaha parantos diterangkeun sacara ringkes dina Titik Katilu Isyarat Kagenep risalah ieu sareng parantos dibuktikeun sacara pasti dina Sözler nu sanés: Dunya ieu tempat pangabdian, sanés tempat upah! Nu nyuhunkeun upahna di dieu, babarengan sareng ngarobah buah-buah nu langgeng sareng terus aya janten wangun nu fana sareng samentawis, ogé resep kana tetep aya di dunya sareng teu tiasa ningali barzah kalayan kahayang. Saolah-olah dina hiji jihat, anjeunna mikanyaah hirup dunya, margi mendakan hiji jinis aherat di jerona. Nu kagenep: Sabagéan nu ngalangkungan jalan rohani, nu sanés ahli hakékat, ragrag kana bahaya ku nyampurkeun kalangkang-kalangkang sareng conto-conto juz'i maqam kawalian, sareng maqam asli nu nyakup sakabéhna. Dina Dahan Kadua Kalimah Kadua Puluh Opat sareng Sözler nu sanés, parantos dibuktikeun sacara pasti yén: Sakumaha panonpoé janten seueur ngalangkungan eunteung-eunteung, rébuan panonpoé misal ngagaduhan cahya sareng panas sapertos panonpoé nu sami. Nanging panonpoé-panonpoé misal éta kacida lemahna dibandingkeun sareng panonpoé sajati. Persis sapertos kitu, maqam para nabi sareng maqam wali-wali pangagungna ngagaduhan sababaraha kalangkang. Nu ngalangkungan jalan rohani lebet kana éta; anjeunna nganggap dirina langkung agung tibatan para wali nu agung éta; malah nganggap parantos ngalangkungan para nabi, sareng ragrag kana bahaya. Nanging kanggo teu rugi tina sakabéh bahaya nu parantos kaliwat ieu, kedah salawasna nyepeng dasar-dasar iman sareng dasar-dasar syariat minangka pamingpin sareng dasar, sareng nyangka nu disaksian sareng rasana salah nalika ngalawan éta. Nu katujuh: Sabagéan jalma-jalma nu ngagaduhan rasa sareng sumanget, dina lalampahanana ragrag kana bahaya ku langkung milih ngagungkeun diri, manja, syathahat, panitén manusa sareng janten tempat rujukan, tibatan sukur, nyuhunkeun, ngadua kalayan handap asor sareng teu ngandelkeun manusa. Padahal darajat nu pangluhurna nyaéta ubudiyah Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, nu diungkarakeun kalayan gelar "dipikaasih". Ari rusiah dasar ubudiyah ngahontal kasampurnaan éta hakékat dina jihat nyuhunkeun, sukur, ngadua kalayan handap asor, khusyuk, kalemahan, fakir sareng teu ngandelkeun mahluk.

Sababaraha wali nu agung parantos samentawis sareng tanpa pilihan lebet kana ngagungkeun diri, manja sareng syathahat; nanging dina jihat éta, teu diiring sacara ngahaja. Aranjeunna ngagaduhan hidayah, nanging sanés nu maparin pituduh; teu kedah ngiring aranjeunna! Bahaya Kadalapan: Sabagéan nu ngalangkungan jalan rohani, nu mikanyaah dirina sareng buru-buru, hoyong ngadahar di dunya buah-buah kawalian nu bakal dicandak sareng dipetik di aherat, sareng ragrag kana bahaya ku nyuhunkeun éta dina lalampahanana. Padahal, sakumaha diembarkeun ku ayat-ayat sapertos ﻭَﻣَﺎ ﺍﻟْﺤَﻴَﺎﺓُ ﺍﻟﺪُّﻧْﻴَﺎ اِلَّا ﻣَﺘَﺎﻉُ ﺍﻟْﻐُﺮُﻭﺭِ, sareng parantos dibuktikeun sacara pasti dina seueur Sözler, hiji buah di alam nu langgeng langkung unggul tina sarébu kebon dunya nu fana. Ku kituna, teu kedah ngadahar buah-buah nu diberkahan éta di dieu. Lamun dipasihkeun pikeun didahar tanpa dipénta, kedah sukur; kedah dianggap salaku hiji paparin Ilahi kanggo ngadorong, sanés kanggo ganjaran. ISYARAT KASALAPAN: Tina seueur pisan buah sareng mangpaat tarekat, di dieu abdi sadaya bakal nerangkeun sacara ringkes ngan "salapan": Nu kahiji: Mekarkeun, écés sareng némbonganana dina darajat kayakinan ku paningal, hakékat-hakékat iman nu mangrupa konci, sumber sareng tambang gudang-gudang harta langgeng dina kabagjaan langgeng, ngalangkungan tarekat nu lempeng. Nu kadua: Ku tarekat janten sarana ngajantenkeun haté damel, nu mangrupa puseur sareng pér mesin manusa; sareng ku éta, ngagerakkeun daya-daya batin manusa nu sanés sareng nuntun kana hasil fitrahna, janten manusa sajati. Nu katilu: Dina lalampahan alam barzah sareng aherat, ngagabung kana salah sahiji silsilah tarekat sareng janten réncang dina jalan langgeng salamina sareng rombongan nu pinuh cahya éta; salamet tina rasa asing nyalira sareng akrab dina jihat batin sareng aranjeunna di dunya sareng barzah; sareng ngalawan serangan sangkaan sareng karaguan, ngandelkeun ijma sareng kasapukanana, ningali unggal ustadna dina darajat hiji bukti nu kukuh sareng hiji bukti nu kuat, sareng ku aranjeunna nyingkirkeun kasasatan sareng karaguan nu sumping kana émutan éta. Nu kaopat: Ngartos rasa makrifatullah dina iman sareng kanyaah ka Alloh dina éta makrifat, ngalangkungan tarekat nu murni; sareng ku pangartos éta, salamet tina rasa asing mutlak dunya sareng pangumbaraan mutlak manusa dina jagat raya. Dina seueur Sözler, abdi sadaya parantos ngabuktikeun yén kabagjaan dua alam, kanikmatan tanpa kanyeri, kaakraban tanpa rasa asing, rasa sajati sareng kabagjaan nu daria, aya dina hakékat iman sareng Islam.

Sakumaha diterangkeun dina Kalimah Kadua, iman nyandak hiji siki tangkal Tuba sawarga. Tah, ku pangajaran tarekat, éta siki tumuwuh sareng mekarkeun. Nu kalima: Ngaraos sareng ngahargaan hakékat-hakékat nu lemes dina kawajiban-kawajiban syariat, ngalangkungan hiji hudangna haté nu sumping tina tarekat sareng zikir ka Ilahi... Dina waktos éta, anjeunna taat kalayan kahayang sareng ngalaksanakeun ubudiyah, sanés lir kuli paksa. Nu kagenep: Kénging maqam tawakal, darajat pasrah sareng darajat rido, nu mangrupa dasar sareng sarana sajati pikeun rasa sajati, panglipur nu daria, kanikmatan tanpa kasedih sareng kaakraban tanpa rasa asing. Nu katujuh: Ngalangkungan ihlas, nu mangrupa sarat pangpentingna sareng hasil pangpentingna lalampahan tarekat, salamet tina syirik nu rusiah sareng kagoréngan sapertos riya sareng kadamel-damelan; sareng ngalangkungan ngaberesihan nafsu, nu mangrupa hakékat lampah tarekat, salamet tina bahaya-bahaya nafsu ammarah sareng enaniyah. Nu kadalapan: Ngalangkungan nuju, rasa aya di payuneun-Na sareng niat-niat nu kuat, nu dikéngingkeun dina tarekat ku zikir haté sareng tafakur akal, ngarobah kabiasaanana janten lir ibadah sareng ngajantenkeun hubungan dunya janten lir amal aherat. Dina jihat ngagunakeun modal umurna kalayan saé, anjeunna ngajantenkeun menit-menit umurna lir siki-siki nu bakal maparin tangké-tangké hirup langgeng. Nu kasalapan: Usaha pikeun janten manusa sampurna ku lalampahan haté, perjoangan rohani sareng kamajuan batin; nyaéta janten mu'min sajati sareng Muslim nu lengkep; nyaéta kénging hakékat iman sareng hakékat Islam, sanés ngan rupana; nyaéta di antawis jagat raya ieu sareng dina hiji jihat minangka wakil jagat raya, langsung janten abdi, nu diajak nyarios, réncang, nu dipikaasih sareng eunteung Gusti Khâliq Dzul-Jalâl jagat raya, sareng ku nunjukkeun yén anjeunna aya dina wangun nu pangsaéna, ngabuktikeun kaunggulan turunan Adam tina malaikat; sareng ngapung dina maqam-maqam nu luhur ku jangjang iman sareng amal syariat, sareng ningali kabagjaan langgeng di dunya ieu, malah lebet kana éta kabagjaan. ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺻَﻞِّ ﻭَ ﺳَﻠِّﻢْ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﻐَﻮْﺙِ الْاَكْبَرِ ﻓ۪ﻰ ﻛُﻞِّ ﺍﻟْﻌُﺼُﻮﺭِ ﻭَ ﺍﻟْﻘُﻄْﺐِ الْاَعْظَمِ ﻓ۪ﻰ ﻛُﻞِّ ﺍﻟﺪُّﻫُﻮﺭِ ﺳَﻴِّﺪِﻧَﺎ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ۨﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺗَﻈَﺎﻫَﺮَﺕْ ﺣِﺸْﻤَﺔُ وَلَايَتِهِ ﻭَ ﻣَﻘَﺎﻡُ ﻣَﺤْﺒُﻮﺑِﻴَّﺘِﻪ۪ ﻓ۪ﻰ ﻣِﻌْﺮَﺍﺟِﻪ۪ ﻭَ ﺍِﻧْﺪَﺭَﺝَ ﻛُﻞُّ الْوَلَايَاتِ ﻓ۪ﻰ ﻇِﻞِّ ﻣِﻌْﺮَﺍﺟِﻪ۪ ﻭَ ﻋَﻠٰﻰ ﺍٰﻟِﻪ۪ ﻭَ ﺻَﺤْﺒِﻪ۪ ﺍَﺟْﻤَﻌ۪ﻴﻦَ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ ﻭَ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ