Siki-siki Hakékat
(Ieu mangrupa ungkara-ungkara ringkes tina risalah nu ngaranna «Hakikat Çekirdekleri», nu dicitak tilu puluh lima taun kapengker.)
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ ﻭَ الصَّلَاةُ ﻭَ السَّلَامُ ﻋَﻠٰﻰ ﺳَﻴِّﺪِﻧَﺎ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﻭَ ﻋَﻠٰﻰ ﺍٰﻟِﻪ۪ ﻭَ ﺻَﺤْﺒِﻪ۪ ﺍَﺟْﻤَﻌ۪ﻴﻦَ 1- Resep pikeun abad nu gering, unsur nu gering, sareng anggota nu gering nyaéta nuturkeun Qur'an. 2- Resep pikeun buana nu agung nanging malang, nagara nu mulya nanging henteu gaduh nasib hadé, sareng bangsa nu ajénna luhur nanging teu aya nu ngurus nyaéta ngahijina Islam. 3- Sing saha nu henteu ngagaduhan panangan nu kuat pikeun ngangkat sarta muterkeun bumi, sakabéh béntang, sareng panonpoé kawas sisikian tasbéh, henteu tiasa ngaku nyiptakeun sareng ngayakeun di jagat raya. Sabab, sagala hal kabeungkeut sareng sagala hal. 4- Ngahirupkeun sakabéh mahluk nu ngagaduhan roh dina hasyr henteu tiasa langkung beurat pikeun kakawasaan batan ngahirupkeun sareng nyiptakeun deui dina usum semi hiji laleur nu sare ku sare nu nyampur sareng maot sarta beku dina usum tiis. Sabab, kakawasaan azali téh sipat zat; henteu tiasa robah, henteu tiasa kaselapan kalemahan, sarta henteu tiasa diasupan halangan. Dina éta henteu tiasa aya tingkatan; sagala hal sarua dina hubunganana sareng éta. 5- Gusti Nu nyiptakeun panon reungit ogé Nu nyiptakeun panonpoé. 6- Gusti Nu ngatur burih kutu anjing ogé Nu ngatur tata surya. 7- Dina nyusun jagat raya aya i‘jaz sapertos kieu: Upami, ku anggapan nu mustahil, sakabéh sabab alam mangrupa palaku nu kuat tur bébas milih, éta tetep bakal sujud nyanghareupan i‘jaz éta kalayan kalemahan nu sampurna sarta nyarios ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻗُﺪْﺭَﺓَ ﻟَﻨَﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﺰ۪ﻳﺰُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ. 8- Sabab-sabab henteu dipasihan pangaruh nu saéstuna; kaésaan sareng kaagungan miharep kitu. Nanging, dina segi mulk, sabab-sabab janten tabir pikeun panangan kakawasaan; kaluhuran sareng kaagungan miharep kitu. Sangkan dina pandangan lahir, panangan kakawasaan henteu katingali sacara langsung nyangking perkara-perkara nu hina dina segi mulk. 9- Segi malakut dina sagala hal nu mangrupa tempat patalina kakawasaan téh bening sarta beresih. 10- Alam nu kasaksian mangrupa tabir nu miboga pola karawang di luhur alam-alam gaib. 11- Pikeun ngayakeun hiji titik pas dina tempatna, diperyogikeun kakawasaan nu teu aya watesna, nu tiasa ngayakeun sakabéh jagat raya. Sabab, unggal hurup tina kitab jagat raya nu agung ieu, hususna unggal hurup nu hirup, ngabogaan raray nu nyanghareup sarta panon nu nyawang unggal kalimahna. 12- Kacaritakeun yén aranjeunna ningali hilal lebaran. Henteu aya saurang ogé nu ningali nanaon. Hiji sepuh sumpah bari nyarios: «Abdi ningali hilal.» Padahal nu ditingali anjeunna sanés hilal, nanging hiji bulu panon anjeunna nu bodas sarta ngalengkung. Di mana bulu éta? Di mana bulan? Di mana gerak zarah? Di mana Palaku nu ngawangun rupa-rupa mahluk? 13- Tabiat mangrupa mesin citak nu mangrupa gambaran; sanés nu nyitak; mangrupa pola, sanés Nu ngagambar pola; mangrupa nu narima, sanés palaku; mangrupa panggaris, sanés sumber; mangrupa tatanan, sanés Nu ngatur; mangrupa hukum, sanés kakawasaan; mangrupa syariat tina kahajang, sanés hakékat nu aya di luar. 14- Tarikan sareng rasa kaserep dina nurani nu mangrupa fitrah nu sadar téh alatan tarikan hiji hakékat nu pikabitaeun. 15- Fitrah henteu ngabohong. Kacondongan tumuwuh dina hiji siki nyarios: «Abdi bakal tumuwuh pucuk, bakal ngabuahkeun.» Éta nyarios leres. Dina endog aya kacondongan hirup. Éta nyarios: «Abdi bakal janten anak hayam.» Bi idznillâh, éta janten kitu; nyarios leres. Cai sakeupeul, kalayan kacondongan ngabeku, nyarios: «Abdi bakal ngeusian tempat langkung lega.» Beusi nu kuat henteu tiasa ngabuktikeun éta bohong; kaleresan ucapanana megatkeun beusi. Kacondongan-kacondongan ieu mangrupa tajalli sarta pancaran paréntah-paréntah pikeun ngayakeun nu asal tina kahajang. 16- Kakawasaan azali nu henteu ngantep sireum tanpa pamimpin sarta lebah tanpa raja lebah tangtos henteu ngantep manusa tanpa nabi. Sakumaha beulahna bulan mangrupa mu'jizat Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ pikeun manusa di alam nu kasaksian, mi‘raj ogé mangrupa mu'jizat pangagungna Kangjeng Nabi Ahmad pikeun malaikat sareng mahluk ruhani di alam malakut; kawalian kanabian anjeunna dibuktikeun ku karamah nu caang ieu. Pribadi nu caang éta nyebarkeun cahya di malakut kawas kilat sareng bulan. 17- Dua ucapan dina kalimah syahadat silih janten saksi. Nu kahiji mangrupa bukti limmî pikeun nu kadua; nu kadua mangrupa bukti innî pikeun nu kahiji. 18- Kahirupan mangrupa hiji rupa tajalli katunggalan dina karagaman. Ku sabab éta, kahirupan ngadorong kana ngahiji. Kahirupan ngajantenkeun hiji hal ngabogaan sagala hal. 19- Roh mangrupa hukum nu ngagaduhan ayana di luar, mangrupa aturan nu sadar. Kawas hukum-hukum fitri nu tetep sarta langgeng, roh ogé asal ti alam paréntah, ti sipat kahajang; kakawasaan ngagemkeun ayana nu tiasa dirasakeun ka éta roh. Kakawasaan ngajantenkeun cairan nu lemes minangka cangkang pikeun inti éta. Roh nu aya mangrupa dulur hukum nu kaharti ku akal. Duanana langgeng sarta asal ti alam paréntah. Upami kakawasaan azali ngagemkeun ayana di luar kana hukum-hukum dina rupa-rupa mahluk, éta bakal janten roh. Upami roh ngaleupaskeun ayana sarta nurunkeun kasadaran tina sirahna, éta tetep janten hukum nu henteu maot. 20- Ku cahya, sakabéh nu aya katingali; ku kahirupan, ayana sakabéh nu aya dipikanyaho. Masing-masing mangrupa panyingkab. 21- Agama Nasrani bakal ngaleungit atanapi nyucikeun dirina, tuluy ngalungsurkeun pakarang di payuneun Islam. Agama Nasrani sababaraha kali pegat, tuluy dugi kana Protestan. Protestan ogé pegat, tuluy ngadeukeutan tauhid. Ayeuna nyiapkeun pikeun pegat deui. Éta bakal ngaleungit sarta pareum, atanapi ningali di payuneunana hakékat Islam nu ngawengku dasar agama Nasrani nu saéstuna, tuluy pasrah. Tah, Kangjeng Nabi 'alaihis-salâtu was-salâm parantos masihan isyarat kana rusiah nu agung ieu ku nyarios: «Hazrat Isa bakal lungsur sareng sumping, janten bagéan tina umat abdi, sarta ngalaksanakeun syariat abdi.» 22- Kasucian dina sumber langkung ngadorong jalma umum kana nurut batan bukti. 23- Salapan puluh persén syariat, nyaéta perkara-perkara agama nu kedah sarta ditampi, mangrupa tihang-tihang inten. Perkara ijtihad nu dipasulayan nyaéta sapuluh persén. Salapan puluh tihang inten henteu disanggakeun kana panyalindungan sapuluh emas. Kitab-kitab sareng ijtihad kedah janten taropong pikeun Qur'an, kedah janten eunteung; ulah janten kalangkang sareng gaganti! 24- Unggal jalma nu ngagaduhan kamampuhan tiasa ijtihad pikeun dirina, nanging henteu tiasa ngadamel syariat. 25- Ngajak kana hiji pamikiran gumantung kana mayoritas ulama nampi éta. Upami henteu, éta ajakan mangrupa bid'ah sarta ditolak. 26- Lantaran manusa dimulyakeun ku fitrahna, anjeunna milarian nu hak. Sakapeung nu batil dongkap kana pananganana; disangka hak, tuluy disimpen dina dadana. Nalika anjeunna ngali hakékat, kasasaran ragrag kana sirahna tanpa kahajangna; disangka hakékat, tuluy dipaké dina sirahna. 27- Kakawasaan kagungan seueur eunteung, nu hiji langkung bening sareng lemes batan nu séjén; rupa-rupana ti cai ka hawa, ti hawa ka éter, ti éter ka alam mitsal, ti alam mitsal ka alam roh, malah ka waktos sareng pamikiran. Dina eunteung hawa, hiji kecap janten jutaan kecap. Pulpén kakawasaan nyalin rusiah panggandaan ieu kalayan ahéng pisan. Pantulan nyepeng idéntitas, atanapi idéntitas sareng hakékat. Gambaran hal nu padet mangrupa mayit nu gerak. Gambaran hiji roh nu pinuh cahya dina eunteung-eunteungna mangrupa mahluk hirup nu patalina; sanajan sanés sarua sareng éta roh, ogé sanés lian ti éta. 28- Upami panonpoé ngoyagkeun dirina ku gerak dina porosna, buah-buahna henteu ragrag; upami henteu ngoyagkeun dirina, planét-planét nu mangrupa buahna bakal ragrag sareng paburencay. 29- Upami cahya pamikiran henteu disorot sarta dicampur ku cahya haté, éta mangrupa poék; kazaliman nyembur tina éta. Sakumaha beurang bodas panon nu poék henteu tiasa ningali upami henteu dicampur sareng peuting hideung nu nyaanganana {Catetan handap: Hartina: Upami bodas panon nu kawas beurang henteu sareng hideungna nu kawas peuting, panon moal janten panon.}, kitu ogé pamikiran nu bodas henteu ngagaduhan panénjo batin upami teu aya hideungna haté di jerona. 30- Upami dina élmu teu aya pangakuan yakin tina haté, éta mangrupa kabodoan. Ngarojong hiji hal béda sareng yakin kana éta. 31- Ngagambarkeun hal-hal batil kalayan lengkep mangrupa nyasabkeun pikiran-pikiran nu beresih. 32- Ulama nu ngabimbing kedah kawas domba; ulah kawas manuk. Domba méré susu ka anakna; manuk méré utah ka anakna. 33- Ayana hiji hal gumantung kana ayana sakabéh bagéanana. Ari katayaanana cukup ku katayaan hiji bagéanana. Ku sabab éta, jalma nu lemah, pikeun némbongkeun kamampuhanana, condong kana ngaruksak; anjeunna ngalakukeun nu négatif gaganti nu positif. 34- Upami dasar-dasar hikmah henteu ngahiji sareng aturan-aturan pamaréntahan, sarta hukum-hukum nu hak henteu ngahiji sareng hubungan-hubungan kakuatan, éta henteu tiasa ngabuahkeun pikeun jalma umum. 35- Kazaliman parantos ngagem kopéah kaadilan; hianat parantos ngagem papakéan sumanget ngabéla; jihad dipasihan nami baruntak, pangawulaan dipasihan nami kamerdikaan. Hal-hal nu sabalikna silih tukeur rupa. 36- Politik nu muter dina kapentingan mangrupa sato galak. 37- Némbongkeun kaasih ka sato galak nu kalaparan ngagedékeun kahayang daharna, sanés welas asihna. Malah, éta ogé nungtut bayaran pikeun huntu sareng kukuna. 38- Waktos némbongkeun yén sawarga henteu murah, sarta naraka ogé henteu tanpa guna... 39- Kaunggulan jalma-jalma nu dianggap golongan istiméwa di dunya, nu sakuduna janten alesan handap asor sareng henteu ngutamakeun diri, parantos janten alesan ngawasaan sareng sombong. Kalemahan jalma miskin sareng kamiskinan jalma umum, nu sakuduna janten alesan welas asih sareng kahadéan, parantos ngahasilkeun pangawulaan sareng katundukan maranéhna. 40- Nalika kahadéan sareng kamulyaan muncul dina hiji hal, éta dipasrahkeun minangka hadiah ka golongan istiméwa; upami aya kaburukan, éta dibagikeun ka jalma umum... 41- Upami teu aya cita-cita luhur, atanapi éta dipopohokeun atawa ngahaja dipopohokeun, pikiran-pikiran balik kana kaakuan sarta ngurilingan éta. 42- Sumber utama sakabéh karusuhan sareng karuksakan, sarta pangdorong sareng sumber sakabéh ahlak nu hina, ngan dua ucapan ieu: Ucapan Kahiji: «Upami abdi wareg, batur maot kalaparan ogé naon urusan abdi!» Ucapan Kadua: «Susahan pikeun kasenangan abdi; anjeun damel, abdi neda.» Ngan aya hiji ubar pikeun megatkeun akar ucapan kahiji, nyaéta kawajiban zakat. Ubar ucapan kadua nyaéta haramna riba. Kaadilan Qur'an nangtung di lawang dunya sarta nyarios ka riba: «Dilarang, anjeun henteu gaduh hak lebet!» Manusa henteu ngadangukeun paréntah ieu, tuluy kéngingkeun tamparan nu gedé. Kedah ngadangukeun sateuacan kéngingkeun nu langkung rongkah! 43- Perang nagara-nagara sareng bangsa-bangsa masrahkeun tempatna ka perang kelas-kelas manusa. Sabab, sakumaha manusa henteu hoyong janten budak, anjeunna ogé henteu hoyong janten buruh upahan. 44- Sing saha nu ngudag hiji tujuan ku jalan nu henteu dibenarkeun, biasana dihukum ku hal nu sabalikna tina tujuanana. Ganjaran ahir kanyaah nu henteu dibenarkeun, sapertos kanyaah ka Éropa, nyaéta mumusuhan nu telenges ti nu dipikanyaah. 45- Kedah nyawang ka mangsa kaliwat sareng musibah ku pandangan papasten, sarta ka mangsa payun sareng maksiat tina segi kawajiban. Jabariyah sareng Mu'tazilah badami di dieu. 46- Dina hal nu aya ubarna, ulah ngungsi kana kalemahan; dina hal nu teu aya ubarna, ulah ngungsi kana putus kasabaran. 47- Tatu kahirupan tiasa cageur. Tatu kamulyaan Islam, kahormatan, sareng kamulyaan bangsa téh jero pisan. 48- Aya waktos nu hiji kecap ngalebetkeun hiji pasukan kana karuksakan, sarta hiji pélor janten sabab musnahna tilu puluh juta jalma. {Catetan handap: Hiji pélor nu ditembakkeun ku hiji prajurit Sérbia ka Putra Mahkota Austria nyababkeun pecahna Perang Dunya nu kapungkur; janten sabab musnahna tilu puluh juta jiwa.} Aya kaayaan nu hiji gerakan alit ngangkat manusa ka a‘lâ illiyyîn; aya ogé kaayaan nu hiji lampah alit nurunkeun manusa ka asfala sâfilîn. 49- Hiji siki kajujuran ngaduruk sakumpulan bohong. Hiji siki hakékat langkung utama batan sakumpulan hayal. لَا ﻳَﻠْﺰَﻡُ ﻣِﻦْ ﻟُﺰُﻭﻡِ ﺻِﺪْﻕِ ﻛُﻞِّ ﻗَﻮْﻝٍ ﻗَﻮْﻝُ ﻛُﻞِّ ﺻِﺪْﻕٍ Unggal ucapan anjeun kedah leres; nanging nyarioskeun unggal hal nu leres henteu leres. 50- Nu ningali saé mikir saé. Nu mikir saé ngarasakeun nikmat tina hirupna. 51- Harepan nu ngahirupkeun manusa; putus harepan nu maéhanana. 52- Musibah nagara Islam ieu, nu ti kapungkur nanggung jihad minangka fardu kifayah pikeun ngaluhurkeun kalimah Alloh sareng ngajaga kamerdikaan Islam tetep langgeng, sarta ningali dirina ngagaduhan tugas ngorbankeun diri pikeun alam Islam nu mangrupa hiji awak sarta janten nu nyangking bandéra khilafah, bakal ditebus ku kabagjaan sareng kamerdikaan alam Islam dina mangsa payun. Sabab, musibah ieu sacara luar biasa ngagancangkeun mekarna duduluran Islam nu mangrupa bahan kahirupan urang. 53- Nganggap kahadéan peradaban nu sanés milik agama Kristen minangka milikna, sarta némbongkeun kaayaan mundur nu mangrupa musuh Islam minangka sobatna, mangrupa bukti yén roda nasib muter sabalikna. 54- Inten nu taya tandinganana, sanajan karat, salawasna langkung utama batan kaca nu digilapkeun. 55- Akal nu milarian sagala hal dina matéri aya dina panonna; ari panon mah lolong dina perkara batin. 56- Upami majas ragrag tina panangan élmu kana panangan kabodoan, éta robah janten makna hakiki; muka lawang ka tahayul. 57- Masihan kahadéan langkung ti kahadéan Ilahi sanés kahadéan. Kedah ngagambarkeun sagala hal sakumaha ayana. 58- Kamashuran ngajantenkeun hal nu sanés milik manusa ogé dianggap milikna. 59- Hadis mangrupa sumber kahirupan sarta pangilham hakékat. 60- Ngahirupkeun agama mangrupa ngahirupkeun bangsa. Kahirupan agama mangrupa cahya kahirupan. 61- Qur'an nu mangrupa rohmat pikeun umat manusa ngan narima peradaban nu ngawengku kabagjaan sadayana, sahanteuna mayoritas. Peradaban ayeuna didirikeun dina lima dasar nu négatif: 1- Titik pananggeuhanana kakuatan; sipatna ngalanggar. 2- Tujuan nu diudagna kapentingan; sipatna silih désék. 3- Dasarna dina hirup nyaéta silih tarung; sipatna paséa. 4- Hubunganana antawis golongan nyaéta rasialisme sareng nasionalisme négatif nu nyéépkeun golongan séjén pikeun kahirupanana; sipatna tabrakan nu pikakeueungeun. 5- Pangabdianna nu pikabitaeun nyaéta ngadorong hawa nafsu sareng kahayang sarta nyugemakeun kahayang-kahayang éta. Hawa nafsu éta janten sabab robahna manusa jadi sato sacara batin. Ari peradaban nu dicakup sarta diparéntahkeun ku syariat Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ nyaéta: Titik pananggeuhanana, gaganti kakuatan, nyaéta hak; sipatna kaadilan sareng kasaimbangan. Tujuanana, gaganti kapentingan, nyaéta kautamaan; sipatna kaasih sareng silih narik. Dasar katunggalanana, gaganti rasialisme sareng nasionalisme, nyaéta hubungan agama, lemah cai, sareng golongan; sipatna duduluran nu tulus, hirup tengtrem, sarta ngan ngabéla diri tina serangan ti luar. Dina kahirupan, gaganti dasar silih tarung, nyaéta dasar silih tulungan; sipatna ngahiji sareng silih rojong. Gaganti hawa nafsu, nyaéta hidayah; sipatna kamajuan dina kamanusaan sarta kasampurnaan roh. Ulah ngaleuleuskeun panangan anjeun tina Islam nu mangrupa pangayom ayana urang; cekel kalayan opat panangan, upami henteu, anjeun bakal musnah. 62- Musibah umum muncul tina kalepatan mayoritas. Musibah mangrupa hasil kajahatan sarta bubuka pikeun ganjaran. 63- Syahid ngartos yén dirina hirup. Lantaran henteu ngaraos sakaratulmaot, anjeunna ningali kahirupan nu dikurbankeunana henteu pegat sarta langgeng. Anjeunna ngan mendakan éta langkung beresih. 64- Kaadilan murni Qur'an henteu ngorbankeun kahirupan sareng getih hiji jalma nu teu salah, sanajan pikeun sakabéh umat manusa. Sakumaha duanana sarua dina pandangan kakawasaan, duanana ogé sarua dina pandangan kaadilan. Ku ngutamakeun diri, aya jalma nu hoyong ngaruksak sagala hal nu ngahalangan kasarakahanana, malah upami tiasa, ngaruksak dunya sarta ngamusnahkeun umat manusa. 65- Kasieun sareng kalemahan ngadorong pangaruh-pangaruh ti luar. 66- Mangpaat nu pasti teu dikorbankeun pikeun bahaya nu ngan dibayangkeun. 67- Pikeun ayeuna, pulitik Istanbul téh hiji panyakit sapertos panyakit Spanyol. 68- Upami ka jalma gélo disarioskeun, "Anjeun séhat! Anjeun séhat!", lajeng anjeunna cageur, sareng upami ka jalma séhat disarioskeun, "Anjeun gering! Anjeun gering!", lajeng anjeunna janten gering, éta sanés perkara nu langka. 69- Musuhna musuh téh réncang salami anjeunna tetep musuh; réncangna musuh téh musuh salami anjeunna tetep réncang. 70- Kalakuan nu keukeuh: Upami sétan ngabantosan anjeunna, anjeunna nyarios, "Éta malaikat", sareng ngadoakeun rohmat; upami ningali malaikat di pihak lawanna, anjeunna nyarios, "Éta sétan nu parantos ngagentos papakéanana", sareng ngalaknat. 71- Pangubaran hiji kasakit tiasa janten racun pikeun kasakit nu sanés. Hiji pangubaran, upami ngaliwatan watesna, nyababkeun kasakit. 72- ﺍَﻟْﺠَﻤْﻌِﻴَّﺔُ ﺍﻟَّﺘ۪ﻰ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺍﻟﺘَّﺴَﺎﻧُﺪُ ﺍٰﻟَﺔٌ ﺧُﻠِﻘَﺖْ ﻟِﺘَﺤْﺮ۪ﻳﻚِ ﺍﻟﺴَّﻜَﻨَﺎﺕِ ﻭَﺍﻟْﺠَﻤَﺎﻋَﺔُ ﺍﻟَّﺘ۪ﻰ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺍﻟﺘَّﺤَﺎﺳُﺪُ ﺍٰﻟَﺔٌ ﺧُﻠِﻘَﺖْ ﻟِﺘَﺴْﻜ۪ﻴﻦِ ﺍﻟْﺤَﺮَﻛَﺎﺕِ 73- Upami dina jamaah teu aya hiji kasatuan nu leres; pangumpulan sareng panggabungan ngaleutikan sapertos ngalikeun bilangan pecahan. {Catetan handap: Dipikanyaho dina itungan yén ngalikeun sareng panambahan ngajantenkeun langkung ageung. Opat kali opat janten genep welas. Nanging dina pecahan, ngalikeun sareng panambahan sabalikna ngaleutikan. Sapertilu dikalikeun sapertilu janten sapersalapan; nyaéta hiji tina salapan. Persis sapertos kitu, upami di antawis manusa teu aya kasatuan kalayan kaleresan sareng istiqamah, beuki nambahan beuki alit, janten ruksak sareng teu aya ajénna.} 74- Teu nampi pacampur sareng nampi katayaan. Bukti pikeun teu nampi nyaéta teu ayana dalil nu ngabuktikeun ayana. Nampi katayaan merlukeun dalil katayaan. Nu hiji ragu, nu hiji nyangkal. 75- Dina perkara-perkara iman, sanajan karaguan ngabuang hiji dalil, malah saratus dalil, éta teu tiasa ngarugikeun nu dibuktikeun. Margi aya rébuan dalil. 76- Kedah tumut ka mayoritas nu ageung. Nalika ngandelkeun mayoritas sareng golongan nu pangageungna, Umayyah nu teu paduli tungtungna lebet kana jamaah Ahlus Sunnah. Alawiyah nu pageuh, nu jumlahna tetep minoritas, tungtungna sabagéan alitna ngandelkeun Rafidhah. 77- Ku margi aya kasapukan dina nu leres sareng pabédan dina nu langkung leres, sakapeung nu leres langkung leres tibatan nu langkung leres; nu saé langkung saé tibatan nu langkung saé. Unggal jalma kedah nyarios ngeunaan jalanana sorangan, "Huwa haqq", sareng teu kedah nyarios, "Huwal-haqq". Atanapi kedah nyarios, "Huwa hasan", sareng teu kedah nyarios, "Huwal-hasan"... 78- Upami teu aya sawarga, naraka teu nyiksa. 79- Beuki waktos sepuh, Al-Qur'an beuki ngora sareng isyarat-isyaratna beuki écés. Sakumaha cahya katingal seuneu; sakapeung kuatna balaghah ogé katingal kaleuleuwihan. 80- Tingkat-tingkat panas disababkeun ku lebetna tiis; darajat-darajat kaéndahan disababkeun ku lebetna kaawonan. Kudrat azali téh dzati, teu tiasa dipisahkeun sareng pasti; kalemahan teu tiasa lebet, teu tiasa aya tingkat-tingkat, sareng sagala rupa sami dina patalina sareng éta kudrat. 81- Gambaran panonpoé nu mangrupa pancaran tajalli-na, nembongkeun hakékat nu sami dina beungeut laut sareng dina tétés laut. 82- Hirup téh tina tajalli tauhid, sareng dina tungtungna ogé ngahontal kasatuan. 83- Salami wali di antawis manusa, menit ijabah dina Jumaah, Lailatul Qadar dina Ramadan, ismul a'zham di antawis asmaul husna sareng ajal dina umur, tetep teu dipikanyaho; nu sanésna ogé tetep aya ajénna sareng diperhatoskeun. Umur dua puluh taun nu teu pasti langkung dipilih tibatan umur sarébu taun nu tungtungna parantos ditangtukeun. 84- Balukar maksiat di dunya mangrupa dalil hukuman aherat. 85- Rejeki sarua pentingna sareng hirup dina paningal kudrat. Kudrat ngaluarkeun, papasten nganggéankeun sareng inayah miara. Hirup téh hasil nu kakumpul sareng pasti, katingal. Rejeki teu kakumpul, sumebar laun-laun, ngajak mikir. Teu aya pupus margi lapar. Margi jalma pupus sateuacan kadaharan nu disimpen dina awak dina wangun gajih sareng sajabana béak. Hartosna, nu maéhan téh panyakit nu timbul tina ninggalkeun kabiasaan; sanés teu aya rejeki. 86- Rejeki halal sato galak nu ngadahar daging nyaéta bangké sasatoan nu teu aya watesna; aranjeunna ngabersihan beungeut bumi sareng mendakan rejekina. 87- Hiji suapan hargana opat puluh para, suapan nu sanés sapuluh kuruş... Sateuacan lebet kana baham sareng saatos ngalangkungan tikoro, duanana sami. Ngan aya bédana sababaraha detik dina baham. Pikeun ngahormat sareng nyugemakeun daya pangraos nu mangrupa nu mariksa sareng nu ngajaga panto, ngalih ti hiji ka sapuluh téh kamubaziran nu pangbodona. 88- Nalika kanikmatan ngajak, kedah nyarios, "Saolah-olah abdi parantos neda". Nu ngajantenkeun "Saolah-olah abdi parantos neda" minangka papagon, tiasa waé tuang hiji masjid nu namina "Sanki Yedim", nanging anjeunna henteu tuang éta. 89- Baheula, seuseueurna umat Islam teu lapar, aya pilihan pikeun hirup genah. Ayeuna aranjeunna lapar, teu aya pilihan pikeun milari kanikmatan. 90- Langkung ti kanikmatan samentawis, kedah mesem ka kanyeri samentawis; kedah nyarios wilujeng sumping. Kanikmatan nu parantos kaliwat ngajantenkeun nyarios, "Ah, duh!". "Ah!" téh juru basa kanyeri nu disumputkeun. Kanyeri nu parantos kaliwat ngajantenkeun nyarios, "Oh!". Éta "Oh!" téh nu ngawartosan kanikmatan sareng ni'mat nu disumputkeun. 91- Hilap ogé hiji ni'mat. Éta ngan ngajantenkeun ngaraos kanyeri unggal dinten sareng ngajantenkeun hilap kana nu parantos kakumpul. 92- Sapertos darajat panas, dina unggal musibah aya hiji darajat ni'mat. Kedah ngémutan nu langkung ageung, ningali darajat ni'mat dina nu langkung alit sareng sukur ka Alloh. Upami henteu, upami ditiup ku nganggapna ageung, éta ngagelembung; upami hariwang, éta janten dua kali; conto sareng kalangkangna dina haté robah janten kanyataan; éta ogé neunggeul haté. 93- Kanggo unggal jalma dina masarakat, aya hiji jandéla nu disebut kalungguhan pikeun ningali sareng katingal. Upami éta jandéla langkung luhur tibatan jangkungna ajén dirina, anjeunna bakal manjangkeun diri kalayan kasombongan; upami langkung handap tibatan jangkungna ajén dirina, anjeunna bakal ngabengkokkeun diri sareng tungkul kalayan tawadu, supados ningali sareng katingal dina tingkat éta. Ukuran kaagungan dina manusa nyaéta leutikna diri, nyaéta tawadu. Timbangan leutikna diri nyaéta ngageungkeun diri, nyaéta kasombongan. 94- Ajén diri nu lemah payuneun nu kuat, dina nu kuat janten kasombongan; tawadu nu kuat payuneun nu lemah, dina nu lemah janten ngahinakeun diri. Sikep daria nu nyepeng kakawasaan dina kalungguhanana nyaéta wibawa; ngaleutikan dirina nyaéta kahinaan. Sikep daria anjeunna di bumi nyaéta kasombongan; ngaleutikan dirina nyaéta tawadu. Upami hiji jalma nyarios kanggo dirina nyalira, kasabaran sareng pangorbananana mangrupa amal saléh; upami anjeunna nyarios ngawakilan nu sanés, éta panghianatan sareng amal nu goréng. Hiji jalma tiasa nahan dirina pikeun dirina sorangan, teu tiasa ngagungkeun diri; kanggo bangsa, anjeunna tiasa ngagungkeun diri, teu tiasa nahan dirina. 95- "Nyanggakeun" nalika nyusun léngkah-léngkah pangheulana mangrupa kalakuan kedul; nalika hasilna kajantenan, éta tawakal. Rido kana buah usaha sareng bagéanana nyaéta qanaah, nu nguatkeun kahayang usaha. Cukup ku nu parantos aya nyaéta leutikna sumanget. 96- Sakumaha aya taat sareng durhaka kana paréntah-paréntah syariat, ogé aya taat sareng durhaka kana paréntah-paréntah pikeun ngayakeun. Dina nu kahiji, seuseueurna ganjaran sareng hukuman aya di aherat; dina nu kadua, seuseueurna aya di dunya. Contona, ganjaran sabar nyaéta kameunangan, hukuman teu damel nyaéta kasangsaraan, pahala usaha nyaéta kabeungharan sareng ganjaran pageuh nyaéta unggul. Kaadilan tanpa kasamaan sanés kaadilan. 97- Kasarupaan nyababkeun patukang tonggong. Saluyu hiji sareng nu séjén mangrupa dasar silih rojongan. Leutikna jiwa mangrupa sumber kasombongan. Kalemahan mangrupa tambang gumedé. Teu mampuh mangrupa asal ngalawan. Kahayang terang mangrupa guru élmu. 98- Kudrat Gusti Fâthir, ku kabutuhan, hususna kabutuhan lapar, parantos masang kadali sareng nempatkeun dina katartiban sakabéh sasatoan, utamina manusa. Mantenna parantos nyalametkeun alam tina kaributan sareng ngajantenkeun kabutuhan minangka guru peradaban, mastikeun kamajuan. 99- Rasa bosen mangrupa guru kalakuan sia-sia. Putus harepan mangrupa sumber kasasaran pikiran; poékna haté mangrupa sumber kasusah roh. 100- ﺍِﺫَﺍ ﺗَﺎَﻧَّﺚَ ﺍﻟﺮِّﺟَﺎﻝُ ﺑِﺎﻟﺘَّﻬَﻮُّﺱِ ﺗَﺮَﺟَّﻞَ ﺍﻟﻨِّﺴَٓﺎﺀُ ﺑِﺎﻟﺘَّﻮَﻗُّﺢِ Unggal aya istri geulis lebet kana hiji pasamoan dulur-dulur, urat riya, silih tanding sareng hasad hudang. Hartosna, tina kabukana awéwé, ahlak goréng mekar di antawis manusa nu gaduh peradaban. 101- Dina roh manusa ayeuna nu galak sareng kacampuran kagoréngan, gambar-gambar nu mangrupa jenazah alit nu mesem gaduh kalungguhan nu penting. 102- Patung nu dilarang téh boh kalaliman nu janten batu, boh kahayang nu ngagaduhan wangun, atanapi riya nu ngagaduhan jasad. 103- Dina jalma nu leres-leres lebet kana wewengkon Islam margi parantos ngalaksanakeun sadaya prinsip-prinsipna nu pasti, kahayang pikeun ngalegaan téh kahayang pikeun nyampurnakeun. Dina jalma nu dianggap aya di luar margi teu paduli, kahayang pikeun ngalegaan téh kahayang pikeun ngancurkeun. Dina waktos badai sareng lini, mangpaat téh sanés ngan teu muka panto ijtihad, malah kedah nutup jandéla-jandélana ogé. Nu teu paduli teu dielus ku rukhsah; aranjeunna diélingkeun ku azimah, kalayan teges. 104- Hakékat-hakékat nu teu gaduh daya, janten teu aya ajénna dina leungeun nu teu aya ajénna. 105- Bumi urang nyarupaan sato, nembongkeun tanda-tanda hirup. Naha upami ngaleutikan dugi ka sageung endog, éta moal janten hiji jinis sato? Atanapi upami hiji mikroba ngageung dugi ka sageung bumi urang, éta moal nyarupaan bumi? Upami gaduh hirup, éta ogé gaduh roh. Upami alam ngaleutikan dugi ka sageung manusa sareng béntang-béntangna janten dina kalungguhan zarah sareng atom-atom tunggal, naha éta ogé moal janten hiji sato nu sadar? Alloh kagungan seueur sato sapertos kitu. 106- Syariat aya dua: Nu kahiji: Syariat nu dipikanyaho ku urang, nu sumping tina sipat kalam sareng nu ngatur lampah sareng kaayaan manusa nu mangrupa alam nu alit. Nu kadua: Syariat fitrah nu agung, nu sumping tina sipat iradah sareng nu ngatur gerak sareng cicingna alam nu mangrupa manusa nu ageung, nu sakapeung sacara kaliru dingaranan tabiat. Malaikat mangrupa umat nu agung, nu mangrupa nu nyandak, nu ngawakilan sareng nu janten wujud paréntah-paréntah-Na pikeun ngayakeun, nu sumping tina sipat iradah sareng nu disebut syariat fitrah. 107- ﺍِﺫَﺍ ﻭَﺍﺯَﻧْﺖَ ﺑَﻴْﻦَ ﺣَﻮَﺍﺱِّ ﺣُﻮَﻳْﻨَﺔٍ ﺧُﺮْﺩَﺑ۪ﻴﻨِﻴَّﺔٍ ﻭَ ﺣَﻮَﺍﺱِّ الْاِنْسَانِ ﺗَﺮٰﻯ ﺳِﺮًّﺍ ﻋَﺠ۪ﻴﺒًﺎ ﺍِﻥَّ الْاِنْسَانَ ﻛَﺼُﻮﺭَﺓِ ﻳٰﺲٓ ﻛُﺘِﺐَ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺳُﻮﺭَﺓُ ﻳٰﺲٓ 108- Materialisme mangrupa wabah batin nu ngajantenkeun manusa kaserang muriang nu rongkah ieu sareng katiban murka Ilahi. Beuki kamampuh nampi pangaruh sareng ngiritik ngalegaan, éta wabah ogé ngalegaan. 109- Nu pangcilakana, nu pangsangsarana sareng nu pangsusahna nyaéta jalma nu teu damel. Margi teu damel téh anak dulur katayaan; usaha mangrupa hirupna ayana sareng hudangna hirup. 110- Mangpaat bank-bank nu mangrupa wadah sareng panto riba, kanggo kaum kafir nu mangrupa bagéan manusa nu goréng, kanggo nu panglalimna di antawis aranjeunna sareng kanggo nu pangresepna kana maksiat di antawis ieu. Kanggo dunya Islam, éta mangrupa rugi nu mutlak; karaharjaan manusa sacara mutlak teu diperhatoskeun. Margi upami kafir harbi sareng nyerang, anjeunna teu ngagaduhan kahormatan sareng pangraksa. 111- Khutbah Jumaah nyaéta ngélingan perkara-perkara nu perlu sareng nu pasti, sanés ngajarkeun tiori-tiori. Ungkara Arab méré pangéling nu langkung luhur. Upami hadis dibandingkeun sareng ayat, katingal yén sanajan manusa nu pangbalighna teu tiasa ngahontal balaghah ayat sareng teu nyarupaanana.
Said Nursî
--