DALIL IMAN KAGENEP
(HAKÉKAT KASALAPAN TINA KALIMAH KASAPULUH)
Nyaéta lawang ngahirupkeun sareng ngamaotkeun. Mangrupikeun tajalli asma Gusti Hayy Nu Qayyûm, Muhyî sareng Mumît.
Naha tiasa pisan Gusti Qadîr Nu Rahîm, Gusti 'Alîm Nu Hakîm, anu ngahirupkeun bumi anu ageung, anu parantos maot sareng garing, sareng dina ngahirupkeun éta némbongkeun kakawasaan-Na ku ngahudangkeun sareng nyebarkeun langkung ti tilu ratus rébu jinis mahluk, anu masing-masing ahéng sapertos hasyr manusa; sareng dina ngahudangkeun sareng nyebarkeun éta, di tengah pacampur sareng campuran anu kacida pisan, némbongkeun jembarna élmu-Na ku ngabédakeun sareng misahkeun anu kacida pisan; sareng ku ngajangjikeun hasyr manusa dina sadaya firman-firman samawi-Na, ngalihkeun paningal sadaya abdi-Na kana kabagjaan langgeng; sareng némbongkeun kaagungan rububiyah-Na ku ngajantenkeun sadaya mahluk silih padeukeut, taktak patepung taktak sareng leungeun patepung leungeun, teras ngagerakkeunana dina lingkungan paréntah sareng kersa-Na, sareng ngajantenkeunana silih tulungan sareng silih nurut; sareng némbongkeun yén Mantenna sakitu nengetanana ka manusa ku nyiptakeun manusa salaku buah tangkal jagat anu pangjembarna, panglemesna, pangéndahna, pangdimanjana sareng pangseueurna nyuhunkeun, teras nyandak manusa salaku anu diajak nyarios sareng ngajantenkeun unggal hal nurut ka anjeunna; henteu ngadatangkeun kiamat? Henteu ngalaksanakeun hasyr sareng henteu tiasa ngalaksanakeunana? Henteu ngahirupkeun manusa atanapi henteu tiasa ngahirupkeunana? Henteu tiasa muka pangadilan anu agung? Henteu tiasa nyiptakeun sawarga sareng naraka? Mustahil, moal pisan! Leres, Gusti Mutasharrif alam ieu, Nu Mulya, dina unggal abad, unggal taun sareng unggal dinten, nyiptakeun seueur pisan ibarat, conto sareng isyarat hasyr anu pangageungna sareng médan kiamat dina beungeut bumi ieu anu heureut sareng samentawis. Di antarana: Dina hasyr usum semi, urang ningali yén dina lima genep dinten Mantenna ngahudangkeun sareng nyebarkeun langkung ti tilu ratus rébu jinis sato sareng tutuwuhan anu alit sareng ageung. Sadaya akar tangkal, jukut sareng sawaréh sato dihirupkeun sareng dipulangkeun ku Mantenna sarua pisan. Anu sanés diciptakeun ku Mantenna dina wangun anu sarupa dugi ka tingkat sarua pisan. Padahal binih-binih alit anu bédana tina sisi bahan kacida sakedikna, sanaos sakitu pacampurna, dihirupkeun dina genep dinten atanapi genep minggu, kalayan ngabédakeun sareng nangtukeun anu sampurna, kalayan sakitu gancangna, legana sareng gampilna, kalayan tartib sareng kasaimbangan anu sampurna. Naha tiasa pisan hiji hal janten beurat pikeun Zat anu ngalaksanakeun ieu padamelan, Mantenna henteu tiasa nyiptakeun sakumna langit sareng bumi dina genep dinten, atanapi henteu tiasa ngahudangkeun manusa ku hiji sora ngagorowok? Mustahil! Upami aya hiji juru tulis anu némbongkeun mujijat, anu nyerat tilu ratus rébu kitab anu hurup-hurupna parantos ruksak atanapi musnah dina hiji kaca, tanpa pacampur, tanpa kalepatan, tanpa kaluluputan, tanpa kakurangan, sadayana babarengan, dina wangun anu kacida éndahna, dina sajam; teras upami aya anu nyarios ka anjeun, "Juru tulis ieu baris nyerat deui tina émutanana kitab anjeun anu ragrag kana cai, anu parantos dikarang ku anjeunna sorangan, dina samenit," naha anjeun tiasa nyarios, "Anjeunna henteu tiasa sareng abdi henteu percanten"? Atanapi, sanaos anjeun ningali hiji sultan anu ngadamel mujijat, anu pikeun némbongkeun kakawasaan dirina, atanapi pikeun pangajaran sareng kasenangan, ku hiji isyarat ngangkat gunung-gunung, ngarobah nagri-nagri, ngajantenkeun laut janten darat; teras anjeun ningali hiji batu ageung ngaguling kana walungan, ngahalangan jalan tamu-tamu anu diondang ku éta pribadi ka susuguh dirina sorangan, sareng aranjeunna henteu tiasa ngaliwat. Upami aya anu nyarios ka anjeun, "Éta pribadi ku hiji isyarat baris ngangkat atanapi ngancurkeun éta batu, sabaraha ageungna ogé, sareng moal ngantunkeun tamu-tamuna di jalan," teras anjeun nyarios, "Anjeunna moal ngangkatna atanapi henteu tiasa ngangkatna." Atanapi, sanaos hiji pribadi ngawangun pasukan ageung anu anyar dina sapoé, upami aya anu nyarios, "Éta pribadi ku hiji sora tarompét baris ngumpulkeun batalion-batalion anu anggota-anggotana parantos paburencay pikeun reureuh. Batalion-batalion éta baris lebet kana pangaturanana," teras anjeun nyarios, "Abdi henteu percanten." Anjeun ngartos sabaraha gélo kalakuan anjeun. Tah, upami anjeun parantos ngartos tilu ibarat ieu, tingali: Gusti Naqqâsh Nu Azali, di payuneun panon urang, ngabalikkeun kaca bodas usum tiis, teras muka lambar héjo usum semi sareng usum panas, sareng dina kaca beungeut bumi nyerat langkung ti tilu ratus rébu jinis ku kalam kakawasaan sareng papasten dina rupa anu pangsaéna. Hiji di jero anu sanés, sadayana henteu pacampur; Mantenna nyeratna babarengan, sadayana henteu silih halangan. Béda-béda tina sisi kabentukna sareng rupana, Mantenna henteu kantos pacorok sareng henteu lepat nyerat. Leres, naha tiasa disebatkeun, kumaha Zat Nu Hakîm Nu Hafîzh, anu ngamuat sareng ngajaga rancangan roh tangkal anu pangageungna dina siki anu pangleutikna sapertos hiji titik, baris ngajaga roh-roh jalma anu wafat? Sareng naha tiasa disebatkeun, kumaha Zat Nu Qadîr, anu muterkeun bola bumi sapertos batu katépél, baris ngangkat atanapi ngancurkeun bumi ieu dina jalan tamu-tamu-Na anu nuju ka aherat? Ogé naha tiasa disebatkeun, kumaha Zat Dzul-Jalâl, anu ti teu aya nyatet sareng nempatkeun zarah-zarah kalayan tartib anu sampurna dina batalion-batalion sadaya jasad pasukan sadaya mahluk hirup anu anyar, ku paréntah "kun fayakûn", sareng nyiptakeun pasukan-pasukan, baris ngumpulkeun ku hiji sora ngagorowok zarah-zarah dasar sareng bagéan-bagéan asalna anu parantos silih wawuh ku lebet kana tartib jasad anu ibarat batalion? Ogé anjeun ningali ku panon anjeun sabaraha seueur pola anu didamel ku Mantenna, anu baris janten conto, ibarat sareng tanda hasyr, anu nyarupaan hasyr usum semi ieu, dina unggal mangsa dunya, unggal abadna, malah dina silih gentos wengi sareng siang, malah dina nyiptakeun sareng musnahkeun méga-méga dina rohangan hawa. Malah upami dina lamunan anjeun ngabayangkeun diri sarébu taun kapengker, teras ngabandingkeun anu kaliwat sareng anu bakal datang, anu mangrupa dua jangjang waktos; anjeun baris ningali ibarat hasyr sareng conto kiamat sajumlah abad sareng dinten. Saenggeus éta, sanaos anjeun ningali sakitu seueur conto sareng ibarat, upami anjeun mungkir hasyr jasmani ku nganggapna jauh tina akal sareng hésé ditarima, anjeun ogé baris ngartos sabaraha gélona éta. Tingali, naon anu didawuhkeun ku Firman Nu Pangagungna ngeunaan hakékat anu urang bahas: ﻓَﺎﻧْﻈُﺮْ ﺍِﻟٰٓﻰ ﺍٰﺛَﺎﺭِ ﺭَﺣْﻤَﺖِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻛَﻴْﻒَ ﻳُﺤْﻴِﻰ الْاَرْضَ ﺑَﻌْﺪَ ﻣَﻮْﺗِﻬَﺎ ﺍِﻥَّ ﺫٰﻟِﻚَ ﻟَﻤُﺤْﻴِﻰ ﺍﻟْﻤَﻮْﺗٰﻰ ﻭَﻫُﻮَ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻗَﺪ۪ﻳﺮٌ Cindekna:
Teu aya naon waé anu ngahalangan hasyr. Ari anu nungtut hasyr nyaéta unggal hal. Leres, rububiyah anu sakitu megah sareng langgeng salawasna, sareng kakawasaan anu sakitu agung sareng ngawengku sadayana ti hiji Zat, anu ngamaotkeun sareng ngahirupkeun bumi anu ageung ieu, anu mangrupa tempat kumpulna kaajaiban, sapertos sato biasa; sareng ngajantenkeunana ayunan anu pikaresepeun sareng kapal anu éndah pikeun manusa sareng sato; sareng ngajantenkeun panonpoé lampu anu masihan cahya sareng ngangetkeun aranjeunna di panginepan ieu, sareng ngajantenkeun planét-planét kapal ngapung pikeun malaikat-malaikat-Na; tangtos henteu diwangun sareng henteu tetep mung dina urusan-urusan dunya anu sapertos kitu, anu sakedapan, henteu teras aya, henteu ajeg, henteu penting, robah-robah, henteu tetep aya, kirang sareng henteu sampurna. Hartina, aya hiji nagri anu sanés anu pantes pikeun Mantenna, anu tetep, ajeg, henteu sirna sareng megah. Mantenna Kagungan hiji nagri anu sanés anu tetep aya. Mantenna miwarang urang damel pikeun éta. Mantenna ngondang ka dinya, sareng yén Mantenna baris mindahkeun urang ka dinya disaksian ku sadaya anu ngagaduhan roh anu caang, sadaya quthub anu manahna dicaangan, sareng sadaya anu ngagaduhan akal anu caang, anu parantos ngalangkungan lahir ka hakékat sareng dimulyakeun ku caket ka payuneun Mantenna. Sareng sadayana kalayan sapuk ngawartosan yén Mantenna parantos nyiapkeun hiji ganjaran sareng hukuman. Sareng aranjeunna nyaritakeun yén Mantenna sababaraha kali masihan jangji anu kacida kuatna sareng ancaman anu kacida tegesna. Ari mungkir jangji mangrupikeun hina sareng ngarendahkeun diri. Dina sisi naon waé éta henteu tiasa ngadeukeutan kaagungan sareng kasucian-Na. Ari henteu ngalaksanakeun ancaman asalna boh tina panghampura, boh tina teu mampuh. Padahal kakafiran nyaéta kajahatan mutlak, {(Catetan handap): Leres, kakafiran, kumargi nurunkeun ajén mahluk-mahluk sareng nuduh aranjeunna henteu gaduh harti, mangrupikeun hiji panghinaan ka sakabéh jagat; sareng kumargi mungkir tajalli Asma dina eunteung-eunteung mahluk, mangrupikeun hiji pangréméhan ka sadaya Asma Alloh; sareng kumargi nolak kasaksian mahluk-mahluk kana kaésaan, mangrupikeun nyebut sadaya mahluk ngabohong; ku kituna éta ngaruksak bakat manusa dugi ka anjeunna henteu deui pantes nampi kasaéan sareng kahadéan. Ogé éta mangrupa hiji kajaliman anu ageung, anu ngalanggar hak-hak sadaya mahluk sareng sadaya Asma Alloh. Tah, ngajaga hak-hak ieu sareng teu mampuhna nafsu kafir nampi kahadéan nungtut yén kakafiran henteu dihampura. ﺍِﻥَّ ﺍﻟﺸِّﺮْﻙَ ﻟَﻈُﻠْﻢٌ ﻋَﻈ۪ﻴﻢٌ ngedalkeun harti ieu.} henteu tiasa dihampura. Ari Gusti Qadîr Mutlak bébas sareng suci tina teu mampuh. Ari para saksi sareng anu ngawartosan, sanaos béda dina jalan-jalanna, kacenderunganana sareng mazhab-mazhabna, ngahiji dina dasar pasualan ieu kalayan kasapukan anu sampurna. Tina sisi jumlah, aranjeunna aya dina tingkat tawatur, tina sisi mutu, aranjeunna ngagaduhan kakuatan ijma'. Tina sisi kalungguhan, masing-masing mangrupa hiji béntang umat manusa, panon hiji golongan, sareng jalma anu dimulyakeun ku hiji bangsa. Tina sisi pentingna, dina pasualan ieu aranjeunna boh ahli husus boh ahli ngabuktikeun. Padahal dina hiji élmu atanapi hiji kaparigelan, dua ahli husus langkung utama tibatan rébuan jalma anu sanés, sareng dina ngawartosan, dua anu negeskeun langkung diutamakeun tibatan rébuan anu mungkir. Sapertos dua jalma anu ngawartosan yén hilal Ramadan parantos aya, ngagugurkeun panolakan rébuan jalma anu mungkir. Cindekna,
di dunya teu tiasa aya wartos anu langkung leres ti ieu, hiji cariosan anu langkung kuat, sareng hiji hakékat anu langkung écés. Hartina, tanpa cangcaya dunya mangrupikeun tegalan. Mahsyar mangrupikeun tempat ngirik, palataran pikeun ngirik. Ari sawarga sareng naraka masing-masing mangrupikeun hiji gudang.
DALIL IMAN KATUJUH
(JANDÉLA KATUJUH BELAS TINA MEKTUP KATILU PULUH TILU)
ﺍِﻥَّ ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ لَاٰيَاتٍ ﻟِﻠْﻤُﺆْﻣِﻨ۪ﻴﻦَ Nalika lalajo beungeut bumi dina usum panas, urang ningali yén sipat béréhan anu taya watesna sareng paparin mutlak dina nyiptakeun barang, anu kedahna nimbulkeun kacau sarta janten sabab henteu tartib, katingal dina silih cocog sareng tartib anu kacida sampurnana. Tah, tingali sadaya pepelakan anu maparin paésan ka beungeut bumi. Ogé laju mutlak dina nyiptakeun barang, anu kedahna nimbulkeun henteu saimbang sareng kasar, katingal dina kasaimbangan anu sampurna. Tah, tingali sadaya buah anu maparin paésan ka beungeut bumi. Ogé lobana anu mutlak, anu kedahna nimbulkeun henteu dipentingkeun, malah goréng, katingal dina kaéndahan seni anu sampurna. Tah, tingali sadaya kembang anu ngagenclangkeun beungeut bumi. Ogé gampangna anu mutlak dina nyiptakeun barang, anu kedahna nimbulkeun taya seni sareng basajan, katingal dina cara ngadamel anu pinuh ku seni, mahér sareng taliti dina darajat anu taya watesna. Tah, tingali kalayan taliti sadaya siki sareng binih anu lir peti-peti sareng rarancang pakakas tangkal sareng pepelakan di beungeut bumi, sarta kotak-kotak riwayat hirupna. Ogé anggang sareng jauh anu mutlak, anu kedahna nimbulkeun bédana sareng papisah, katingal dina kasapukan anu mutlak. Tah, tingali unggal rupa sisikian anu dipelak di sadaya bagéan bumi. Ogé pacampur anu sampurna, anu kedahna nimbulkeun campur sareng silih nyampuran, sabalikna katingal dina ngabédakeun sareng misahkeun anu sampurna. Tah, tingali bédana anu sampurna siki-siki anu dipelak pacampur handapeun taneuh sarta sarua tina jihat bahan nalika némbongan pucukna; misahkeun kalayan bédana anu sampurna rupa-rupa bahan anu lebet kana tangkal pikeun daun, kembang sareng buah; sarta misahkeun kalayan bédana anu sampurna tuangeun pacampur anu lebet kana burih numutkeun anggota sareng sél anu béda-béda. Tingali kawasa anu sampurna dina hikmah anu sampurna. Ogé kacida ngalimpahna sareng murahna, anu kedahna nimbulkeun henteu dipentingkeun sareng henteu luhur ajénna, dina mahluk hasil seni sareng seni di beungeut bumi katingal dina kaayaan anu kacida luhur ajénna tur mahalna. Tah, di tengah seni matak héran anu taya watesna éta, dina méja susuguh Gusti Rahmân di beungeut bumi, tingali ngan rupa-rupa buah murbei anu mangrupa permén kawasa. Tingali rohmat anu sampurna dina seni anu sampurna. Tah, dina sakumna beungeut bumi, murah anu taya watesna sareng luhur ajénna pisan; dina murah anu taya watesna, ngabédakeun sareng misahkeun anu taya watesna sareng pacampur sareng kacau anu taya watesna; dina ngabédakeun sareng misahkeun anu taya watesna, cocog sareng sarupana anu kacida sampurnana sareng jauh pisan; dina sarupana anu kacida sampurnana, didamel kalayan kacida talitina sareng gampang sareng hampang pisan; dina didamel kalayan kacida éndahna, saimbang, ditimbang tur henteu boros pisan sareng laju mutlak sareng gancang; dina henteu boros pisan, kaéndahan seni anu kacida sampurnana sareng jumlah sareng lobana anu kacida ageungna; dina kaéndahan seni anu kacida sampurnana, tartib mutlak sareng sipat béréhan anu taya wates darajatna, tangtos nyaksian wajibna ayana, kawasa anu sampurna, kaéndahan rububiyah, kaésaan dina sadayana sareng kaésaan dina unggal barang Gusti Qadîr Dzul-Jalâl, Gusti Hakîm Dzul-Kamâl, Gusti Rahîm Dzul-Jamâl, sakumaha siang némbongkeun cahya, cahya némbongkeun panonpoé. Éta némbongkeun rusiah ﻟَﻪُ الْاَسْمَٓاءُ ﺍﻟْﺤُﺴْﻨٰﻰ. Ayeuna, hé jalma anu henteu mampuh, bodo, lalawora, keukeuh tur mu'attil! Ku naon anjeun tiasa nafsirkeun hakékat anu agung ieu? Ku naon anjeun tiasa medar kaayaan anu kacida mujijat tur matak héranna ieu? Ka naon anjeun tiasa nyandarkeun seni anu anéh dugi ka darajat anu taya watesna ieu? Tabir lalawora mana anu anjeun tiasa bentangkeun pikeun nutup jandéla anu salega beungeut bumi ieu? Di mana kabeneran anjeun; di mana sobat anjeun anu henteu sadar, anu anjeun sebat tabiat sarta diandelkeun, tempat ngandelkeun sareng sobat anjeun dina kasasaran? Naha campurna kabeneran dina padamelan ieu sanés mustahil saratus darajat? Sareng naha nyerahkeun hiji tina sarébu padamelan anu matak héran ieu ka tabiat henteu janten mustahil sarébu darajat? Atanapi naha tabiat anu kaku tur henteu mampuh gaduh mesin sareng tempat nyitak ruhani dina unggal barang, saloba jumlah barang anu didamel tina éta?
DALIL IMAN KADALAPAN
MUNAJAT
Dalil Iman Kadalapan ieu, salian nunjukkeun wajib ayana sareng kaésaan Gusti, ku dalil-dalil anu pasti ogé nunjukkeun yén rububiyah-Na ngawengku sagalana sareng kakawasaan-Na kacida agungna. Éta ogé nunjukkeun sarta ngabuktikeun yén kakawasaan maréntah-Na ngawengku sagalana sareng rohmat-Na nyakup sagalana. Sarta ngabuktikeun yén hikmah-Na ngawengku jeung élmu-Na nyakup sakabéh bagéan jagat. Cindekna: unggal bubuka Dalil Iman Kadalapan ieu ngagaduhan dalapan hasil. Dina unggal bubuka tina dalapan bubuka éta, dibuktikeun dalapan hasil sareng dalil-dalilna. Tina sisi ieu, Dalil Iman Kadalapan ieu ngagaduhan kaunggulan-kaunggulan anu luhur.
Bedîüzzaman Said Nursî
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍِﻥَّ ﻓ۪ﻰ ﺧَﻠْﻖِ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ ﺍﻟَّﻴْﻞِ ﻭَﺍﻟﻨَّﻬَﺎﺭِ ﻭَﺍﻟْﻔُﻠْﻚِ ﺍﻟَّﺘ۪ﻰ ﺗَﺠْﺮ۪ﻯ ﻓِﻰ ﺍﻟْﺒَﺤْﺮِ ﺑِﻤَﺎ ﻳَﻨْﻔَﻊُ ﺍﻟﻨَّﺎﺱَ ﻭَﻣَٓﺎ ﺍَﻧْﺰَﻝَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺴَّﻤَٓﺎﺀِ ﻣِﻦْ ﻣَٓﺎﺀٍ ﻓَﺎَﺣْﻴَﺎ ﺑِﻪِ الْاَرْضَ ﺑَﻌْﺪَ ﻣَﻮْﺗِﻬَﺎ ﻭَﺑَﺚَّ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﻣِﻦْ ﻛُﻞِّ ﺩَٓﺍﺑَّﺔٍ ﻭَﺗَﺼْﺮ۪ﻳﻒِ ﺍﻟﺮِّﻳَﺎﺡِ ﻭَﺍﻟﺴَّﺤَﺎﺏِ ﺍﻟْﻤُﺴَﺨَّﺮِ ﺑَﻴْﻦَ ﺍﻟﺴَّﻤَٓﺎﺀِ وَالْاَرْضِ لَاٰيَاتٍ ﻟِﻘَﻮْﻡٍ ﻳَﻌْﻘِﻠُﻮﻥَ Duh Gusti abdi, Duh Gusti Rabb abdi! Ku panon iman, ku pangajaran jeung cahya Al-Qur’an, ku pangajaran Kangjeng Rosul anu Mulya, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, sarta ku pituduh Asma Gusti Hakîm, abdi ningali yén: Teu aya hiji puteran jeung gerakan ogé di langit anu henteu némbongkeun jeung nuduhkeun Ayana Gusti ku tartibna anu saperti kieu. Sarta teu aya hiji benda langit ogé anu henteu nyaksian jeung némbongkeun Rububiyah sareng Katunggalan Gusti ku cicingeunna, ku ngalaksanakeun pancén tanpa sora, sarta ku tetep aya tanpa tihang. Sarta teu aya hiji béntang ogé anu henteu némbongkeun jeung nyaksian Kamulyaan Kailahian sareng Kaésaan Gusti ku ciptaanana anu saimbang, ku perenahna anu tartib, ku imutna anu pinuh ku cahya, sarta ku cap anu némbongkeun yén éta saluyu tur sarupa jeung sakabéh béntang. Sarta teu aya hiji planét ogé tina dua belas planét anu henteu nyaksian Ayana Gusti anu moal tiasa sanés, sarta némbongkeun Karajaan Kailahian Gusti ku gerakanana anu pinuh ku hikmah, ku nurutna kalayan taat, ku pancénna anu tartib, sarta ku satelit-satelitna anu penting! Enya, sakumaha langit sareng pangeusina masing-masing nyaksian nyalira, sacara gembleng ogé, dina darajat anu kacida écésna — Duh Gusti Nu Nyiptakeun bumi sareng langit! — nyaksian Ayana Gusti anu moal tiasa sanés kalayan kacida écésna; sarta — Duh Gusti Nu Ngatur zarah-zarah sareng gabunganana anu tartib, Nu miara, sarta Nu muterkeun béntang-béntang planét ieu sareng satelit-satelitna anu tartib, tur ngajantenkeun éta taat kana Paréntah-Na! — nyaksian Katunggalan sareng Kaésaan Gusti kalayan kacida kuatna, nepi ka bukti-bukti anu pinuh ku cahya sareng dalil-dalil anu caang saloba béntang anu aya dina raray langit ngabenerkeun kasaksian éta. Langit anu murni, beresih, éndah ieu ogé, ku benda-bendana anu luar biasa gedé tur luar biasa gancang, némbongkeun kaayaan hiji tentara anu tartib sareng hiji armada karajaan anu dihias ku lampu-lampu listrik. Tina segi éta, langit écés nuduhkeun Kamulyaan Rububiyah Gusti sareng Kaagungan Kakawasaan Gusti anu ngawujudkeun sagala hal; kuat némbongkeun Legana Pangawasaan Gusti anu ngawengku sakumna langit anu henteu aya watesna sareng Rohmat Gusti anu ngarangkul unggal mahluk hirup; sarta tanpa cangcaya nyaksian yén Élmu Gusti, anu patali sareng sakabéh urusan sareng kaayaan sakabéh mahluk langit, anu nyepeng tur ngatur éta, ngawengku sagala hal, sarta Hikmah Gusti ngawengku unggal urusan. Kasaksian sareng pituduh éta kacida écésna, nepi ka saolah-olah béntang-béntang téh kecap-kecap kasaksian langit anu jadi saksi, sareng dalil-dalil pinuh ku cahya anu parantos ngawujud. Béntang-béntang anu aya di médan, sagara, sareng rohangan langit ogé, ku kaayaanana saperti prajurit anu taat, kapal anu tartib, kapal ngapung anu luar biasa, sareng lampu-lampu anu matak héran, némbongkeun Cahya Kamulyaan Karajaan Kailahian Gusti. Sarta ku pituduh sareng pépéling pancén-pancén panonpoé urang, anu mangrupa hiji béntang ti antara anggota tentara éta, dina planét-planétna sareng dina bumi urang, sawatara béntang anu jadi batur panonpoé téh nyanghareup ka alam-alam aherat. Éta henteu tanpa pancén; malah mangrupa panonpoé-panonpoé alam anu langgeng. Duh Gusti Wâjibul Wujûd! Duh Gusti Wâhid tur Ahad! Béntang-béntang anu luar biasa, panonpoé-panonpoé sareng bulan-bulan anu matak héran ieu, di jero Kagungan Gusti, di jero Langit Gusti, ku Paréntah Gusti, ku Kakuatan sareng Kakawasaan Gusti, sarta ku Pangaturan sareng Pangriksa Gusti, parantos ditundukkeun, ditartibkeun, sarta dipasihan pancén. Sakabéh benda langit anu luhur éta tasbih sareng takbir ka hiji-hijina Gusti Khâliq anu nyiptakeun, muterkeun, sareng ngatur éta; ku basa kaayaanana nyebut, "Subhanalloh, Allohu akbar." Abdi ogé, ku sakabéh tasbihna, nyucikeun Gusti, Duh Gusti Qadîr Dzul-Jalâl, anu nyumput lantaran Kacida écésna, sareng anu henteu katingali lantaran Kaagungan Kamulyaan-Na!
Duh Gusti Qadîr Mutlak! Ku pangajaran Al-Qur’an Al-Hakîm Gusti sareng pituduh Kangjeng Rosul anu Mulya, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, abdi ngartos: Sakumaha langit sareng béntang nyaksian Ayana sareng Katunggalan Gusti, kitu deui rohangan langit, sareng méga, kilat, guludug, angin, sareng hujanna, nyaksian Ayana Gusti anu moal tiasa sanés sareng Katunggalan Gusti. Enya, méga anu henteu hirup sareng henteu boga kasadaran ngirimkeun hujan, anu mangrupa cai kahirupan, pikeun ngabantu mahluk hirup anu peryogi, ngan ku Rohmat sareng Hikmah Gusti; kabeneran anu acak henteu tiasa campur. Kilat, anu mangrupa listrik anu panggedéna, anu némbongkeun mangpaatna pikeun nyaangan sarta ngajurung supaya dimangpaatkeun, ogé nyaangan Kakawasaan Gusti di rohangan kalayan éndah. Guludug, anu ngawartakeun datangna hujan, ngajantenkeun rohangan anu kacida legana nyarita, sareng ku sora tasbihna ngajantenkeun langit ngaguruh, ogé nyarita ku basa ucapan, nyucikeun Gusti, sarta nyaksian Rububiyah Gusti. Angin, anu dipasihan loba pancén, saperti méré rejeki anu pangdiperyogina pikeun hirupna mahluk hirup sarta anu panggampangna dimangpaatkeun, méré napas, sareng ngagenahkeun mahluk hirup, ogé, ku ngarobah rohangan langit saolah-olah dumasar kana hiji hikmah jadi "lambaran ngahapus sareng netepkeun" sarta jadi "papan anu nyerat, ngedalkeun, tuluy mupus", némbongkeun Kagiatan Kakawasaan Gusti sareng nyaksian Ayana Gusti. Kitu deui hujan rohmat, anu ku Welas Asih Gusti diperes tina méga tur dikirimkeun ka mahluk hirup, ku kecap-kecapna anu mangrupa titik-titik cai saimbang tur tartib nyaksian Legana Rohmat sareng Welas Asih Gusti. Duh Gusti Mutasharrif Nu Fa'âl, sareng Duh Gusti Fayyâdh Nu Muta'âl! Sakumaha méga, kilat, guludug, angin, sareng hujan masing-masing nyaksian Ayana Gusti anu moal tiasa sanés, sacara gembleng ogé, sanajan béda pisan dina kaayaanana sarta sabalikna dina hakékatna, ku katunggalan, kabarengan, silih asup kana séwang-séwangan, sarta silih bantu dina pancénna, kacida kuatna némbongkeun Katunggalan sareng Kaésaan Gusti. Éta ogé nyaksian Kamulyaan Rububiyah Gusti, anu ngajantenkeun rohangan anu kacida gedéna jadi tempat kumpulna rupa-rupa kaajaiban, sarta dina sawatara poé ngeusian jeung ngosongkeunana sababaraha kali; ogé nyaksian Kaagungan sareng Jembar Kakawasaan Gusti kana unggal hal, anu ngatur rohangan anu lega éta saperti hiji lambaran anu diserat tur dirobah, sarta saperti spons anu diperes pikeun nyébor kebon bumi. Kitu deui éta nuduhkeun Legana Rohmat sareng Pangawasaan Gusti anu henteu aya watesna sarta nepi ka unggal hal, anu Ningal tur Ngatur sakabéh bumi sareng sakabéh mahlukna di handapeun tabir rohangan langit. Hawa di rohangan ogé dipaké dina pancén-pancén anu kacida pinuh ku hikmah, sareng méga jeung hujan dipaké dina mangpaat-mangpaat anu kacida pinuh ku élmu. Lamun henteu aya Élmu anu ngawengku sagala hal sareng Hikmah anu nyakup unggal hal, pamakéan sareng palayanan éta henteu tiasa aya. Duh Gusti Fa'âlun limâ yurîd! Kakawasaan Gusti, anu dina Kagiatan-Na di rohangan langit unggal waktu némbongkeun hiji conto hasyr sareng kiamat, dina sajam ngarobah usum panas jadi usum tiis sareng usum tiis jadi usum panas, némbongkeun syuunat saperti ngadatangkeun hiji alam sarta ngirimkeun hiji alam ka anu gaib, méré tanda yén Kakawasaan éta bakal ngarobah dunya jadi aherat sarta némbongkeun syuunat-Na anu langgeng di aherat. Duh Gusti Qadîr Dzul-Jalâl! Hawa, méga, hujan, kilat, sareng guludug di rohangan langit, di jero Kagungan Gusti, ku Paréntah sareng Daya Gusti, ku Kakuatan sareng Kakawasaan Gusti, ditundukkeun tur dipasihan pancén. Mahluk-mahluk rohangan anu béda pisan dina hakékatna ieu nyucikeun Nu Maréntah sareng Nu Ngawasa éta, anu ngajantenkeun éta taat kana paréntah-paréntah anu kacida gancangna tur sakedapan, sareng kana titah-titah anu gancang tur geuwat; sarta muji Rohmat-Na. Duh Gusti Khâliq Dzul-Jalâl bumi sareng langit! Ku pituduh Al-Qur’an Al-Hakîm Gusti sareng pangajaran Kangjeng Rosul anu Mulya, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, abdi iman sareng terang yén: Sakumaha langit sareng béntang-béntangna, sarta rohangan langit sareng pangeusina, nyaksian Ayana Gusti anu moal tiasa sanés, Kaésaan sareng Katunggalan Gusti, kitu deui bumi sareng sakabéh mahluk sareng kaayaanana méré kasaksian sareng tanda-tanda saloba mahlukna kana Ayana sareng Katunggalan Gusti. Enya, teu aya hiji parobahan ogé di bumi, sarta teu aya hiji silih ganti ogé dina tangkal sareng sasatoanana, saperti ngaganti papakéan unggal taun, boh sabagian boh sakabéhna, anu henteu némbongkeun Ayana sareng Katunggalan Gusti ku tartibna. Ogé teu aya hiji sasatoan ogé anu henteu nyaksian Ayana sareng Katunggalan Gusti ku rejekina anu dipasihkeun kalayan welas asih luyu sareng darajat kalemahan sareng kabutuhanna, sarta ku pakakas anu dipasihkeun kalayan hikmah, anu diperyogikeun pikeun hirupna. Ogé teu aya hiji ogé tina tutuwuhan sareng sasatoan anu diwujudkeun di payuneun panon urang unggal usum semi anu henteu némbongkeun Gusti ku seni karajinanana anu matak héran, ku hiasanana anu lemes, ku ciri anu ngabédakeunana kalayan sampurna, sarta ku tartib sareng kasaimbanganana. Kaajaiban sareng mujijat Kakawasaan Gusti anu ngeusian beungeut bumi, anu disebut tutuwuhan sareng sasatoan, diciptakeun tanpa kasalahan, sampurna, dihias, sarta miboga ciri anu ngabédakeun, tina endog jeung endog-endog leutik, tina titik-titik cai, tina siki jeung siki-siki leutik, sarta tina binih, anu kawates tur bahanna sarua sareng silih sarupa. Ieu kasaksian kana Ayana, Katunggalan, Hikmah, sareng Kakawasaan anu henteu aya watesna ti Gusti Shâni' Nu Hakîm, anu langkung kuat tur langkung caang tibatan kasaksian cahya kana panonpoé. Ogé teu aya hiji unsur ogé, saperti hawa, cai, cahya, seuneu, sareng taneuh, anu henteu nyaksian Katunggalan sareng Ayana Gusti: Sanajan henteu boga kasadaran, éta ngalaksanakeun pancén-pancén anu sampurna saperti miboga kasadaran; sanajan basajan, ngaliput, henteu tartib, sarta sumebar ka mana-mana, éta mawa buah sareng hasil anu kacida tartibna tur rupa-rupa tina harta karun anu gaib. Duh Gusti Fâthir Nu Qadîr! Duh Gusti Fattâh Nu ‘Allâm! Duh Gusti Fa'âl Nu Khallâq! Sakumaha bumi sareng sakabéh pangeusina nyaksian yén Gusti Khâliq-na téh Wâjibul Wujûd, kitu deui — Duh Gusti Wâhid tur Ahad! Duh Gusti Hannân tur Mannân! Duh Gusti Wahhâb Nu Razzâq! — bumi nyaksian Katunggalan sareng Ahadiyah Gusti dina darajat anu kacida écésna, malah méré kasaksian saloba mahluk anu aya: Ku cap dina beungeutna sareng cap-cap dina beungeut pangeusina; ku katunggalan, kabarengan, silih asup kana séwang-séwangan, sareng silih rojong; sarta tina segi tunggalna Asma sareng Lampah Rububiyah anu ngurus éta. Sakumaha bumi, ku kaayaanana minangka tempat tentara, tempat paméran, sareng tempat latihan, sarta ku dibekelanana pakakas anu béda-béda kalayan tartib ka opat ratus rébu bangsa anu béda anu aya dina golongan tutuwuhan sareng sasatoan, nuduhkeun Kamulyaan Rububiyah Gusti sareng Kakawasaan Gusti anu nepi ka sagala hal, kitu deui dipasihkeunana rejeki anu béda-béda ka sakabéh mahluk hirup anu henteu aya watesna, dina waktuna masing-masing, tina taneuh anu garing tur basajan, kalayan welas asih sareng kamulyaan, sarta taatna para mahluk anu henteu aya watesna éta kana Paréntah Gusti kalayan tunduk sampurna, némbongkeun yén Rohmat Gusti nyakup sagala hal sareng Pangawasaan Gusti ngawengku sagala hal. Ngajalankeun sareng ngatur rombongan-rombongan mahluk anu robah di bumi, silih ganti maot sareng hirup, sarta pangaturan sareng pangriksa sasatoan sareng tutuwuhan, ogé, ku ngan tiasa lumangsung kalayan Élmu anu patali sareng sagala hal, sarta kalayan Hikmah anu henteu aya tungtungna anu ngatur unggal hal, nuduhkeun yén Élmu sareng Hikmah Gusti ngawengku sagala hal. Pikeun manusa, anu ngalaksanakeun pancén anu henteu aya watesna dina waktu anu pondok di bumi, anu dibekelan bakat sareng pakakas batin saolah-olah bakal hirup salila waktu anu henteu aya watesna, sarta anu ngatur mahluk-mahluk bumi, di tempat latihan dunya ieu, di tempat tentara bumi anu samentara ieu, sareng di tempat paméran anu samentara ieu, pentingna anu sakitu gedéna, waragad anu henteu aya watesna, tajalli Rububiyah anu henteu aya tungtungna, Dawuhan Gusti Nu Maha Suci anu henteu aya watesna, sareng Paparin Alloh anu henteu aya tungtungna, tangtu sareng pasti henteu tiasa kakandung dina umur anu kacida pondokna tur pinuh ku kasedih, dina hirup anu kacau tur pinuh ku kasedih ieu, sarta dina dunya anu pinuh ku musibat tur fana ieu. Malah, tina segi éta ngan tiasa aya pikeun hiji umur séjén anu langgeng sareng hiji tempat kabagjaan anu tetep, éta némbongkeun, malah nyaksian Paparin Aherat anu aya di alam anu langgeng. Duh Gusti Khâliq sadaya hal! Sakabéh mahluk bumi, di jero Kagungan Gusti, di jero Bumi Gusti, ku Daya sareng Kakuatan Gusti, ku Kakawasaan sareng Kersa Gusti, sarta ku Élmu sareng Hikmah Gusti, diatur tur ditundukkeun. Rububiyah anu kagiatanana katingali dina beungeut bumi némbongkeun jembar sareng ngawengku anu saperti kitu. Pangaturan, pangriksa, sareng pamiarana ogé kacida sampurnana tur kacida talitina. Lampah-Na di unggal tempat ngahiji sareng babarengan, tur silih sarupa ku cara anu saperti kitu, nepi ka némbongkeun yén aya hiji Pangaturan, hiji Rububiyah, anu ibarat hiji gembleng anu henteu tiasa dipotong, sarta hiji anu nyakup sadayana anu mustahil dibagi. Bumi sareng sakabéh pangeusina ogé, ku basa-basa anu henteu aya watesna anu langkung écés tibatan basa ucapan, nyucikeun sareng tasbih ka Gusti Khâliq-na; sarta ku basa kaayaan ni'mat-ni'matna anu henteu aya tungtungna, ngedalkeun hamd sareng puji ka Gusti Razzâq Dzul-Jalâl-na. Duh Gusti, Zat Aqdas, anu nyumput lantaran Kacida écésna, sareng anu henteu katingali lantaran Kaagungan Kamulyaan-Na! Ku sakabéh pangsucian sareng tasbih bumi, abdi nyucikeun Gusti tina kakurangan, henteu mampuh, sareng ayana sekutu Gusti; sarta ku sakabéh hamd sareng pujina, abdi muji sareng sukur ka Gusti.
Duh Gusti Rabb darat sareng sagara! Ku pangajaran Al-Qur’an sareng pituduh Kangjeng Rosul anu Mulya Gusti, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, abdi ngartos yén: Sakumaha langit, rohangan, sareng bumi nyaksian Katunggalan sareng Ayana Gusti, kitu deui sagara, walungan, cinyusu, sareng susukan, nyaksian Ayana Gusti anu moal tiasa sanés sareng Katunggalan Gusti dina darajat anu kacida écésna. Enya, di sagara-sagara anu ibarat ketel-ketel uap dunya urang anu jadi sumber kaajaiban ieu, teu aya hiji mahluk ogé, malah teu aya satitik cai ogé, anu henteu némbongkeun Gusti Khâliq-na ku ayana, ku tartibna, ku mangpaatna, sareng ku kaayaanana. Sarta teu aya hiji ogé tina mahluk-mahluk anéh anu rejekina dipasihkeun kalayan sampurna dina keusik anu basajan sareng cai anu basajan, sarta tina sasatoan sagara anu ciptaanana kacida tartibna, utamana tina lauk anu hiji waé ngeusi sagara ku sajuta endog leutikna, anu henteu némbongkeun Nu Nyiptakeunana sareng nyaksian Gusti Razzâq-na ku ciptaanana, ku pancénna, ku pangaturan sareng rejekina, sarta ku pangriksa sareng pamiarana. Ogé teu aya hiji ogé tina permata-permata di sagara anu luhur ajénna, miboga khasiat, tur jadi hiasan, anu henteu mikawanoh tur némbongkeun Gusti ku ciptaanana anu éndah, ku fitrahna anu pikaresepeun, sareng ku khasiatna anu mangpaat. Enya, sakumaha masing-masing nyaksian, sacara gembleng ogé nyaksian Katunggalan Gusti tina segi kabarengan, silih campur, katunggalan cap ciptaanana, kacida gampangna diwujudkeun, sarta kacida lobana unggal mahlukna. Kitu deui, tina segi nahan sagara-sagara anu ngurilingan bal bumi ieu, sareng taneuhna, dina kaayaan ngagantung; ngiderkeunana ngurilingan panonpoé tanpa ngocorkeun atawa ngaburencaykeunana; henteu ngantep éta ngaliput taneuh; nyiptakeun sasatoan sareng permata-permata anu rupa-rupa tur tartib tina keusik sareng caina anu basajan; ngatur rejeki sareng urusan-urusan séjénna sacara gembleng tur sampurna sarta miara éta; sarta tina segi henteu ayana hiji ogé tina layon-layon anu henteu aya watesna anu kuduna aya dina beungeutna, sagara méré tanda-tanda saloba mahlukna kana Ayana Gusti sareng yén Gusti téh Wâjibul Wujûd, sarta nyaksian éta. Sakumaha éta écés pisan nuduhkeun Kamulyaan Karajaan Rububiyah Gusti sareng Kaagungan Kakawasaan Gusti anu ngawengku sagala hal, kitu deui éta nuduhkeun Legana Rohmat sareng Pangawasaan Gusti anu henteu aya watesna, anu nepi ka sareng ngatur sagala hal, ti béntang-béntang anu kacida gedéna tur tartib di luhur langit nepi ka lauk-lauk anu kacida leutikna di dasar sagara, anu dipaparin rejeki kalayan tartib. Ku tartib, mangpaat, hikmah, ukuran, sareng kasaimbanganana, éta ogé némbongkeun Élmu Gusti anu ngawengku sagala hal sareng Hikmah Gusti anu nyakup unggal hal. Ayana balong-balong Rohmat Gusti anu saperti kieu pikeun para musafir di panginepan dunya ieu, sarta ditundukkeunana éta pikeun lalampahan, kapal, sareng mangpaat manusa, némbongkeun yén: Zat anu di hiji panginepan di sisi jalan ngahormat sémah sapeuting ku kado sagara anu sakitu lobana, tangtu parantos nyayagikeun sagara-sagara rohmat anu langgeng anu saperti kitu di puseur Karajaan-Na anu langgeng; ieu téh conto-conto leutikna anu fana. Tah, ayana sagara di sabudeureun bumi dina kaayaan anu matak héran tur cara anu kacida luar biasana, sarta diatur jeung dipiarana mahluk-mahluk sagara kalayan kacida tartibna, écés némbongkeun yén éta ngan ku Kakuatan sareng Kakawasaan Gusti, ku Kersa sareng Pangriksa Gusti, di jero Kagungan Gusti, ditundukkeun kana Paréntah Gusti. Ku basa kaayaanana éta nyucikeun Gusti Khâliq-na sarta nyebut "Allohu akbar". Duh Gusti Qadîr Dzul-Jalâl, anu ngajantenkeun gunung-gunung minangka tihang-tihang anu nyimpen harta karun pikeun kapal bumi! Ku pituduh Kangjeng Rosul anu Mulya, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, sarta ku pangajaran Al-Qur’an Al-Hakîm Gusti, abdi ngartos yén sakumaha sagara-sagara mikawanoh Gusti tur ngawanohkeun Gusti ku kaajaibanana, kitu deui gunung-gunung mikawanoh Gusti tur ngawanohkeun Gusti ku jasa sareng hikmahna: Pikeun katengtreman bumi tina pangaruh lini; pikeun cicingeunna bumi tina badai parobahan di jerona; pikeun salametna bumi tina sagara anu ngaliput; pikeun ngaberesihan hawa tina gas-gas anu ngabahayakeun; pikeun ngajaga sareng nyimpen cai; sarta pikeun nyimpen harta karun bahan tambang anu diperyogikeun ku mahluk hirup. Enya, teu aya hiji ogé tina rupa-rupa batu di gunung; tina rupa-rupa bahan anu jadi ubar pikeun panyakit anu béda-béda; tina jinis-jinis bahan tambang anu rupa-rupa tur kacida diperyogina ku mahluk hirup, utamana manusa; sarta tina golongan tutuwuhan anu ngahias gunung sareng padang ku kembangna tur ngeusi éta ku buahna, anu henteu nyaksian kalayan écés Ayana anu moal tiasa sanés ti Gusti Shâni', Nu Qadîr, Hakîm, Rahîm, sareng Karîm tanpa wates: Ku hikmahna anu henteu tiasa dipasrahkeun ka kabeneran, ku tartibna, ku kaéndahan ciptaanana, sareng ku mangpaatna; utamana ku béda rasa anu kacida kuatna dina bahan tambang saperti uyah, uyah sitrun, sulfato, sareng tawas, sanajan wangunna silih sarupa; sarta utamana ku rupa-rupa jinis tutuwuhan, sareng kembang sareng buahna anu béda-béda, tina taneuh anu basajan. Kitu deui sacara gembleng éta nyaksian Katunggalan sareng Ahadiyah Gusti Shâni' éta tina segi tunggalna pangaturan sareng pangriksa, kabarengan sareng katunggalan dina asal, tempat cicing, ciptaan, sareng seni karajinan, sarta murahna, gampangna, lobana, sareng gancangna didamel. Sakumaha mahluk-mahluk dina beungeut sareng jero gunung, di unggal bagéan bumi, unggal jinisna didamel dina waktu anu sami, ku cara anu sami, tanpa kasalahan, kacida sampurnana tur gancang; sarta diwujudkeun tanpa pacampur, sanajan campur sareng jinis-jinis séjén, tanpa hiji padamelan ngahalangan padamelan séjén, nuduhkeun Kamulyaan Rububiyah Gusti sareng Kaagungan Kakawasaan Gusti anu henteu ngarasa beurat ku naon waé; Kitu deui, tina segi ngeusian beungeut sareng jero gunung ku tangkal, tutuwuhan, sareng bahan tambang anu tartib, sarta ditundukkeunana éta pikeun anu peryogi, ku cara anu nyumponan kabutuhan anu henteu aya watesna tina sakabéh mahluk hirup dina beungeut bumi, malah rupa-rupa panyakitna, malah rupa-rupa kasenangan sareng kahayangna anu béda-béda, éta nuduhkeun Legana Rohmat Gusti anu henteu aya watesna sareng Jembar Pangawasaan Gusti anu henteu aya tungtungna. Sanajan aya di antara lapisan taneuh, nyumput, poék, sareng campur, éta disayagikeun ku Mantenna kalayan Uninga sareng Ningal, tanpa salah, kalayan tartib, luyu sareng kabutuhan; ku ieu éta kacida écésna némbongkeun sareng nuduhkeun Jembar Élmu Gusti anu patali sareng sagala hal, sareng Hikmah Gusti anu ngatur unggal hal sarta nyakup sagala barang. Ku disayagikeunana ubar sareng disimpenna bahan tambang, éta ogé némbongkeun Kaéndahan Pangriksa Rububiyah Gusti anu pinuh ku welas asih tur sipat béréhan, sareng Rincian lemes Pangreksa Gusti anu taliti. Gunung-gunung anu kacida gedéna di panginepan dunya ieu ogé, tina segi jadi tempat cadangan anu tartib sareng gudang pakakas pikeun kalengkepan sareng kabutuhan para musafir sémah di mangsa payun, sarta jadi tempat panyimpenan anu sampurna pikeun loba harta karun anu diperyogikeun ku hirup, némbongkeun, malah nuduhkeun, malah nyaksian yén: Gusti Shâni' Nu Karîm tur ngahormat sémah anu sakitu gedéna, Nu Hakîm tur mikanyaah welas asih anu sakitu gedéna, sarta Nu Qadîr tur ngurus pangriksa anu sakitu gedéna, tangtu sareng pasti Kagungan harta karun anu langgeng tina Paparin-Na anu langgeng di hiji alam anu langgeng, pikeun sémah-sémah anu kacida dipikanyaah-Na éta. Gaganti gunung-gunung di dieu, di ditu béntang-béntang ngalaksanakeun pancén éta. Duh Gusti Nu Qadîr kana sadaya hal! Gunung-gunung sareng mahluk anu aya di jerona, di jero Kagungan Gusti, ku Kakuatan sareng Kakawasaan Gusti, ku Élmu sareng Hikmah Gusti, ditundukkeun sarta disimpen. Éta nyucikeun sareng tasbih ka Gusti Khâliq-na anu maparin pancén sareng nundukkeunana ku cara ieu.
Duh Gusti Khâliq Nu Rahmân! Sareng Duh Gusti Rabb Nu Rahîm! Ku pituduh Kangjeng Rosul anu Mulya, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, sarta ku pangajaran Al-Qur’an Al-Hakîm Gusti, abdi ngartos: Sakumaha langit, rohangan, bumi, sagara, sareng gunung, sareng pangeusi sareng mahlukna, mikawanoh Gusti tur ngawanohkeun Gusti, kitu deui sakabéh tangkal sareng tutuwuhan di bumi, sareng daun, kembang, sareng buahna, ngawanohkeun Gusti tur mikawanoh Gusti dina darajat anu kacida écésna. Masing-masing tina daun sakabéh tangkal sareng tutuwuhan, anu gerak dina dzikir kalayan kagugah; tina kembangna anu ku hiasanana ngajéntrékeun sareng némbongkeun Asma Gusti Shâni'-na; sarta tina buahna anu imut ku lemesna sareng tajalli Welas Asih, nyaksian kalayan kacida écésna Ayana anu moal tiasa sanés ti Gusti Shâni' Nu Rahîm tur Karîm tanpa wates: Ku tartib di jero seni anu luar biasa anu henteu tiasa dipasrahkeun ka kabeneran tina segi kamungkinan naon waé; ku kasaimbangan di jero tartib; ku hiasan di jero kasaimbangan; ku pola-pola di jero hiasan; ku seungit-seungit anu éndah tur béda-béda di jero pola-pola; sareng ku rupa-rupa rasa bubuahan di jero seungit-seungit éta. Kitu deui sacara gembleng, ku hal-hal saperti katunggalan sareng kabarengan dina sakumna beungeut bumi; silih sarupa; sarupana cap ciptaan; patalina pangriksa sareng pangaturan; Lampah Ngawujudkeun sareng Asma Gusti anu patali sareng éta saluyu; sarta diaturna sakaligus, tanpa kasalahan, mahluk-mahluk anu henteu aya watesna tina saratus rébu jinis éta di tengah séwang-séwangan, éta ogé kalayan écés nyaksian Katunggalan sareng Ahadiyah Gusti Shâni' Nu Wâjibul Wujûd éta. Sakumaha éta nyaksian Ayana Gusti anu moal tiasa sanés sareng Katunggalan Gusti, kitu deui, ku dipasihan rejeki sareng diaturna, dina ratusan rébu cara, mahluk-mahluk anu henteu aya watesna dina tentara mahluk hirup anu diwangun ku opat ratus rébu bangsa dina beungeut bumi, kalayan sampurna, tanpa salah sareng tanpa pacampur, éta nuduhkeun Kamulyaan Rububiyah Gusti dina Kaésaan, sareng Kaagungan Kakawasaan Gusti anu ngawujudkeun hiji usum semi kalayan sagampang hiji kembang, sarta anu patali sareng sagala hal. Éta ogé, bari pasti nuduhkeun Legana Rohmat Gusti anu henteu aya watesna, anu nyayagikeun rupa-rupa jinis kadaharan anu henteu aya watesna pikeun sasatoan anu henteu aya watesna sareng manusa di sakumna bagéan bumi anu kacida gedéna; sarta Jembar Pangawasaan Gusti anu henteu aya watesna, ku ngalirna padamelan, paparin, pangaturan, rejeki, sareng palaksanaan anu henteu aya watesna éta kalayan tartib anu sampurna, sarta ku taatna sareng tundukna sagala hal, malah zarah-zarah, kana paréntah sareng palaksanaan éta; ku Mantenna ngadamel unggal barang sareng unggal urusan tangkal sareng tutuwuhan éta, sareng unggal halna saperti daun, kembang, buah, akar, dahan, sareng ranting kalayan Uninga sareng Ningal, luyu sareng mangpaat, kasaéan, sareng hikmah, éta kacida écésna nuduhkeun, sarta ku ramo-ramona anu henteu aya watesna némbongkeun yén Élmu Gusti ngawengku sagala hal sareng Hikmah Gusti nyakup unggal hal. Ku létahna anu henteu aya watesna, éta ogé muji Kaéndahan Seni Gusti anu kacida sampurnana sareng Kasampurnaan Ni'mat Gusti anu kacida éndahna. Ogé di panginepan samentara sareng tempat sémah anu fana ieu, dina waktu anu pondok sareng umur anu saeutik, paparin sareng ni'mat anu luhur ajénna anu sakitu lobana, sarta waragad sareng panghormatan sémah anu sakitu luar biasana, ngaliwatan leungeun tangkal sareng tutuwuhan, némbongkeun, malah nyaksian yén: Gusti, Zat Nu Rahîm, Nu Kagungan Kakawasaan tur sipat béréhan, anu mikawelas ka sémah-sémah-Na di dieu ku cara anu saperti kieu, supados sakabéh mahluk henteu nyarios hiji hal anu sabalikna tina tujuan sakabéh Waragad sareng Paparin-Na pikeun ngajantenkeun Diri-Na dipikanyaah sareng dipikawanoh, nyaéta, "Mantenna ngajantenkeun urang ngarasakeun, tapi ngabinasa urang saméméh ngantep urang ngadahar," sarta supados henteu ngajantenkeun éta disebut kitu; supados henteu ngagugurkeun Karajaan Kailahian-Na; supados henteu mungkir sarta henteu ngajantenkeun Rohmat-Na anu henteu aya tungtungna dipungkir; sarta supados henteu ngarobah sakabéh sobat-Na anu sono janten musuh lantaran henteu kabagian; tangtu sareng pasti parantos nyayagikeun tangkal-tangkal anu buahan sareng tutuwuhan anu kembangan, dina cara anu langgeng tur pantes pikeun sawarga, di Sawarga-Na anu langgeng, tina Harta Karun Rohmat-Na anu langgeng, pikeun abdi-abdi-Na anu bakal diantep-Na langgeng, di hiji alam anu langgeng, di hiji nagara anu langgeng. Ari anu aya di dieu mah conto-conto pikeun ditémbongkeun ka anu badé meuli. Sakumaha tangkal sareng tutuwuhan, sacara umum, ku kecap-kecap daun, kembang, sareng buahna nyucikeun, tasbih, sareng hamd ka Gusti, kitu deui masing-masing kecap éta nyucikeun Gusti sacara husus. Utamana tina segi buah-buahna didamel dina cara anu luar biasa, dagingna kacida rupa-rupana, seni karajinanana kacida matak héranna, sarta sikina kacida luar biasana, tuluy baki-baki kadaharan éta dipasihkeun kana leungeun tangkal sareng ditempatkeun dina sirah tutuwuhan, sarta dikirimkeun ka sémah-sémah anu mangrupa mahluk hirup, tasbihna anu mangrupa basa kaayaan ngahontal darajat écésna basa ucapan. Sakabéh éta, di jero Kagungan Gusti, ku Kakuatan sareng Kakawasaan Gusti, ku Kersa sareng Paparin Gusti, ku Rohmat sareng Hikmah Gusti, ditundukkeun sarta taat kana unggal Paréntah Gusti. Duh Gusti Shâni' Nu Hakîm sareng Gusti Khâliq Nu Rahîm, anu nyumput lantaran Kacida écésna, sareng anu kasumputan lantaran Kamulyaan Kaagungan-Na! Ku basa sareng jumlah sakabéh tangkal sareng tutuwuhan, sakabéh daun, kembang, sareng buah, abdi nyucikeun Gusti tina kakurangan, henteu mampuh, sareng ayana sekutu Gusti, sarta ngedalkeun hamd sareng puji.
Duh Gusti Fâthir Nu Qadîr! Duh Gusti Mudabbir Nu Hakîm! Duh Gusti Murabbi Nu Rahîm! Ku pituduh Kangjeng Rosul anu Mulya, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, sareng ku pangajaran Al-Qur’an Al-Hakîm, abdi ngartos sareng iman yén: Sakumaha tutuwuhan sareng tangkal mikawanoh Gusti, némbongkeun Sipat-Sipat Suci sareng Asmaul Husna Gusti, kitu deui teu aya hiji ogé tina manusa sareng sasatoan, anu mangrupa bagéan mahluk hirup anu boga roh, anu henteu nyaksian Ayana Gusti anu moal tiasa sanés sareng ayana Sipat-Sipat Gusti anu sajati: Ku anggota awak jero sareng luar dina jasadna anu digawé sareng dijalankeun saperti jam-jam anu kacida tartibna; ku alat sareng pangrasa anu ditempatkeun dina awakna kalayan aturan anu kacida talitina, ukuran anu kacida talitina, sareng mangpaat anu kacida pentingna; sarta ku pakakas awakna anu ditempatkeun dina jasadna dina wangunan anu kacida mahérna, susunan anu kacida pinuh ku hikmah, sareng kasaimbangan anu kacida talitina. Sabab kakuatan anu buta, tabiat anu henteu boga kasadaran, sareng kabeneran anu liar, tangtu henteu tiasa campur dina seni anu lemes tur pinuh ku paningal, hikmah anu taliti tur pinuh ku kasadaran, sareng kasaimbangan anu sampurna tur pinuh ku pangriksa anu sakitu gedéna; éta henteu tiasa jadi padamelanana, sarta moal tiasa kajantenan. Ari éta ngabentuk nyalira sarta jadi kitu mah saratus darajat mustahil di jero mustahil. Sabab dina kaayaan éta, unggal zarahna kudu terang, ningali, sareng tiasa midamel unggal halna sareng kabentukna jasadna, malah unggal hal di dunya anu patali sareng dirina; saolah-olah saperti ilah, kudu miboga élmu sareng kakawasaan anu ngawengku sagalana. Kakara sanggeus kitu kabentukna jasad tiasa dipasrahkeun ka éta, sarta tiasa disebut, "Éta jadi ku sorangan." Sarta teu aya hiji ogé tina kaayaanana, saperti tunggalna pangriksa, tunggalna pangaturan, tunggalna jinis sareng golongan dina gemblengna; katunggalan cap fitrah anu katingali lantaran sadayana sarua dina hal-hal saperti panon, ceuli, sareng sungut dina rarayna; katunggalan cap hikmah anu katingali dina raray masing-masing mahluk tina unggal jinis; kabarengan dina rejeki sareng diwujudkeunana; sarta aya di tengah séwang-séwangan, anu henteu nyaksian Katunggalan Gusti kalayan pasti. Sarta, ku ayana tajalli sakabéh Asma anu ngurus jagat dina unggal mahlukna, teu aya hiji ogé anu henteu némbongkeun Ahadiyah Gusti di jero Wahidiyah. Sakumaha saratus rébu jinis sasatoan sareng manusa anu sumebar di sakumna beungeut bumi, ku pakakas, pangajaran, taatna, sareng tundukna saperti tentara anu tartib, sarta ku lumangsungna Paréntah Rububiyah kalayan tartib ti anu pangalitna nepi ka anu panggedéna, nuduhkeun Darajat Kamulyaan Rububiyah Gusti; sarta ku didamelna kalayan kacida gancangna sanajan kacida lobana, kacida luhur ajénna, tur kacida sampurnana, sarta ku didamelna kalayan kacida gampangna sanajan kacida mahérna, nuduhkeun Darajat Kaagungan Kakawasaan Gusti; kitu deui éta pasti nuduhkeun Legana Rohmat Gusti anu henteu aya watesna, anu nganteurkeun rejeki ka sakabéh éta, ti mikroba nepi ka badak, ti laleur anu pangalitna nepi ka manuk anu panggedéna, anu sumebar ti wétan ka kulon, ti kalér ka kidul. Sarta ku masing-masing ngalaksanakeun pancén fitrina saperti prajurit anu taat kana paréntah, sareng ku beungeut bumi jadi tempat tentara unggal usum semi pikeun hiji tentara anu nembé disiapkeun deui pakarangna, ngagantikeun anu dibébaskeun dina usum gugur, éta pasti nuduhkeun Jembar Pangawasaan Gusti anu henteu aya tungtungna. Sakumaha masing-masing sasatoan, ibarat hiji salinan leutik sareng conto anu dileutikan tina jagat, kalayan élmu anu kacida jerona sareng hikmah anu kacida talitina, didamel tanpa nyampurkeun bagéan-bagéanna anu campur, tanpa salah dina rupa-rupa wangun sakabéh sasatoan, tanpa kasalahan, kalepatan, sareng kakurangan, méré tanda-tanda saloba jumlahna yén Élmu Gusti ngawengku sagala hal sareng Hikmah Gusti nyakup unggal hal; Kitu deui masing-masing, ku didamelna kalayan kacida mahérna sareng éndahna nepi ka mangrupa hiji mujijat seni sareng hiji kaajaiban hikmah, némbongkeun Kasampurnaan Kaéndahan sareng Kacida éndahna Seni Gusti, anu kacida dipikanyaah ku Gusti sareng dikersakeun ku Gusti pikeun ditémbongkeun. Masing-masing, utamana anak-anakna, ku dipaparin rejeki kalayan kacida lemesna sareng dimanja, sarta ku dicumponanana kahayang sareng kapayangna, méré tanda-tanda anu henteu aya watesna kana Kaéndahan Pangreksa Gusti anu kacida pikaresepeunana. Duh Gusti Rahmân Nu Rahîm! Duh Gusti Shâdiqul Wa'd Nu Amîn! Duh Gusti Mâlik Poé Pamalesan! Ku pituduh Kangjeng Rosul anu Mulya Gusti, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, sareng ku tuntunan Al-Qur’an Al-Hakîm Gusti, abdi ngartos yén: Lantaran hasil jagat anu pangpinilihna nyaéta hirup. Sarta ringkesan hirup anu pangpinilihna nyaéta roh. Sarta bagéan mahluk anu boga roh anu pangpinilihna nyaéta anu boga kasadaran. Sarta anu pangnyakupna tina mahluk anu boga kasadaran nyaéta manusa. Sarta sakabéh jagat ditundukkeun pikeun hirup, sarta digawé pikeun éta. Sarta mahluk hirup ditundukkeun pikeun mahluk anu boga roh, sarta dikirimkeun ka dunya pikeun éta. Sarta mahluk anu boga roh ditundukkeun pikeun manusa, sarta ngabantu manusa. Sarta manusa sacara fitri kacida dariana mikanyaah Gusti Khâliq-na, sarta Gusti Khâliq maranéhna boh mikanyaah maranéhna boh ngajantenkeun Diri-Na dipikanyaah ku maranéhna ku unggal sarana. Sarta bakat sareng pakakas batin manusa nyanghareup ka alam anu langgeng anu séjén sareng ka hirup anu langgeng. Sarta haté sareng kasadaran manusa mikahayang hirup langgeng ku sakabéh kakuatanana. Sarta létahna, ku doa-doana anu henteu aya watesna, neneda ka Gusti Khâliq-na supados hirup langgeng. Tangtu sareng pasti, henteu tiasa sarta henteu mungkin yén manusa-manusa anu kacida mikanyaah sareng dipikanyaahna, anu dipikaasih sareng anu mikanyaah éta, dipaéhan sangkan henteu hirup deui, sarta dijantenkeun nyeri haté ku mumusuhan anu langgeng padahal diciptakeun pikeun kanyaah anu langgeng. Malah ku hikmah supaya hirup kalayan bagja di hiji alam anu langgeng anu séjén, manusa parantos dikirimkeun pikeun digawé di dunya ieu sarta meunang éta. Sarta Asma-Asma anu tajalli ka manusa, ku tajallina dina hirup anu fana sareng pondok ieu, némbongkeun yén manusa anu jadi eunteung Asma-Asma éta di alam anu langgeng bakal meunang Tajalli-Na anu langgeng. Enya, sobat anu satia ka Nu Langgeng bakal langgeng. Sarta eunteung anu boga kasadaran pikeun Nu Tetep kedah tetep. Tina riwayat sahih kahartos yén roh sasatoan bakal tetep langgeng; sarta sawatara mahluk anu husus, saperti hudhud sareng sireum Kangjeng Nabi Sulaiman (a.s.), onta Kangjeng Nabi Salih (a.s.), sareng anjing Ashab al-Kahf, bakal indit ka alam anu langgeng boh sareng rohna boh sareng jasadna; sarta unggal jinis bakal miboga hiji jasad pikeun dipaké sakapeung. Salian ti éta, hikmah sareng hakékat, ogé rohmat sareng rububiyah, nungtut kitu. Duh Gusti Qadîr Nu Qayyûm! Sakabéh mahluk hirup, anu boga roh, sareng anu boga kasadaran, di jero Kagungan Gusti, ngan ku Kakuatan sareng Kakawasaan Gusti, sarta ngan ku Kersa sareng Pangriksa Gusti, ku Rohmat sareng Hikmah Gusti, parantos ditundukkeun kana Paréntah Rububiyah Gusti sarta dipasihan pancén-pancén fitri. Sawatara di antarana ditundukkeun pikeun manusa ku Rohmat, lain pikeun kakuatan sareng kaunggulan manusa, malah pikeun kalemahan sareng henteu mampuhna anu fitri. Ku basa kaayaan sareng basa ucapan, masing-masing ngalaksanakeun ibadahna anu husus, bari nyucikeun Gusti Shâni'-na sareng Gusti Ma'bûd-na tina kakurangan sareng ayana sekutu Gusti, sarta sukur sareng hamd pikeun Ni'mat-Ni'mat-Na. Duh Gusti, Zat Aqdas, anu nyumput lantaran Kacida écésna, sareng anu katutupan ku tabir lantaran Kaagungan Kamulyaan-Na! Abdi niat nyucikeun Gusti ku tasbih sakabéh mahluk anu boga roh, sarta nyebut ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ ﻳَﺎ ﻣَﻦْ ﺟَﻌَﻞَ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻤَﺎﺀِ ﻛُﻞَّ ﺷَﻰْﺀٍ ﺣَﻰٍّ.
Duh Gusti Rabb sakabéh alam! Duh Gusti jalma-jalma anu ti heula sareng anu ti ahir! Duh Gusti Rabb sakumna langit sareng bumi-bumi! Ku pituduh Kangjeng Rosul anu Mulya, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, sareng ku pangajaran Al-Qur’an Al-Hakîm, abdi ngartos sareng iman yén: Sakumaha langit, rohangan, bumi, darat, sagara, tangkal, tutuwuhan, sareng sasatoan, ku masing-masing mahlukna, bagéan-bagéanna, sareng zarah-zarahna, terang sareng mikawanoh Gusti, sarta nyaksian, nuduhkeun, sareng némbongkeun Ayana sareng Katunggalan Gusti; kitu deui mahluk hirup anu mangrupa ringkesan jagat, sareng manusa anu mangrupa ringkesan mahluk hirup, sarta haté sareng akal anu mangrupa ringkesan para nabi, wali, sareng asfiya, anu mangrupa ringkesan manusa, ku nyaksian langsung, paningal batin, ilham, sareng nyieun kacindekan, kalayan kapastian sakakuat ratusan ijmak sareng ratusan tawatur, nyaksian sareng ngawartakeun Ayana Gusti anu moal tiasa sanés, Wahidiyah sareng Ahadiyah Gusti. Ku mujijat, karomah, sareng bukti-bukti anu yakin, éta ngabuktikeun wartana. Enya, teu aya hiji pikiran gaib ogé dina haté anu nyanghareup ka Zat Nu Maparin pépéling di balik tabir gaib; teu aya hiji ilham anu leres ogé anu ngajantenkeun ningali ka Zat Nu Maparin ilham; teu aya hiji kayakinan anu pasti ogé anu ngébréhkeun Sipat-Sipat Suci sareng Asmaul Husna Gusti dina wangun haqqul yaqin; teu aya hiji haté anu pinuh ku cahya ogé dina para nabi sareng wali anu nyaksian Cahya Gusti Wâjibul Wujûd ku ‘ainul yaqin; sarta teu aya hiji akal anu dicaangan ogé dina para asfiya sareng shiddiqin anu ngabenerkeun sareng ngabuktikeun tanda-tanda Ayana anu moal tiasa sanés sareng bukti-bukti Katunggalan Gusti Khâliq sadaya hal ku ‘ilmul yaqin, anu henteu nyaksian Ayana Gusti anu moal tiasa sanés, Sipat-Sipat Suci Gusti, Katunggalan sareng Ahadiyah Gusti, sareng Asmaul Husna Gusti, sarta anu henteu miboga pituduh sareng tanda kana éta. Utamana, teu aya hiji mujijat anu caang ogé anu ngabenerkeun warta Kangjeng Rosul anu Mulya, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, anu mangrupa imam, pamingpin, sareng ringkesan sakabéh nabi, wali, asfiya, sareng shiddiqin; teu aya hiji hakékat anu luhur ogé anu némbongkeun kaleresanana; teu aya hiji ayat tauhid anu pasti ogé dina Al-Qur’an anu Bayan-na mangrupa Mujijat, anu mangrupa ringkesan tina ringkesan sakabéh kitab anu suci tur pinuh ku hakékat; sarta teu aya hiji pasualan anu suci ogé tina pasualan-pasualan iman, anu henteu nyaksian Ayana Gusti anu moal tiasa sanés, Sipat-Sipat Suci Gusti, Katunggalan sareng Ahadiyah Gusti, sareng Asma sareng Sipat Gusti, sarta anu henteu miboga pituduh sareng tanda kana éta. Sakumaha sadaya ratusan rébu anu ngawartakeun kalayan leres éta, dumasar kana mujijat, karomah, sareng dalilna, nyaksian Ayana sareng Katunggalan Gusti; kitu deui ku ijmak sareng kasapukan, maranéhna ngumumkeun, ngawartakeun, sareng ngabuktikeun Darajat Kamulyaan Rububiyah Gusti anu lumangsung ti ngatur urusan-urusan gedé arsy anu agung anu ngawengku sagala hal, nepi ka Uninga, Ngadangu, sareng Ngatur pikiran, kahayang, sareng doa haté anu kacida nyumputna tur leutikna; sarta Darajat Kaagungan Kakawasaan Gusti, anu ngawujudkeun rupa-rupa barang anu henteu aya watesna sakaligus di payuneun panon urang, tanpa hiji lampah ngahalangan lampah séjén, hiji padamelan ngahalangan padamelan séjén, sarta Nu Midamel hal anu panggedéna kalayan sagampang hiji laleur anu pangalitna. Sakumaha maranéhna ngawartakeun Legana Rohmat Gusti anu henteu aya watesna, anu ngajantenkeun jagat ieu ibarat karaton anu sampurna pikeun mahluk anu boga roh, utamana manusa; anu nyayagikeun sawarga sareng kabagjaan langgeng pikeun jin sareng manusa; anu henteu mopohokeun mahluk hirup anu pangalitna; sarta anu ngurus supaya haté anu pangteu mampuhna ngarasa wareg tur dihormat; sareng Jembar Pangawasaan Gusti anu henteu aya tungtungna, anu ngajantenkeun sakabéh rupa mahluk, ti zarah nepi ka planét, taat kana Paréntah-Paréntah Gusti, sarta nundukkeun sareng maparin pancén ka éta, tuluy ngabuktikeun ku mujijat sareng dalilna; kitu deui ku ijmak sareng kasapukan, maranéhna nyaksian, nuduhkeun, sareng némbongkeun yén Élmu Gusti ngawengku sagala hal: Élmu anu ngajantenkeun jagat ibarat hiji kitab gedé anu eusina risalah-risalah saloba bagéan-bagéanna; anu nyatet sareng nyerat sakabéh lalampahan sakabéh mahluk dina Imam Mubîn sareng Kitab Mubîn, anu mangrupa buku catetan Lauh Mahfuz; sarta anu ngajantenkeun daptar sareng rarancang sakabéh tangkal diserat dina sakabéh siki, sareng riwayat hirup nu kagunganana diserat tanpa kasalahan, kalayan tartib, dina sakabéh daya ingetan dina sirah mahluk anu boga kasadaran. Maranéhna ogé nyaksian, nuduhkeun, sareng némbongkeun yén Hikmah Suci Gusti nyakup unggal hal: Hikmah anu masang loba hikmah dina unggal mahluk; malah anu ngajantenkeun unggal tangkal ngahasilkeun hasil saloba buahna; anu ngudag kasaéan dina unggal mahluk hirup saloba anggota awakna, malah bagéan-bagéan sareng sél-sélna; malah bari maparin loba pancén kana létah manusa, ogé ngabekelan éta ku timbangan-timbangan leutik pikeun ngarasakeun, saloba rasa kadaharan. Ogé maranéhna nyaksian, nuduhkeun, sareng némbongkeun yén Tajalli Asma-Asma Jalâl sareng Jamâl Gusti, anu conto-contona katingali di dunya ieu, bakal terus lumangsung salalanggengna dina cara anu langkung caang; yén Paparin-Paparin Gusti, anu conto-contona disaksian di alam anu fana ieu, bakal terus lumangsung tur tetep di tempat kabagjaan dina cara anu langkung ngagenclang; sarta yén jalma-jalma anu sono, anu ningali éta di dunya ieu, di alam langgeng ogé bakal jadi batur sareng tetep babarengan sareng éta. Ogé, dumasar kana ratusan mujijat anu caang sareng ayat anu pasti, kalayan Kangjeng Rosul anu Mulya, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, sareng Al-Qur’an Al-Hakîm minangka anu pangheulana, sakabéh nabi anu miboga roh anu pinuh ku cahya, para wali anu jadi quthub anu haténa pinuh ku cahya, sareng para asfiya anu miboga akal anu dicaangan, dumasar kana Jangji sareng Ancaman Gusti anu sababaraha kali Gusti dawuhkeun dina sakabéh suhuf sareng kitab suci, sarta kalayan ngandelkeun Sipat-Sipat sareng Syuun Suci Gusti, saperti Kakawasaan, Rohmat, Pangreksa, Hikmah, Jalâl, sareng Jamâl Gusti, sareng Kamulyaan Jalâl Gusti sareng Karajaan Rububiyah Gusti, ku paningal batin, nyaksian langsung, sareng kayakinan ‘ilmul yaqin, ngawartakeun kabagjaan langgeng ka jin sareng manusa. Éta ogé ngawartakeun sareng ngumumkeun ayana naraka pikeun jalma-jalma anu sasat, sarta iman sareng nyaksian éta. Duh Gusti Qadîr Nu Hakîm! Duh Gusti Rahmân Nu Rahîm! Duh Gusti Shâdiqul Wa'd Nu Karîm! Duh Gusti Qahhâr Dzul-Jalâl, Nu Kagungan kamulyaan, kaagungan, sareng jalâl! Gusti saratus rébu darajat Maha Suci, sareng henteu aya watesna darajat Gusti Maha Beresih sareng Maha Luhur tina ngabenerkeun jalma-jalma anu sasat sareng kafir dina mungkir hasyr: Ku ngalawan kanyataan sakitu seueur Sobat Gusti anu satia, sakitu seueur Jangji Gusti, sareng sakitu seueur Sipat sareng Syuunat Gusti; ku nampik sarat-sarat pasti Karajaan Rububiyah Gusti, sareng doa sareng paménta anu henteu aya watesna tina abdi-abdi Gusti anu ditampi anu henteu aya watesna, anu dipikanyaah ku Gusti sarta anu ku ngabenerkeun sareng taat ka Gusti ogé ngajantenkeun diri dipikanyaah ku Gusti; jalma-jalma anu ku kufur, ngalawan, sareng mungkir Jangji Gusti éta ngaganggu Kaagungan Kamulyaan Gusti, ngarampa Kamulyaan Jalâl Gusti, nyabak Martabat Kailahian Gusti, sarta nyusahkeun Welas Asih Rububiyah Gusti! Abdi nyucikeun Kaadilan, Kaéndahan, sareng Rohmat Gusti anu henteu aya tungtungna tina kajaliman sareng kagoréngan anu henteu aya tungtungna anu saperti kitu! Abdi hoyong ngedalkeun ayat ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻪُ ﻭَ ﺗَﻌَﺎﻟٰﻰ ﻋَﻤَّﺎ ﻳَﻘُﻮﻟُﻮﻥَ ﻋُﻠُﻮًّﺍ ﻛَﺒ۪ﻴﺮًﺍ saloba sakabéh zarah awak abdi! Malah utusan-utusan Gusti anu satia sareng anu ngumumkeun Karajaan Gusti kalayan leres éta — dina wangun haqqul yaqin, ‘ainul yaqin, sareng ‘ilmul yaqin — nyaksian, némbongkeun, sareng ngawartakeun Harta Karun Rohmat Gusti di aherat, harta simpenan Paparin Gusti di alam anu langgeng, sareng Tajalli anu luar biasa éndah tina Asma-Asma Éndah Gusti anu mucunghul kalayan sampurna di tempat kabagjaan. Kalayan iman yén hakékat hasyr anu panggedéna ieu mangrupa hiji sorot cahya anu panggedéna tina Asma Gusti Haqq, anu jadi tempat mulang, panonpoé, sareng Nu Ngajaga sakabéh hakékat, maranéhna méré pangajaran ka abdi-abdi Gusti. Duh Gusti Rabb para nabi sareng shiddiqin! Sakabéh éta, di jero Kagungan Gusti, ku Paréntah sareng Kakawasaan Gusti, ku Kersa sareng Pangriksa Gusti, ku Élmu sareng Hikmah Gusti, ditundukkeun tur dipasihan pancén. Ku nyucikeun Gusti, takbir, hamd, sareng tahlil, maranéhna parantos némbongkeun bal bumi ibarat tempat dzikir anu kacida gedéna, sarta jagat ieu ibarat masjid anu panggedéna. Duh Gusti Rabb abdi, sareng Duh Gusti Rabb sakumna langit sareng bumi-bumi! Duh Gusti Khâliq abdi, sareng Duh Gusti Khâliq sadaya hal! Demi Kakawasaan, Kersa, Hikmah, Pangawasaan, sareng Rohmat Gusti, anu nundukkeun langit sareng béntang-béntangna, bumi sareng pangeusina, sarta sakabéh mahluk sareng sakabéh kaayaanana, mugia Gusti nundukkeun nafsu abdi pikeun abdi! Sareng mugia Gusti nundukkeun anu abdi pikahoyong pikeun abdi! Pikeun khidmah ka Al-Qur’an sareng iman, mugia Gusti nundukkeun haté manusa ka Risale-i Nur! Sareng mugia Gusti maparin ka abdi sareng dulur-dulur abdi iman anu sampurna sareng ahir hirup anu saé. Sakumaha Gusti parantos nundukkeun sagara pikeun Kangjeng Nabi Musa, mugia salam dilimpahkeun ka anjeunna; seuneu pikeun Kangjeng Nabi Ibrahim, mugia salam dilimpahkeun ka anjeunna; gunung sareng beusi pikeun Kangjeng Nabi Dawud, mugia salam dilimpahkeun ka anjeunna; jin sareng manusa pikeun Kangjeng Nabi Sulaiman, mugia salam dilimpahkeun ka anjeunna; sareng panonpoé sareng bulan pikeun Kangjeng Nabi Muhammad, solawat sareng salam mugia dilimpahkeun ka anjeunna, mugia Gusti nundukkeun haté sareng akal ka Risale-i Nur! Sareng mugia Gusti ngajaga abdi sareng murid-murid Risale-i Nur tina kagoréngan nafsu sareng sétan, tina siksa kubur sareng seuneu naraka, sarta ngajantenkeun bagja di sawarga Firdaus, amin, amin, amin! ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ ﻭَ ﺍٰﺧِﺮُ ﺩَﻋْﻮٰﻳﻬُﻢْ ﺍَﻥِ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ Lamun abdi parantos ngalakukeun kalepatan dina ngasongkeun pangajaran abdi anu abdi tampi tina Al-Qur’an sareng Cevşenü’l-Kebir, anu mangrupa munajat Kangjeng Nabi, ka Hadirat Gusti Rabb Nu Rahîm abdi minangka hiji ibadah tafakur, pikeun dihampura kalepatan abdi, ku ngajantenkeun Al-Qur’an sareng Cevşenü’l-Kebir minangka anu méré syafaat, abdi neneda panghampura abdi tina Rohmat-Na.
Bedîüzzaman Said Nursî