HAREPAN KADUA BELAS

HAREPAN KADUA BELAS

Dina hiji waktos, di kacamatan Barla, propinsi Isparta, nganggo nami pangasingan, abdi aya dina panahanan anu pinuh siksaan, nyorangan sareng teu aya sasaha. Dina hiji désa, abdi dilarang campur sareng jalma sareng surat-suratan, dina kasakit, mangsa sepuh sareng jauh ti lembur, dina kaayaan anu kacida sangsarana. Alloh, tina welas asih-Na anu sampurna, parantos maparin abdi cahya anu jadi jalan panglipur, anu patali sareng poko-poko lemes sareng rusiah Al-Qur'an Al-Hakîm. Ku éta, abdi ngusahakeun hilap kana kaayaan abdi anu pait, nyeri sareng sedih. Abdi tiasa hilap kana lemah cai, rerencangan sareng baraya abdi. Nanging, “aduh, kangen”, abdi henteu tiasa hilap kana hiji jalma. Anjeunna nyaéta almarhum Abdurrahman, anu janten alo abdi, anak rohani abdi, murid anu pangdaékna ngorbankeun diri sareng rerencangan abdi anu pangwanina. Genep atanapi tujuh taun sateuacanna anjeunna parantos papisah ti abdi. Anjeunna henteu terang tempat abdi, sangkan tiasa lumpat ngabantosan sareng ngahibur; abdi ogé henteu terang kaayaan anjeunna, sangkan tiasa surat-suratan sareng nyarioskeun kasusah. Dina mangsa kaayaan sepuh abdi ieu, abdi peryogi jalma anu satia sareng daék ngorbankeun diri sapertos kitu. Ujug-ujug, teras aya jalma anu masihan abdi hiji serat. Abdi muka serat éta sareng ningali yén éta serat anu leres-leres mintonkeun hakékat Abdurrahman; sabagian serat éta parantos dimuat di antara petikan-petikan Mektup Kadua Puluh Tujuh ku cara anu mintonkeun tilu karomah anu écés. Serat éta parantos ngajadikeun abdi seueur ceurik, sareng ayeuna ogé kénéh ngajadikeun ceurik. Kalayan kacida serius sareng tulusna, almarhum Abdurrahman dina serat éta ngungkabkeun henteu resepna kana kanikmatan dunya. Tujuanana anu pangagungna nyaéta sumping ka abdi, teras ngalayanan abdi dina mangsa sepuh, sakumaha abdi ngurus anjeunna dina mangsa budakna. Anjeunna ogé hoyong ngabantosan abdi ku kalamna anu mampuh dina nyebarkeun rusiah Al-Qur'an, anu janten tugas abdi anu sajati di dunya. Malah dina seratna anjeunna nyerat, “Kintunkeun dua puluh atanapi tilu puluh risalah ka abdi; abdi bakal nyerat sareng ngajadikeun diserat dua puluh atanapi tilu puluh salinan tina unggal risalah.” Serat éta kénéhan abdi harepan anu kuat ka dunya. Ku nyarios yén abdi parantos mendakan murid anu wani sapertos kitu, anu ngagaduhan kapinteran dina darajat jenius sareng anu bakal ngalayanan abdi kalayan kasatiaan sareng beungkeutan anu jauh ngaleuwihan anak anu sajati, abdi hilap kana panahanan anu pinuh siksaan, nyorangan, jauh ti lembur sareng mangsa sepuh éta. Sateuacan serat éta, hiji salinan Kalimah Kasapuluh, anu ku abdi dicitak ngeunaan iman kana aherat, parantos sumping kana pananganana. Saolah-olah risalah éta panawar pikeun anjeunna, anu ngubaran sadaya raheut batin anu ditampi salami genep atanapi tujuh taun. Kalayan iman anu kacida kuat sareng caangna, anjeunna parantos nyerat serat éta ka abdi saolah-olah nuju ngantosan ajalna. Hiji atanapi dua bulan ti harita, nalika abdi ngabayangkeun hirup dunya anu bagja deui ngaliwatan Abdurrahman, “aduh, kangen”, ujug-ujug abdi nampi warta pupusna. Warta ieu sakitu ngaguncangkeun abdi dugi ka salami lima taun abdi kénéh aya dina pangaruhna. Panahanan anu pinuh siksaan, nyorangan, jauh ti lembur, mangsa sepuh sareng kasakit anu ku abdi karandapan harita ngahasilkeun rasa papisah, rasa sénsitip sareng sedih pikeun abdi anu sapuluh darajat langkung luhur tibatan éta sadayana. Abdi kantos nyarios yén ku pupus indung abdi almarhumah, satengah dunya husus abdi parantos pupus sareng pupusna anjeunna. Abdi ningali yén ku pupus Abdurrahman, satengah dunya abdi anu sanés anu kénéh tinggal ogé parantos pupus. Beungkeutan abdi ka dunya putus sagemblengna. Margi upami anjeunna tetep di dunya, anjeunna tiasa janten panganteur anu kuat pikeun tugas aherat abdi di dunya sareng panerus anu saé anu leres-leres bakal ngagentos abdi saatos abdi; ogé sahabat anu pangdaékna ngorbankeun diri sareng jalan panglipur di dunya ieu. Anjeunna bakal jadi murid abdi anu pangpinterna, jalma anu tiasa diajak nyarios sareng pangurus sareng pangjaga bagian-bagian Risale-i Nur anu pangdipercayana. Leres, tina jihat kamanusaan, kaleungitan sapertos kitu kacida ngadurukna pikeun jalma sapertos abdi; éta ngabakar. Sanajan sacara lahiriah abdi ngusahakeun nahanana, aya badai anu kuat dina roh abdi. Upami panglipur anu asalna tina cahya Al-Qur'an henteu sakapeung ngatengtremkeunana, abdi moal tiasa tahan. Harita abdi angkat sareng ngalanglang nyalira ka lebak sareng gunung Barla. Abdi calik di tempat anu kosong, dina kasedih anu sedih éta. Unggal gambaran hirup anu bagja, anu baheula ku abdi dilakonan sareng murid-murid satia sapertos Abdurrahman, ngalangkung dina bayangan abdi sapertos pilem, gampangna kasedih anu dipasihkeun ku mangsa sepuh sareng jauh ti lembur ngaruksak kakuatan nahan abdi. Ujug-ujug rusiah ayat suci ﻛُﻞُّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻫَﺎﻟِﻚٌ اِلَّا ﻭَﺟْﻬَﻪُ ﻟَﻪُ ﺍﻟْﺤُﻜْﻢُ ﻭَﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺗُﺮْﺟَﻌُﻮﻥَ kabuka. Éta ngajadikeun abdi nyarios ﻳَﺎ ﺑَﺎﻗ۪ﻰ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ! ﻳَﺎ ﺑَﺎﻗ۪ﻰ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ! sareng ku éta maparin panglipur anu sajati. Leres, di lebak anu kosong éta, dina kaayaan anu sedih éta, ku rusiah ayat suci ieu, sakumaha anu dituduhkeun dina Mirkatü's-Sünne Risalesi, abdi ningali diri abdi di hareupeun tilu layon anu ageung. Nu hiji: dugi ka umur lima puluh lima taun, abdi ningali diri minangka batu nisan di luhur kubur lima puluh lima Said anu parantos maot sareng dikubur dina hirup umur abdi. Layon anu kadua: abdi ningali diri minangka mahluk hirup anu alit sapertos sireum, anu ngalanglang dina beungeut abad ieu, anu sarimbag sareng batu nisan di hareupeun layon ageung sasama sareng jinis manusa abdi, anu ti mangsa Adam (as) parantos pupus sareng dikubur dina kubur mangsa kapungkur. Layon anu katilu: dina bayangan abdi ngawujud yén, sapertos manusa, unggal taun hiji dunya anu ngalanglang pupus dina beungeut dunya, sareng dunya ageung ogé bakal pupus ku rusiah ayat ieu. Pikeun nyaangan sagemblengna harti anu pikasieuneun ieu, anu asalna tina sedihna pupus Abdurrahman, sareng maparin panglipur anu sajati sareng cahya anu moal pareum, ayat mulya ieu sumping ngabantosan kalayan harti isyaratna: ﻓَﺎِﻥْ ﺗَﻮَﻟَّﻮْﺍ ﻓَﻘُﻞْ ﺣَﺴْﺒِﻰَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﺗَﻮَﻛَّﻠْﺖُ ﻭَﻫُﻮَ ﺭَﺏُّ ﺍﻟْﻌَﺮْﺵِ ﺍﻟْﻌَﻈ۪ﻴﻢِ Leres, ayat ieu ngabéjakeun: ku margi Alloh aya, Mantenna ngagentos sadayana. Ku margi Mantenna langgeng salawasna, tangtos Mantenna cekap. Hiji tajalli pitulung-Na ngagentos sakuliah dunya. Hiji tajalli cahya-Na maparin kahirupan rohani ka tilu layon ageung anu disebatkeun tadi. Éta mintonkeun yén éta sanés layon, nanging parantos ngaréngsékeun tugasna sareng angkat ka alam-alam anu sanés. Ku margi rusiah ieu parantos dijelaskeun dina Lem'a Katilu, abdi cekap ku éta sareng di dieu ngan nyarios: ayat ﻛُﻞُّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻫَﺎﻟِﻚٌ اِلَّا ﻭَﺟْﻬَﻪُ ﺍِﻟٰﻰ ﺍٰﺧِﺮِ, anu hartina ditingalikeun ku dua kali ﻳَﺎ ﺑَﺎﻗ۪ﻰ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ! ﻳَﺎ ﺑَﺎﻗ۪ﻰ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ!, nyalametkeun abdi tina kaayaan sedih anu kacida nyerina éta. Kieu: Anu kahiji, abdi nyarios ﻳَﺎ ﺑَﺎﻗ۪ﻰ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ; dina raheut batin anu teu aya watesna, anu timbul tina sirnana dunya sareng rerencangan anu kacida ku abdi dipatalikeun sareng teu aya watesna di dunya, sapertos Abdurrahman, sarta pegatna beungkeutan abdi, hiji pangobatan sapertos bedah mimiti. Anu kadua, kalimah ﻳَﺎ ﺑَﺎﻗ۪ﻰ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ jadi salep sareng panawar pikeun sadaya raheut batin anu teu aya watesna éta. Nyaéta, Gusti langgeng; anu angkat, mangga angkat, Gusti cekap. Ku margi Gusti langgeng, hiji tajalli rohmat Gusti cekap ngagentos unggal hal anu sirna. Ku margi Gusti aya, aya sadayana pikeun manusa anu ku iman terang beungkeutanana kana ayana Gusti sareng anu ku rusiah Islam ngalampahkeun luyu sareng beungkeutan éta. Sirna sareng musna, maot sareng teu aya mangrupakeun hordéng, hiji pangénggalan; sarimbag sareng ngalanglang dina tempat-tempat anu béda-béda. Ku mikiran kitu, kaayaan roh anu sagemblengna ngaduruk, pinuh ku papisah, sedih, nyeri, poék sareng pikasieuneun éta janten kaayaan anu bagja, bungah, nikmat, caang, dipikaresep sareng akrab. Létah sareng haté abdi, malah ku basa kaayaan sadaya zarah badan abdi, nyarios, “Alhamdulillah.” Salah sahiji tina sarébu bagian tajalli rohmat éta nyaéta ieu: abdi mulih ka Barla tina lebak anu janten tempat kasedih abdi sareng tina kaayaan anu nyababkeun sedih éta. Abdi ningali yén hiji nonoman anu namina Mustafa ti Kuleönü parantos sumping pikeun naroskeun sababaraha pasualan élmu ibadah ngeunaan wudu sareng solat ka abdi. Sanaos dina waktos éta abdi henteu nampi tamu, saolah-olah ku rasa sateuacan kajadian, roh abdi maca dina roh nonoman éta ihlasna sareng khidmah anu ajén anu bakal dilakukeunana pikeun Risale-i Nur {(Catetan handap): Sadérék alit Mustafa éta, Küçük Ali, ku kalamna anu saé sareng kuat, parantos nyerat langkung ti tujuh ratus risalah Nur. Ku éta anjeunna leres-leres janten Abdurrahman dina lampah, sareng ogé ngadidik seueur Abdurrahman.}. Abdi henteu mulangkeun anjeunna; abdi nampi anjeunna. {(Catetan handap): Leres pisan, anjeunna mintonkeun yén anjeunna pantes sanés ngan ditampi, nanging disambut (). (): Hiji kajadian anu ngabenerkeun kaputusan guru abdi ngeunaan pantesna Mustafa, murid kahiji Risale-i Nur, pikeun disambut: dua dinten sateuacan Idul Adha, guru abdi badé angkat ngalanglang. Nalika anjeunna ngintunkeun abdi pikeun nyandak kuda, abdi nyarios ka anjeunna: “Anjeun ulah turun ka handap; abdi badé nutup panto ti tukang sareng kaluar tina tempat neundeun kai.” Guru abdi nyarios, “Henteu,” teras nyarios, “Anjeun kaluar tina panto,” sareng turun ka handap. Saatos abdi kaluar tina panto, anjeunna masang palang panto ti tukang. Abdi angkat, sareng anjeunna ogé naék ka luhur. Teras anjeunna ngagolér. Saatos sababaraha waktos, Mustafa ti Kuleönü sareng Hacı Osman sumping babarengan. Guru abdi henteu nampi sasaha sareng moal nampi. Utamana dina waktos éta anjeunna henteu kantos nampi dua jalma babarengan ka payuneunana, nanging mulangkeun aranjeunna. Padahal, nalika sadérék urang Mustafa ti Kuleönü, anu dibahas dina bagian ieu, sumping sareng Hacı Osman, saolah-olah ku basa kaayaan panto nyarios ka anjeunna, “Guru anjeun moal nampi anjeun, nanging abdi bakal muka pikeun anjeun.” Teras panto anu parantos dipalang ti tukang muka nyalira pikeun Mustafa. Hartosna, sakumaha panyambutan mintonkeun ucapan guru abdi ngeunaan anjeunna, “Mustafa pantes disambut,” panto ogé janten saksi kana ieu. Hüsrev Leres, anu diserat ku Hüsrev leres; abdi ngabenerkeunana. Panto ngagentos abdi pikeun nyambut sareng nampi Mustafa anu pinuh berkah ieu. Said Nursî} Teras janten écés yén, ngagentos Abdurrahman, anu bakal leres-leres ngalaksanakeun tugas salaku ahli waris anu sajati dina khidmah Risale-i Nur sareng minangka panerus anu saé saatos abdi, Alloh parantos ngintunkeun Mustafa ka abdi minangka conto: “Kami parantos nyandak hiji Abdurrahman ti anjeun; minangka gantina, dina tugas agama éta, Kami bakal maparin anjeun tilu puluh Abdurrahman sapertos Mustafa anu ku anjeun ditingali ieu, janten murid, alo, anak rohani, sadérék sareng sahabat anu daék ngorbankeun diri pikeun anjeun.” Leres, alhamdulillah, Mantenna parantos maparin tilu puluh Abdurrahman. Dina waktos éta abdi nyarios: Hé haté abdi anu ceurik! Ku margi anjeun parantos ningali conto ieu sareng ku éta Mantenna ngubaran raheut batin anu pangpentingna, anjeun kedah yakin yén Mantenna ogé bakal ngubaran sadaya raheut sanés anu ngasedihkeun anjeun. Hé sadérék-sadérék sepuh lalaki sareng sadérék-sadérék sepuh awéwé, anu sapertos abdi, dina mangsa sepuh kaleungitan anak atanapi baraya anu kacida dipikacinta, sarta salian ti beungbeurat sepuh anu parantos ditumpangkeun kana cangkéng, sirahna ogé ditindihan kasusah beurat anu asalna tina papisah! Aranjeun parantos ngartos kaayaan abdi; sanajan jauh langkung parah tibatan kaayaan aranjeun, ku margi ayat mulya sapertos ieu parantos ngubaran sareng maparin cageur, tangtos dina apoték suci Al-Qur'an Al-Hakîm aya ubar anu tiasa maparin cageur ka sadaya panyakit aranjeun. Upami aranjeun nyuhunkeun pitulung ka éta ku iman sareng nganggo ubar-ubar éta ku ibadah, beungbeurat mangsa sepuh sareng kasusah anu aya dina cangkéng sareng sirah aranjeun bakal kacida hampangna. Rusiah ieu bahasan diserat panjang nyaéta pamikiran pikeun ngajadikeun langkung seueur doa rohmat pikeun almarhum Abdurrahman. Mugia henteu ngajadikeun aranjeun bosen. Tujuan abdi mintonkeun ka aranjeun raheut abdi anu pangnyerina sareng pangpikasieuneunana, anu tiasa langkung nganyenyeri, ngajadikeun teu resep sareng nyingsieunan aranjeun, ku cara anu kacida teu pikaresepeun sareng nyerina, nyaéta pikeun némbongkeun sabaraha luar biasana ubar sareng sabaraha caangna cahya panawar suci Al-Qur'an Al-Hakîm.

HAREPAN KATILU BELAS

{(Catetan handap): Kajadian anu saluyu ieu lemes: kajadian madrasah anu dibahas dina Harepan Katilu Belas ieu lumangsung tilu belas taun sateuacanna.} Ku margi dina harepan ieu abdi badé ngabahas hiji gambaran anu penting tina lalampahan hirup abdi, ieu tangtos bakal rada panjang. Abdi hoyong aranjeun henteu bosen sareng henteu kuciwa. Saatos salamet tina panahanan Rusia dina Perang Dunya, khidmah agama di Dârülhikmet ngajadikeun abdi cicing di İstanbul salami dua atanapi tilu taun. Teras, ku pituduh Al-Qur'an Al-Hakîm, ku pitulung Gavs-ı A'zam sareng ku hudangna mangsa sepuh, timbul bosen kana kahirupan peradaban sareng henteu resep kana kahirupan sosial anu megah di İstanbul. Rasa kangen kana lemah cai anu disebut “panyakit kangen lembur” ngajak abdi ka lemah cai abdi. Ku nyarios, “Ku margi abdi bakal maot, hayu abdi maot di lemah cai,” abdi angkat ka Van. Sateuacan sadayana, abdi angkat nganjang ka madrasah abdi di Van, anu disebut Horhor. Abdi ningali yén, sapertos bumi-bumi Van anu sanés, urang Arménia ogé parantos ngaduruk éta dina pangjajahan Rusia. Bénténg Van anu kawentar mangrupikeun batu utuh sapertos gunung. Madrasah abdi aya persis di handapeun éta sareng leres-leres napel kana éta. Bayangan murid-murid abdi di madrasah éta, anu leres-leres sahabat, sadérék sareng rerencangan akrab, ti tujuh atanapi dalapan taun sateuacanna nalika abdi ninggalkeunana, muncul di payuneun panon abdi. Sabagian rerencangan abdi anu daék ngorbankeun diri éta parantos pupus salaku syahid anu sajati, sabagian sanés janten syahid rohani lantaran musibah éta. Abdi henteu tiasa nahan ceurik. Abdi naék ka puncak bénténg, saluhureun madrasah, anu luhurna dua minaret sareng ningali ka madrasah, teras calik. Abdi angkat dina bayangan ka mangsa tujuh atanapi dalapan taun sateuacanna. Ku margi bayangan abdi kuat, éta ngajadikeun abdi seueur ngumbara dina mangsa éta. Henteu aya sasaha di sakuriling anu tiasa mulangkeun abdi tina bayangan éta sareng narik abdi tina mangsa éta. Margi abdi nyalira. Unggal muka panon, abdi ningali parobahan dina tujuh atanapi dalapan taun éta saolah-olah saabad parantos kaliwat. Abdi ningali yén wewengkon Kaledibi, di jero kota sabudeureun madrasah abdi, parantos diduruk sareng diruksak ti tungtung ka tungtung. Tina anu kantos ku abdi ditingali kana anu ayeuna ku abdi ditingali, saolah-olah abdi sumping ka dunya dua ratus taun engké, teras ningali kalayan paningal anu sedih sapertos kitu. Abdi janten rerencangan sareng sahabat kalolobaan jalma anu aya dina bumi-bumi éta. Kalolobaan aranjeunna — mugia Alloh maparin rohmat — parantos pupus dina ngungsi sareng nandangan sangsara jauh ti lembur. Abdi ogé ningali yén sadaya bumi umat Islam di Van parantos diruksak, kajaba lingkungan Arménia. Haté abdi nyeri ti pangjerona. Éta sakitu nyabak rasa sénsitip abdi dugi ka, upami abdi ngagaduhan rébuan panon, sadayana bakal ceurik babarengan. Abdi nganggap parantos mulih ka lemah cai ti jauh ti lembur sareng parantos salamet tina asing. “Aduh, hanjakal,” di lemah cai abdi abdi ningali asing anu pangpikasieuneunana. Abdi ningali ratusan murid sareng sahabat, anu kacida patalina sareng roh abdi, sapertos Abdurrahman anu dibahas dina Harepan Kadua Belas, dina kubur, sareng tempat sahabat-sahabat éta janten ruruntuhan. Aya hiji ungkara hiji jalma anu parantos lami ku abdi diémutan, nanging henteu acan tiasa ningali hartina anu lengkep; di hareupeun gambaran sedih éta abdi ningali hartina anu lengkep. Ungkarana ieu: لَوْلَا ﻣُﻔَﺎﺭَﻗَﺔُ الْاَحْبَابِ ﻣَﺎ ﻭَﺟَﺪَﺕْ ﻟَﻬَﺎ ﺍﻟْﻤَﻨَﺎﻳَﺎ ﺍِﻟٰﻰ ﺍَﺭْﻭَﺍﺣِﻨَﺎ سُبُلًا Nyaéta, “Upami henteu aya papisah sareng rerencangan, maot henteu bakal mendakan jalan kana roh-roh urang, sangkan sumping sareng nyandak éta.” Hartosna, anu pangseueurna maéhan manusa nyaéta papisah sareng sahabat. Leres, henteu aya nanaon anu parantos ngabakar sareng ngajadikeun abdi ceurik sapertos kaayaan éta. Upami pitulung henteu sumping ti Al-Qur'an sareng iman, kasusah, sedih sareng kasedih éta bakal kénéhan pangaruh saolah-olah ngajadikeun roh abdi ngapung angkat. Ti baheula, para panyair dina sajakna parantos ceurik kana ruruntuhan tempat-tempat patepang sareng rerencangan ku waktos anu kaliwat. Abdi ogé ningali ku panon abdi gambaran anu pangpinuhna ku papisah tina éta. Kalayan kasedih jalma anu dua ratus taun engké nganjang ka tempat cicing rerencangan anu kacida dipikacintana, boh roh boh haté abdi ngabantosan panon abdi sareng ceurik. Dina waktos éta, mangsa tempat-tempat anu ayeuna janten ruruntuhan di payuneun panon abdi kénéh kacida makmur, ramé, bungah sareng bagjana, tahapan-tahapan hirup abdi anu amis, anu ku abdi dilakonan sareng murid-murid anu ajén kalayan ngajar dina kahirupan anu pangamisna salami ampir dua puluh taun, hiji-hiji hirup sareng katingal sapertos gambaran pilem, teras pupus sareng angkat. Bayangan éta terus aya cukup lami di payuneun panon abdi. Dina waktos éta abdi kacida héranna kana kaayaan jalma anu ngudag dunya. Kumaha aranjeunna nipu dirina sorangan? Margi kaayaan éta écés mintonkeun yén dunya leres-leres bakal sirna sareng manusa ogé tamu di jerona. Abdi ningali ku panon abdi sabaraha leresna jalma anu ngartos hakékat terus-terusan nyarios yén dunya kejem, tukang nipu sareng bakal sirna; ulah katipu. Abdi ogé ningali dina diri abdi yén, sakumaha manusa patali sareng badan sareng bumina, anjeunna ogé patali sareng kota, nagri, malah dunyana. Margi nalika abdi ceurik ku dua panon tina rasa sénsitip mangsa sepuh badan abdi, abdi hoyong ceurik ku sapuluh panon lantaran sanés ngan sepuhna madrasah abdi, nanging pupusna. Ku satengah pupusna lemah cai abdi anu amis éta, abdi peryogi ceurik ku saratus panon. Aya dina riwayat hadits yén unggal isuk hiji malaikat nyeluk: ﻟِﺪُﻭﺍ ﻟِﻠْﻤَﻮْﺕِ ﻭَﺍﺑْﻨُﻮﺍ ﻟِﻠْﺨَﺮَﺍﺏِ, nyaéta nyarios, “Aranjeun dilahirkeun sareng sumping ka dunya pikeun maot; aranjeun ngadamel wangunan pikeun runtuh.” Abdi ngadangu hakékat ieu sanés ku ceuli, nanging ku panon. Leres, sakumaha kaayaan abdi éta ngajadikeun abdi ceurik harita, salami sapuluh taun, unggal bayangan abdi nganjang ka kaayaan éta, éta ceurik deui. Leres, ruksakna tempat-tempat di puncak bénténg sepuh anu parantos hirup rébuan taun éta, sareng kotana di handapeunana anu janten sepuh saimbang sareng dalapan ratus taun dina dalapan taun, sareng pupusna madrasah abdi di handapeun bénténg, anu kacida hirup sareng janten tempat kumpulna sahabat, nuduhkeun agungna layon éta dina harti rohani, anu mintonkeun pupusna sadaya madrasah di sakuliah Nagara Osmanlı. Minangka isyarat kana éta, batu utuh Bénténg Van anu ageung janten batu nisan pikeun madrasah éta. Ampir-ampiran almarhum murid-murid abdi, anu dalapan taun sateuacanna aya sareng abdi di madrasah éta, ceurik dina kuburna babarengan sareng abdi. Malah témbok-témbok ruruntuhan sareng batu-batu anu paburencay di kota éta ogé ceurik sareng abdi; abdi ningali éta saolah-olah ceurik. Dina waktos éta abdi ngartos yén abdi moal tiasa nahan asing di lemah cai abdi ieu. Abdi mikir: abdi ogé kedah angkat ka kubur di gigireun aranjeunna, atanapi kedah nyingkur ka hiji guha di gunung sareng ngantosan ajal di dinya. Abdi nyarios: ku margi di dunya aya papisah-papisah anu teu tiasa ditanggung, ngaruksak kasabaran, ngancurkeun kakuatan nahan sareng ngabakar sapertos kitu, tangtos maot langkung dipikaresep tibatan hirup. Kaayaan beurat kahirupan ieu sanés panyakit anu tiasa ditanggung. Dina waktos éta abdi ngiderkeun paningal ka genep jihat anu disebut genep arah; abdi ningali éta poék. Lalawora anu asalna tina kasedih anu kuat éta némbongkeun dunya ka abdi ku cara anu pikasieuneun, kosong, sepi sareng bakal runtuh kana sirah abdi. Nalika roh abdi milarian tempat ngandelkeun pikeun nyanghareupan balai anu teu aya watesna anu janten sapertos musuh, sareng milarian tempat nyuhunkeun pitulung pikeun nyumponan kahoyong anu teu aya watesna dina roh, anu manjang dugi ka salawasna, sareng ngantosan panglipur pikeun nyanghareupan sedih sareng kasusah anu asalna tina papisah, pisahna, karuksakan sareng pupus anu teu aya watesna, ujug-ujug hakékat ayat ﺳَﺒَّﺢَ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻣَﺎ ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ ﻭَﻫُﻮَ ﺍﻟْﻌَﺰ۪ﻳﺰُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ ٭ ﻟَﻪُ ﻣُﻠْﻚُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ ﻭَ الْاَرْضِ ﻳُﺤْﻴ۪ﻰ ﻭَ ﻳُﻤ۪ﻴﺖُ ﻭَ ﻫُﻮَ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻗَﺪ۪ﻳﺮٌ Al-Qur'an anu mujijat ungkarana némbongan. Éta nyalametkeun abdi tina bayangan anu sénsitip, pinuh ku papisah, pikasieuneun sareng sedih éta, sareng mukakeun panon abdi. Abdi ningali buah-buah dina dahan tangkal anu buahna seueur ningali ka abdi sapertos seuri, nyarios, “Perhatikeun urang ogé, ulah ngan ukur terus ningali ruruntuhan.” Hakékat ayat mulya ieu ngingetan sapertos kieu: naha mupusna hiji serat jieunan, anu diserat ku panangan manusa anu janten tamu dina lambaran dataran Van sareng ngawangun kota, lantaran katarajang balai caah anu pikasieuneun anu disebut pangjajahan Rusia, sakitu ngasedihkeun anjeun? Tingali Gusti Nu Ngukir Nu Azali, Anu Kagungan anu sajati, Anu Kagungan sareng Rabb sadayana, anu serat-serat-Na dina lambaran Van ieu kénéh terus diserat kalayan megah anu sampurna, ngajaga kaayaan anu ku anjeun ditingali baheula. Ceurik anjeun ku nyarios yén tempat-tempat éta tetep kosong, ruksak sareng sepi asalna tina lalawora kana Anu Kagunganana anu sajati, sareng tina kasalahan henteu nganggap manusa tamu, nanging nyangka aranjeunna anu kagungan. Nanging, tina kasalahan sareng kaayaan anu ngabakar éta, hiji panto hakékat dibuka. Nafsu ogé nyiapkeun diri pikeun nampi hakékat éta kalayan pinuh. Leres, sakumaha beusi dilebetkeun kana seuneu sangkan lemes sareng tiasa dipasihan wangun anu saé sareng mangpaat, kitu ogé kaayaan anu ngabalukarkeun sedih sareng kaayaan anu pikasieuneun éta janten seuneu, ngaleuleuskeun nafsu abdi. Ku hakékat ayat anu disebatkeun tadi, Al-Qur'an anu mujijat ungkarana leres-leres mintonkeun limpahan hakékat-hakékat iman ka éta sareng ngajadikeun éta nampi. Leres, alhamdulillah, hakékat ayat ieu, ku limpahan iman, maparin roh sareng haté hiji tempat ngandelkeun sapertos kieu, anu kabuka saluyu sareng kakuatan iman unggal jalma — sakumaha parantos dibuktikeun ku urang kalayan pasti dina risalah-risalah sapertos Mektup Kadua Puluh. Éta maparin kakuatan tina iman ka Alloh anu tiasa nyanghareupan musibah anu saratus darajat langkung pikasieuneun sareng ngabahayakeun tibatan rasa sieun kaayaan éta. Éta ngingetan sapertos kieu: sadayana tunduk kana paréntah Anu Kagungan nagri ieu anu sajati, anu janten Gusti Khâliq anjeun; kadali sadayana aya dina panangan-Na; beungkeutan anjeun ka Mantenna cekap. Saatos ngandelkeun sareng wanoh ka Gusti Khâliq abdi éta, sadaya hal anu janten sapertos musuh ninggalkeun mumusuhanana; kaayaan-kaayaan sedih anu ngajadikeun ceurik mimiti ngajadikeun abdi bungah. Sapertos anu parantos dibuktikeun ku urang kalayan dalil-dalil anu pasti dina seueur risalah, ku cahya anu asalna tina iman kana aherat, éta ogé maparin tempat nyuhunkeun pitulung pikeun nyanghareupan kahoyong anu teu aya watesna: sanés ngan pikeun kahoyong sareng beungkeutan abdi ka sahabat dunya anu alit, samentawis sareng pondok, nanging tempat nyuhunkeun pitulung anu tiasa nyukupan kahoyong abdi anu teu aya watesna sareng panjang dina salawasna anu teu aya tungtungna, di alam anu langgeng sareng dina bagja anu langgeng salawasna. Margi ku hiji tajalli rohmat-Na, unggal usum semi, dina beungeut bumi ieu, anu mangrupakeun hiji tempat dina dunya anu janten tempat narima tamu-Na anu samentawis, Mantenna maparin nikmat anu teu kaétang, pinuh seni sareng amis dina méja usum semi, pikeun ngabagéakeun tamu-tamu éta salami hiji atanapi dua jam. Saatos maparin aranjeunna tuang éta salaku sarimbag sareng sasarap, Mantenna nyiapkeun dalapan sawarga anu terus langgeng, anu dieusian ku rupa-rupa nikmat anu teu aya watesna pikeun hamba-hamba-Na dina tempat cicingna anu langgeng, salami waktos anu teu aya watesna. Jalma anu ku iman ngandelkeun rohmat Gusti Rahmânur Rahîm sapertos kitu sareng terang beungkeutanana ka Mantenna, tangtos mendakan tempat nyuhunkeun pitulung, anu darajatna anu panghandapna ogé maparin pitulung sareng ngajaga harepan salawasna anu teu aya watesna. Ku hakékat ayat éta ogé, cahya anu asalna tina pancaran iman némbongan kalayan sakitu caangna dugi ka nyaangan genep jihat anu poék éta sapertos siang. Margi éta nyaangan kaayaan abdi, anu tinggal di tukangeun murid sareng rerencangan abdi di madrasah sareng kota ieu bari ceurik, sapertos kieu: alam anu didatangan sahabat anjeun henteu poék; aranjeunna ngan ukur pindah tempat, aranjeun bakal patepang deui. Panginget éta ngeureunkeun ceurik sagemblengna. Éta ogé ngajelaskeun yén di dunya abdi bakal mendakan jalma-jalma anu ngagentos sareng nyarupaan aranjeunna. Leres, alhamdulillah, Mantenna ngahirupkeun deui madrasah Van anu parantos pupus ku madrasah Isparta, sareng sacara rohani ngahirupkeun deui sahabat-sahabat di dinya ku murid sareng sahabat anu langkung seueur sareng langkung ajén. Éta ogé ngabéjakeun yén dunya henteu kosong atanapi sepi, sareng abdi parantos kaliru ngabayangkeunana sapertos nagri anu ruksak. Sabalikna, dumasar kana tuntutan hikmah-Na, Anu Kagungan anu sajati ngagentos gambaran jieunan manusa sareng ngénggalkeun serat-Na. Sapertos unggal sabagian buah tangkal dipetik, buah anu sanés sumping deui ngagentosna, sirna sareng papisah dina umat manusa ieu ogé mangrupikeun pangénggalan sareng nyegerkeun deui. Tina jihat iman, éta sanés sedih anu nyeri anu asalna tina teu aya sahabat, nanging hiji pangénggalan anu maparin sedih anu nikmat, anu asalna tina papisah pikeun patepang deui di tempat anu sanés anu éndah. Ku kaayaan anu pikasieuneun éta ogé, éta nyaangan raray mahluk-mahluk jagat raya anu katingal poék. Dina waktos éta abdi hoyong sukur kana kaayaan éta; ungkara basa Arab ieu sumping sareng leres-leres ngagambarkeun hakékat éta. Abdi nyarios kieu: ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻋَﻠٰﻰ ﻧُﻮﺭِ الْا۪يمَانِ ﺍﻟْﻤُﺼَﻮِّﺭِ ﻣَﺎ ﻳُﺘَﻮَﻫَّﻢُ ﺍَﺟَﺎﻧِﺐَ ﺍَﻋْﺪَﺍﺀً ﺍَﻣْﻮَﺍﺗًﺎ ﻣُﻮَﺣِّﺸ۪ﻴﻦَ ﺍَﻳْﺘَﺎﻣًﺎ ﺑَﺎﻛ۪ﻴﻦَ ﺍَﻭِﺩَّﺍﺀَ ﺍِﺧْﻮَﺍﻧًﺎ ﺍَﺣْﻴَﺎﺀً ﻣُﻮﻧِﺴ۪ﻴﻦَ ﻣُﺮَﺧَّﺼ۪ﻴﻦَ ﻣَﺴْﺮُﻭﺭ۪ﻳﻦَ ﺫَﺍﻛِﺮ۪ﻳﻦَ ﻣُﺴَﺒِّﺤ۪ﻴﻦَ Nyaéta: “Ku lalawora anu asalna tina pangaruh kaayaan anu kuat éta, sabagian mahluk jagat raya katingal musuh sareng asing {(Catetan handap): Nyaéta, sapertos lini, badai, caah, wabah taun sareng seuneu.}, sabagian layon-layon anu pikasieuneun, sareng sabagian sanés budak yatim anu ceurik lantaran nyorangan. Ku cahya iman, dina ainul yaqin, abdi ningali yén dina gambaran anu pikasieuneun ieu, anu dipintonkeun ku sangkaan ka nafsu abdi anu lalawora, anu katingal asing sareng musuh téh masing-masing sahabat sareng sadérék. Layon-layon anu pikasieuneun éta, sabagian hirup sareng akrab, sabagian parantos dibébaskeun tina tugas. Ku margi ku cahya iman abdi ningali yén jeritan budak-budak yatim anu ceurik éta mangrupikeun sora ngahaleuang zikir sareng tasbih, abdi muji tanpa wates ka Gusti Khâliq Dzul-Jalâl, anu maparin abdi iman, sumber nikmat anu teu aya watesna éta. Dina dunya ieu, tina jihat yén abdi ngagaduhan hak pikeun nganggo sadaya mahluk dina dunya husus abdi, anu sagedé dunya ieu, pikeun muji sareng tasbih ka Alloh kalayan bayangan sareng niat abdi, babarengan sareng basa kaayaan unggal mahluk éta sareng sadayana, urang nyarios: Alhamdulillahi alâ nûril îmân.” Kanikmatan hirup anu turun dugi ka teu aya lantaran kaayaan pikasieuneun anu lalawora éta, harepan-harepan anu sagemblengna surut sareng garing, sarta nikmat sareng kanikmatan anu patali sareng pribadi abdi, anu sesek dina lingkup anu pangheureutna, malah musna, ujug-ujug, ku cahya iman, ngajembaran lingkup heureut di sabudeureun haté éta dugi ka ngawengku jagat raya — sakumaha parantos dibuktikeun kalayan pasti dina risalah-risalah sanés. Ngagentos nikmat anu parantos garing sareng kaleungitan kanikmatanana dina kebon Horhor éta, éta ngajadikeun dunya sareng aherat masing-masing méja nikmat sareng baki rohmat. Éta mintonkeun unggal pakakas manusa — sapertos panon, ceuli sareng haté — sanés sapuluh, nanging saratus, salaku panangan anu kacida panjangna, anu saluyu sareng darajat unggal mukmin diulurkeun kana dua méja Gusti Rahmân éta pikeun ngumpulkeun nikmat ti unggal sisina. Ku sabab éta, pikeun ngungkabkeun hakékat anu luhur ieu sareng sukur kana nikmat anu teu aya watesna éta, harita abdi parantos nyarios: ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻋَﻠٰﻰ ﻧُﻮﺭِ الْا۪يمَانِ ﺍﻟْﻤُﺼَﻮِّﺭِ ﻟِﻠﺪَّﺍﺭَﻳْﻦِ ﻣَﻤْﻠُﻮﺅَﺗَﻴْﻦِ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨِّﻌْﻤَﺔِ ﻭَ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤَﺔِ ﻟِﻜُﻞِّ ﻣُﺆْﻣِﻦٍ ﺣَﻘًّﺎ ﻳَﺴْﺘَﻔ۪ﻴﺪُ ﻣِﻨْﻬُﻤَﺎ ﺑِﺤَﻮَﺍﺳِّﻪِ ﺍﻟْﻜَﺜ۪ﻴﺮَﺓِ ﺍﻟْﻤُﻨْﻜَﺸِﻔَﺔِ ﺑِﺎِﺫْﻥِ ﺧَﺎﻟِﻘِﻪ۪ Nyaéta: “Minangka balasan kana nikmat cahya iman, anu ngajamin sareng némbongkeun kumaha mukmin anu sajati ngamangpaatkeun dua méja anu agung éta, ku panangan sadaya indra anu parantos kabuka sareng ngajembar ku cahya iman sareng Islam, dina kaayaan dunya sareng aherat dieusian ku nikmat sareng rohmat, upami mampuh, abdi bakal muji sareng sukur sajumlah pinuhna dunya sareng aherat, kalayan sadaya zarah badan abdi, ka Gusti Khâliq abdi, anu maparin abdi iman éta.” Ku margi iman masihan pangaruh-pangaruh anu agung ieu dina alam ieu, tangtos di bumi anu langgeng bakal aya buah sareng limpahan sapertos anu henteu tiasa kawengku atanapi dijelaskeun ku akal di dunya ieu. Hé para sepuh lalaki sareng awéwé, anu sapertos abdi, lantaran mangsa sepuh nandangan nyeri papisah sareng seueur rerencangan! Sanajan anu pangsepuhna di antara aranjeun sacara lahiriah langkung sepuh tibatan abdi, sacara batin abdi ngira diri langkung sepuh tibatan aranjeunna. Margi dina fitrah abdi aya rasa sénsitip sareng karunya ka sasama anu seueur, ku rusiah kanyaah éta, salian ti nyeri abdi sorangan, abdi ogé nandangan nyeri rébuan sadérék abdi; ku kituna abdi sepuh saolah-olah parantos hirup ratusan taun. Sakumaha seueur aranjeun nandangan balai papisah, aranjeun henteu katarajang éta balai sakumaha abdi. Margi abdi henteu ngagaduhan putra, sangkan ngan ukur mikiran putra abdi. Ku rusiah kanyaah, karunya sareng kanyaah anu seueur anu fitri dina diri abdi ieu ngajadikeun abdi ngarasa sénsitip sareng nyeri malah kana sangsara rébuan anak Muslim sareng sasatoan anu teu boga dosa. Abdi henteu ngagaduhan bumi husus, sangkan mikiran ngan ukur éta; malah, tina jihat sumanget miara Islam, abdi patali sareng nagri ieu, malah wewengkon dunya Islam, sapertos bumi abdi. Abdi nandangan nyeri ku nyeri sadérék saagama abdi dina dua bumi ageung éta, sareng sedih ku papisah aranjeunna! Pikeun sadaya kasedih abdi anu asalna tina mangsa sepuh sareng balai papisah, cahya iman leres-leres cekap. Éta maparin harepan anu henteu tiasa diruksak, pangharepan anu henteu tiasa diputus, pancaran cahya anu henteu tiasa dipareum sareng panglipur anu henteu aya tungtungna. Tangtos iman cekap sareng nyukupan pikeun poék, lalawora, kasedih sareng nyeri anu sumping ka aranjeun tina mangsa sepuh. Mangsa sepuh anu sabenerna pangpoékna, teu aya cahayana pisan sareng tanpa panglipur, sareng papisah anu pangnyerina sareng pikasieuneun, nyaéta mangsa sepuh sareng papisah jalma-jalma anu sasat sareng anu hirup nurut kana hawa nafsu. Pikeun ngarasakeun iman anu maparin harepan, pancaran cahya sareng panglipur éta, sareng ngaraos pangaruhna, kedah nyandak sikep anu sadar sareng ngabakti, anu pantes pikeun mangsa sepuh sareng saluyu sareng Islam. Éta henteu ku ngusahakeun nyarupaan nonoman sareng ngalebetkeun sirah kana lalaworana anu mabok, teras hilap kana mangsa sepuh. Pikirkeun hadits ﺧَﻴْﺮُ ﺷَﺒَﺎﺑِﻜُﻢْ ﻣَﻦْ ﺗَﺸَﺒَّﻪَ ﺑِﻜُﻬُﻮﻟِﻜُﻢْ ﻭَﺷَﺮُّ ﻛُﻬُﻮﻟِﻜُﻢْ ﻣَﻦْ ﺗَﺸَﺒَّﻪَ ﺑِﺸَﺒَﺎﺑِﻜُﻢْ -ﺍَﻭْ ﻛَﻤَﺎ ﻗَﺎﻝَ anu hartina: “Anu pangsaéna di antara nonoman aranjeun nyaéta anu nyarupaan para sepuh dina ati-ati sareng nyingkahan hirup nurut kana hawa nafsu. Anu panggoréngna di antara para sepuh aranjeun nyaéta anu nyarupaan nonoman dina hirup nurut kana hawa nafsu sareng ngalebetkeun sirah kana lalawora.” Hé sadérék-sadérék sepuh lalaki sareng sadérék-sadérék sepuh awéwé! Aya dina hadits mulya: “Nalika mukmin sepuh dina umur genep puluh atanapi tujuh puluh taun ngangkat panangan sareng ngadoa ka hadirat Ilahi, rohmat Ilahi isin pikeun mulangkeun pananganana kosong.” Ku margi rohmat ngahormat aranjeun sapertos kitu, aranjeun ogé ngahormat panghormatan rohmat ieu ku ubudiyah aranjeun.