Lem'a Kaopat Belas
Aya dua tingkat.
TINGKAT KAHIJI
Waleran pikeun dua patarosan.
ﺑِﺎﺳْﻤِﻪ۪ ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻪُ ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻰْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪ اَلسَّلَامُ ﻋَﻠَﻴْﻜُﻢْ ﻭَ ﺭَﺣْﻤَﺔُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻭَ ﺑَﺮَﻛَﺎﺗُﻪُ
Sadérék abdi anu dipikaasih sarta satia, Re'fet Bey!
Patarosan anjeun ngeunaan Sevr jeung Hut boga waleran dina sababaraha risalah. Pikeun ngajawab patarosan-patarosan anu saperti éta, dina Cabang Katilu Kalimah Kadua Puluh Opat geus ditétélakeun dua belas kaidah anu penting kalayan ngaran Dua Belas Dasar. Éta kaidah-kaidah mangrupa batu uji pikeun rupa-rupa tafsir ngeunaan hadis-hadis nabi sarta dasar-dasar anu penting pikeun ngusir sangkaan anu datang kana hadis. Hanjakal, ayeuna aya sababaraha kaayaan anu ngahalangan abdi pikeun ngurus pasualan-pasualan élmu salian ti ilham anu datang kana haté. Ku sabab kitu abdi henteu bisa masihan waleran anu luyu jeung patarosan anjeun. Lamun aya ilham anu datang kana haté, abdi kapaksa ngurus éta. Sakapeung patarosan dijawab lantaran ilham téh kabeneran luyu jeung éta patarosan; ulah kasigeung. Ku sabab kitu abdi henteu bisa ngajawab unggal patarosan anjeun sakumaha pantesna. Hayu, ayeuna abdi masihan waleran anu ringkes pikeun patarosan anjeun kali ieu.
DINA PATAROSAN ANJEUN KALI IEU~anjeun nyarios yén para guru agama nyebut, “Bumi nangtung dina sapi jalu jeung lauk.” Padahal élmu géografi ningali yén bumi ngumbara siga béntang anu ngalayang. Sapi jalu euweuh, lauk ogé euweuh?
~Waleran:
Aya hiji riwayat sahih anu dikaitkeun ka pribadi-pribadi saperti İbn-i Abbas, mugia Alloh rido ka anjeunna, yén Rosul anu mulya ﷺ ditaros, “Dunya aya dina naon?” Anjeunna ngadawuh, ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺜَّﻮْﺭِ ﻭَﺍﻟْﺤُﻮﺕِ. Dina hiji riwayat, dina hiji waktu anjeunna ngadawuh ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺜَّﻮْﺭِ, sarta dina waktu séjén ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﺤُﻮﺕِ. Sababaraha ahli hadis nyaluyukeun ieu hadis kana carita-carita anu siga tahayul anu dicokot tina Israiliyat sarta geus lila dicaritakeun. Utamana sababaraha ulama Benî-İsrail anu asup Islam nyaluyukeun carita-carita ngeunaan “Sevr jeung Hut” anu ku aranjeunna ditingali dina kitab-kitab baheula kana hadis, tuluy ngarobah harti hadis kana cara anu anéh.
Pikeun ayeuna, ngeunaan ieu patarosan anjeun bakal ditétélakeun tilu dasar jeung tilu sisi anu kacida ringkesna.
Dasar Kahiji: sanggeus sababaraha ulama Benî-İsrail asup Islam, pangaweruh baheulana ogé milu asup Islam jeung aranjeunna sarta jadi milik Islam. Padahal dina pangaweruh baheulana aya kasalahan. Éta kasalahan tangtu kagungan aranjeunna, lain kagungan Islam.
Dasar Kadua: nalika babandingan jeung ibarat pindah ti jalma-jalma anu jembar élmuna ka jalma awam, hartina ragrag tina leungeun élmu kana leungeun kabodoan, lila-lila éta dianggap minangka hakékat anu nyata.
Upamana, nalika abdi leutik, bulan samagaha. Abdi naros ka ibu abdi, “Naha bulan jadi kitu?” Anjeunna ngawaler, “Diteureuy ku oray.” Abdi naros, “Tapi masih katémbong?” Anjeunna ngawaler, “Oray-oray di luhur téh siga kaca, némbongkeun barang anu aya di jerona.” Abdi remen pisan émut kana ieu pangalaman budak leutik. Abdi sok mikir, “Kumaha tahayul anu sakitu teu dumasar kana hakékatna bisa aya dina lisan pribadi anu enya-enya saperti ibu abdi?”
Nalika abdi maca élmu astronomi, abdi ningali yén jalma-jalma anu nyarios kitu saperti ibu abdi geus nganggap hiji babandingan minangka hakékat anu nyata. Sabab bunderan gedé anu disebut “mıntıkatü'l-buruc”, anu jadi jalur darajat-darajat panonpoé, jeung bunderan miring bulan anu jadi jalur tempat-tempatna, silih ngaliwatan, nepi ka unggal tina dua bunderan éta ngahasilkeun dua busur. Ku hiji babandingan anu lemes, para ahli astronomi masihan ngaran “tinnineyn”, ngaran dua oray gedé, ka dua busur éta. Tah, ka hiji titik potong dua bunderan éta, aranjeunna masihan ngaran “re's”, hartina sirah; ka hiji deui “zeneb”, hartina buntut. Nalika bulan datang ka re's sarta panonpoé ka zeneb, dina istilah para ahli astronomi kajadian “haylulet-i arz”. Hartina, bal bumi aya pas di antara duanana; harita bulan samagaha. Ku babandingan tadi disebut, “Bulan asup kana sungut tinnin.”
Tah, nalika babandingan anu luhur jeung ilmiah ieu asup kana lisan jalma awam, lila-lila éta nyokot rupa hiji oray gedé anu bakal neureuy bulan.
Kitu ogé, dua malaikat gedé anu ngaranna Sevr jeung Hut dingaranan Sevr jeung Hut ku hiji babandingan suci anu lemes sarta isyarat anu ngandung harti. Nalika tina lisan kanabian anu suci jeung luhur asup kana lisan umum, éta babandingan robah jadi hakékat anu nyata, nepi ka saolah-olah nyokot rupa hiji sapi jalu anu kacida gedéna jeung hiji lauk anu pikasieuneun.
Dasar Katilu: sakumaha Al-Qur’an boga ayat-ayat mutasyabihat sarta ngajarkeun pasualan-pasualan anu kacida jerona ka jalma awam ku ibarat jeung babandingan, kitu ogé hadis boga mutasyabihat sarta ngungkabkeun hakékat-hakékat anu kacida jerona ku babandingan anu geus biasa dipikawanoh.
Upamana, sakumaha anu geus ku urang ditétélakeun dina hiji dua risalah: dina hiji waktu, kadangu hiji sora ngaguruh anu kacida jerona di payuneun nabi. Anjeunna ngadawuh, “Éta sora batu anu geus tujuh puluh taun ngagolontor sarta dina ieu menit ragrag ka dasar naraka.” Sababaraha menit ti harita aya saurang jalma sumping sarta nyarios, “Jalma munafik anu kasohor, anu umur tujuh puluh taun, parantos maot.” Anjeunna ngumumkeun hakékat ibarat Rosul anu mulya ﷺ anu kacida pinuh ku balagahna.
Pikeun ayeuna, bakal ditétélakeun tilu sisi pikeun waleran patarosan anjeun. Kahiji: sakumaha Alloh netepkeun opat malaikat anu disebut pangemban arsy jeung langit, salah sahiji ngaranna “Nesir” sarta anu séjén ngaranna “Sevr”, pikeun ngawasan karajaan pangaturan-Na salaku Gusti Rabb dina arsy jeung langit, Mantenna ogé netepkeun dua malaikat minangka pangawas jeung pangemban bal bumi, anu jadi sadérék leutik langit sarta salah sahiji sobat planét-planét. Hiji tina éta malaikat ngaranna “Sevr”, sarta hiji deui “Hut”. Rusiah masihan éta ngaran nyaéta:
Bumi aya dua bagian: hiji cai, hiji taneuh. Anu ngaramékeun bagian cai téh lauk. Ari tatanén anu jadi pangkal kahirupan manusa anu ngaramékeun bagian taneuh téh ku sapi jalu sarta aya dina taktak sapi jalu. Lantaran dua malaikat anu ditugaskeun pikeun bal bumi téh panglima jeung pangawas, tangtu maranéhna kudu boga hiji sisi hubungan jeung golongan lauk sarta rupa sapi jalu. Malah ﻭَﺍﻟْﻌِﻠْﻢُ ﻋِﻨْﺪَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ, dua malaikat éta ngawujud dina rupa sapi jalu jeung lauk dina alam malakut jeung alam misal. {(Catetan handap): Leres, lantaran bal bumi téh hiji kapal Gusti Rabb dina sagara hawa anu ngalingkup, sarta nurutkeun katerangan écés hadis mangrupa hiji lahan tatanén aherat, hartina kebon pikeun melak bibit, écés kumaha pantesna ngaran “Hut” pikeun malaikat anu ku paréntah Alloh ngalayarkeun jeung mingpin minangka kaptén éta kapal gedé anu teu hirup sarta taya kasadaran, kalawan tartib jeung hikmah dina éta sagara; sarta ngaran “Sevr” pikeun malaikat anu ku idin Alloh ngawasan éta lahan.}
Tah, minangka isyarat kana éta hubungan jeung pangawasan sarta nunjukkeun dua rupa mahluk bumi anu penting téa, lisan nabi anu mujijat kateranganana ngadawuh اَلْاَرْضُ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺜَّﻮْﺭِ ﻭَﺍﻟْﺤُﻮﺕِ, sarta ngungkabkeun hiji hakékat anu ngawengku pasualan-pasualan anu jerona jeung legana saukuran hiji kaca ku hiji kalimah anu kacida éndah jeung pondokna. Sisi Kadua: upamana, lamun aya anu nanya, “Nagara jeung karajaan ieu nyoko kana naon?” dina waleranana disebut, ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺴَّﻴْﻒِ ﻭَ ﺍﻟْﻘَﻠَﻢِ. Hartina, “Nyoko kana kawani jeung kakuatan pedang prajurit, sarta kana kaparigelan jeung kaadilan kalam patugas.”
Kitu ogé, lantaran bal bumi téh tempat cicing mahluk hirup, panglima mahluk hirup téh manusa, pangkal pangupa jiwa lolobana manusa anu cicing di basisir nyaéta lauk, pangkal pangupa jiwa jalma anu henteu cicing di basisir aya dina taktak sapi jalu ngaliwatan tatanén, sarta lauk ogé jadi pangkal perdagangan anu penting, tangtu sakumaha nagara nangtung dina pedang jeung kalam, disebut yén bal bumi nangtung dina sapi jalu jeung lauk. Sabab lamun sapi jalu henteu digawé jeung lauk henteu ngahasilkeun sajuta endog sakaligus, harita manusa moal bisa hirup, kahirupan bakal ragrag, sarta Gusti Khâliq Nu Hakîm bakal ngaruksak bumi.
Tah, Rosul anu mulya ﷺ ku hiji waleran anu kacida mujijat, luhur jeung pinuh ku hikmahna ngadawuh, اَلْاَرْضُ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺜَّﻮْﺭِ ﻭَﺍﻟْﺤُﻮﺕِ. Ku dua kecap anjeunna ngajarkeun hiji hakékat anu lega ngeunaan kumaha raketna kahirupan umat manusa jeung kahirupan rupa-rupa sasatoan.
Sisi Katilu: dina paningal kosmografi baheula, panonpoé ngumbara. Unggal tilu puluh darajat panonpoé disebut hiji rasi. Lamun di antara béntang-béntang dina éta rasi diguratkeun garis-garis bayangan anu ngahubungkeun séwang-séwangan, nalika ngabentuk hiji susunan, aya anu némbongkeun rupa esed, hartina singa; aya anu némbongkeun rupa mizan, hartina timbangan; aya anu némbongkeun rupa sevr, hartina sapi jalu; sarta aya anu némbongkeun rupa hut, hartina lauk. Dumasar kana éta hubungan, rasi-rasi téa dibéré éta ngaran. Ari dina paningal kosmografi abad ieu, panonpoé henteu ngumbara. Éta rasi-rasi jadi kosong, teu dipaké jeung taya pagawéan. Gantina panonpoé, bal bumi anu ngumbara. Ku kituna, gaganti rasi-rasi anu kosong jeung taya pagawéan sarta bunderan-bunderan anu henteu dipaké di luhur téa, perlu ngabentuk éta bunderan dina ukuran leutik dina jalur taunan bumi di handap. Dina kaayaan kitu, rasi-rasi langit bakal ngawujud dina jalur taunan bumi. Sarta harita, unggal bulan bal bumi aya dina kalangkang jeung gambaran salah sahiji rasi langit. Saolah-olah jalur taunan bumi mangrupa eunteung anu némbongkeun rupa rasi-rasi langit.
Ku cara ieu, sakumaha anu tadi ku urang disebatkeun, Rosul anu mulya ﷺ dina hiji waktu ngadawuh ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺜَّﻮْﺭِ, sarta dina waktu séjén ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﺤُﻮﺕِ. Leres, ku cara anu pantes pikeun lisan kanabian anu mujijat kateranganana, minangka isyarat kana hiji hakékat anu kacida jerona sarta kakara bakal kahartos sanggeus loba abad, anjeunna dina hiji waktu ngadawuh ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺜَّﻮْﺭِ. Sabab dina waktu éta patarosan, bal bumi aya dina gambaran Rasi Sevr. Sabulan saterusna ditaros deui, anjeunna ngadawuh ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﺤُﻮﺕِ, sabab harita bal bumi aya dina kalangkang Rasi Hut.
Tah, minangka isyarat kana hakékat luhur ieu anu bakal kahartos dina mangsa hareup, nunjukkeun gerak jeung lalampahan bal bumi dina tugasna, sarta méré tanda yén rasi-rasi langit tina sisi panonpoé henteu dipaké jeung taya tamuna, ari rasi-rasi anu enya-enya jalan aya dina jalur taunan bumi sarta anu ngalakukeun tugas jeung ngumbara dina éta rasi nyaéta bal bumi, anjeunna ngadawuh ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺜَّﻮْﺭِ ﻭَﺍﻟْﺤُﻮﺕِ. ﻭَﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﻋْﻠَﻢُ ﺑِﺎﻟﺼَّﻮَﺍﺏِ
Carita-carita anéh jeung di luar akal ngeunaan sevr jeung hut dina sababaraha kitab Islam téh boh Israiliyat, boh ibarat, boh tafsir sababaraha ahli hadis, anu ku sababaraha jalma anu kurang taliti disangka hadis sarta dikaitkeun ka Rosul anu mulya ﷺ. ﺭَﺑَّﻨَﺎ لَا ﺗُﺆَﺍﺧِﺬْﻧَٓﺎ ﺍِﻥْ ﻧَﺴ۪ﻴﻨَٓﺎ ﺍَﻭْ ﺍَﺧْﻄَﺎْﻧَﺎ ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ
PATAROSAN KADUA: ngeunaan Âl-i Abâ. Sadérék abdi, tina loba hikmah patarosan anjeun ngeunaan Âl-i Abâ anu tacan dijawab, ngan hiji hikmah anu bakal ditétélakeun. Kieu: Rosul anu mulya ﷺ nyimbutkeun abâ anjeunna anu diberkahan, anu ku anjeunna dianggo, ka Ali, mugia Alloh rido ka anjeunna; Fatıma, mugia Alloh rido ka anjeunna; sarta Hasan jeung Hüseyin, mugia Alloh rido ka aranjeunna. Anjeunna ngadoakeun aranjeunna ku cara kitu kalayan ayat ﻟِﻴُﺬْﻫِﺐَ ﻋَﻨْﻜُﻢُ ﺍﻟﺮِّﺟْﺲَ ﺍَﻫْﻞَ ﺍﻟْﺒَﻴْﺖِ ﻭَﻳُﻄَﻬِّﺮَﻛُﻢْ ﺗَﻄْﻬ۪ﻴﺮًﺍ. Ieu boga rusiah jeung hikmah-hikmah. Urang henteu bakal ngabahas rusiah-rusiahna. Ngan hiji hikmah anu patali jeung tugas karosulan nyaéta:
Ku paningal kanabian anu wawuh kana hal gaib jeung ningali mangsa hareup, Rosul anu mulya ﷺ ningali yén tilu puluh opat puluh taun saterusna bakal aya fitnah-fitnah anu penting di antara para sahabat jeung tabiin sarta getih bakal ditumpahkeun. Anjeunna nyaksian yén pribadi-pribadi anu pangpinunjulna di jerona nyaéta tilu pribadi anu aya dina handapeun abâ anjeunna. Pikeun nyucikeun jeung ngabébaskeun Ali, mugia Alloh rido ka anjeunna, tina tuduhan dina paningal umat; pikeun nepikeun rasa milu sedih jeung ngalilipur Hüseyin, mugia Alloh rido ka anjeunna; pikeun masihan pangajén ka Hasan, mugia Alloh rido ka anjeunna, sarta ngumumkeun kahormatan jeung mangpaatna anu agung pikeun umat ku ngaleungitkeun hiji fitnah anu penting ngaliwatan karapihan; sarta pikeun ngumumkeun yén turunan Fatıma bakal beresih jeung mulya sarta pantes meunang sebutan luhur Ehl-i Beyt, anjeunna nyimbutan éta abâ anu masihan sebutan “Hamse-i Âl-i Abâ” ka opat pribadi téa babarengan jeung dirina.
Leres, sanajan Ali, mugia Alloh rido ka anjeunna, téh khalifah anu sah, lantaran getih anu ditumpahkeun kacida pentingna, ngabébaskeun anjeunna tina tuduhan jeung némbongkeun kasucianana dina paningal umat téh penting tina sisi tugas karosulan. Ku sabab kitu, Rosul anu mulya ﷺ ngabébaskeun anjeunna tina tuduhan ku cara éta. Anjeunna ngajak kaum Haricî jeung para pangrojong Emevî anu ngalanggar hak, anu ngritik, nyalahkeun sarta nyebut Ali sasat, supaya cicing. Leres, sikep anu kaleuleuwihi ngarendahkeun jeung nyasarkeun Ali, mugia Alloh rido ka anjeunna, ti kaum Haricî jeung pangrojong Emevî anu ekstrim, sarta kajadian Hüseyin, mugia Alloh rido ka anjeunna, anu kacida tragis jeung matak nyeri haténa, anu dibarengan ku sikep kaleuleuwihan, bid’ah jeung pangjauhan diri ti Şeyheyn ku kaum Syiah, geus pohara ngarugikeun umat Islam. Tah, ku abâ jeung doa ieu, sakumaha Rosul anu mulya ﷺ nyalametkeun Ali jeung Hüseyin, mugia Alloh rido ka aranjeunna, tina tanggung jawab jeung tuduhan, sarta nyalametkeun umatna tina sangkaan anu goréng ngeunaan aranjeunna, tina sisi tugas karosulan anjeunna ogé masihan pangajén kana kahadéan Hasan, mugia Alloh rido ka anjeunna, pikeun umat ku karapihan anu dilakukeunana. Anjeunna ngumumkeun yén generasi turunan Fatıma anu diberkahan, mugia Alloh rido ka anjeunna, bakal meunang kahormatan anu luhur ku sebutan Ehl-i Beyt dina alam Islam, sarta yén Fatıma, mugia Alloh rido ka anjeunna, bakal kacida mulyana tina sisi turunan, saperti ibuna Meryem anu ngucapkeun ﺍِﻧّ۪ٓﻰ ﺍُﻋ۪ﻴﺬُﻫَﺎ ﺑِﻚَ ﻭَﺫُﺭِّﻳَّﺘَﻬَﺎ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺸَّﻴْﻄَﺎﻥِ ﺍﻟﺮَّﺟ۪ﻴﻢِ. ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺻَﻞِّ ﻋَﻠٰﻰ ﺳَﻴِّﺪِﻧَﺎ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﻭَﻋَﻠٰﻰ ﺍٰﻟِﻪِ ﺍﻟﻄَّﻴِّﺒ۪ﻴﻦَ ﺍﻟﻄَّﺎﻫِﺮ۪ﻳﻦَ الْاَبْرَارِ ﻭَﻋَﻠٰﻰ ﺍَﺻْﺤَﺎﺑِﻪِ ﺍﻟْﻤُﺠَﺎﻫِﺪ۪ﻳﻦَ ﺍﻟْﻤُﻜْﺮَﻣ۪ﻴﻦَ الْاَخْيَارِ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ
TINGKAT KADUA
Ngeunaan genep rusiah tina rébuan rusiah ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ.
Pépéling: tina kajauhan, hiji cahaya Besmele anu caang tina sisi rohmat katémbong ku akal abdi anu poék. Abdi hoyong nyatet éta dina rupa catetan pikeun nafsu abdi sorangan. Abdi ogé hoyong néwak jeung nangkep éta cahaya ku ngabentuk hiji bunderan di sakurilingna kalayan kira-kira dua puluh tilu puluh rusiah. Tapi hanjakal, ayeuna abdi tacan sapinuhna hasil ngahontal kahayang éta. Tina dua puluh tilu puluh turun jadi lima genep.
Nalika abdi nyebut, “Hé manusa!”, anu ku abdi dimaksud nyaéta nafsu abdi sorangan. Sanajan ieu pangajaran husus pikeun nafsu abdi, kalayan niat yén bisa jadi mangpaat pikeun pribadi-pribadi anu sacara rohani patali jeung abdi sarta nafsuna leuwih hudang tibatan nafsu abdi, abdi pasrahkeun ieu kanggo disatujuan ku sadérék-sadérék abdi anu taliti minangka Tingkat Kadua Lem'a Kaopat Belas. Ieu pangajaran leuwih ningali kana haté tibatan akal, sarta leuwih nyanghareup kana rasa tibatan dalil. ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻗَﺎﻟَﺖْ ﻳَٓﺎ ﺍَﻳُّﻬَﺎ ﺍﻟْﻤَﻠَﺆُﺍ ﺍِﻧّ۪ٓﻰ ﺍُﻟْﻘِﻰَ ﺍِﻟَﻰَّ ﻛِﺘَﺎﺏٌ ﻛَﺮ۪ﻳﻢٌ ٭ ﺍِﻧَّﻪُ ﻣِﻦْ ﺳُﻠَﻴْﻤٰﻦَ ﻭَ ﺍِﻧَّﻪُ ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ
Dina ieu tingkat bakal disebatkeun sababaraha rusiah.
RUSIAH KAHIJI
Hiji pancaran Bismillahirrahmanirrahîm ku abdi ditingali kieu: dina raray jagat raya, raray bumi jeung raray manusa aya tilu cap pangaturan Gusti Rabb anu aya dina séwang-séwangan sarta némbongkeun conto séwang-séwangan.
Hiji: cap kailahian anu agung anu muncul tina silih tulungan, silih rojong, silih rangkul jeung silih walon dina sakabéh susunan jagat raya; “Bismillah” nyanghareup kana ieu.
Kadua: cap rohmat Gusti Rahmân anu agung anu muncul tina sipat anu sarupa sareng saluyu, katartiban, karuntutan, kurnia jeung welas asih dina ngatur, ngadidik jeung ngurus tutuwuhan sarta sasatoan dina raray bal bumi; “Bismillahirrahman” nyanghareup kana ieu.
Saterusna, cap welas asih Gusti Rahîm anu luhur, anu muncul tina lemesna asih, talitina kanyaah jeung sinar-sinar welas asih Alloh dina raray hakékat manusa anu ngawengku sagala; “Er-Rahîm” dina Bismillahirrahmanirrahîm nyanghareup kana ieu.
Hartina, Bismillahirrahmanirrahîm téh sebutan suci, tali anu kuat jeung garis anu caang tina tilu cap ahadiyah anu ngabentuk hiji garis cahaya dina kaca alam. Hartina, Bismillahirrahmanirrahîm turun ti luhur sarta tungtungna dugi ka manusa anu jadi buah jagat raya jeung salinan alam dina ukuran leutik. Éta ngahubungkeun bumi jeung arsy, sarta jadi jalan pikeun manusa naék ka arsy.
RUSIAH KADUA
Sangkan akal henteu tilelep dina wâhidiyah anu muncul dina lobana mahluk anu teu aya watesna, Al-Qur’an anu mujijat kateranganana salawasna némbongkeun pancaran ahadiyah dina éta wâhidiyah. Hartina, upamana sakumaha panonpoé ku cahayana ngalingkup barang-barang anu teu aya watesna, pikeun mikirkeun diri panonpoé dina sakabéh cahayana diperlukeun gambaran anu kacida legana jeung paningal anu ngawengku sadaya. Ku sabab kitu, sangkan diri panonpoé henteu kapopohokeun, éta némbongkeun diri panonpoé dina unggal barang anu hérang ngaliwatan pantulanana. Unggal barang anu hérang, nurutkeun kamampuhna, némbongkeun pancaran diri panonpoé sarta sipat-sipatna, saperti cahaya jeung panasna. Sarta sakumaha unggal barang anu hérang némbongkeun panonpoé kalayan sakabéh sipatna nurutkeun kamampuhna, unggal kaayaan panonpoé, saperti cahaya, panas jeung tujuh warna dina cahayana, ogé ngalingkup sakabéh barang anu nyanghareup ka dinya.
Kitu ogé, ﻭَ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺍﻟْﻤَﺜَﻞُ الْاَعْلٰى, sangkan ulah aya kasalahan dina ibarat, ahadiyah Alloh jeung sipat Mantenna Nu Shamad boga hiji pancaran kalayan sakabéh nami-Na dina unggal barang, utamana dina mahluk hirup, utamana dina eunteung hakékat manusa. Tina sisi katunggalan jeung wâhidiyah ogé, unggal nami-Na anu patali jeung sakabéh anu aya ngalingkup sakabéh anu aya.
Tah, sangkan akal henteu tilelep dina wâhidiyah jeung haté henteu mopohokeun Zat Nu Maha Suci, salawasna cap ahadiyah dina wâhidiyah ditingalikeun ka paningal. Anu némbongkeun tilu beungkeutan penting tina éta cap nyaéta Bismillahirrahmanirrahîm.
RUSIAH KATILU
Anu nyata ngaramékeun jagat raya anu teu aya watesna ieu téh rohmat. Anu écés nyaangan sakabéh anu aya anu poék ieu ogé rohmat. Anu écés ngadidik mahluk-mahluk anu ngagolontor di tengah kabutuhan anu teu aya watesna ieu ogé rohmat. Sakumaha hiji tangkal kalayan sakabéh bagianana nyanghareup kana buahna, anu ngajadikeun sakumna jagat raya nyanghareup ka manusa, ningali ka dirina ti unggal sisi sarta lumpat pikeun nulunganana, écés nyaéta rohmat. Anu nyata ngeusian, nyaangan jeung ngaramékeun rohangan anu teu aya watesna sarta alam anu kosong jeung lengang ieu nyaéta rohmat. Anu écés ngajadikeun manusa fana ieu calon pikeun hirup langgeng salawasna sarta ngajadikeunana anu disaur jeung sobat hiji Zat anu azali jeung langgeng nyaéta rohmat.
Hé manusa, lantaran rohmat téh hakékat anu dipikaasih, anu sakitu kuatna, narik, pikaresepeun jeung resep nulungan, ucapkeun “Bismillahirrahmanirrahîm”, cekel éta hakékat, sarta salametkeun diri tina katiisan mutlak jeung kanyeri kabutuhan anu teu aya watesna. Deukeutan tahta Gusti Sulthân anu ngawasa ti azal dugi ka abadi; ku kanyaah, syafaat jeung sinar-sinar éta rohmat, sing jadi anu disaur, sobat raket jeung sobat Gusti Sulthân éta!
Leres, ngumpulkeun rupa-rupa mahluk jagat raya dina lingkungan hikmah di sabudeureun manusa sarta ngajadikeunana lumpat pikeun nyumponan sakabéh kabutuhanna kalayan katartiban jeung pitulung anu sampurna téh écés salah sahiji tina dua kaayaan: boh unggal rupa mahluk jagat raya sorangan wanoh ka manusa, nurut ka dirina sarta lumpat pikeun nulunganana. Ieu, salian ti saratus darajat jauh tina akal, ogé ngahasilkeun loba hal anu mustahil. Dina mahluk anu teu mampuh pisan saperti manusa kudu aya kakawasaan Gusti Sulthân Mutlak anu pangkuatna. Atawa, di balik tutup jagat raya ieu, pitulung ieu kajadian ku élmu Gusti Qadîr Mutlak. Hartina, rupa-rupa mahluk jagat raya téh henteu wanoh ka manusa; malah éta jadi dalil yén hiji Zat anu uninga, wanoh sarta welas asih ka manusa, wanoh jeung uninga ka dirina. Hé manusa! Paké akal anjeun. Naha mungkin Zat Gusti Dzul-Jalâl, anu ngajadikeun sakabéh rupa mahluk ngulurkeun panangan pitulung nyanghareup ka anjeun sarta nyebut “Lebbeyk!” ka kabutuhan anjeun, henteu uninga, henteu wanoh jeung henteu ningali anjeun? Lantaran Mantenna uninga ka anjeun sarta ku rohmat-Na ngawartosan yén Mantenna uninga, anjeun ogé kudu wanoh ka Mantenna sarta kalayan hormat némbongkeun yén anjeun wanoh. Ngartos kalawan pasti yén ngajadikeun sakumna jagat raya tunduk ka hiji mahluk leutik, fana, kacida lemahna, taya kamampuh jeung taya kakayaan saperti anjeun, sarta ngutus éta pikeun nulunganana, tangtu nyaéta hakékat rohmat anu ngawengku hikmah, pitulung, élmu jeung kakawasaan. Tangtu rohmat anu saperti kitu mikahayang sukur anu jembar jeung ihlas, sarta hormat anu enya-enya jeung beresih ti anjeun. Tah, ucapkeun Bismillahirrahmanirrahîm anu jadi ungkara jeung sebutan éta sukur anu ihlas jeung hormat anu beresih. Jadikeun éta minangka jalan pikeun dugi kana éta rohmat sarta anu méré syafaat di payuneun Gusti Rahmân.
Leres, ayana jeung nyatana rohmat écés siga panonpoé. Sabab sakumaha hiji pola di tengah kajadian tina katartiban jeung susunan benang lintang sarta benang-benang anu datang ti unggal arah, kitu ogé dina bunderan agung jagat raya ieu, benang-benang lintang cahaya anu manjang tina pancaran sarébu hiji nami Alloh ninun dina raray jagat raya hiji segel welas asih Gusti Rahîm jeung hiji pola kanyaah dina hiji cap rohmat; sarta ninun hiji segel pitulung anu némbongkeun dirina ka akal leuwih caang tibatan panonpoé.
Leres, Gusti Rahmân Dzul-Jamâl éta ngatur panonpoé jeung bulan, unsur-unsur jeung mineral-mineral, tutuwuhan jeung sasatoan, ku sinar-sinar sarébu hiji nami-Na siga benang-benang lintang hiji pola anu pangagungna, sarta ngajadikeunana palayan kahirupan. Mantenna némbongkeun kanyaah-Na ku kanyaah sakabéh indung tina tutuwuhan jeung sasatoan anu kacida amisna jeung pinuh ku pangorbanan, ngajadikeun mahluk hirup tunduk pikeun kahirupan manusa, sarta tina éta némbongkeun hiji pola pangagungna tina pangaturan Alloh salaku Gusti Rabb anu kacida éndah jeung amisna, pentingna manusa sarta rohmat-Na anu pangcaangna. Tangtu, nyanghareupan kaayaan-Na anu mutlak henteu merlukeun nanaon, Mantenna geus ngajadikeun rohmat-Na minangka anu méré syafaat anu ditarima pikeun mahluk hirup jeung manusa anu boga kabutuhan mutlak. Hé manusa, lamun anjeun manusa, ucapkeun Bismillahirrahmanirrahîm sarta panggihan anu méré syafaat téa!
Leres, anu ngadidik jeung ngurus opat ratus rébu golongan tutuwuhan jeung sasatoan anu béda-béda di bumi, tanpa mopohokeun atawa kaliru hiji ogé, tepat dina waktuna, kalayan katartiban anu sampurna, hikmah jeung pitulung, sarta nempatkeun segel ahadiyah dina raray bal bumi téh écés, malah nyata, nyaéta rohmat. Ayana éta rohmat pasti sakumaha ayana sakabéh anu aya dina raray bal bumi ieu; sarta dalil nyatana saloba jumlah sakabéh anu aya éta.
Leres, sakumaha dina beungeut bumi aya segel rohmat jeung cap ahadiyah anu sapertos kitu, dina raray hakékat batin manusa ogé aya cap rohmat anu henteu leuwih handap tibatan cap welas asih dina raray bal bumi jeung cap rohmat anu pangagungna dina raray jagat raya. Éta boga sipat ngawengku sagala, saolah-olah hiji titik fokus pancaran sarébu hiji nami.
Hé manusa, naha mungkin Zat anu maparin raray ieu ka anjeun, sarta nempatkeun cap rohmat jeung segel ahadiyah anu sapertos kitu dina éta raray, ngantep anjeun tanpa pangaturan, henteu maliré ka anjeun, henteu merhatikeun gerak anjeun, ngajadikeun sakumna jagat raya anu nyanghareup ka anjeun jadi taya gunana, sarta ngajadikeun tangkal ciptaan minangka tangkal anu buahna buruk, ruksak jeung teu penting? Sarta ngajadikeun rohmat-Na anu écés siga panonpoé, anu dina sisi naon waé henteu narima mamang jeung henteu boga kakurangan, sarta hikmah-Na anu katémbong siga cahaya, dipungkir? Henteu pisan!
Hé manusa! Sing terang yén aya hiji mi’raj pikeun ngahontal arsy éta rohmat. Éta mi’raj nyaéta Bismillahirrahmanirrahîm. Lamun anjeun hoyong ngartos kumaha pentingna mi’raj ieu, tingali awal saratus opat belas surah Al-Qur’an anu mujijat kateranganana, awal sakabéh kitab anu diberkahan, sarta bubuka sakabéh pagawéan anu diberkahan. Hiji hujah anu pangpastina pikeun kaagungan ajén Besmele nyaéta ieu: loba mujtahid anu kacida agungna saperti İmam-ı Şafiî, mugia Alloh rido ka anjeunna, parantos nyarios, “Sanajan Besmele téh hiji ayat, dina Al-Qur’an éta geus diturunkeun saratus opat belas kali.”
RUSIAH KAOPAT
Tajalli wâhidiyah dina lobana mahluk anu teu aya watesna henteu cukup pikeun saréréa ngucapkeun ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ salaku ucapan langsung. Pikiran paburencay. Pikeun mikirkeun Zat Gusti Ahad di balik katunggalan sakabéhna tuluy ngucapkeun ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَ ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ, diperlukeun haté anu legana saukuran bal bumi. Dumasar kana rusiah ieu, sakumaha Mantenna némbongkeun cap ahadiyah sacara écés dina hal-hal anu leutik, pikeun némbongkeun cap ahadiyah dina unggal rupa mahluk sarta ngajadikeun Zat Gusti Ahad dipikirkeun, Mantenna némbongkeun hiji cap ahadiyah dina segel rohmat Gusti Rahmân; sangkan saréréa dina unggal tingkatan tiasa ngucapkeun ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَ ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ tanpa kasusah, langsung nyanghareup sarta nyarios ka Zat Nu Maha Suci.
Tah, pikeun ngungkabkeun ieu rusiah anu agung, nalika Al-Qur’an Nu Hakîm ngabahas bunderan pangagungna jagat raya, upamana ciptaan langit jeung bumi, ujug-ujug éta ngabahas bunderan anu pangleutikna jeung hiji bagian anu panglemesna, sangkan némbongkeun segel ahadiyah sacara écés. Upamana, dina pedaran ngeunaan ciptaan langit jeung bumi, éta muka pedaran ngeunaan ciptaan manusa, sora manusa sarta katelitian nikmat jeung hikmah dina rarayna, sangkan pikiran henteu paburencay, haté henteu tilelep, sarta roh langsung manggihan sesembahanana. Upamana, ayat ﻭَﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪ۪ ﺧَﻠْﻖُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ ﺍَﻟْﺴِﻨَﺘِﻜُﻢْ ﻭَ ﺍَﻟْﻮَﺍﻧِﻜُﻢْ némbongkeun hakékat anu geus disebutkeun ku cara anu mujijat.
Leres, cap-cap katunggalan dina mahluk anu teu aya watesna jeung lobana anu teu aya tungtungna boga rupa-rupa jeung tingkatan ti anu panggedéna nepi ka cap anu pangleutikna, siga bunderan-bunderan anu aya dina séwang-séwangan. Tapi sakumaha gedéna ogé éta katunggalan, tetep katunggalan di tengah lobana; henteu sapinuhna ngajamin ucapan langsung anu sajati. Ku sabab kitu, di balik katunggalan kudu aya cap ahadiyah, sangkan henteu ngingetkeun kana lobana sarta langsung muka jalan ka haté pikeun nyanghareup ka Zat Nu Maha Suci. Ogé, pikeun ngarahkeun paningal kana cap ahadiyah sarta narik haté, Mantenna nempatkeun cap rohmat jeung segel welas asih Gusti Rahîm dina luhureun éta cap ahadiyah. Éta mangrupa pola anu kacida narikna, cahaya anu kacida caangna, rasa amis anu kacida nikmatna, kaéndahan anu kacida pikaresepeunana sarta hakékat anu kacida kuatna. Leres, kakuatan éta rohmat anu narik paningal mahluk anu boga kasadaran, narik ka dirina, nganteurkeun kana cap ahadiyah, ngajadikeun Zat Gusti Ahad dipikirkeun, sarta ti dinya ngajadikeunana nampi ucapan langsung anu sajati dina ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَ ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ.
Tah, lantaran Bismillahirrahmanirrahîm téh daptar Fatiha jeung ringkesan pondok Al-Qur’an, éta jadi sebutan jeung ungkara rusiah agung anu geus disebutkeun ieu. Jalma anu nyekel ieu sebutan bisa ngumbara dina lapisan-lapisan rohmat. Jalma anu ngajadikeun ieu ungkara nyarita diajar rusiah-rusiah rohmat sarta ningali cahaya-cahaya welas asih Gusti Rahîm jeung kanyaah.
RUSIAH KALIMA
Dina hiji hadis anu mulya aya katerangan: ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﺧَﻠَﻖَ الْاِنْسَانَ ﻋَﻠٰﻰ ﺻُﻮﺭَﺓِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ -ﺍَﻭْ ﻛَﻤَﺎ ﻗَﺎﻝَ —
Sababaraha ahli tarekat geus nafsirkeun ieu hadis ku hiji cara anu anéh anu henteu luyu jeung akidah iman. Malah sababaraha ahli cinta di antara maranéhna ningali raray batin manusa minangka hiji rupa Gusti Rahmân. Lantaran lolobana ahli tarekat aya dina kaayaan mabok rohani, sarta lolobana ahli cinta aya dina kaayaan tilelep jeung pacampur, bisa jadi maranéhna dihampura dina pamahamanana anu nentang hakékat. Tapi jalma anu akalna sadar henteu bisa narima dina pikiran harti-harti maranéhna anu nentang dasar akidah. Lamun narima, manéhna salah.
Leres, Zat Alloh Nu Maha Suci, anu ngatur sakumna jagat raya kalawan tartib siga hiji karaton atawa hiji imah, anu muterkeun jeung ngiderkeun béntang-béntang kalawan hikmah sarta gampang siga zarah, sarta anu ngagunakeun zarah-zarah siga patugas anu tartib, henteu kagungan sekutu, anu sarua, anu jadi lawan atawa anu tandingan. Ku rusiah ﻟَﻴْﺲَ ﻛَﻤِﺜْﻠِﻪ۪ ﺷَﻰْﺀٌ ﻭَﻫُﻮَ ﺍﻟﺴَّﻤ۪ﻴﻊُ ﺍﻟْﺒَﺼ۪ﻴﺮُ, Mantenna ogé moal kagungan rupa, anu sarua, gambaran atawa anu nyarupaan. Tapi ku rusiah ﻭَﻟَﻪُ ﺍﻟْﻤَﺜَﻞُ الْاَعْلٰى ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ ﻭَﻫُﻮَ ﺍﻟْﻌَﺰ۪ﻳﺰُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ, syuunat, sipat jeung nami-nami-Na ditingali ku conto jeung ibarat. Hartina, conto jeung ibarat aya tina sisi syuunat.
Salah sahiji tina loba tujuan hadis mulya anu disebutkeun ieu nyaéta manusa aya dina rupa anu némbongkeun nami Gusti Rahmân sacara sampurna. Leres, sakumaha anu tadi ku urang ditétélakeun, nami Gusti Rahmân anu muncul tina sinar-sinar sarébu hiji nami katémbong dina raray jagat raya; sakumaha nami Gusti Rahmân anu muncul ku pancaran pangaturan Alloh anu mutlak sarta teu aya watesna ditingalikeun dina raray beungeut bumi, kitu ogé dina rupa manusa anu ngawengku sagala, dina ukuran leutik, saperti raray bumi jeung raray jagat raya, deui-deui ditingalikeun pancaran pangsampurnana tina éta nami Gusti Rahmân.
Éta ogé isyarat yén tempat-tempat munculna, saperti mahluk hirup jeung manusa anu jadi dalil jeung eunteung Zat Gusti Rahmân jeung Gusti Rahîm, sakitu pasti, écés jeung nyatana dina nunjukkeun Zat Wâjibul Wujûd éta. Sakumaha nalika ka hiji eunteung hérang anu nyekel gambaran jeung pantulan panonpoé disebut, “Éta eunteung téh panonpoé,” minangka isyarat kana caangna jeung écésna dalilna, kitu ogé ungkara, “Dina manusa aya rupa Gusti Rahmân,” geus diucapkeun sarta diucapkeun minangka isyarat kana écésna dalil jeung kasampurnaan hubunganana. Golongan anu saimbang di antara ahli wahdatul-wujud geus nyebut “Lâ mevcude illâ hû” dumasar kana rusiah ieu, minangka sebutan pikeun écésna dalil jeung kasampurnaan éta hubungan. ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﻳَﺎ ﺭَﺣْﻤٰﻦُ ﻳَﺎ ﺭَﺣ۪ﻴﻢُ ﺑِﺤَﻖِّ ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍِﺭْﺣَﻤْﻨَﺎ ﻛَﻤَﺎ ﻳَﻠ۪ﻴﻖُ ﺑِﺮَﺣ۪ﻴﻤِﻴَّﺘِﻚَ ﻭَ ﻓَﻬِّﻤْﻨَﺎ ﺍَﺳْﺮَﺍﺭَ ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻛَﻤَﺎ ﻳَﻠ۪ﻴﻖُ ﺑِﺮَﺣْﻤَﺎﻧِﻴَّﺘِﻚَ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ