Lem'a Katilu Belas
Ngeunaan rusiah ﺍَﻋُﻮﺫُ ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺸَّﻴْﻄَﺎﻥِ ﺍﻟﺮَّﺟ۪ﻴﻢِ. ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻭَﻗُﻞْ ﺭَﺏِّ ﺍَﻋُﻮﺫُ ﺑِﻚَ ﻣِﻦْ ﻫَﻤَﺰَﺍﺕِ ﺍﻟﺸَّﻴَﺎﻃ۪ﻴﻦِ ٭ ﻭَﺍَﻋُﻮﺫُ ﺑِﻚَ ﺭَﺏِّ ﺍَﻥْ ﻳَﺤْﻀُﺮُﻭﻥِ Ngeunaan rusiah neda panyalindungan tina setan. Tilu belas isyarat baris ditulis. Ku sabab sabagian isyarat éta parantos dipedar sareng dibuktikeun sacara paburencay dina sababaraha risalah sapertos Kalimah Kadua Puluh Genep, di dieu éta ngan baris dibahas sacara ringkes.
ISYARAT KAHIJI
~Patarosan:
Sanaos setan henteu gaduh peran nanaon dina nyiptakeun jagat raya, Gusti Alloh ngadukung jalma anu nyekel haq ku rohmat sareng pitulung-Na, kaéndahan sareng kasaéan haq katut hakékat anu pikaresepeun nguatkeun sareng ngadorong jalma anu nyekel haq, sareng kagoréngan kasasaran anu matak geuleuh ngajadikeun ahli kasasaran nyingkahanana, naon hikmahna golongan setan seueur kali meunang? Sareng naon rusiahna jalma anu nyekel haq salawasna nyalindung ka Gusti Alloh tina kagoréngan setan? ~Waleran:
Hikmah sareng rusiahna nyaéta: Dina sabagéan ageung pisan, kasasaran sareng kagoréngan téh négatip, ngarusak, patali sareng sirna, sareng ngabubarkeun. Sedengkeun dina sabagéan ageung pisan, pituduh sareng kasaéan téh positip, patali sareng wujud, ngawangun, sareng ngalereskeun. Dipikaterang ku sadayana yén hiji wangunan anu didamel ku dua puluh jalma dina dua puluh dinten tiasa diruksak ku hiji jalma dina sadinten. Leres, sanaos hirup manusa, anu terus aya ku ayana sakabéh anggota utama sareng sarat kahirupan, ngan khusus kana kudrat Gusti Khâliq Dzul-Jalâl, hiji jalma anu zalim, ku motong hiji anggota, ngajadikeun manusa éta ngalaman maot, anu patali sareng sirna dibandingkeun sareng hirup. Ku sabab éta, «At-takhrîbu ashal» parantos janten sarupa paribasa. Tina rusiah ieu, ahli kasasaran, kalayan kakuatan anu sabenerna lemah, kadang-kadang ngéléhkeun jalma anu nyekel haq anu kacida kuatna. Nanging, jalma anu nyekel haq gaduh bénténg anu sakitu kuatna, anu nalika aranjeunna nyalindung di jerona, musuh-musuh pikasieuneun éta henteu tiasa ngadeukeutan sareng henteu tiasa ngalakukeun naon-naon. Upami aranjeunna masihan karugian samentara, ku rusiah ﻭَﺍﻟْﻌَﺎﻗِﺒَﺔُ ﻟِﻠْﻤُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ, karugian éta digentos ku pahala sareng mangpaat anu abadi. Bénténg anu kuat sareng panyalindungan anu pageuh éta nyaéta syariat Muhammadi ﷺ sareng Sunnah Ahmadi ﷺ.
ISYARAT KADUA
~Patarosan:
Nyiptakeun setan anu mangrupa kagoréngan murni, ngajadikeun aranjeunna ngaganggu ahli iman, sareng seueur manusa lebet kana kufur katut naraka lantaran aranjeunna, katingali kacida pikasieuneun sareng goréngna. Kumaha rohmat sareng kaéndahan Gusti Jamîl Mutlak, Gusti Rahîm Mutlak, sareng Gusti Rahmân Nu Sajati ngijinkeun sareng masihan jalan pikeun lumangsungna kagoréngan anu teu kawates sareng musibah anu pikasieuneun ieu? Seueur jalma parantos naroskeun pasualan ieu sareng éta muncul dina pikiran seueur jalma. ~Waleran:
Dina ayana setan, sareng kagoréngan alit, aya seueur tujuan kasaéan anu umum sareng kasampurnaan manusa. Leres, sakumaha aya seueur darajat ti hiji siki dugi ka tangkal gedé, dina kamampuh hakékat manusa aya langkung seueur darajat ti éta. Malah aya darajat ti zarah dugi ka panonpoé. Mekarna kamampuh ieu tangtos merlukeun gerak sareng hiji prosés. Gerak pér kamajuan dina prosés éta lumangsung ku perjuangan. Perjuangan éta lumangsung ku ayana setan sareng perkara anu ngabahayakeun. Upami henteu, kalungguhan manusa ogé bakal tetep sapertos malaikat. Dina kaayaan éta, dina jinis manusa henteu bakal aya golongan anu sarupa rébuan jinis. Ngantunkeun sarebu kasaéan supaya hiji kagoréngan alit henteu datang ngalawan hikmah sareng kaadilan. Sanaos kalolobaan manusa sasar lantaran setan, pentingna sareng ajénna kalolobaanana ningali mutu, sareng saeutik atanapi henteu ningali jumlah. Sakumaha hiji jalma anu gaduh sarebu sareng sapuluh siki, upami ngajadikeun siki-siki éta ngalangkungan prosés kimia dina taneuh, sapuluh janten tangkal sareng sarebu ruksak, tangtos mangpaat anu dipasihkeun ku sapuluh siki anu janten tangkal ka jalma éta ngajadikeun karugian sarebu siki anu ruksak henteu aya ajénna. Kitu ogé, mangpaat, kamulyaan, sareng ajén anu datang ka jinis manusa lantaran sapuluh manusa sampurna, anu ku perjuangan ngalawan nafsu sareng setan ngamulyakeun sareng nyaangan jinis manusa sapertos béntang, tangtos ngajadikeun karugian anu dipasihkeun ka jinis manusa ku lebetna ahli kasasaran kana kufur, anu sakitu handapna dugi ka tiasa diitung tina jinis serangga, henteu aya ajénna sareng henteu katingali. Ku sabab éta, rohmat, hikmah, sareng kaadilan Ilahi ngijinkeun ayana setan sareng masihan jalan pikeun gangguanana. Hé ahli iman! Pikeun nyanghareupan musuh-musuh anu pikasieuneun ieu, zirah aranjeun nyaéta takwa anu didamel dina tempat ninun Al-Qur'an. Taméng aranjeun nyaéta Sunnah anu Luhur Rosul anu Mulya ﷺ. Pakarang aranjeun nyaéta neda panyalindungan, istighfar, sareng nyalindung kana pangjagaan Ilahi.
ISYARAT KATILU
~Patarosan:
Dina Al-Qur'an Al-Hakîm, kaluh anu agung, pangumpulan kakuatan anu seueur, sareng ancaman anu kacida teuasna ka ahli kasasaran, numutkeun lahirna akal, henteu katingali cocog sareng balaghahna anu adil sareng merenah, katut kasaimbangan sareng lempengna gayana. Saolah-olah éta ngumpulkeun tentara ngalawan hiji jalma anu henteu mampuh, sareng pikeun hiji gerak alitna, ngancam sapertos anjeunna parantos ngalakukeun rébuan kajahatan. Sanaos anjeunna bangkrut sareng henteu gaduh bagian nanaon dina karajaan, éta masihan kalungguhan sapertos mitra anu ngalanggar wates sareng ngedalkeun kaluh ngeunaan anjeunna. Naon rusiah sareng hikmah ieu? ~Waleran:
Rusiah sareng hikmahna nyaéta: Ku sabab setan sareng anu nuturkeun setan lebet kana kasasaran, aranjeunna tiasa nyababkeun seueur karuksakan ku hiji gerak alit, sareng ku lampah anu saeutik masihan seueur karugian kana hak seueur mahluk. Sakumaha dina hiji kapal dagang gedé hiji sultan, hiji jalma, ku gerak alit, atanapi malah ku ngantunkeun hiji tugas alit, nyababkeun musnah sareng batalna buah usaha katut hasil lampah sakabéh palaksana tugas anu patali sareng kapal éta, anu kagungan kapal anu mulya ngedalkeun kaluh anu agung ngeunaan jalma anu barontak éta sareng ngancam kalayan pikasieuneun pikeun sakabéh rahayatna anu patali sareng kapal. Kalayan merhatoskeun hasil gerakna anu pikasieuneun, sanés ngan gerakna anu alit, sareng pikeun hak rahayatna, sanés pikeun pribadi anu kagungan kapal anu mulya éta, anjeunna masihan hukuman anu pikasieuneun. Kitu ogé, golongan setan, ahli kasasaran anu aya sareng ahli pituduh dina kapal bumi, ku kasalahan sareng barontakna anu sacara lahir alit, ngalanggar hak seueur pisan mahluk sareng nyababkeun batalna hasil tugas luhur mahluk. Ku sabab éta, Gusti Sulthân anu ngawasa ti azal dugi ka abadi ngedalkeun kaluh anu agung, masihan ancaman pikasieuneun, sareng ngumpulkeun kakuatan anu penting pikeun ngalawan karuksakan maranéhna, mangrupa hikmah murni dina balaghah anu sajati, sareng kacida cocog sareng merenahna. Éta luyu sareng sarat kaayaan, anu mangrupa harti sareng dasar balaghah, sareng suci tina kaleuleuwihan anu mangrupa boros ucapan. Dipikaterang yén jalma anu henteu nyalindung kana bénténg anu kacida kuatna ngalawan musuh pikasieuneun anu nyababkeun seueur karuksakan ku gerak anu alit sapertos kitu bakal kacida susahna. Hé ahli iman! Bénténg waja anu asalna ti langit éta nyaéta Al-Qur'an. Lebet ka jerona, salamet!
ISYARAT KAOPAT
Para ahli anu nalungtik jeung jalma anu boga paningal batin geus sapuk yén henteuna téh murni kagoréngan, ari ayana téh murni kahadéan. Leres, dina lolobana pisan, kahadéan, kaéndahan jeung kasampurnaan nyoko kana ayana sarta balik deui ka dinya. Sanajan dina rupana négatif jeung mangrupa henteuna, dasarna tetep mangrupa hal anu netep jeung aya. Dasar jeung biang sagala kagoréngan, saperti kasasaran, kajahatan, musibat, maksiat jeung bala, nyaéta henteuna jeung panolakan. Kagoréngan jeung kaawonanana asalna tina henteuna. Sanajan dina rupa lahirna katémbong positip jeung aya, dasarna téh henteuna jeung panolakan. Ogé geus nyata kabuktian yén ayana hiji barang, saperti wangunan, jadi tetep ku ayana sakabéh bagianana. Sabalikna, ruksakna, leungitna jeung runtuhna bisa kajadian ku henteuna hiji tihangna.
Ogé, ayana dina sagala kaayaan merlukeun sabab anu aya. Tangtu nyoko kana hiji sabab. Ari henteuna bisa nyoko kana hal anu teu aya. Hiji hal anu mangrupa henteuna bisa jadi sabab pikeun hal anu teu aya.
Dumasar kana dua kaidah ieu: sanajan setan manusa jeung jin ngalakukeun tapak karuksakan anu pikasieuneun dina jagat raya, rupa-rupa kakufuran, kasasaran, kajahatan jeung karuksakan anu ngabinasakeun, maranéhna teu boga campur tangan dina ngawujudkeun jeung nyiptakeun sanajan saukuran zarah, sarta teu boga bagian pikeun milu kagungan dina karajaan Alloh. Maranéhna ogé henteu ngalakukeun éta ku hiji kamampuh atawa kakawasaan; malah dina loba pagawéanana, anu aya téh lain kamampuh jeung lampah, tapi ninggalkeun jeung teu migawé. Ku ngahalangan kahadéan supaya teu dipigawé, maranéhna ngalakukeun kajahatan. Hartina, kajahatan téh kajadian. Sabab karuksakan anu ngabinasakeun jeung kajahatan téh kaasup rupa ngancurkeun, sababna henteu kudu mangrupa kamampuh anu aya atawa ciptaan anu aktip. Malah, ku hiji hal anu mangrupa henteuna jeung ku ruksakna hiji sarat, karuksakan anu gedé bisa kajadian.
Ku sabab rusiah ieu henteu kabuka pikeun kaum Majusi, maranéhna percaya yén dina jagat raya aya hiji nu nyipta kahadéan anu ngaranna “Yezdan”, sarta hiji deui nu nyipta kagoréngan anu ngaranna “Ehriman”. Padahal, sesembahan kagoréngan anu ngan disangka-sangka, anu ku maranéhna disebut Ehriman, téh nyaéta setan anu geus dipikawanoh, anu ku ikhtiar juz’i jeung kasb anu henteu nyiptakeun nanaon jadi sabab kajahatan.
Tah, hé ahli iman! Pakarang jeung parabot pikeun ngalereskeun anu pangpentingna pikeun aranjeun ngalawan karuksakan setan anu pikasieuneun ieu nyaéta istigfar, sarta ngungsi ka Alloh ku ngucapkeun “Eûzü billah”. Ari bénténg aranjeun nyaéta sunnah anu mulya.
ISYARAT KALIMA
Sanajan dina kitab-kitab ti langit Alloh némbongkeun ka manusa ganjaran anu agung saperti sawarga jeung hukuman anu pikasieuneun saperti naraka, sarta masihan loba pisan pituduh, pangéling, pépéling, ancaman jeung dorongan, ahli iman tetep éléh ku tipu daya golongan setan anu awon, lemah jeung taya ganjaranana, padahal sakitu lobana sabab pikeun meunang pituduh jeung istiqamah. Ieu kungsi lila pisan jadi pikiran abdi. Kumaha bisa, bari boga iman, manusa henteu maliré kana ancaman Alloh anu sakitu tegesna? Kumaha imanna henteu leungit? Ku rusiah ﺍِﻥَّ ﻛَﻴْﺪَ ﺍﻟﺸَّﻴْﻄَﺎﻥِ ﻛَﺎﻥَ ﺿَﻌ۪ﻴﻔًﺎ, manéhna katarik ku tipu daya setan anu kacida lemahna tuluy maksiat ka Alloh.
Malah aya sababaraha sobat abdi anu geus ngadangu saratus pangajaran hakékat ti abdi bari haténa ngabenerkeun, sarta boga sangkaan anu hadé jeung hubungan anu raket pisan ka abdi, tapi katarik ku pangajén anu teu penting sarta pinuh ku riya ti hiji jalma anu teu boga haté jeung ruksak akhlakna. Tuluy manéhna nyokot posisi ngarojong éta jalma sarta ngalawan abdi. Abdi ngucapkeun, “Fesübhanallah! Naha manusa bisa ragrag sakieu handapna?” Abdi ngaghibah éta jalma anu malang ku nyebut yén manéhna téh jalma anu kacida teu satiana kana hakékat, tuluy abdi asup kana dosa.
Saterusna hakékat dina isyarat-isyarat saméméhna kabuka sarta nyaangan loba titik anu poék. Ku éta cahaya, sadaya puji kagungan Alloh, abdi ngartos yén dorongan jeung ajakan anu agung dina Al-Qur’an Nu Hakîm téh luyu pisan dina tempatna; yén katarikna ahli iman ku tipu daya setan henteu asalna tina henteuna iman atawa tina lemahna iman; yén jalma anu ngalakukeun dosa gedé henteu asup kana kakufuran; yén mazhab Mutezile jeung sababaraha golongan mazhab Hariciye salah dina putusanana, “Jalma anu ngalakukeun dosa gedé jadi kafir atawa tetep di antara iman jeung kakufuran”; sarta yén sobat abdi anu malang téa ngorbankeun saratus pangajaran hakékat demi pangajén hiji jalma téh lain ragrag anu kacida handapna jeung kahinaan anu pikasieuneun sakumaha anu ku abdi disangka. Abdi sukur ka Alloh sarta salamet tina éta jurang bahaya. Sabab, sakumaha anu tadi ku urang ditétélakeun, setan ku hiji hal leutik anu mangrupa henteuna bisa ngalungkeun manusa kana bahaya anu gedé. Ari nafsu dina diri manusa salawasna ngadéngékeun setan. Kakuatan birahi jeung amarah téh siga dua parabot anu narima sarta nepikeun tipu daya setan.
Ku sabab ieu, dua nami Alloh, saperti “Ghafûr” jeung “Rahîm”, nyanghareup ka ahli iman ku tajalli anu pangagungna. Dina Al-Qur’an Nu Hakîm, Mantenna némbongkeun yén pangampura téh kurnia anu pangpentingna pikeun para nabi, sarta ngajak aranjeunna pikeun istigfar. Ku ngulang ungkara suci ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ dina awal unggal surah jeung maréntahkeun sangkan éta diucapkeun dina unggal pagawéan anu diberkahan, Mantenna némbongkeun rohmat-Na anu lega tur ngalingkup sakumna jagat raya minangka pangungsian jeung tempat pikeun ngabénténgan diri. Sarta ku paréntah ﻓَﺎﺳْﺘَﻌِﺬْ, Mantenna ngajadikeun ungkara ﺍَﻋُﻮﺫُ ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺸَّﻴْﻄَﺎﻥِ ﺍﻟﺮَّﺟ۪ﻴﻢِٔ minangka taméng.
ISYARAT KAGENEP
Salah sahiji tipu daya setan anu pangbahayana nyaéta ieu: ka sababaraha jalma anu sénsitip jeung beresih haténa, setan nyaruakeun ngabayangkeun kakufuran jeung ngabenerkeun kakufuran. Ngagambarkeun kasasaran ditingalikeun minangka ngabenerkeun kasasaran. Dina lamunanana, setan némbongkeun pikiran anu kacida awonna ngeunaan pribadi-pribadi anu suci jeung hal-hal anu disucikeun. Kamungkinan dina hakékat hiji hal ditingalikeun minangka kamungkinan anu dumasar kana akal, tuluy dijadikeun mamang anu nentang kayakinan dina iman. Harita jalma sénsitip anu malang téa nyangka yén dirina geus ragrag kana kasasaran jeung kakufuran, sarta nyangka kayakinan imanna geus leungit. Manéhna putus asa, sarta ku éta putus asa jadi kaulinan setan. Setan terus ngamangpaatkeun putus asana, titik lemahna jeung éta pacampurna; tungtungna manéhna jadi gélo atawa ngomong, “Naon waé anu bakal kajadian, keun wéh,” tuluy asup kana kasasaran.
Sakumaha anu geus ku urang ditétélakeun dina sababaraha risalah, di dieu urang bakal ngadadarkeun sacara ringkes kumaha taya dasarna ieu tipu daya setan. Kieu: gambar oray dina eunteung henteu ngegel, gambaran seuneu henteu ngaduruk, sarta pantulan barang najis henteu ngajadikeun najis. Kitu ogé, pantulan kakufuran jeung syirik, kalangkang kasasaran, jeung bayangan kecap-kecap hina anu awon dina eunteung lamunan atawa pikiran henteu ngaruksak akidah, henteu ngarobah iman, sarta henteu ngarempak adab anu hormat.
Sabab aya kaidah anu kasohor: sakumaha ngabayangkeun hinaan lain ngahina, ngabayangkeun kakufuran ogé lain kakufuran, sarta ngagambarkeun kasasaran lain kasasaran.
Ari pasualan mamang dina iman, kamungkinan-kamungkinan anu asalna tina hakékat hiji hal henteu nentang éta kayakinan sarta henteu ngaruksakna. Salah sahiji kaidah anu geus netep dina élmu usul agama nyaéta:
ﺍِﻥَّ الْاِمْكَانَ ﺍﻟﺬَّﺍﺗِﻰَّ لَا ﻳُﻨَﺎﻓِﻰ ﺍﻟْﻴَﻘ۪ﻴﻦَ ﺍﻟْﻌِﻠْﻤِﻰَّ
Upamana, urang yakin yén Barla Denizi tetep aya dina tempatna minangka cai. Padahal dina hakékatna mungkin yén éta situ geus leungit dina ieu menit, sarta leungitna kaasup hal anu mungkin. Salami kamungkinan dina hakékat hiji hal ieu henteu asalna tina hiji tanda, éta henteu bisa jadi kamungkinan dina pikiran anu nimbulkeun mamang. Sabab dina élmu usul agama ogé aya kaidah anu geus netep: لَا ﻋِﺒْﺮَﺓَ لِلْاِحْتِمَالِ ﺍﻟْﻐَﻴْﺮِ ﺍﻟﻨَّﺎﺷِﻰﺀِ ﻋَﻦْ ﺩَﻟ۪ﻴﻞٍ. Hartina, “Kamungkinan dina hakékat hiji hal anu henteu asalna tina hiji tanda moal jadi kamungkinan dina pikiran anu nimbulkeun mamang jeung boga harti penting.” Tah, jalma malang anu kakeunaan ieu tipu daya setan nyangka yén ku kamungkinan-kamungkinan dina hakékat hiji hal kitu, manéhna kaleungitan kayakinan kana hakékat-hakékat iman.
Upamana, ngeunaan Kangjeng Nabi ﷺ, tina sisi kamanusaanana, loba kamungkinan dina hakékat hiji hal anu muncul dina pikiran, tapi éta henteu ngarugikeun katangtuan jeung kayakinan iman. Ngan manéhna nyangka éta geus ngarugikeun, tuluy manéhna kakeunaan karugian.
Ogé sakapeung, tina titik tempatna di luhureun haté, setan ngucapkeun kecap-kecap awon ngeunaan Alloh. Éta jalma nyangka yén haténa geus ruksak nepi ka ngomong kitu. Manéhna ngageter. Padahal ngageterna, sieunna jeung henteu ridona téh bukti yén kecap-kecap éta henteu asalna tina haténa, tapi tina titik setan téa, atawa diingetkeun jeung dibayangkeun ku setan.
Ogé dina unsur-unsur lemes dina diri manusa aya hiji dua unsur anu teu bisa ku abdi dipastikeun, anu henteu nurut kana pilihan jeung kahayang, malah bisa jadi henteu kaasup anu dipertanggungjawabkeun. Sakapeung unsur-unsur éta ngawasa, henteu ngadéngékeun bebeneran, sarta asup kana hal-hal anu salah. Harita setan ngabisikkeun ka éta jalma, “Bakat anjeun henteu luyu jeung bebeneran sarta iman, nepi ka anjeun asup kana hal-hal batil tanpa kahayang anjeun. Hartina papastén anjeun geus ngahukum anjeun kana kasangsaraan.” Éta jalma anu malang tuluy putus asa sarta nuju kana kabinasaan.
Tah, pangbénténgan jalma anu iman ngalawan tipu daya setan anu mimiti nyaéta hakékat-hakékat iman anu watesna geus ditangtukeun ku patokan para ahli anu nalungtik di antara jalma-jalma pilihan, sarta ayat-ayat Al-Qur’an anu écés jeung teges. Ari ngalawan tipu daya anu panungtung, carana nyaéta ménta panangtayungan ka Alloh sarta henteu maliréna. Sabab beuki dipaliré, éta narik perhatian tuluy ngagedéan jeung ngembung. Panawar jeung salep pikeun tatu batin jalma anu iman sapertos kieu nyaéta sunnah anu mulya.
ISYARAT KATUJUH
~Patarosan:
Para imam Mutezile, lantaran nganggap nyiptakeun kagoréngan minangka kagoréngan, henteu ngaitkeun ciptaan kakufuran jeung kasasaran ka Alloh. Disangkana ku cara kitu maranéhna nyucikeun Alloh. Ku nyebut, “Manusa téh nu nyipta lampahna sorangan,” maranéhna asup kana kasasaran.
Maranéhna ogé ngomong, “Iman jalma anu iman anu ngalakukeun hiji dosa gedé bakal leungit. Sabab percaya ka Alloh jeung ngabenerkeun ayana naraka moal bisa dihijikeun jeung ngalakukeun dosa kitu. Jalma anu di dunya ngajaga dirina tina sagala hal anu ngalanggar hukum lantaran sieun ku hukuman panjara anu kacida leutikna, lamun ngalakukeun dosa-dosa gedé nepi ka teu maliré kana siksa naraka anu langgeng jeung benduna Gusti Khâliq, tangtu éta nuduhkeun henteuna iman.”
~Waleran:
Waleran pikeun bagian anu kahiji nyaéta kieu, sakumaha anu ditétélakeun dina Kader Risalesi: nyiptakeun kagoréngan lain kagoréngan; ari kasb kagoréngan téh kagoréngan. Sabab nyiptakeun jeung ngawujudkeun ningali kana sakabéh hasil. Lantaran ayana hiji kagoréngan jadi bubuka pikeun loba hasil anu hadé, nyiptakeun éta kagoréngan, tina sisi hasil-hasilna, jadi kahadéan sarta kaasup kahadéan.
Upamana, seuneu boga saratus hasil anu hadé. Tapi sababaraha jalma anu ku pilihanana anu goréng ngajadikeun seuneu minangka kagoréngan pikeun dirina henteu bisa nyebut, “Nyiptakeun seuneu téh kagoréngan.”
Kitu ogé, sanajan nyiptakeun setan boga loba hasil anu pinuh ku hikmah, saperti kamajuan manusa, jalma anu éléh ku setan lantaran pilihan anu goréng jeung kasb anu salah henteu bisa nyebut, “Ciptaan setan téh kagoréngan.” Malah, ku kasbna sorangan, manéhna ngajadikeun kagoréngan pikeun dirina. Leres, lantaran kasb téh campur tangan anu leutik, éta jadi tempat munculna hiji hasil kagoréngan anu husus; éta kasb kagoréngan jadi kagoréngan. Tapi lantaran nyiptakeun ningali kana sakabéh hasil, nyiptakeun kagoréngan téh lain kagoréngan, malah kahadéan.
Ku sabab Mutezile henteu ngartos rusiah ieu, maranéhna nyebut, “Nyiptakeun kagoréngan téh kagoréngan, sarta nyiptakeun hal anu awon téh awon,” tuluy pikeun nyucikeun Alloh henteu ngaitkeun ciptaan kagoréngan ka Mantenna, nepi ka asup kana kasasaran. Maranéhna nafsirkeun deui hiji rukun iman, nyaéta ﻭَ ﺑِﺎﻟْﻘَﺪَﺭِ ﺧَﻴْﺮِﻩ۪ ﻭَ ﺷَﺮِّﻩ۪.
Ari waleran pikeun patarosan bagian anu kadua, “Kumaha jalma anu ngalakukeun dosa gedé tetep jadi jalma anu iman?” nyaéta:
Kahiji: dina isyarat-isyarat saméméhna kasalahan maranéhna geus kahartos sacara pasti, nepi ka teu perlu diulang deui.
Kadua: sakumaha nafsu manusa leuwih milih kanikmatan sadirham anu langsung jeung aya ayeuna tibatan kanikmatan sabatman anu ditangguhkeun jeung henteu katémbong, éta ogé leuwih sieun ku hiji tampiling anu langsung tibatan sataun siksa dina mangsa engké. Ogé, lamun rasa dina diri manusa ngawasa, éta henteu ngadéngékeun tinimbangan akal. Kahayang jeung sangkaanana ngawasa, tuluy leuwih milih hiji kanikmatan ayeuna anu kacida leutikna sarta teu penting tibatan ganjaran anu kacida gedéna dina mangsa engké. Éta ogé leuwih sieun ku kasusah ayeuna anu saeutik tibatan siksa gedé anu ditangguhkeun dina mangsa engké. Sabab sangkaan, kahayang jeung rasa henteu ningali mangsa engké, malah mungkir kana éta. Lamun nafsu ogé mantuan, haté jeung akal anu jadi tempat iman cicing sarta kaéléhkeun. Dina kaayaan kitu, ngalakukeun dosa-dosa gedé henteu asalna tina henteuna iman, tapi tina kaéléhkeunna akal jeung haté ku kakuatan rasa, kahayang jeung sangkaan.
Ogé, sakumaha kahartos dina isyarat-isyarat saméméhna, jalan kagoréngan jeung hawa nafsu kacida gampangna lantaran mangrupa ngancurkeun. Setan manusa jeung jin gancang ngadorong manusa kana éta jalan. Aya hiji kaayaan anu kacida matak héranna: nurutkeun katerangan écés dina hadis, cahaya alam anu langgeng anu ngan saukuran jangjang laleur, lantaran langgeng, sarua ajénna jeung kanikmatan sarta nikmat dunya anu ditarima ku hiji jalma salila hirupna. Tapi sababaraha jalma anu malang leuwih milih kanikmatan dunya fana ieu anu ngan saukuran jangjang laleur tibatan kanikmatan alam anu langgeng anu sarua ajénna jeung sakumna dunya fana ieu, tuluy nuturkeun setan.
Ku rusiah-rusiah ieu, Al-Qur’an Nu Hakîm ku loba pangulangan jeung kasungguh-sungguhan, ku ancaman jeung dorongan, ngahalangan jalma-jalma anu iman tina dosa sarta ngadorong kana kahadéan.
Dina hiji waktu, pituduh Al-Qur’an Nu Hakîm anu teges tur diulang-ulang ieu nimbulkeun pikiran kieu ka abdi: sakitu lobana pépéling jeung pangéling anu terus-terusan némbongkeun jalma-jalma anu iman minangka jalma anu teu ajeg sarta teu satia kana hakékat. Éta méré kaayaan anu teu pantes pikeun kahormatan manusa. Sabab hiji pagawé cukup ku hiji paréntah ti pamingpinna pikeun nurut; lamun paréntah anu sarua diucapkeun sapuluh kali, éta pagawé bakal bener-bener ngarasa kasigeung. Manéhna bakal nyebut, “Anjeun nuduh kuring; kuring lain panghianat.” Padahal Al-Qur’an Nu Hakîm terus-terusan masihan paréntah anu diulang ka jalma-jalma anu pangihlasna imanna.
Nalika ieu pikiran ngusik pikiran abdi, abdi boga dua tilu sobat anu satia. Abdi remen pisan masihan pépéling jeung pangéling ka aranjeunna sangkan ulah katarik ku tipu daya setan manusa. Aranjeunna henteu kasigeung ku nyebut, “Anjeun nuduh abdi sadaya.” Tapi dina haté abdi nyarios, “Ku pépéling anu terus-terusan ieu, abdi matak kasigeung ka aranjeunna, sarta nuduh aranjeunna henteu satia jeung henteu ajeg.” Saterusna ujug-ujug hakékat anu geus ditétélakeun jeung dibuktikeun dina isyarat-isyarat saméméhna kabuka. Harita, ku éta hakékat, abdi terang yén Al-Qur’an Nu Hakîm ngalakukeun kasungguh-sungguhan jeung pangulangan anu luyu pisan jeung kaayaan, dina tempatna, tanpa kaleuleuwihan, pinuh ku hikmah sarta tanpa tuduhan; éta téh hikmah anu sajati jeung balagah anu murni. Abdi ogé ngartos rusiah naha sobat-sobat anu satia téa henteu kasigeung.
Ringkesan éta hakékat nyaéta: lantaran setan-setan ngadorong kana ngancurkeun, ku lampah anu saeutik maranéhna ngalakukeun loba kajahatan. Ku sabab jalma-jalma anu leumpang dina jalan bebeneran jeung pituduh merlukeun loba pisan kawaspadaan, panyingkahan anu teges, pépéling anu diulang-ulang jeung loba pitulung, Alloh ngaliwatan éta pangulangan nawarkeun pitulung-Na ka ahli iman ku sarébu hiji nami-Na, sarta ngulurkeun rébuan panangan welas asih pikeun nulunganana. Mantenna henteu ngarempak kahormatan manusa, malah ngajagana. Mantenna henteu ngarendahkeun ajén manusa, malah némbongkeun gedéna kajahatan setan.
Tah, hé ahli bebeneran jeung ahli pituduh! Cara pikeun salamet tina tipu daya setan manusa jeung jin anu geus disebutkeun nyaéta: jadikeun mazhab ahli bebeneran, nyaéta Ahli Sunnah wal Jamaah, minangka tempat pangkalan; asup kana bénténg ayat-ayat anu écés jeung teges tina Al-Qur’an anu mujijat kateranganana; sarta jadikeun sunnah anu mulya minangka pituduh, sangkan meunang kasalametan!..
ISYARAT KADALAPAN
~Patarosan:
Dina isyarat-isyarat saméméhna, anjeun ngabuktikeun yén lantaran jalan kasasaran gampang, mangrupa ngancurkeun jeung ngalanggar hak, loba jalma nyorang éta jalan. Padahal dina risalah-risalah séjén, ku dalil anu pasti, anjeun geus ngabuktikeun yén jalan kakufuran jeung kasasaran sakitu héséna jeung ruwetna nepi ka kuduna taya saurang ogé anu asup ka dinya, sarta henteu bisa disorang. Ari jalan iman jeung pituduh sakitu gampangna jeung écésna nepi ka kuduna saréréa asup ka dinya.
~Waleran:
Kakufuran jeung kasasaran aya dua rupa. Hiji rupa mangrupa lampah jeung cabang-cabangna, nyaéta nolak sarta mungkir kana hukum-hukum iman. Kasasaran ku cara ieu gampang. Éta téh henteu narima bebeneran, mangrupa ninggalkeun, mangrupa henteuna, mangrupa henteu narima. Rupa ieu anu dina risalah-risalah ditingalikeun minangka gampang.
Ari rupa anu kadua lain mangrupa lampah jeung cabang-cabangna, tapi mangrupa putusan dina akidah jeung pikiran. Éta henteu ngan ukur nolak iman, tapi ogé nuju kana hal anu sabalikna tina iman sarta muka hiji jalan. Ieu téh narima kabatilan, ngabuktikeun sabalikna tina bebeneran. Rupa ieu henteu ngan ukur panolakan jeung negasi iman, tapi mangrupa lawan iman. Éta lain henteu narima anu gampang, tapi narima henteuna. Sarta éta ngan bisa ditarima ku ngabuktikeun henteuna. Nurutkeun kaidah ﺍَﻟْﻌَﺪَﻡُ لَا ﻳُﺜْﺒَﺖُ, ngabuktikeun henteuna tangtu henteu gampang.
Tah, kakufuran jeung kasasaran anu dina risalah-risalah séjén ditingalikeun kacida hésé jeung ruwetna nepi ka darajat mustahil téh rupa ieu. Jalma anu boga kasadaran sanajan saukuran zarah kuduna henteu nyorang éta jalan. Ogé, sakumaha geus dibuktikeun sacara pasti dina risalah-risalah, jalan ieu boga kanyeri anu sakitu pikasieuneunana jeung poék anu sakitu nyekekna nepi ka jalma anu boga akal sanajan saukuran zarah moal mikahayang éta jalan.
~Lamun disebutkeun:
Kumaha lolobana manusa bisa nyorang jalan anu sakitu pinuh ku kanyeri, poék jeung héséna?
~Waleran:
Maranéhna geus ragrag ka jerona sarta teu bisa kaluar. Ogé, lantaran kakuatan tutuwuhan jeung sasatoan dina diri manusa henteu ningali sarta henteu bisa mikirkeun tungtungna, sarta ngawasa unsur-unsur lemes kamanusaan dina dirina, maranéhna henteu hayang kaluar sarta ngalilipur diri ku hiji kanikmatan anu aya ayeuna jeung samentara.
~Patarosan:
Lamun disebutkeun: dina kasasaran aya kanyeri jeung kasieun anu sakitu pikasieuneunana nepi ka jalma kafir, komo deui pikeun ngarasakeun nikmatna hirup, kuduna henteu bisa hirup pisan. Malah kuduna manéhna katindih ku éta kanyeri jeung kacida sieunna ku éta kasieun. Sabab tina sisi kamanusaan, manéhna mikahayang rupa-rupa hal anu teu aya watesna jeung mikacinta kahirupan. Tapi ku kakufuran, manéhna terus-terusan ningali maotna minangka ngaleungitkeun dirina salalanggengna jeung papisah anu moal tamat; ningali sirnana sakabéh anu aya, maotna para sobatna jeung sakabéh anu dipikacintana minangka ngaleungitkeun jeung papisah salalanggengna. Kumaha manusa anu ku kakufuran terus ningali éta di hareupeun panonna bisa hirup? Kumaha bisa ngarasakeun nikmatna hirup?
~Waleran:
Ku hiji akal-akalan setan anu anéh, manéhna nipu dirina tuluy hirup. Manéhna nyangka ngarasakeun hiji kanikmatan anu ngan dina rupana. Ku hiji ibarat anu kasohor, urang bakal nunjukkeun hakékatna. Kieu:
Dicaritakeun yén ka manuk onta aya anu ngomong, “Anjeun boga jangjang, ngapung!” Manéhna ngalipetkeun jangjangna bari ngomong, “Kuring téh onta,” tuluy henteu ngapung. Tapi manéhna ragrag kana jiret tukang moro. Sangkan tukang moro henteu ningali dirina, manéhna nyelapkeun sirahna kana keusik. Padahal awakna anu gedé diantep di luar, dijadikeun sasaran pikeun tukang moro. Saterusna aya anu ngomong ka manéhna, “Lantaran anjeun nyebut diri onta, bawa beban!” Harita manéhna ngabeberkeun jangjangna bari ngomong, “Kuring téh manuk,” tuluy leupas tina kasusah beban. Tapi lantaran taya nu ngajaga jeung taya kadaharan, manéhna jadi sasaran serangan para tukang moro.
Persis kitu ogé, nyanghareupan béwara Al-Qur’an ti langit, jalma kafir ninggalkeun kakufuran mutlak tuluy turun kana kakufuran anu diragukeun. Lamun ka manéhna disebutkeun, “Lantaran anjeun nganggap maot jeung sirna minangka ngaleungitkeun salalanggengna, tihang gantungan anu bakal ngagantung anjeun aya di hareupeun panon. Kumaha jalma anu unggal waktu ningali éta bisa hirup? Kumaha bisa ngarasakeun nikmat?” ku bagian anu ditarima tina sisi rohmat Al-Qur’an anu umum jeung cahayana anu ngawengku sadaya, manéhna ngajawab, “Maot lain ngaleungitkeun; mungkin aya kahirupan anu langgeng salawasna.” Atawa, siga manuk onta, manéhna nyelapkeun sirahna kana keusik lalawora, sangkan ajal henteu ningali dirina, kubur henteu neuteup ka dirina, sarta sirnana barang-barang henteu ngalesatkeun panah ka dirina!
~Cindekna:
Ku kakufuran anu diragukeun téa, nalika manéhna siga manuk onta ningali maot jeung sirna minangka ngaleungitkeun, béwara anu pasti tina Al-Qur’an jeung kitab-kitab ti langit ngeunaan iman ka aherat méré hiji kamungkinan ka manéhna. Éta jalma kafir nyekel éta kamungkinan sarta henteu nanggung éta kanyeri anu pikasieuneun. Harita lamun ka manéhna disebutkeun, “Lantaran urang bakal angkat ka alam anu langgeng, pikeun hirup kalawan hadé dina éta alam kudu nanggung kasusah kawajiban agama,”
ku sisi mamang kakufuran, éta jalma ngajawab, “Bisa jadi éta teu aya; naha kuring kudu digawé pikeun hal anu teu aya?” Hartina, nalika manéhna leupas tina kanyeri ngaleungitkeun salalanggengna ku sisi kamungkinan pikeun terus aya salawasna anu dipasihkeun ku éta putusan Al-Qur’an, sarta kasusah kawajiban agama nyanghareup ka manéhna tina sisi kamungkinan henteuna anu dipasihkeun ku kakufuran anu diragukeun, nyanghareupan éta manéhna nyekel kamungkinan kakufuran sarta leupas tina éta kasusah.
Hartina, numutkeun ieu paningal, manéhna nyangka ngarasakeun kanikmatan dina ieu kahirupan leuwih ti jalma anu iman. Sabab ku kamungkinan kakufuran, manéhna leupas tina kasusah kawajiban agama; ari kanyeri anu langgeng henteu ditanggung ku dirina lantaran sisi kamungkinan iman. Padahal pangaruh ieu akal-akalan setan kacida deet, teu mangpaat jeung samentarana.
Tah, Al-Qur’an Nu Hakîm ogé boga hiji rupa sisi rohmat pikeun jalma-jalma kafir, nyaéta ku méré hiji rupa mamang, éta nyalametkeun kahirupan dunya maranéhna dina hiji darajat tina jadi naraka, sarta ku mamang éta maranéhna hirup. Lamun henteu kitu, dina dunya ieu ogé maranéhna bakal nanggung siksa naraka batin anu nyarupaan naraka aherat, sarta bakal kapaksa bunuh diri.
Tah, hé ahli iman! Asup kalawan iman jeung kapercayaan kana panangtayungan Al-Qur’an anu nyalametkeun aranjeun tina ngaleungitkeun salalanggengna, naraka dunya jeung naraka aherat. Asup kalawan pasrah sarta ngahargaan kana lingkungan sunnahna anu mulya; salametkeun diri tina kasangsaraan dunya jeung siksa di aherat!