HUBAB

HUBAB

Tina sagara Al-Qur'an Al-Hakîm

ﺧُﺪَﺍﻯِ ﭘُﺮْ ﻛَﺮَﻡْ ﺧُﻮﺩْ ﻣُﻠْﻚِ ﺧُﻮﺩْ ﺭَﺍ ﻣ۪ﻰ ﺧَﺮَﺩْ ﺍَﺯْ ﺗُﻮ ﺑَﺮَﺍﻯِ ﺗُﻮ ﻧِﮕَﻪْ ﺩَﺍﺭَﺩْ ﺑَﻬَﺎﻯِ ﺑ۪ﻰ ﮔِﺮَﺍﻥْ ﺩَﺍﺩَﻩ

Bedîüzzaman Said Nursî

ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ ﻋَﻠٰﻰ ﺳَﻴِّﺪِﻧَﺎ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﻭَﻋَﻠٰﻰ ﺍٰﻟِﻪ۪ ﻭَﺻَﺤْﺒِﻪ۪ ﺍَﺟْﻤَﻌ۪ﻴﻦَ Sing kauninga, hé sadérék anu dzikir sareng solat! Hiji putusan anu anjeun émbarkeun, hiji perkara anu anjeun tandeskeun, sarta hiji kapercayaan anu anjeun pasihan kasaksian ku kecap-kecap anu mubarak sapertos ﺍَﺷْﻬَﺪُ ﺍَﻥْ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ, ﻣُﺤَﻤَّﺪٌ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ sareng ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ, langsung dibarengan ku pangakuan sareng kasaksian jutaan jalma mukmin pas kaluar tina létah anjeun. Kitu deui, sakumna dalil, saksi sareng bukti anu nuduhkeun yén Islam téh haq sareng hakékat, sarta hukumna téh leres tur sajati, ogé nuduhkeun yén perkara sareng kapercayaan anjeun éta téh haq. Kitu deui, tina ucapan anu mubarak sareng suci anu anjeun ucapkeun éta timbul kasaéan, limpahan sareng berkah Ilahi anu kacida ageungna. Kitu deui, cai kahirupan sareng inuman sawarga anu dirasakeun ku haté sakumna mukmin sareng jalma anu ngésakeun Alloh tina kecap-kecap anu mubarak éta, anjeun ogé nginumna tina wadah-wadah suci éta. Sing kauninga! Salah sahiji kaidah usul nyaéta: ngeunaan hiji perkara, ucapan jalma anu ngabuktikeun téh langkung diutamakeun tibatan ucapan jalma anu mungkir. Sabab jalma anu ngabuktikeun ngagaduhan pangrojong, janten ucapanna kuat. Ari jalma anu mungkir henteu gaduh pangrojong, janten nyorangan, henteu aya kakuatan dina ucapanna. Malah, upami sarébu jalma mungkir hiji perkara, maranéhna lir hiji jalma. Ari upami sarébu jalma ngabuktikeun, masing-masing anu ngabuktikeun téh lir sarébu. Sabab sadayana ningali hiji perkara. Sarta ku sadayana nunjuk ka hiji titik, maranéhna silih kuatkeun. Jalma-jalma anu mungkir mah henteu silih kuatkeun, masing-masing tetep nyorangan. Upamana, unggal jalma tina sarébu jalma anu ningali hiji béntang ngaliwatan sarébu jandéla sarta ngabuktikeun ayana téh ngarojong nu séjénna sarta nguatkeun ucapanna. Sabab sarébu jalma éta ngabuktikeun perkara éta lir nu nunjuk ku ramo. Jalma-jalma anu mungkir mah henteu kitu. Sabab pikeun mungkir diperlukeun alesan. Ari alesanana ogé béda-béda. Upamana, anu hiji nyarios, "Paningal abdi lemah, abdi henteu ningali." Anu sanés nyarios, "Di bumi abdi henteu aya jandéla." Anu sanés deui nyarios, "Ku tiris, abdi henteu tiasa ngangkat sirah pikeun ningali." Kitu saterasna... Ku sabab masing-masing nunjukkeun alesan anu béda pikeun mungkir sareng pangakuanana, henteu ayana béntang numutkeun anjeunna henteu nuduhkeun yén béntang éta ogé henteu aya dina nafsul-amr, anu tiasa ngajadikeun maranéhna silih rojong. Ku kituna, pamadegan ahli kasasaran anu sadayana sapuk dina mungkir hiji perkara iman téh lir béja ti hiji jalma, henteu ngagaduhan pangaruh. Ari ucapan ahli pituduh ngeunaan perkara-perkara iman mah masing-masing ngarojong sarta nguatkeun nu séjénna. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! (Hé sadérék abdi nu mulya, sing kauninga!) Naon baé anu diperlukeun ku hiji gembleng, bagéanna ogé merlukeun perkara éta. Upamana, naon baé anu diperlukeun pikeun tumuwuhna hiji tangkal, ayana hiji buah ogé merlukeun éta. Upami kitu, Gusti Khâliq anu nyiptakeun buah téh ogé Gusti Khâliq anu nyiptakeun tangkal. Malah, Gusti Khâliq anu nyiptakeun bumi sareng tangkal ciptaan ogé nyaéta Gusti Khâliq éta. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Aya hiji perkara anu dua sisina kacida jauhna: unggal sisina lir siki anu parantos ngaluarkeun pucuk, janten tangkal sarta gaduh dahan sareng ranting. Perkara saperti ieu henteu kedah ditarajang ku mamang sareng sangkaan. Sabab hiji siki tiasa kaliru disangka siki anu sanés salami duanana tetep janten siki di jero taneuh. Ari saatos janten tangkal sareng ngahasilkeun buah, upami anjeun mamang, sakumna buah bakal masihan kasaksian ngalawan anjeun. Upami anjeun nyangka yén ieu téh siki anu sanés, sakumna buah tangkal éta bakal ngabuktikeun yén anjeun lepat. Hiji siki anu parantos robah janten tangkal apel henteu tiasa dianggap ku anjeun minangka siki tangkal hanzal. Éta ngan mungkin dina sangkaan atanapi ku robahna sakumna apel janten hanzal, anu ogé mustahil. Ku kituna, kanabian téh hiji siki anu ti dinya tangkal Islam kaluar kalayan sakumna buah sareng kembangna. Al-Qur'an ogé, sapertos panonpoé anu ngahasilkeun planét-planét, parantos ngahasilkeun sabelas rukun Islam. Naha saatos ningali buah-buah anu ajénna saalam dunya ieu, masih aya tempat pikeun mamang sareng ragu-ragu kana sikina? Mustahil... Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Hiji manuk anu kacida éndahna, sapertos merak, kaluar tina endog, tumuwuh janten sampurna, tuluy mimiti ngapung di langit. Saantos kasohor di sakuliah alam, jalma anu hoyong milarian sareng mendakan éndahna, sampurnana sareng kamajuan éta manuk di jero cangkang endogna anu tinggaleun di taneuh téh henteu diragukeun bodo. Ku kituna, jalma anu ningali awal kahirupan Kangjeng Nabi urang ﷺ anu dicarioskeun ku sajarah ngan tina sisi matéri, deet sareng rupa lahirna, moal tiasa ngartos pribadi rohanina atanapi ngahontal darajat ajénna. Awal kahirupan, kabutuhan salaku manusa sarta kaayaan lahirna kedah ngan ditingali minangka lapisan ipis sareng cangkang anu lemes, anu ti jerona parantos kaluar panonpoé dua alam sareng tangkal Muhammadiyah ﷺ anu lir Tuba. Sarta éta disiraman ku limpahan Ilahi sarta tumuwuh sampurna ku karunia Rabb. Ku kituna, nalika ngadangu hiji perkara anu lemah tina kaayaan lahir Kangjeng Nabi anu mulya ﷺ dina awal kahirupanna, ulah terus nengetan éta, geuwat angkatkeun sirah sarta tingali cahya anu dipancarkeun ku anjeunna ka sakuliah alam. Sajaba ti éta, jalma anu ningali awal kahirupanna ku mamang sareng ragu-ragu tangtu henteu ngabédakeun antara sumber sareng tempat tajalli, antara asal sareng tempat pantulan, antara milik dirina sareng tajalli. Ku kituna anjeunna murag kana mamang. Leres, Kangjeng Nabi anu mulya ﷺ téh tempat tajalli sareng pantulan tajalli Ilahi; anjeunna sanés sumber sareng asalna. Sabab anjeunna ﷺ ngan hamba, sarta dina ibadah langkung maju tibatan saha baé. Hartina, sakitu seueur kamajuan sareng sampurna anu katingali téh sanés milik dirina sorangan. Éta ngan tajalli Gusti Rahmân Nu Rahîm anu dipasihkeun ti luar. Sakumaha parantos diterangkeun sateuacanna, euweuh hiji perkara, malah hiji zarah ogé, anu tiasa janten sumber dina harti dirina sorangan. Ari hiji zarah tiasa janten tempat tajalli béntang-béntang langit dina harti anu nunjuk ka nu sanés. Ngan ku lalawora ningalina kalayan nyangka yén zarah éta téh sumber, aranjeunna ngahubungkeun karya Ilahi ka tabiat anu janten tagut. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Doa téh conto rusiah tauhid sareng ibadah. Sakumaha anu diperlukeun dina tauhid sareng ibadah, jalma anu ngadoa ogé kedah percaya yén Alloh ngadangu kahayang sareng paménta anu ngurilingan haténa, sarta Mantenna Maha Kawasa. Kapercayaan ieu merlukeun kayakinan yén Alloh uninga kana sagala perkara sareng kawasa kana sagala perkara. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Panonpoé anu nyaangan ieu alam tiasa asup ku tajalli kana panon laleur sarta nyaanganana. Ari hiji cipratan seuneu henteu mungkin asup kana panonna sarta nyaanganana. Sabab éta bakal ngabeledugkeun panon éta. Kitu deui, hiji zarah tiasa janten tempat tajalli Panonpoé Azali. Nanging henteu tiasa janten wadah Gusti Nu Sabenerna Nimbulkeun Pangaruh. Sing kauninga, hé nafsu anu reueus ka diri, sombong sareng barontak! Anjeun téh tempat kaayaan sapertos lemah, henteu mampuh, miskin sareng sangsara, nepi ka henteu tiasa ngalawan hiji mikroba anu napel dina paru-paru anjeun sarta ngan tiasa katingali saatos digedékeun sababaraha kali; éta ngajungkelkeun anjeun ka taneuh, maéhan anjeun. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Nalika leumpang-leumpang dina médan anu dicangking ku daya ingetan anu disebat siki sasawi, saukur lir hiji siki jawawut, éta robah janten médan anu sakitu legana nepi ka henteu béak ku dijugjug. Naha jalma anu henteu tiasa ngaréngsékeun médan di jero siki sasawi éta tiasa ngaréngsékeun lingkup siki sasawi éta ku cara naon? Upami kaayaan siki sasawi dina paningal akal sapertos kitu, kumaha lingkup anu dijugjug ku akal? Akal ogé neureuy dunya. Fesubhanalloh! Alloh parantos ngajadikeun siki sasawi minangka dunya pikeun akal, sarta dunya minangka hiji siki sasawi pikeun akal. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Salah sahiji lampah zalim manusa anu panggedéna nyaéta ieu: buah-buah anu ngahasilkeun kahadéan, anu timbul tina usaha hiji jamaah ageung, aranjeunna hubungkeun ka hiji jalma sarta dianggap milik anjeunna. Dina kalakuan henteu adil ieu aya syirik anu nyamuni. Sabab ngahubungkeun hasil anu dihontal ku pilihan bébas anu saeutik ti hiji jamaah ka hiji jalma nunjukkeun yén éta jalma ngagaduhan kakuatan anu luar biasa, dugi ka darajat nyiptakeun. Malah, déwa-déwa bangsa Yunani baheula sareng jalma-jalma panyembah berhala téh hasil tina gambaran sétan anu henteu adil saperti ieu. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Jalma anu dzikir ngagaduhan rupa-rupa latîfah anu narik limpahan Ilahi. Sabagianna gumantung kana kasadaran haté sareng akal. Sabagian deui henteu gaduh kasadaran, nyaéta henteu gumantung kana kasadaran. ﻣِﻦْ ﺣَﻴْﺚُ لَا ﻳَﺸْﻌُﺮُ lumangsung. Ku kituna, malah dzikir anu dipigawé bari lalawora ogé henteu kosong tina limpahan. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Alloh parantos nyiptakeun manusa dina susunan anu kacida ahéngna. Anjeunna gaduh katunggalan dina réana bagéan, sipat basajan dina susunan, sarta hiji diri dina jamaah. Sakumaha unggal anggota awak, daya indra sareng latîfah anu aya dina dirina ngagaduhan nikmat sareng kasangsaraan masing-masing, tina silih rojong sareng silih tulung anu kacida gancangna di antarana ogé kahartos yén masing-masing milu ngaraos nikmat, kasangsaraan sareng pangaruh anu karandapan ku batur-baturna. Ku ciptaan ieu, upami manusa nuturkeun jalan ubudiyah, anjeunna pantes janten tempat nampi sabagian tina sagala rupa rasa nikmat, ni'mat sareng sipat sampurna. Kitu deui, upami anjeunna nuturkeun jalan ananiyah, anjeunna ogé pantes janten tempat rupa-rupa kasangsaraan sareng siksa. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Terus-terusan ngadzikirkeun kalimah tauhid kalayan diulang téh pikeun megatkeun beungkeutan sareng tali anu meungkeut haté kana seueur perkara. Sarta pikeun ngabalikkeun beungeut nafsu tina anu dipikacinta anu ku anjeunna dijadikeun berhala nepi ka disembah. Sajaba ti éta, sakumaha ieu nunjukkeun yén unggal daya sareng latîfah dina jalma anu dzikir ngagaduhan tauhid masing-masing, ieu ogé pikeun megatkeun hubungan maranéhna sareng sasama tandingan anu luyu sareng maranéhna. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Dina meunang mangpaat tina pahala anu hasil, upamana, tina hiji Fatihah anu mulya anu dibaca ku manusa pikeun barayana, hiji sareng sarébu téh sarua. Sapertos dina ngadangu hiji kecap anu kaluar tina sungut, hiji jamaah sareng hiji jalma téh sarua. Sabab perkara anu halus téh lir percetakan. Tina hiji kecap anu dicitak, kaluar sarébu kecap. Kitu deui, ieu nuduhkeun yén dina perkara anu ngandung cahya aya réana kalayan tetep hiji, nyaéta dina hiji perkara anu ngandung cahya aya sarébu pahala. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Maqam Mahmud Kangjeng Nabi anu agung ﷺ téh saperti méja hidangan Ilahi jeung jamuan Gusti Rabb. Enya, anugerah, pancaran kasaéan jeung ni'mat anu dibagikeun ngalir tina éta jamuan. Salawat anu mulya anu dihaturkeun ka Kangjeng Rosul anu agung ﷺ mangrupa pangwaler kana ondangan ka éta jamuan. Kitu deui, nalika jalma anu ngucapkeun salawat anu mulya ngajéntrékeun pribadi Kangjeng Nabi ﷺ ku hiji sipat, anjeunna kedah ngémutan sipat éta patalina jeung naon, sangkan ngajurung dirina ngucapkeun salawat sababaraha kali. Sing kauninga, hé ahli élmu agama! {(): Penting.} Ulah sedih ku lantaran upah anjeun saeutik jeung élmu anjeun kurang dipikaresep. Sabab ganjaran dunya ningali kabutuhan, henteu ningali ajén dina dirina sorangan. Ari kautamaan dina dirina sorangan mah patalina jeung ganjaran aherat. Ku kituna, simpen kautamaan anjeun anu aya dina dirina sorangan pikeun ganjaran aherat; ulah dijual ku barang dunya anu hargana ukur sababaraha kuruş. Sing kauninga, hé panulis anu masihan ceramah ka umum ngaliwatan basa koran! Anjeun boga hak nempatkeun diri anjeun sorangan handap sarta, kalayan kaduhung, ngumumkeun kakirangan anjeun. Tapi anjeun sama sakali henteu boga hak ngotoran Islam ku omongan sia-sia anu papalingpang jeung syiar-syiar Islam. Saha anu masihan anjeun kawenangan? Ti mana anjeun nyandak fatwa? Dumasar kana hak naon anjeun nyebarkeun jeung ngumumkeun kasasaran anjeun ku ngaluarkeun omongan ngawur ngeunaan Islam kalawan ngawakilan bangsa jeung pikeun umat? Ulah nyangka bangsa jeung umat téh sasat saperti anjeun. Ka saha anjeun ngajual kasasaran anjeun? Ieu nagara Islam, sanés nagara Yahudi. Ngumumkeun hiji hal anu henteu ditarima ku balaréa ahli iman ngaliwatan koran téh ngajak bangsa kana kasasaran, ngalanggar hak umat. Padahal hukum henteu masihan idin pikeun ngalanggar hak hiji jalma; ku kawani naon anjeun ngalanggar hak hiji bangsa anu gedé, malah dunya Islam? Tutup sungut anjeun! Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Mumusuhanana jalma-jalma kafir ka umat Islam jeung ahli Al-Qur'an téh mangrupa akibat kakafiran. Sabab kakafiran papalingpang jeung iman. Sanajan kitu, Al-Qur'an parantos ngahukum jalma-jalma kafir sarta bapa-bapa jeung karuhunna pikeun dipupus salawasna. Ku kituna, kanyaah ka jalma-jalma kafir anu henteu mungkin akur jeung silihpikanyaah jeung umat Islam téh sia-sia. Moal meunang kanyaahna salaku pamales. Teu tiasa ngarepkeun pitulung ti maranéhna. Kedah nyalindung ka Gusti Alloh ku ngucapkeun ﺣَﺴْﺒُﻨَﺎ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَﻧِﻌْﻢَ ﺍﻟْﻮَﻛ۪ﻴﻞُ. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Bédana antara peradaban jalma-jalma kafir jeung peradaban ahli iman: Anu kahiji nyaéta kabiadaban anu pikasieuneun anu ngagem pakéan peradaban. Luarna ngagenclang, jerona ngaduruk. Luarna dihias, jerona kotor; rupana matak betah, watekna sabalikna, mangrupa sétan. Anu kadua nyaéta malaikat anu matak kataji: jerona cahaya, luarna rohmat; jerona kanyaah, luarna duduluran; rupana silihbantu, watekna welas asih. Enya, jalma anu boga iman, ku lantaran iman jeung tauhid, ningali jagat raya minangka ayunan duduluran. Kitu deui, tali anu ngahijikeun sakabéh mahluk, utamana manusa, leuwih-leuwih umat Islam, téh ngan duduluran. Sabab iman nganggap sakabéh ahli iman minangka sadérék, saperti barudak anu hirup di handapeun panyalindungan welas asih hiji bapa. Ari kakafiran mah tiisna nepi ka ngajadikeun sadérék ogé henteu jadi sadérék. Sarta melak bibit anu matak silihasing dina sakabéh hal. Sarta ngajadikeun unggal hal mumusuhan jeung unggal hal séjén. Enya, sanajan dina sumanget kabangsaan maranéhna aya duduluran, éta téh samentara. Éta duduluran napel jeung diwatesan ku papisah jeung pajauhna anu azali tur langgeng. Ari kasaéan jeung kamajuan luhur dina widang industri anu katingali dina peradaban jalma-jalma kafir, sakabéhna dipantulkeun jeung dicokot tina peradaban Islam, pituduh Al-Qur'an sarta agama-agama ti langit. Ieu parantos dijéntrékeun jeung dibuktikeun sakumaha anu dipikahoyong dina karya abdi "Lemaat" jeung "Sünuhat". ﺭَﺍﺟِﻌْﻬُﻤَﺎ ﺗَﺮٰﻯ ﺍَﻣْﺮًﺍ ﻋَﻈ۪ﻴﻤًﺎ ﻏَﻔَﻞَ ﻋَﻨْﻪُ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Panto ijtihad dina pasualan-pasualan agama téh kabuka. Tapi dina mangsa ayeuna aya genep halangan pikeun asup ka dinya. Anu kahiji: Saperti dina usum tiris, nalika angin ribut kacida tarikna, malah liang-liang leutik ogé ditutup; muka panto anyar sama sakali sanés padamelan anu asup akal. Kitu deui, nalika banjir gedé nyerang, muka liang dina témbok pikeun ngalereskeun téh jadi sabab tilelep. Kitu deui, dina mangsa kamungkaran ieu, nalika adat bangsa-bangsa asing nyerbu, bid'ah ngalobaan sarta kasasaran ngancurkeun, muka panto anyar dina karaton Islam ku ngaran ijtihad, sarta nyieun liang dina témbok anu jadi jalan asup pikeun jalma-jalma anu ngancurkeun, téh kajahatan ka Islam. Anu kadua: Perkara dasar agama henteu tiasa diasupan ku ijtihad. Sabab perkara-perkara éta pasti jeung geus ditangtukeun. Sarta perkara dasar éta saperti bekel jeung tuangeun; dina mangsa ayeuna ditinggalkeun sarta keur oyag. Padahal sakabéh tekad jeung usaha kedah dicurahkeun pikeun ngadegkeun jeung ngahirupkeunana deui. Sanajan dina bagian tiori Islam parantos aya pamikiran hasil ijtihad para karuhun saleh anu murni tur ihlas, anu henteu heureut pikeun kabutuhan sakabéh mangsa, ninggalkeun éta sarta nyieun ijtihad anyar nurutkeun kahayang téh ngahianat bari nyieun bid'ah. Anu katilu: Dina unggal mangsa, aya barang dagangan anu dipikaresep, dianggap ajénna luhur ku jalma-jalma sarta matak kataji ku pamikiranana. Upamana, dina mangsa ayeuna, perkara anu pangdipikaresepna sarta pangmatak reueusna nyaéta ngurus pulitik jeung ngajamin kahirupan dunya. Dina mangsa para karuhun saleh jeung di pasar mangsa éta, barang dagangan anu pangdipikaresepna nyaéta nyokot tina kalam Gusti Khâliq langit jeung bumi naon anu dipikarido-Na jeung anu dipiharep-Na ti urang, sarta ngahontal jalan pikeun meunang kabagjaan anu langgeng dina alam aherat, anu parantos dibuka ku cahaya kanabian jeung Al-Qur'an nepi ka henteu tiasa ditutup deui. Ku kituna, dina mangsa éta sakabéh pamikiran, haté jeung roh ditujukeun pikeun mikanyaho jeung neuleuman naon anu dipikarido ku Gusti Alloh. Ku sabab éta, jalma-jalma anu boga bakat jeung kamampuh nyandak palajaran tina sakabéh kaayaan, kajadian jeung paguneman anu lumangsung dina mangsa éta, sahingga timbul bakat-bakat luhur anu jadi tatapakan pikeun ijtihad. Ari ayeuna mah, ku lantaran pamikiran jeung haté paburencay, perhatian jeung tekad lemah, sarta jalma-jalma kacanduan jeung resep kana pulitik jeung falsafah, sakabéh bakat nuju kana élmu-élmu kiwari jeung kahirupan dunya. Teu aya ijtihad anu lempeng anu tiasa dicurahkeun kana hukum-hukum agama. Anu kaopat: Lamun jalma anu hoyong asup kana Islam ngaliwatan panto ijtihad sarta ngajembarkeun pasualan-pasualanna boga maksud ngahontal takwa jeung kasampurnaan ku ngalaksanakeun perkara dasar agama, éta téh saé. Tapi lamun jalma éta ninggalkeun perkara dasar agama sarta milih kahirupan dunya tibatan kahirupan aherat, kahayangna kana ijtihad téh kahayang ngancurkeun. Éta néangan jalan pikeun leupas jeung kabur tina kawajiban. Anu kalima: Saperti ayana unggal hal jeung unggal hukum dumasar kana hiji illat, éta ogé tunduk kana hiji maslahat. Tapi maslahat téh sanés illat. Éta mung hikmah anu matak milih. Pamikiran mangsa ayeuna sacara langsung nuju kana kabagjaan dunya. Ari pandangan syariat mah sacara langsung nuju kana kabagjaan aherat, bari sacara alami ogé ningali dunya. Sabab dunya téh jalan pikeun aherat. Aya seueur padamelan anu jadi musibah umum sarta dilakonan ku jalma réa, nepi ka dianggap kabutuhan anu mutlak. Ku lantaran padamelan kitu timbul tina pilihan goréng jeung kahayang anu henteu sah, éta sanés kabutuhan anu mutlak anu ngajadikeun perkara anu dilarang jadi meunang. Sarta henteu kaasup kana lingkup rukhsah jeung idin syariat. Upamana, lamun hiji jalma ku pilihan goréngna ngajadikeun dirina mabok ku cara anu haram, anjeunna henteu tiasa dianggap boga alesan anu ngahampura dina padamelan anu dipigawéna nalika mabok. Dina mangsa ayeuna, ijtihad-ijtihad sapertos kitu sanés ijtihad ti langit, mung ijtihad ti bumi. Robahan anu dipigawé dina hukum-hukum Gusti Khâliq langit jeung bumi ku ijtihad sapertos kitu ditolak. Upamana, sababaraha jalma anu lalawora nganggap saé hutbah dibacakeun dina basa Turki, sangkan masarakat uninga, utamana kana kaayaan pulitik. Padahal kaayaan pulitik sapertos kitu henteu leupas tina bohong, tipu daya jeung pamikiran sétan. Ari tempat hutbah mah ditetepkeun pikeun nepikeun hukum-hukum Gusti Alloh. Patarosan: Jalma-jalma umum henteu uninga basa Arab, henteu ngartos? Waleran: Jalma-jalma umum peryogi perkara dasar agama jeung perkara agama anu parantos ditarima. Sarta tempat hutbah téh pikeun nepikeun hukum-hukum sapertos kitu. Sanajan henteu sacara jéntré, masarakat umum parantos uninga jeung wawuh kana hukum-hukum ieu sacara ringkes dina pakéan basa Arab. Salian ti éta, kawani, kaluhuran, kautamaan jeung kakuatan anu aya dina basa Arab henteu aya dina basa-basa séjén. Sing kauninga, hé jalma-jalma bodo anu lalawora, pireu jeung lolong, sarta nyembah sabab-sabab dina poék! Abdi badé nyerat hiji sisi tina lima puluh lima sisi kasaksian susunan-susunan jagat raya jeung partikel-partikelna ngeunaan wajib ayana Gusti Alloh sarta Mantenna anu Ésa. Kieu: Nempatkeun asal dijieunna barang-barang ka dirina sorangan atawa ka sabab-sabab téh matak héran jeung anéh. Ieu nungtut panolakan jeung pangingkaran. Ieu ogé ngabalukarkeun kasasaran. Ari kasasaran ngabalukarkeun kasangsaraan roh jeung kakusutan akal. Ieu ngajadikeun roh jeung akal kabur sarta kapaksa nyalindung ka Gusti Wâjibul Wujûd. Sabab unggal kasusah diréngsékeun ku kakawasaan-Na. Sarta beungkeutan anu henteu tiasa dibuka dibuka ku kersa-Na. Sarta haté jadi tengtrem ku émut ka Mantenna. Abdi badé ngajéntrékeun hakékat ieu ku ngabandingkeun, kieu: Anu ngajadikeun sakabéh mahluk aya — nyaéta anu ngajadikeun barang-barang aya — boh wajib aya tur hiji, boh mungkin aya tur réa. Lamun anu ngajadikeunana wajib aya tur hiji, henteu aya kasusah jeung henteu aya kaanéhan. Sanajan aya, éta mung sangkaan. Lamun ditémpélkeun kana sabab-sabab, kasusah jeung kaanéhan kaluar tina sangkaan sarta ngawujud sacara pasti tur nyata. Sabab tina sabab-sabab anu réa sarta henteu leupas tina kakirangan jeung kalemahan, henteu aya hiji sabab anu tiasa nanggung hiji hasil anu disababkeun dina taktakna. Sarta dina nyiptakeun hiji hal, diperlukeun gawé bareng sabab-sabab anu teu aya tungtungna. Upamana, nyiruan patalina jeung sagala hal; ku kituna, lamun dijieunna ditémpélkeun kana sabab-sabab, langit jeung bumi kedah milu. Sanajan kitu, kaluarna anu réa tina hiji henteu sakitu héséna saperti kaluarna hiji tina anu réa; éta leuwih gampil. Upamana, katertiban jeung padamelan anu dipasihkeun jeung dititahkeun ku hiji panglima ka prajurit anu réa, ku éta prajurit anu réa, lamun sorangan-sorangan, nembé tiasa dipigawé sanggeus kasusah anu gedé. Salian ti kasusah jeung kaanéhan anu henteu kaitung, nempatkeun nyiptakeun kana sabab-sabab ogé jadi tatapakan pikeun seueur hal anu mustahil: 1- Dina unggal partikel kedah diandaikeun aya sipat-sipat Gusti Wâjibul Wujûd. 2- Dina kailahian kedah aya gawé bareng sekutu anu henteu aya tungtungna. 3- Unggal partikel kedah sakaligus jadi anu maréntah jeung anu diparéntah. Saperti batu-batu dina wangunan anu dikubahkeun, anu henteu ragrag ku silihsandar. 4- Dina unggal partikel kedah aya sipat-sipat saperti kasadaran, kahayang jeung kakawasaan. Sabab kaéndahan seni nungtut sipat-sipat ieu. Pikeun ngajéntrékeun hakékat ieu, abdi badé nyebatkeun sababaraha conto: Anu kahiji: Ku rusiah kajernihan, panonpoé nembongkeun pancaranana kalawan sarua dina partikel-partikel kaca, dina sagara-sagara bumi jeung dina planét-planét langit. Anu kadua: Ku rusiah silihhareupan, hubungan pantulan hiji lampu anu aya di tengah ka kaca-kaca anu ngawangun bunderan téh sarua. Anu katilu: Dina perkara nampa cahaya jeung caang tina cahaya atawa tina hal anu miboga cahaya, hiji jeung sarébu téh sarua. Éta memang tuntutan hal anu miboga cahaya. Anu kaopat: Ku rusiah kasaimbangan, lamun dina dua piring timbangan anu taliti aya dua buah walnut atawa dua panonpoé, piring anu ditambahan ku hiji hal bakal turun; ari anu séjénna naék ka luhur. Anu kalima: Teu aya bédana dina ngajalankeun jeung ngagerakkeun parahu anu gedé jeung parahu anu leutik pisan. Naha kapténna hiji budak atawa jalma dewasa, sabab aya katertiban. Anu kagenep: Hubungan hiji hakékat abstrak, saperti mahluk hirup anu boga akal, ka anggota-anggotana anu leutik jeung anu gedé téh sarua. Ringkesna: Ku conto-conto ieu, janten écés yén henteu aya bédana antara anu saeutik jeung anu réa, anu leutik jeung anu gedé, lamun ditémpélkeun kana hiji hal anu sami; sarta yén ieu aya dina lingkup kamungkinan. Ku kituna, ku lantaran rusiah-rusiah saperti katertiban jeung kasaimbangan dina barang-barang, ngalaksanakeun jeung taat kana paréntah-paréntah nyiptakeun, cahaya kakawasaan azali sarta kajernihan beulah jero barang-barang, ngahirupkeun hiji laleur jeung bumi, nyiptakeun hiji tangkal jeung sakabéh langit, sarta nyiptakeun hiji partikel jeung panonpoé téh sarua lamun dinisbatkeun ka Gusti Wâjibul Wujûd. Enya, kasaruana sarta henteu aya bédana téh katingali ku panon. Tingali! Lukisan-lukisan jeung seni kakawasaan azali, anu hakékatna henteu kauninga tapi dipikawanoh ku kaajaiban-kaajaibanna, utamana dina bungbuahan jeung sayuran, lamun dipasrahkeun ka sabab-sabab, bakal remuk di handapeun sabab-sabab éta. Cindekna: Dina nyiptakeun hal-hal anu hirup, anu aya jeung anu miboga cahaya, aya tilu titik: Titik kahiji: Sabab-sabab ditetepkeun minangka panghalang, sangkan sacara lahiriah henteu katingali kakawasaan langsung patalina jeung perkara anu hina. Titik kadua: Ku lantaran jero kahirupan, ayana jeung cahaya téh jernih saperti luarna, sabab-sabab anu saperti panghalang anu kandel henteu ditetepkeun. Mung sanajan aya perantara anu nyarupaan panghalang ipis tur lemes, leungeun kakawasaan katingali di handapeunana. Titik katilu: Dina pangaruh jeung karya kakawasaan azali henteu aya kasusah. Enya, henteu aya hiji hal anu beurat pikeun kakawasaan anu ngaluarkeun tangkal ara anu kacida gedéna tina hiji siki ara, sarta ngabeungkeut jeung ngaluarkeun mélon anu gedé ku hiji gagang anu leutik. Ayana jeung témbongna Gusti Nu Kagungan kakawasaan, anu dipikawanoh ku kaajaiban-kaajaiban-Na sapertos kitu, leuwih écés tibatan ayana jeung témbongna jagat raya. Sabab unggal barang anu didamel sacara langsung nuduhkeun dirina sorangan tina sababaraha sisi. Tapi nuduhkeun Gusti Shâni'-na tina seueur sisi, boh sacara langsung boh ku akal. Sarta lamun ayana hiji barang anu didamel dipénta ti sabab-sabab, sanajan sakabéh sabab ngahiji sarta silihbantu, maranéhna moal tiasa ngadamel anu sarupa jeung barang éta. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Widang akal jeung pamikiran manusa sakitu legana nepi ka henteu tiasa dikurung, sarta sakitu heureutna nepi ka teu aya tempat keur hiji jarum. Enya, sakapeung ngurilingan di jero hiji partikel, ngojay di jero hiji tétés, sarta kakurung dina hiji titik. Sakapeung nyandak alam dina leungeunna saperti samangka, sarta ngondang jagat raya datang minangka tamu, narima tamu éta dina kamar akalna. Sakapeung ngalangkungan watesna, naék sakitu luhurna nepi ka usaha ningali Gusti Wâjibul Wujûd. Sakapeung ngaleutikan, jadi saperti partikel. Sakapeung jadi sagede langit. Sakapeung asup kana hiji tétés. Sakapeung ngamuat fitrah jeung ciptaan. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Ni'mat anu dipaparinkeun ku Gusti Alloh ka manusa, boh ti luar dirina boh ti jero dirina, sumping sarta ngahontal manusa dina sababaraha sarat. Upamana, manusa mung tiasa ngamangpaatkeun ni'mat saperti caang, hawa, tuangeun, sora jeung gaung lamun parantara saperti panon, ceuli, sungut jeung irung dibuka. Parantara-parantara ieu aya ku nyiptakeun jeung karya Alloh. Bagian manusa dina usaha jeung pilihanana mung muka éta parantara. Ku kituna, ulah nyangka yén ni'mat-ni'mat éta teu boga Nu Miboga jeung teu aya itunganana, saperti kapanggih di jalan. Éta mung sumping ku maksud Gusti Nu Maparin Ni'mat Nu Sajati; manusa ogé nyandak ku pilihanana. Tuluy, nurutkeun kabutuhan, éta nyebar dina awakna ku kersa Anu Maparin ni'mat. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Saperti tungtung jeung pamungkas unggal hal henteu leuwih handap tibatan mimiti dina katertiban jeung kaéndahan, luarna jeung rupana ogé henteu leuwih éndah tibatan jerona dina seni jeung hikmah. Ku kituna, ulah nyangka beulah jero jeung tungtung barang-barang téh henteu boga Nu Miboga, tuluy dipasrahkeun kana kabeneran. Tapak seni jeung hikmah dina kembang sarta buah anu kaluar tina kembang henteu leuwih handap tibatan tapak seni jeung lukisan dina siki sarta pucuk anu kaluar tina siki. Ku kituna, Gusti Shâni' Dzul-Jalâl téh sakaligus Awwal, Akhir, Zhâhir jeung Bâthin... ﻭَ ﻫُﻮَ ﺍﻟﺴَّﻤ۪ﻴﻊُ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! I'jâz Al-Qur'an téh hiji panghalang tina dirobahna. Enya, ku lantaran Al-Qur'an téh mu'jizat, manusa henteu tiasa nyieun anu nironana. Ku ngaganti ayat-ayatna ku omongan séjén, henteu mungkin ngarobah jeung ngagentosna. Sabab mufasir, pangarang, juru tarjamah jeung anu ngarobahna henteu tiasa ngajadikeun gaya jeung pakéan omonganana pacampur jeung pakéan ayat-ayat. Dina ayat-ayat aya cap i'jâz. Omongan anu henteu aya di handapeun éta cap henteu tiasa dianggap ayat. Ku kituna, i'jâz henteu nampi robahan jeung panggantian. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Nalika Al-Qur'an Al-Karîm nyebatkeun ni'mat, ayat jeung bukti hiji-hiji, ayat anu mulya ﻓَﺒِﺎَﻯِّ اٰلَٓاءِ ﺭَﺑِّﻜُﻤَﺎ ﺗُﻜَﺬِّﺑَﺎﻥِ disebatkeun sababaraha kali. Ieu nuduhkeun yén kaayaan jalma-jalma jin jeung manusa anu panglobana ngabalukarkeun kamaksiatan, pangparahna ngalangkungan wates sarta panggedéna henteu ngahaturkeun nuhun nyaéta: dina ni'mat maranéhna henteu ningali dipaparinna ni'mat. Ku henteu ningali dipaparinna ni'mat, maranéhna lalawora ka Gusti Nu Maparin Ni'mat Nu Sajati. Ku lantaran lalawora ka Anu Maparin ni'mat, maranéhna nempatkeun ni'mat-ni'mat éta kana sabab-sabab atawa kabeneran, sarta nganggap bohong yén ni'mat-ni'mat éta sumping ti Alloh. Ku kituna, dina mimiti unggal ni'mat, jalma anu boga iman kedah maca Bismillah. Sarta ku maksud yén ni'mat éta ti Alloh, anjeunna kedah uninga yén dirina nyandak mung ku asma Alloh jeung pikeun Alloh, tuluy ngawalon Alloh ku rasa kahutangan budi jeung sukur. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Nalika manusa ningali jeung ngémutan hakékat-hakékat Ilahi ku haté jeung pamikiran, utamana dina solat jeung ibadah, boh ti sétan boh tina nafsuna sorangan, waswas jeung lintasan pamikiran anu goréng pisan, kotor tur awon nyerbu haté jeung akal saperti laleur. Jalma anu ngurus ngusir hal-hal anu teu nyata, ngan sangkaan sarta awon sapertos kitu bakal éléh ku éta waswas. Ari cara pikeun ngéléhkeun jeung ngusirna nyaéta eureun ngalawan sarta henteu ngurusna. Enya, beuki nyiruan diganggu, beuki nambahan seranganana. Lamun henteu diganggu, maranéhna bakal ninggalkeun manusa sarta indit. Salian ti éta, waswas sapertos kitu henteu ngabahayakeun hakékat-hakékat Ilahi atawa haté anjeun. Enya, lamun ningali panonpoé jeung béntang di langit, atawa kembang ros jeung kembang di sawarga, ngaliwatan liang saputangan anu kotor, kokotor dina liang éta henteu napel ka anu ningali atawa ka anu ditingali. Sarta henteu nimbulkeun pangaruh goréng. {(Catetan handap): Omongan anu awon éta sanés omongan haté anjeun. Sabab haté anjeun ngarasa sangsara jeung sedih ku éta. Sabalikna, éta sumping tina tempat sétan anu deukeut ka haté. Upamana, nalika anjeun keur solat, nyanghareup Ka'bah, aya dina hadirat Gusti Alloh sarta ngémutan ayat-ayat, patalina pamikiran sapertos kitu nyekel anjeun sarta nyandak anjeun kana perkara-perkara hina anu teu mangpaat anu pangjauhna. Upamana, gambar oray dina kaca henteu ngegel. Gambar seuneu henteu ngaduruk. Sarta katémbongna najis henteu ngotoran kaca.} Sing kauninga, hé Said! Naon ieu kareueus, naha anjeun lalawora kieu? Naon ieu kamulyaan, naon ieu ngarasa cukup ku diri sorangan, naon ieu kaagungan? Pilihan bébas anu aya dina leungeun anjeun ukur sabuuk, sarta kamampuh anjeun ukur sapartikel. Kahirupan anjeun parantos pareum, mung kari hiji hurung. Umur anjeun parantos kaliwat, kasadaran anjeun parantos pareum, mung kari hiji kilap. Waktos anjeun parantos kaliwat; salian ti kubur, naha anjeun boga tempat séjén? Anu teu daya! Naha kalemahan jeung kamiskinan anjeun boga wates? Kahayang anjeun teu aya tungtungna, ajal anjeun geus deukeut. Enya, kumaha kaayaan manusa anu ku kalemahan jeung kamiskinan sapertos kitu henteu boga kamampuh jeung pilihan bébas? Kalayan kalemahan sapertos kitu, kedah percanten ka Gusti Khâliq Rahmân Rahîm, Nu Kagungan gudang-gudang rohmat. Mantenna tatapakan pikeun unggal jalma. Mantenna tempat nyuhunkeun pitulung pikeun unggal anu lemah... ﻫٰﺬِﻩِ ﺍﻟْﻤُﻨَﺎﺟَﺎﺓُ ﺗَﺨَﻄَّﺮَﺕْ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻘَﻠْﺐِ ﻫٰﻜَﺬَﺍ ﺑِﺎﻟْﺒَﻴَﺎﻥِ ﺍﻟْﻔَﺎﺭِﺳ۪ﻰ ﻳَﺎﺭَﺏْ ﺑَﺸَﺶْ ﺟِﻬَﺖْ ﻧَﻈَﺮْ ﻣ۪ﻴﻜَﺮْﺩَﻡْ ﺩَﺭْﺩِ ﺧُﻮﺩْﺭَﺍ ﺩَﺭْﻣَﺎﻥْ ﻧَﻤ۪ﻰ ﺩ۪ﻳﺪَﻡْ ﺩَﺭْ ﺭَﺍﺳْﺖْ ﻣ۪ﻰ ﺩ۪ﻳﺪَﻡْ ﻛِﻪ ﺩ۪ﻯ ﺭُﻭﺯْ ﻣَﺰَﺍﺭِ ﭘَﺪَﺭِ ﻣَﻨَﺴْﺖْ ﻭَ ﺩَﺭْ ﭼَﭗْ ﺩ۪ﻳﺪَﻡْ ﻛِﻪ ﻓَﺮْﺩَﺍ ﻗَﺒْﺮِ ﻣَﻨَﺴْﺖْ ﻭَ ﺍ۪ﻳﻤْﺮُﻭﺯْ ﺗَﺎﺑُﻮﺕِ ﺟِﺴْﻢِ ﭘُﺮْ ﺍِﺿْﻄِﺮَﺍﺏِ ﻣَﻨَﺴْﺖْ ﺑَﺮْﺳَﺮِ ﻋُﻤْﺮْ ﺟَﻨَﺎﺯَﻩِ ﻣَﻦْ ﺍ۪ﻳﺴْﺘَﺎﺩَﻩ ﺍَﺳْﺖْ ﺩَﺭْ ﻗَﺪَﻡْ ﺍٰﺏِ ﺧَﺎﻙِ ﺧِﻠْﻘَﺖِ ﻣَﻦْ ﻭَ ﺧَﺎﻛِﺴْﺘَﺮِ ﻋِﻈَﺎﻡِ ﻣَﻨَﺴْﺖْ ﭼُﻮﻥْ ﺩَﺭْ ﭘَﺲْ ﻣ۪ﻴﻨِﮕَﺮَﻡْ ﺑ۪ﻴﻨَﻢْ ﺍ۪ﻳﻦْ ﺩُﻧْﻴَﺎﺀِ ﺑ۪ﻰ ﺑُﻨْﻴَﺎﺩْ ﻫ۪ﻴﭻْ ﺩَﺭْ ﻫ۪ﻴﭽَﺴْﺖْ ﻭَ ﺩَﺭْ ﭘ۪ﻴﺶْ ﺍَﻧْﺪَﺍﺯَﻩِ ﻧَﻈَﺮْ ﻣ۪ﻴﻜُﻨَﻢْ ﺩَﺭِ ﻗَﺒِﺮْ ﻛُﺸَﺎﺩَﻩ ﺍَﺳْﺖْ ﻭَ ﺭَﺍﻩِ ﺍَﺑَﺪْ ﺑَﺪُﻭﺭِ ﺩِﺭَﺍﺯْ ﺑَﺪ۪ﻳﺪَﺍﺭَﺳْﺖْ ﻣَﺮَﺍ ﺟُﺰْ ﺟُﺰْﺀِ ﺍِﺧْﺘِﻴَﺎﺭ۪ﻯ ﭼ۪ﻴﺰ۪ﻯ ﻧ۪ﻴﺴْﺖْ ﺩَﺭْ ﺩَﺳْﺖْ ﻛِﻪ ﺍُﻭ ﺟُﺰْﺀْ ﻫَﻢْ ﻋَﺎﺟِﺰْ ﻫَﻢْ ﻛُﻮﺗَﺎﻩُ ﻭ ﻫَﻢْ ﻛَﻢْ ﻋَﻴَﺎﺭَﺳْﺖْ ﻧَﻪ ﺩَﺭْ ﻣَﺎﺿ۪ﻰ ﻣَﺠَﺎﻝِ ﺣُﻠُﻮﻝْ ﻧَﻪ ﺩَﺭْ ﻣُﺴْﺘَﻘْﺒَﻞْ ﻣَﺪَﺍﺭِ ﻧُﻔُﻮﺫْ ﺍَﺳْﺖْ ﻣَﻴْﺪَﺍﻥِ ﺍُﻭ ﺍ۪ﻳﻦْ ﺯَﻣَﺎﻥِ ﺣَﺎﻝ ﻭ ﻳَﻚْ ﺍٰﻥِ ﺳَﻴَّﺎﻟَﺴْﺖْ ﺑَﺎ ﺍ۪ﻳﻦْ ﻫَﻤَﻪ ﻓَﻘْﺮْﻫَﺎ ﻭَ ﺿَﻌْﻔْﻬَﺎ ﻗَﻠَﻢِ ﻗُﺪْﺭَﺕِ ﺗُﻮ ﺍٰﺷِﻜَﺎﺭَﻩ ﻧُﻮِﺷْﺘَﻪ ﺍَﺳْﺖْ ﺩَﺭْ ﻓِﻄْﺮَﺕِ ﻣَﺎ ﻣَﻴْﻞِ ﺍَﺑَﺪْ ﻭَ ﺍَﻣَﻞِ ﺳَﺮْﻣَﺪْ ﺑَﻠْﻜِﻪ ﻫَﺮْ ﭼِﻪ ﻫَﺴْﺖْ ، ﻫَﺴْﺖْ ﺩَﺍﺋِﺮَﻩِ ﺍِﺣْﺘِﻴَﺎﺝْ ﻣَﺎﻧَﻨْﺪِ ﺩَﺍﺋِﺮَﻩِ ﻣَﺪِّ ﻧَﻈَﺮْ ﺑُﺰُﺭْﮔ۪ﻰ ﺩَﺍﺭَﺳْﺖْ ﺧَﻴَﺎﻝْ ﻛُﺪَﺍﻡْ ﺭَﺳَﺪْ ﺍِﺣْﺘِﻴَﺎﺝْ ﻧ۪ﻴﺰْ ﺭَﺳَﺪْ ﺩَﺭْ ﺩَﺳْﺖْ ﻫَﺮْﭼِﻪ ﻧ۪ﻴﺴْﺖْ ﺩَﺭْ ﺍِﺣْﺘِﻴَﺎﺝْ ﻫَﺴْﺖْ ﺩَﺍﺋِﺮَﻩِ ﺍِﻗْﺘِﺪَﺍﺭْ ﻫَﻤْﭽُﻮ ﺩَﺍﺋِﺮَﻩِ ﺩَﺳْﺖِ ﻛُﻮﺗَﺎﻩْ ﻛُﻮﺗَﺎﻫَﺴْﺖْ ﭘَﺲْ ﻓَﻘْﺮُ ﻭ ﺣَﺎﺟَﺎﺕِ ﻣَﺎ ﺑَﻘَﺪْﺭِ ﺟِﻬَﺎﻧَﺴْﺖْ ﻭَ ﺳَﺮْﻣَﺎﻳَﻪِ ﻣَﺎ ﻫَﻢْ ﭼُﻮ ﺟُﺰْﺀِ لَايَتَجَزَّا ﺍَﺳْﺖْ ﺍ۪ﻳﻦْ ﺟُﺰْﺀْ ﻛُﺪَﺍﻡْ ﻭَ ﺍ۪ﻳﻦْ ﻛَﺎﺋِﻨَﺎﺕِ ﺣَﺎﺟَﺎﺕْ ﻛُﺪَﺍﻣَﺴْﺖْ ﭘَﺲْ ﺩَﺭْ ﺭَﺍﻩِ ﺗُﻮ ﺍَﺯْ ﺍ۪ﻳﻦْ ﺟُﺰْﺀْ ﻧ۪ﻴﺰْ ﺑَﺎﺯْ ﻣ۪ﻰ ﮔُﺬَﺷْﺘَﻦْ ﭼَﺎﺭَﻩِ ﻣَﻦْ ﺍَﺳْﺖْ ﺗَﺎ ﻋِﻨَﺎﻳَﺖِ ﺗُﻮ ﺩَﺳْﺘْﮕ۪ﻴﺮِ ﻣَﻦْ ﺷَﻮَﺩْ ﺭَﺣْﻤَﺖِ ﺑ۪ﻰ ﻧِﻬَﺎﻳَﺖِ ﺗُﻮ ﭘَﻨَﺎﻩِ ﻣَﻦْ ﺍَﺳْﺖْ ﺍٰﻥْ ﻛَﺲْ ﻛِﻪ ﺑَﺤْﺮِ ﺑ۪ﻰ ﻧِﻬَﺎﻳَﺖِ ﺭَﺣْﻤَﺖْ ﻳَﺎﻓْﺖْ ﺍَﺳْﺖْ ﺗَﻜْﻴَﻪ ﻧَﻪ ﻛُﻨَﺪْ ﺑَﺮْ ﺍ۪ﻳﻦْ ﺟُﺰْﺀِ ﺍِﺧْﺘِﻴَﺎﺭ۪ﻯ ﻛِﻪ ﻳَﻚْ ﻗَﻄْﺮَﻩ ﺳَﺮَﺍﺑَﺴْﺖْ ﻳَﺎ ﺭَﺏْ ﺍ۪ﻳﻦْ ﺯِﻧْﺪِﮔَﺎﻧ۪ﻰ ﻫَﻢْ ﭼُﻮ ﺧَﺎﺑَﺴْﺖْ ﻭ۪ﻳﻦْ ﻋُﻤْﺮِ ﺑ۪ﻰ ﺑُﻨْﻴَﺎﺩْ ﻫَﻢْ ﭼُﻮ ﺑَﺎﺩَﺳْﺖْ ﺍِﻧْﺴَﺎﻥْ ﺑَﺰَﻭَﺍﻝْ ﺩُﻧْﻴَﺎ ﺑَﻔَﻨَﺎ ﺍَﺳْﺖْ ﺍٰﻣَﺎﻝْ ﺑ۪ﻰ ﺑَﻘَﺎ اٰلَامْ ﺑَﺒَﻘَﺎ ﺍَﺳْﺖْ ﺑِﻴَﺎ ﺍَﻯْ ﻧَﻔْﺲِ ﻧَﺎﻓَﺮْﺟَﺎﻡْ ﻭُﺟُﻮﺩِ ﻓَﺎﻧ۪ﻰ ﺧُﻮﺩْﺭَﺍ ﻓَﺪَﺍ ﻛُﻦْ ﺧَﺎﻟِﻖِ ﺧُﻮﺩْﺭَﺍ ﻛِﻪ ﺍ۪ﻳﻦْ ﻫَﺴْﺘ۪ﻰ ﻭَﺩ۪ﻳﻌَﻪ ﻫَﺴْﺖْ ﻭَ ﻣُﻠْﻚِ ﺍُﻭ ﻭَ ﺍُﻭ ﺩَﺍﺩَﻩ ﻓَﻨَﺎ ﻛُﻦْ ﺗَﺎ ﺑَﻘَﺎ ﻳَﺎﺑَﺪْ ﺍَﺯْ ﺍٰﻥْ ﺳِﺮّ۪ﻯ ﻛِﻪ ، ﻧَﻔْﻰِ ﻧَﻔْﻰْ ﺍِﺛْﺒَﺎﺕْ ﺍَﺳْﺖْ ﺧُﺪَﺍﻯِ ﭘُﺮْﻛَﺮَﻡْ ﺧُﻮﺩْ ﻣُﻠْﻚِ ﺧُﻮﺩْﺭَﺍ ﻣ۪ﻰ ﺧَﺮَﺩْ ﺍَﺯْ ﺗُﻮ ﺑَﻬَﺎﻯِ ﺑ۪ﻰ ﮔِﺮَﺍﻥْ ﺩَﺍﺩَﻩ ﺑَﺮَﺍﻯِ ﺗُﻮ ﻧِﮕَﺎﻩْ ﺩَﺍﺭَﺳْﺖْ Catetan handap: Sanaos pondok, munajat dina basa Pérsia ieu ngamuat hakékat-hakékat anu kacida panjangna. Nalika dicitak di Ankara tilu puluh lima taun kapengker, Duta Afgan Sultan Ahmed kacida resepna sarta ngintunkeun hiji salinan munajat ieu minangka kado ka Raja Afgan. Ku lantaran tarjamah basa Turkina aya dina İhtiyarlar Risalesi jeung Kalimah Katujuh Belas, éta henteu ditarjamahkeun.

(Bagian ieu téh basa Turki pangarang sorangan)