KATRE

KATRE

Tina Sagara Tauhid

Ngébréhkeun Maksud

Sakumaha dipikanyaho, manusa ngaléngkah dina seueur jalan numutkeun takdir. Dina éta jalan anjeunna mendakan seueur musibah sareng musuh. Sakapeung anjeunna salamet, nanging sakapeung tilelep. Abdi ogé, ku pangdorong takdir Alloh, parantos lebet kana hiji jalan anu kacida ahéngna. Abdi mendakan seueur musibah sareng musuh. Nanging, ku ngajantenkeun lemah sareng peryogina abdi salaku jalan, abdi nyalindung ka Gusti Rabb abdi. Inayah azali masrahkeun abdi ka Al-Qur'an sareng ngajantenkeun Al-Qur'an guru pikeun abdi. Ku pangajaran anu abdi tampi tina Al-Qur'an, salian salamet tina musibah-musibah éta, abdi ogé kaluar kalayan meunang tina perang sareng nafsu sareng sétan. Bentrokan kahiji sareng nafsu sareng sétan, anu wakil sakumna jalma anu sasar, lumangsung dina kalimah ﺳُﺒْﺤَﺎﻥَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻭَ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻭَ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﻛْﺒَﺮُ ﻭَ لَا ﺣَﻮْﻝَ ﻭَ لَا ﻗُﻮَّﺓَ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ. Ku nyalindung dina bénténg-bénténg ieu kalimah, abdi ngamimitian perdebatan sareng éta musuh. Dina unggal kalimah lumangsung perang médan tilu puluh kali. Unggal kecap sareng unggal katerangan pangwates anu ditulis dina risalah ieu isyarat kana hiji kameunangan anu abdi kénging. Hakékat-hakékat dina risalah ieu ditulis dugi henteu nyésakeun kamungkinan sangkaan pikeun sabalikna. Ku hiji katerangan pangwates atanapi hiji sipat, diisyaratkeun hiji hakékat anu panjang sareng dalilna. Pépéling: Arus jaman ieu parantos nyorong seueur jalma sapertos abdi kana bahaya anu disangka. Insya Alloh, abdi miharep ieu karya, ku idin Alloh, bakal nyalametkeun aranjeunna. ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻭَ الصَّلَاةُ ﻋَﻠٰﻰ ﻧَﺒِﻴِّﻪ۪

(Risalah ieu disusun kana opat bab, hiji panutup sareng hiji

bubuka.)

BUBUKA

Dina opat puluh taun hirup abdi, sareng tilu puluh taun diajar abdi, abdi ngan diajar opat kecap sareng opat ungkara. Éta bakal dijelaskeun kalayan rinci. Di dieu ngan diisyaratkeun sacara ringkes. Anu dimaksud ku kecap-kecap téh: ma'na harfi, ma'na ismi, niat sareng paningal. Kieu: Anu salian Alloh, nyaéta jagat raya, kedah ditingali kalayan ma'na harfi sareng pikeun Mantenna. Ningali kalayan ma'na ismi sareng pikeun sabab-sabab téh kalepatan. Leres, unggal perkara gaduh dua sisi. Hiji sisi nyanghareup ka Alloh; sisi anu sanés nyanghareup ka mahluk. Sisi anu nyanghareup ka mahluk kedah kawas tabir renda atanapi pecahan kaca hérang, anu di handapeunna némbongkeun sisi panyanggakeun ka Alloh. Ku kituna, nalika ningali ni'mat, Gusti Mun'im; nalika ningali seni, Gusti Shâni'; sareng nalika ningali sabab-sabab, Nu Maparin pangaruh anu sajati kedah aya dina pikiran. Paningal sareng niat ogé ngarobih hakékat perkara-perkara. Éta ngarobih dosa janten pahala sareng pahala janten dosa. Leres, niat ngarobih hiji gerak biasa janten ibadah, sareng ngarobih ibadah anu dilaksanakeun pikeun pamer janten dosa. Upami matéri ditingali pikeun sabab-sabab, éta kabodoan. Upami pikeun Alloh, éta makrifat Ilahi. Ungkara Kahiji: ﺍِﻧّ۪ﻰ ﻟَﺴْﺖُ ﻣَﺎﻟِﻜ۪ﻰ Abdi henteu gaduh diri abdi sorangan. Nu Kagungan abdi téh Nu Kagungan jagat raya. Nanging, abdi ningali diri abdi salaku anu gaduh, supados terang sipat Gusti Mâlik Nu Sajati, sareng rada terang hakékat sareng wates sipat-sipat éta. Leres, ku wates abdi anu disangka sareng aya tungtungna, abdi terang wates sipat Gusti Mâlik Nu Sajati anu tina hiji sisi henteu aya tungtungna. Ungkara Kadua: ﺍَﻟْﻤَﻮْﺕُ ﺣَﻖٌّ Maot téh hak. Leres, kahirupan sareng awak ieu henteu gaduh kamampuan janten tihang pikeun dunya anu agung ieu. Sabab duanana sanés beusi sareng batu; aranjeunna ngan diwangun tina perkara anu béda-béda, sapertos daging, getih sareng tulang. Sanajan dina waktos anu pondok aya cocog sareng ngahijina, pisah sareng paburencayna unggal waktos tiasa dipikirkeun. Ungkara Katilu: ﺭَﺑّ۪ﻰ ﻭَﺍﺣِﺪٌ Gusti Rabb abdi Ésa. Leres, sakumna kabagjaan unggal jalma tumali sareng pasrah ka Gusti Rabb Nu Rahîm. Upami henteu, anjeunna peryogi seueur rabb. Sabab manusa, lantaran nyakup seueur perkara, gaduh pangabutuh sareng patalian sareng sakumna perkara. Kana unggal perkara, sadar atanapi henteu, anjeunna gaduh rasa kapangaruhan sareng nyeri. Ieu kaayaan anu leres sapertos naraka. Nanging, pasrah ka Gusti Rabb Nu Wâhid, anu sabab-sabab anu disangka rabb téh ngan tabir panangan kudrat-Na, mangrupakeun kaayaan firdausi. Ungkara Kaopat: Rasa diri anu diungkarakeun ku ﺍَﻧَﺎ, nyaéta masihan hiji wujud sareng ajén ka dirina sorangan. Ieu ene téh hiji puseur sareng hijian pangbanding pikeun terang sipat sareng syuunat Alloh.

BAB KAHIJI

Ngeunaan katerangan لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ. ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ ﻋَﻠٰﻰ ﺳَﻴِّﺪِ ﺍﻟْﻤُﺮْﺳَﻠ۪ﻴﻦَ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﻭَﻋَﻠٰﻰ ﺍٰﻟِﻪ۪ ﻭَﺻَﺤْﺒِﻪ۪ ﺍَﺟْﻤَﻌ۪ﻴﻦَ Abdi ngajantenkeun sakumna perkara anu ningali sareng anu katingal saksi yén abdi ngabenerkeun dina haté sareng ngaku ku létah yén henteu aya Alloh anu hak salian Alloh. Alloh anu Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ janten saksi anu jujur sareng dalil anu nyarios pikeun wajib ayana sareng yén Mantenna Wâhid, Ahad, Fard sareng Shamad. Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ anu, ku kénging ijma sareng pangakuan aranjeunna, kénging gelar pangaping para nabi sareng rosul; sareng ku kénging kasapukan sareng panetepan aranjeunna, kénging gelar imam para wali sareng ulama. Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ anu, ku kagungan ayat anu écés, mukjizat anu pasti, sipat anu luhur sareng ahlak anu luhur, janten tempat turunna wahyu Alloh. Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ anu, ku ngalalana sareng nganjang ka alam gaib sareng malakut, ningali roh-roh sareng sosobatan sareng malaikat, kénging tugas masihan pituduh ka jin sareng manusa. Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ anu, ku pribadi maknawina janten daptar eusi kasampurnaan jagat raya, kagungan syariat anu ngandung kaidah sakumna kabagjaan sareng peradaban. Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ anu, bari di alam anu katingal, janten anu masihan wartos gumbira sareng pépéling ku ngawartakeun perkara gaib, sareng kalayan sakumna kakuatanana, daria anu sampurna, pasti, tengtrem haté sareng iman anu luhur, ngumumkeun sareng ngabéwarakeun "agama tauhid" ka umat manusa ku لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ. Alloh anu salah sahiji saksi pikeun wajib aya sareng ayana, jalal sareng jamal-Na, sareng yén Mantenna Wâhid tur Ahad, ogé nyaéta "Al-Furqan Al-Hakîm". Al-Furqan Al-Hakîm anu kénging pangakuan sakumna kitab nabi. Al-Furqan Al-Hakîm anu sakumna akal sareng haté sapuk nampi sareng ngabenerkeun hukum-hukumna, sareng anu kitab anu mancarkeun cahya tina genep sisina. Al-Furqan Al-Hakîm anu numutkeun para rosul anu kénging wahyu, murni wahyu; numutkeun anu gaduh paningal batin sareng ilham, hidayah anu sajati. Éta sumber iman sareng tempat kumpulan hakékat. Hukum-hukumna dikuatkeun ku dalil akal sareng dibenerkeun ku kasaksian fitrah anu séhat. Éta basa alam gaib, anu dina alam anu katingal maréntahkeun sareng ngagero umat manusa kana tauhid ku ﻓَﺎﻋْﻠَﻢْ ﺍَﻧَّﻪُ لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ. Alloh anu, sakumaha alam anu disebut kitab agung ieu, ku sakumna tulisan, bab, kaca, jajaran, kalimah sareng hurupna nyaksian wajib ayana sareng kaésaan-Na, jagat raya anu disebut manusa agung ieu ogé, ku sakumna anggota, bagian awak, sél, zarah, sipat sareng kaayaanana, nuduhkeun Mantenna. Hartina, jagat raya ieu ku sakumna jinis anu dikandungna ngucapkeun لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ; ku pilar-pilar éta alam لَا ﺧَﺎﻟِﻖَ اِلَّا ﻫُﻮَ; ku anggota éta pilar لَا ﺻَﺎﻧِﻊَ اِلَّا ﻫُﻮَ; ku bagian éta anggota لَا ﻣُﺪَﺑِّﺮَ اِلَّا ﻫُﻮَ; ku perkara husus dina éta bagian لَا ﻣُﺮَﺑِّﻰَ اِلَّا ﻫُﻮَ; ku sél-sél éta perkara husus لَا ﻣُﺘَﺼَﺮِّﻑَ اِلَّا ﻫُﻮَ; ku zarah-zarah éta sél لَا ﺧَﺎﻟِﻖَ اِلَّا ﻫُﻮَ; sareng ku éter anu janten kebon éta zarah لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Ku sakumna jinis, pilar, anggota, bagian, sél, zarah sareng éter na (ku lima puluh lima basa), éta nyaksian sareng nuduhkeun wajib ayana sareng kaésaan-Na. Rincian basa-basa ieu bakal sumping. Ayeuna abdi bakal nyebatkeun sacara ringkes. Kieu: Tartib dina beungkeutan jagat raya, aturan dina lumangsungna kaayaan, ahéng dina wangun, hiasan dina gambar, hikmah anu luhur, béda sareng sarupa dina perkara, silih tulungan dina benda henteu hirup, silih rojong dina perkara anu silih jauh, hikmah umum, inayah anu lengkep, rohmat anu lega, rezeki umum, kahirupan-kahirupan, ngatur, ngarobih, ngagentos, nyusun, mungkin aya, aya saatos henteu aya, pangabutuh, lemah, maot, henteu terang, ibadah, tasbih, doa sareng seueur sipat séjén, ku basa-basa na, sakumaha nyaksian wajib aya sareng ayana Gusti Khâliq Nu Qadîm tur Qadîr sareng sipat-sipat-Na anu sampurna, ogé maca Asmaul Husna, tasbih ka Alloh, ngajelaskeun Al-Qur'an Al-Hakîm sareng ngabenerkeun wartos Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ. Urang ngalih kana rincian basa-basa tadi. Kieu: Susunan, aturan sareng kasaimbangan anu katingal dina jagat raya, ku nuduhkeun wajib ayana Gusti Khâliq anu kagungan ukuran sareng aturan dina panangan pangaturan-Na, maca kalimah ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Tartib sareng lumangsungna sacara teratur ogé ngawasa jagat raya. Dua sipat ieu, ku nyaksian kaésaan sareng yén Nu Ngatur téh Ésa, ngumumkeun hakékat ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Kudrat anu nyerat kaca langit ku panonpoé sareng béntang, sareng kudrat anu nyerat kaca lebah sareng sireum ku sél sareng zarah téh hiji; ku kituna, ku ngumumkeun pasualan nganggo ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ, éta nuduhkeun sareng nyaksian yén Gusti Khâliq Ésa. Silih ngawaler sareng silih tulungan dina benda henteu hirup sareng silih béda, sapertos méga sareng bumi, nyaéta ngawaler pangabutuh silih; sareng béntang-béntang anu kacida jauhna ti panonpoé, sapertos planét, ngandelkeun panonpoé atanapi silih rojong, ogé nyaksian yén sakumna perkara aya dina pangaturan hiji Gusti Mudabbir, sareng ngumumkeunana ku ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Sarupana karya-karya tartib langit, sapertos béntang, sareng patalian antara kembang anu silih sarupa sareng sasatoan di bumi, ku nuduhkeun yén Gusti Khâliq Ésa, ngumumkeun kasaksianana ku ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Unggal mahluk hirup ogé kénging tajalli seueur Asma sareng sipat. Contona, nalika hiji mahluk hirup ngawujud, éta kénging tajalli Asma Gusti Bâri'; nalika kawangun, tajalli sipat Gusti Mushawwir; nalika kénging dahareun, tajalli Asma Gusti Razzâq; nalika cageur tina panyakit, tajalli Asma Gusti Syâfî; sareng kitu deui seueur sipat sareng Asma anu silih rojong dina pangaruhna sareng béda dina karya-karyana. Lantaran tujuan sipat sareng Asma ieu hiji, tangtos Zat anu gaduh éta nami ogé hiji. Unggal mahluk hirup, ku kénging ieu tajalli, ngumumkeun kasaksianana yén Gusti Khâliq Ésa ku ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Patalian antara sistem panonpoé sareng panon lebah, sareng hubungan antara duanana dina sisi kaayaan, ogé ngumumkeun ku ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ dalilna yén duanana gambar hiji Gusti Naqqâsy. Daya panarik antara zarah ogé sadulur sareng daya panarik antara panonpoé sareng béntang; ku ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ, duanana némbongkeun yén dua bagian éta tulisan hiji kalam. Tartib anu katingal dina susunan sareng beungkeutan ogé hasil tina unggal zarah dina beungkeutan éta dipasang dina tempatna anu pantes. Ku kituna, tiasa masang zarah-zarah éta dina tempatna anu pantes, kalayan syarat patalian di antarana henteu ruksak, ngan husus pikeun Nu Kagungan kudrat anu tiasa nyiptakeun sakumna beungkeutan éta. Ku basa tartib dina zarah sareng kaayaan ieu, éta ngucapkeun Allohu akbar sareng maca ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Ciri pribadi sareng wangun husus hiji individu dina hiji jinis, anu ngabédakeunana tina sakumna individu, ditulis ku kalam kudrat. Ieu ogé merlukeun yén sakumna individu, contona dina umat manusa, katingal sareng diperhatoskeun ku paningal kudrat. Sabab hiji individu, dina sisi tanda pangbédana, bakal béda ti sakumna individu. Upami sakumna individu henteu aya payuneun kudrat, aya kamungkinan henteu aya béda dina wangun husus sareng tanda-tandana. Kamungkinan ieu batil. Ku kituna, Gusti Khâliq hiji individu ogé Gusti Khâliq hiji jinis. Tiasa janten Gusti Khâliq hiji jinis ogé gumantung kana tiasa janten Gusti Khâliq hiji golongan. Tungtungna perkara réngsé dina ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Anu paningalna kacida pondokna ogé nyangka yén nyanggakeun ciptaan sareng nyiptakeun ka Wâjibul Wujûd téh jauh, ahéng sareng beurat, sahingga ngingkar. Padahal, upami disanggakeun ka sabab-sabab, jauh, ahéng sareng beurat anu disangka ku aranjeunna bakal janten hakékat kalayan sababaraha kalieun langkung ageung. Sabab pikeun Wâjibul Wujûd langkung gampil. Contona, munculna sababaraha perkara ti hiji jalma langkung hampang tibatan munculna hiji perkara ti sababaraha jalma. Contona, upami nyiptakeun lebah henteu disanggakeun ka kudrat Alloh, bakal aya kasusah anu tanpa tungtung. Nanging, kaayaan sareng kasaéan anu dilaksanakeun ku anu hiji pikeun anu seueur, tiasa dilaksanakeun ku anu seueur saatos seueur kasusah. Contona, upami nyusun kaayaan anu tartib anu dipasihkeun ku hiji komandan ka seueur prajurit dipasrahkeun ka éta prajurit, aranjeunna henteu tiasa ngalaksanakeunana kalayan gampil. Hartina, sanajan dina lahirna aya jauh sareng ahéng dina nyanggakeun ka Gusti Khâliq Nu Wâhid, dina nyanggakeun ka sabab-sabab sareng anu seueur aya perkara mustahil anu runtuy sareng ngalipet. Kieu: Dina unggal zarah kedah dianggap aya sipat-sipat Wâjibul Wujûd. Sabab sampurnana gambar sareng éndahna seni merlukeun sipat-sipat éta. Dina wajib aya anu henteu nampi sekutu, ogé kedah dianggap aya sekutu anu tanpa tungtung. Unggal zarah ogé kedah janten pangawasa mutlak sareng anu dikawasa sacara mutlak pikeun sakumna zarah. Sabab aturan sareng tartib merlukeun kitu. Dina unggal zarah ogé kedah aya kasadaran anu nyakup sadayana sareng élmu anu lengkep. Sabab antara zarah aya silih rojong sareng kasaimbangan; silih rojong sareng kasaimbangan ieu ku élmu. Dina nyanggakeun perkara-perkara ka sabab-sabab aya sakitu seueur perkara mustahil. Nanging, nalika disanggakeun ka Nu Kagungan sajati, Wâjibul Wujûd, zarah-zarah éta lebet kana kaayaan kieu: Sapertos tétés-tétés cai anu kénging tajalli, gambaran sareng kilatan panonpoé, zarah-zarah éta ogé kénging tajalli, némbongan sareng kilatan anu caang tina kudrat azali. Ku idin Nu Kagungan kudrat, sareng ku élmu sareng kahoyong-Na anu tanpa tungtung, wangun sareng susunan didamel dina zarah-zarah éta. Ku kituna, hiji kilatan kudrat azali, lantaran gaduh sipat kudrat, langkung gaduh pangaruh tibatan rébuan kilatan sabab-sabab sareng pangawasa sabab-sabab. Sabab dina sabab-sabab aya mecah sareng ngabagi, nanging dina kudrat azali henteu aya. Henteu aya beban sareng usaha ogé. Sabab kudrat téh zatî pikeun Zat Gusti Shâni', sanés sipat anu datang ti luar. Lemah henteu tiasa nyusup kana kudrat-Na. Pikeun hiji kilatan kudrat, zarah sareng panonpoé téh sami. Anu ageung henteu langkung beurat sareng susah tibatan anu alit. Lantaran lahir sareng batin perkara sapertos kahirupan, wujud sareng cahya téh hérang tembus, nalika diciptakeun, pangaturan kudrat katingal di handapeun perantara sabab-sabab. Leres, upami kaayaan sareng darajat kahirupan diperhatoskeun, pangaturan kudrat katingal. Contona, hiji dahan anu ipis sareng henteu hirup janten perantara pikeun ngadamel saranggeuy anggur; cahya ngalangkungan liang alit pikeun ngagambar gambaran panonpoé dina pecahan kaca; sareng hiji korék janten perantara pikeun nyaangan hiji bumi. Dina padamelan anu sakitu agung sareng ahéngna anu dilaksanakeun di handapeun sabab-sabab basajan sapertos ieu, écés yén pangaturan kudrat katingal lir siang. Kasedih anu hasil tina kasasaran anu muncul tina ingkar, anu asalna tina nganggap jauh sareng ahéng nyanggakeun perkara ka sabab-sabab, ogé maksa sakumna akal sareng roh lumpat sareng nyalindung ka Wâjibul Wujûd. Sabab ngan ku kudrat sareng kahoyong-Na, unggal kasusah tiasa diréngsékeun sareng lawang-lawang anu katutup tiasa dibuka. Ku dzikir ka Mantenna, haté janten tengtrem. Ku kituna, salamet sareng kabébasan ngan ku nyalindung ka Alloh. ﻓَﻔِﺮُّٓﻭﺍ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ٭ اَلَا ﺑِﺬِﻛْﺮِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺗَﻄْﻤَﺌِﻦُّ ﺍﻟْﻘُﻠُﻮﺏُ Ku basa hakékat ieu, jagat raya ngucapkeun ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Sabab-sabab lahiriah ogé kacida basajanna, kawates, miskin, henteu hirup, henteu sadar sareng henteu gaduh kahoyong; bagian anu disebut hukum ogé perkara anu dianggep sareng disangka. Gambar sareng hiasan luar biasa, sareng seni anu ahéng sareng pikahélokeun dina hasil-hasilna, henteu gaduh patalian sakedik ogé sareng sabab-sabab anu henteu aya ajénna sapertos éta. Ku kituna, contona, nyanggakeun wangun sél-sél awak anu teratur sareng tartib ka tuang roti; gambar-gambar anu tanpa wates sareng tartib anu ditulis dina daya inget ka lipetan dina ceuli sareng sirah; sareng wangun hurup sareng munculna gambaran dina akal nalika nyarios sareng tafakur, ka sabab sapertos gerak létah sareng akal, téh putusan anu bodo. Hasil-hasil sapertos éta ngan merlukeun kudrat, élmu sareng kahoyong anu tanpa tungtung. Dumasar kana hakékat ieu, pasti yén anu maparin pangaruh sajati dina alam sareng wujud ngan Gusti Khâliq Nu Qadîr, anu kudrat-Na tanpa tungtung. Sabab-sabab ngan alesan, sareng perantara-perantara téh tabir. Sipat sareng pangaruh husus ogé nami sareng gelar pikeun tajalli sareng kilatan kudrat. Perkara anu disebut hukum sareng kaidah ogé ngan nami tajalli élmu, kahoyong sareng paréntah kana jinis-jinis. Leres, hukum asalna tina paréntah sareng kaidah asalna tina kahoyong. Ku basa hasil-hasilna, jagat raya ngumumkeun Gusti Khâliq Nu Sajati ku ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Gambar-gambar anu ditulis dina kaca jagat raya ku cara anu luar biasa, kalayan perhatian sareng taliti anu kacida gedéna, ogé merlukeun kudrat tanpa tungtung, boh masing-masing boh babarengan. Ku kituna, jagat raya sacara pasti nuduhkeun ayana Wâjibul Wujûd, Gusti Khâliq Nu Qadîr. Lantaran henteu aya tungtung pangaruh kudrat Gusti Khâliq éta, sacara écés Mantenna henteu peryogi sekutu. Salian ti éta, sekutu dina dirina sorangan mustahil; henteu mungkin aya sanajan hiji. Sabab pangaruh kudrat anu sampurna tanpa tungtung. Upami aya sekutu, pangaruh kudrat janten kawates; bari henteu aya tungtungna, éta janten aya tungtungna sareng diputus. Ieu mustahil tina sababaraha sisi. Ku kituna, mandiri sareng tunggal téh sipat zatî kailahian. Pikeun sekutu ogé henteu aya tempat, kalungguhan atanapi kamungkinan dina dirina sorangan. Ngeunaan ayana sekutu, henteu aya dalil, kamungkinan anu muncul tina dalil, atanapi tanda; sareng dina hiji sisi jagat raya ogé henteu aya tempat pikeun sekutu. Malah, perkara sareng sisi mana waé anu ditingali, katingal cap tauhid. Hartina, anu maparin pangaruh sajati ngan Alloh. Leres, sanajan manusa paling mulya dina jagat raya sareng panglegana pilihan di antara sabab-sabab, dina lampah pilihanana, malah dina lampah anu paling biasa sapertos tuang sareng leueut, tina saratus bagian ngan hiji bagian tiasa milik manusa. Upami manusa anu janten pangawasa sabab-sabab sakitu kabeungkeut panangan sareng henteu gaduh pangaruhna, naon anu tiasa dilakukeun ku sabab-sabab sanés anu henteu hirup? Ku basa aya sareng kaésaan anu muncul tina ieu hakékat, jagat raya maca ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Silih rojong antara Asma Alloh anu némbongan dina sakumna bagian sareng zarah jagat raya, nyaéta nembongkeun tajalli kalayan silih ngandelkeun, sareng campurna, nyaéta sapertos tujuh warna, aranjeunna silih campur sareng ngajantenkeun perkara-perkara némbongan; sapertos karya-karyana hiji, ieu nyaksian yén Zat anu gaduh éta nami ogé Wâhid tur Ahad. Ku basa kasaksian ieu, jagat raya ngumumkeun ku ngucapkeun ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Dina jagat raya ogé katingal hikmah umum anu ngalingkup sakumna bagian anu dikandungna, boh umum boh husus. Hikmah umum ieu ngandung sipat maksud, sadar, kahoyong sareng pilihan. Sipat-sipat ieu nuduhkeun wajib ayana Gusti Hakîm Mutlak. Sabab jagat raya téh anu ditindak sareng nampi lampah. Sapertos anu ditindak henteu tiasa tanpa anu ngalaksanakeun, hiji bagian henteu hirup tina anu ditindak ogé henteu tiasa janten anu ngalaksanakeun. Dina kaca jagat raya ogé mancorong inayah anu lengkep. Inayah ieu, ku sipat hikmah, paparin sareng ngéndahkeun anu dikandungna, nuduhkeun wajib ayana Gusti Khâliq Nu Karîm. Sabab maparin ni'mat sareng ihsan henteu tiasa tanpa Gusti Mun'im sareng Muhsin. Katingal ogé welas asih anu kacida legana, anu ngalingkup jagat raya sareng sakumna eusina. Welas asih ieu ngandung seueur sipat, sapertos rohmat, hikmah, inayah sareng maparin ni'mat. Sipat-sipat ieu nyaksian wajib ayana Gusti Rahmân Nu Rahîm. Sabab sipat henteu tiasa tanpa anu gaduh sipat. Aya ogé rezeki umum anu dibagikeun ka mahluk hirup sareng mahluk anu gaduh kahirupan. Sipat rezeki ieu, ku merlukeun sipat-sipat tadi, nuduhkeun ayana Gusti Razzâq Nu Rahîm. Sabab lampah henteu tiasa tanpa anu ngalaksanakeun. Aya ogé kahirupan anu sumebar dina sakumna jagat raya. Sipat kahirupan ieu ogé, ku merlukeun sipat-sipat tadi, nuduhkeun wajib ayana Gusti Khâliq Nu Hayy tur Qayyûm, Nu Muhyî sareng Mumît. Sadérék! Lima hakékat anu campur sapertos tujuh warna ieu sacara écés nuduhkeun sareng nyaksian yén pikeun jagat raya diperyogikeun Gusti Rabb, Qadîr, Alîm, Hakîm, Karîm, Rahîm, Rahmân, Razzâq, Hayy tur Qayyûm. Jagat raya ngumumkeun kasaksianana ieu ku ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Dina beungeut jagat raya ogé aya éndah anu henteu zatî anu némbongkeun éndah zatî; kaéndahan anu sedih anu némbongkeun kaéndahan anu henteu matérial; kanyaah anu jujur anu nunjuk ka kakasih sajati; sareng tarikan sareng katarik anu nunjuk ka hakékat anu narik sakumna rusiah. Ku ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ, jagat raya ngajarkeun sareng ngawartakeun yén hakékat-hakékat ieu nyaksian yén pikeun jagat raya diperyogikeun sareng wajib aya Gusti Rabb, Wâjibul Wujûd. Aya ogé pangaturan dina perkara-perkara husus tina sakumna jinis. Pangaturan ieu pikeun padamelan anu mangpaat sareng kasaéan. Aya silih ganti sareng parobahan dina tatangkalan sareng sasatoan; ieu ogé pikeun seueur mangpaat. Dina bumi aya parobahan dina sisi wengi sareng siang; ieu ogé pikeun tujuan anu ageung-ageung. Dina sisi kagiatan, hakékat-hakékat anu muncul sapertos tujuh warna ieu, dibarengan ku aturan sareng tartib anu ngawasa jagat raya, sacara écés nuduhkeun wajib ayana Gusti Khâliq anu kagungan sakumna sipat sampurna, sapertos ngatur kalayan hikmah, kagungan kudrat sareng ngalaksanakeun kalayan pilihan. Jagat raya nepikeun ieu dalil ku ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ. Hudûts anu ngalingkup sakumna jinis, bagian sareng zarah anu dikandung ku jagat raya ogé merlukeun Gusti Nu Ngawujudkeun sareng Nu Nyiptakeun. Jagat raya sareng sakumna bagianana, sanajan gaduh kamampuan, kamungkinan sareng kasempetan pikeun wangun sareng kaayaan anu tanpa tungtung, parantos lebet kana wangun ayeuna ieu; tangtos ieu ku pilihan, kahoyong sareng pamilihan Gusti Khâliq, Wâjibul Wujûd. Ngalaksanakeun sareng nyumponan padamelan sareng pangabutuh anu diperyogikeun jinis-jinis sareng bagian-bagian jagat raya, anu kacida peryogina, dina waktos anu pantes ﻣِﻦْ ﺣَﻴْﺚُ لَا ﻳَﺤْﺘَﺴِﺐُ, ogé nuduhkeun wajib ayana Gusti Razzâq Nu Karîm. Jagat raya ogé aya dina pangabutuh anu kacida gedéna, boh umum boh husus, boh matérial boh maknawi. Éta henteu mampuh ngalaksanakeun perkara sareng padamelan anu diperyogikeun pikeun aya sareng tetepna. Paménta sapertos ieu disumponan tanpa kasadaranana, tangtos ku Gusti Shâni' Nu Hakîm, anu Rahmân tur Rahîm sareng Wâjibul Wujûd. Dina alam sareng wujud ogé aya darajat mungkin aya, seueur sareng nampi lampah. Darajat mungkin aya nyanghareup ka darajat wajib aya sareng merlukeun éta. Darajat seueur nyanghareup ka darajat kaésaan sareng mikabutuh éta. Darajat nampi lampah gumantung kana darajat ngalaksanakeun. Silih merlukeun antara darajat ieu sacara pasti mikabutuh sareng merlukeun Gusti Khâliq anu wajib aya, Wâhid sareng salawasna ngalaksanakeun. Urang ogé ningali yén perkara naon waé dina jagat raya henteu eureun gerak sateuacan dugi ka wates sampurnana. Nalika ngahontal sampurnana, éta ngantunkeun gerak sareng cicing dina henteu gerak. Tina ieu kahartos yén wujud mikahayang sampurna, sareng sampurna merlukeun tetep. Ku kituna, ayana wujud ku sampurna; sampurnana sampurna ogé ku terus tetep. Jadi, aya Gusti anu wajib aya tur langgeng salawasna, Nu Sampurna Mutlak, anu sakumna kasampurnaan perkara anu mungkin aya téh masing-masing kalangkang tajalli cahya kasampurnaan-Na. Ku kituna, Alloh Sampurna Mutlak dina Zat, sipat sareng lampah-Na. Batin unggal perkara ogé langkung lemes sareng langkung hérang tibatan lahirna. Ieu nuduhkeun yén Gusti Shâni' henteu aya di luar sareng jauh tina perkara éta. Lantaran aturan sareng kasaimbangan perkara éta sareng perkara séjén dijamin ku Gusti Shâni', ieu ogé merlukeun yén Gusti Shâni' henteu aya di jero perkara éta. Ku kituna, upami diri hiji karya ciptaan ditingali, élmu sareng hikmah Gusti Shâni' katingal. Upami ditingali babarengan sareng anu sanés, katingal yén Gusti Shâni' kagungan pangdangu sareng paningal anu ngungkulan sadayana. Tina ieu hakékat kahartos: Gusti Nu Ngadamel sakumna alam henteu aya di jero alam, ogé henteu aya di luar alam. Sapertos ku élmu sareng kudrat-Na Mantenna aya dina unggal perkara, Mantenna ogé aya di luhur unggal perkara. Sakumaha ningali hiji perkara, Mantenna ogé ningali sakumna perkara babarengan. Hakékat-hakékat ieu sababaraha ayat anu caang, anu campur sapertos warna katumbiri. Jagat raya nuduhkeun sareng nyaksian wajib ayana sareng kaésaan Gusti Khâliq anu kagungan sakumna sipat sampurna. Leres, jagat raya téh kalangkang cahya Gusti Khâliq éta, tajalli Asma-Na sareng karya lampah-Na. Sadérék! Ku dalil ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ anu diucapkeun ku basa hakékat-hakékat tadi, jagat raya ngabuktikeun لَا ﺣَﻮْﻝَ وَلَا ﻗُﻮَّﺓَ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ. Hakékat ﻓَﺎﻋْﻠَﻢْ ﺍَﻧَّﻪُ لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ogé merlukeun ﻣُﺤَﻤَّﺪٌ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ. Sapertos ﻣُﺤَﻤَّﺪٌ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ngandung lima rukun iman, éta ogé tempat némbongan sareng eunteung sipat rububiyah. Kusabab rusiah ieu, ﻣُﺤَﻤَّﺪٌ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ janten pasangan sareng saimbang sareng لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ dina ukuran sareng timbangan iman. Lantaran kanabian nyanghareup ka sipat rububiyah sareng janten tempat némbonganana, éta nyakup sacara umum. Kawalian sabalikna husus sareng juz'i. Patalian di antarana sapertos patalian antara ﺭَﺏُّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ sareng ﺭَﺑّ۪ﻰ, anu dina hiji panyanggakeunana umum sareng dina anu sanés husus. Atanapi sapertos patalian antara mi'raj ti bumi ka arsy sareng mi'raj dina sujud, atanapi antara arsy sareng haté. Sadérék! Dalil-dalil anu urang sebatkeun pikeun anu dipilari anu luhur ieu téh bunderan anu ngalingkup éta anu dipilari. Wajib aya sareng kaésaan anu dipilari téh di puseur bunderan éta. Masing-masing dalil anu ngawangun bunderan ngulurkeun ramona sareng masihan tanda yén anu dipilari téh hak sareng leres. Di antara dalil-dalil anu lemah aya silih rojong. Hartina, ku silih ngabenerkeun sareng nguatkeun, kalemahan dalil anu lemah sirna. Sanajan henteu sirna, éta henteu kaleungitan ajénna. Sanajan kaleungitan ajénna, éta henteu nyababkeun bunderan ruksak; ngan bunderanana janten alit. Nanging, nungtut sareng milarian tina unggal individu kuat sareng écésna anu dipilari anu hasil tina kumpulan sakumna dalil, téh tanda panyakit akal sareng heureutna pikiran, sareng nyayagikeun dasar pikeun nampik sareng ngingkar anu dipilari. Ku kituna, nalika hiji dalil ditingali sareng sangkaan muncul lantaran lemahna, ku kakuatan anu disaring tina dalil-dalil séjén, henteu nyésakeun kalemahan di tengah sareng sangkaan ogé paburencay. Salian ti éta, sababaraha dalil sapertos cai, sabagian sapertos hawa sareng sabagian sapertos cahya. Ku kituna, dalil-dalil sapertos ieu kedah dipilari sareng dicepeng ku pamikiran anu kacida lemes, taliti sareng ipisna, supados henteu tumpah, pareum atanapi ngapung.

Pangajén

(Ieu pangajén ti jalmi utama anu dipihormat, pupuhu luhur Meclis-i Mesahif ve Tetkik-i Müellefat-ı Şer'iye, Şeyh Safvet Efendi.) Sadaya puji kanggo Alloh, sareng salawat sareng salam kanggo Kangjeng Nabi urang anu Al-Qur'an diturunkeun ka anjeunna, sareng kanggo kulawarga sareng sahabatna anu nguatkeun sareng ngadegkeun gedong agama! Risalah anu namina "Tevhid Denizinden Bir Katre" parantos némbongan dina paningal abdi. Abdi henteu ningali béda antara sagara éta sareng tétés ieu. Sabab tétés éta dina hakékatna asalna tina éta sagara sareng ngalir kana sagara éta. Sukur tanpa wates ka Alloh lantaran usaha allamah Bedîüzzaman Said Nursî, sadérék urang dina leueut cai ku dampal panangan tina sagara tauhid sareng nyeuseup susu tina pinareup Islam!

Abdi anu fakir, lebu dina dampal suku ulama,

Safvet

(mugi rohmat Alloh pikeun anjeunna)