LEM'A KADUA BELAS
Sadérék! Sapertos kahirupan dalil pikeun ahadiyah Gusti Khâliq, maot ogé dalil yén Mantenna tetep aya sareng langgeng. Leres, sapertos gelembung dina walungan anu ngalir sareng laut anu ngagelombang, ogé perkara hérang tembus séjén di bumi, nyaksian yén panonpoé aya ku némbongkeun cahya sareng gambar panonpoé; saatos perkara hérang sapertos gelembung éta paéh sareng pareum, anu sarupa sareng aranjeunna datang sareng angkat ngagentos aranjeunna sacara runtuy. Lantaran éta ogé némbongkeun cahya sareng gambar panonpoé, aranjeunna nyaksian yén panonpoé tetep aya, sareng yén sakumna sorot, tajalli sareng gambar éta téh karya hiji panonpoé. Perkara hérang éta, ku ayana, nuduhkeun yén panonpoé aya; sareng ku sirna sareng maotna, nuduhkeun yén panonpoé tetep aya. Kitu ogé, anu aya, ku wujudna, nyaksian wajib ayana Wâjibul Wujûd; sareng ku maot sareng sirnana, anu sarupa anu ngagentos aranjeunna dina runtuyan anu terus diperbarui nyaksian wahidiyah Gusti Shâni' anu azali sareng langgeng. Leres, nalika wengi sareng siang silih ganti, opat usum robih, sareng unsur-unsur silih ganti, dina wujud-wujud anu éndah sareng karya-karya ciptaan anu lemes ieu lumangsung terus tukeur, giliran sareng masrahkeun. Ieu dalil pasti anu ku kasaksian anu pasti nyaksian ayana, langgeng sareng kaésaan Gusti Nu Kagungan Kaéndahan, anu langgeng, luhur sareng salawasna nembongkeun tajalli. Dina parobahan taunan ogé, hasil-hasil sareng sabab-sababna maot sareng sirna babarengan, teras duanana dibalikeun babarengan. Ieu, salian nuduhkeun yén sabab-sabab, sapertos hasil-hasilna, ogé karya sareng mahluk anu lemah, nyaksian yén karya ciptaan sareng wujud-wujud ieu téh seni hiji Zat Nu Wâhid anu terus diperbarui.
LEM'A KATILU BELAS
Sadérék! Ti zarah dugi ka planét, sareng ti gambar dugi ka panonpoé, unggal perkara ngumumkeun wajib ayana Gusti Shâni' ku basa kaayaan "lemah sareng peryogi" anu tetep dina diri sareng hakékatna. Salian lemahna, unggal perkara ogé nuduhkeun kaésaan Gusti Shâni' ku tugas-tugas ahéng sareng penting anu dipikulna, supados tartib umum henteu ruksak. Ku kituna, sakumaha dina unggal perkara aya dua saksi yén Gusti Shâni' wajib aya sareng Wâhid, dina unggal mahluk hirup ogé aya dua tanda yén Gusti Khâliq Ahad sareng Shamad. {(): Pépéling: Ku limpahan Al-Qur'an, abdi parantos ngartos yén unggal bagian jagat raya ngumumkeun Gusti Nu Wâhid tur Ahad sareng Wâjibul Wujûd ku lima puluh lima basa; ieu parantos abdi terangkeun sacara ringkes dina karya abdi anu namina Katre. Anu mikahayang tiasa ningali ka dinya.}
LEM'A KAOPAT BELAS
Sadérék! Sapertos wujud-wujud nyaksian wajib ayana sareng kaésaan Alloh, aranjeunna ogé nuduhkeun sakumna sipat-Na anu jalali, jamali sareng kamali. Ku kituna, aranjeunna ngumumkeun yén henteu aya kakurangan sareng cacad dina Zat Gusti Khâliq, ogé henteu aya kakurangan sareng cacad dina syuunat, sipat, Asma sareng lampah-Na. Sabab sampurnana karya, ku nyaksian langsung, nuduhkeun sampurnana lampah; sampurnana lampah, ku écésna, nuduhkeun sampurnana nami; sampurnana nami, ku pasti, nuduhkeun sampurnana sipat; sampurnana sipat, ku intuisi anu yakin, nuduhkeun sampurnana syuunat. Sampurnana sya'n, kalayan haqqul yaqin, némbongkeun sampurnana zat. Ku kituna, sampurnana gambar sareng hiasan hiji gedong sareng karaton nuduhkeun sampurnana lampah juru ngadamel sareng arsiték, anu katingal dina gambar sareng di handapeun hiasan éta. Sampurnana lampah ogé némbongkeun sampurnana nami sareng gelar anu dianggo ku juru ngadamel éta. Sampurnana nami nuduhkeun sampurnana sipat. Sampurnana sipat nétélakeun sampurnana syuunat. Sampurnana syuunat ogé nuduhkeun sampurnana diri anu ngagambar éta. Kitu ogé, sampurnana karya-karya anu katingal dina jagat raya, ku paningal anu intuitif, nuduhkeun sampurnana lampah; sampurnana lampah nuduhkeun sampurnana Asma Nu Ngalaksanakeun; sampurnana Asma nuduhkeun sampurnana sipat; sampurnana sipat nuduhkeun sampurnana syuunat Zat; sareng sampurnana syuunat nuduhkeun sampurnana Zat Dzul-Jalâl.
REŞHALAR
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ
PÉPÉLING
Dalil sareng bukti anu ngawanohkeun sareng ngumumkeun Gusti Khâliq alam ka urang henteu tiasa diitung sareng teu kaitung. Anu panggedéna tina éta dalil aya tilu: Kahiji: Kitab agung jagat raya ieu, anu sababaraha ayatna anjeun parantos ningali sareng ngadangu. Kadua: Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, anu janten ayat pangagungna kitab ieu, segel kumpulan kanabian, sareng konci harta anu nyumput. Katilu: Al-Qur'an, anu janten tafsir kitab alam sareng hujjah Alloh ka mahluk. Ayeuna, saatos ngawanohkeun dalil kadua dina sababaraha tétés, urang bakal ngadangukeun cariosanana.
TÉTÉS KAHIJI
Sadérék! Minangka waleran patarosan, "Saha Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, anu ngawanohkeun Gusti Khâliq urang, gaduh pribadi maknawi anu kacida agungna, sareng ku urang disebut dalil anu nyarios?", urang nyebatkeun: Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ téh hiji jalmi anu, lantaran agungna batinna, beungeut bumi janten Mescid-i Aksa anjeunna. Mekke-i Mükerreme janten mihrabna, Medine-i Münevvere janten mimbar kautamaan sareng kasampurnaanana. Anjeunna imam anu pamungkas sareng pangluhurna pikeun jamaah mukmin, sareng juru hutbah anu kasohor pikeun umat manusa; anjeunna ngajelaskeun kaidah-kaidah kabagjaan. Anjeunna pangaping sakumna nabi, ngabersihan sareng ngabenerkeun aranjeunna, sabab agamana nyakup dasar-dasar sakumna agama. Anjeunna ogé pangaping sakumna wali. Ku panonpoé karosulanana, anjeunna ngaping sareng nyaangan aranjeunna. Anjeunna ﷺ téh kutub sareng titik puseur anu sakumna nabi sareng jalma pilihan, jalma soléh sareng jalma jujur dina bunderan dzikirna sapuk kana kalimahna sareng nyarios ku cariosanana. Anjeunna ogé hiji tangkal cahya, anu urat sareng akarna téh dasar-dasar samawi para nabi, sareng dahan sareng rantingna téh makrifat ilham para wali. Ku kituna, pernyataan naon waé anu ditepikeunana, sakumna nabi kalayan ngandelkeun mukjizatna, sareng sakumna wali kalayan ngandelkeun karomahna, parantos nyaksian pikeun anjeunna. Leres, aya segel sareng cap sakumna jalmi anu sampurna, anu nétélakeun yén aranjeunna ngabenerkeun sakumna pernyataanana. Di antarana, salah sahiji pernyataan anjeunna ﷺ nyaéta "Tauhid". Anu nétélakeun sareng ngébréhkeun pernyataan ieu nyaéta kalimah anu mubarak لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ. Sakumna manusa anu parantos aya sareng anu bakal aya, anu lebet kana bunderan agama sareng dzikirna, parantos ngajantenkeun kalimah suci éta rukun iman sareng bacaan anu dibiasakeun ku létah. Hartina, aranjeunna parantos yakin, tengtrem haté sareng ngaku yén éta pernyataan téh hak sareng hakékat. Ku kituna, ku cara anu nyakup waktos sareng tempat, kalimah anu mubarak éta muter sareng ngurilingan sacara samawi, sapertos para Mevlevî, dina sungut jalma-jalma anu béda-béda sipat jalan, jalan sareng adatna. Ku kituna, henteu aya anggapan kaliru anu gaduh hak ngulurkeun panangan bantahan kana hiji pernyataan anu leres sareng hakna parantos pasti ku pangakuan saksi anu teu aya tungtungna!
TÉTÉS KADUA
Sadérék! Dalil anu caang anu ngabuktikeun tauhid sareng nungtun umat manusa éta dilengkepan kanabian sareng kawalian: hiji di katuhuna sareng hiji di kéncana; hiji mutawatir sareng hiji deui disapukan ku sadayana. Dina waktos anu sami, anjeunna ogé dibenerkeun ku isyarat kaayaan luar biasa anu muncul ti dirina sateuacan kanabian, anu disebut irhasat; ku wartos gumbira kitab-kitab samawi; sareng ku sababaraha wartos gumbira anu dipasihkeun tina alam gaib, anu disebut hevatif. Anjeunna ﷺ ogé jalmi anu dibenerkeun ku dalil sareng kasaksian mukjizat-mukjizat anu muncul tina dalil anu caang éta: bulan meulah, cai mancur tina ramo-ramona, tatangkalan ngajawab panggerona, hujan turun saatos doana, seueur jalma tuang sareng wareg tina tuangeun anu sakedik pisan, sareng ajag, kijang, onta, batu sareng sajabana nyarios. Syariatna, anu tiasa ngajamin sareng cekap pikeun kabagjaan dunya sareng aherat, ogé cekap pikeun ngabenerkeun sareng ngabuktikeun kanabianana. Dina pangajaran tadi urang parantos ningali sababaraha sorot tina panonpoé syariatna. Henteu peryogi diulang deui anu bakal manjangkeun cariosan.
TÉTÉS KATILU
Sadérék! Sapertos anjeunna ﷺ dibenerkeun ku dalil-dalil luar anu disebut dalil afaqi, anjeunna ogé dibenerkeun ku dalil sareng tanda anu tetep dina diri sareng pribadina, anu disebut dalil anfusi. Sabab anjeunna sapertos panonpoé, némbongkeun dirina ku nyaangan dirina ku dirina sorangan. Contona, sakumna alam nyaksian yén sakumna ahlak anu pinuji dina tingkat pangluhurna parantos ngahiji dina dirina. Aya kasapukan ogé yén anjeunna gaduh pribadi maknawi anu nyakup sipat sareng kabiasaan anu pangbersihna sareng ahlak anu pangluhurna. Anjeunna ogé dibenerkeun ku iman anu kuat anu dipibandana, kalayan kasaksian zuhud, takwa sareng ubudiyahna dina darajat pangluhurna. Kitu ogé, numutkeun kasaksian riwayat hirup Kangjeng Nabi, darajat kapastianana, daria sareng teguhna anu sampurna, sareng kuatna kayakinan dina sakumna padamelan sareng gerakna, téh dalil-dalil pasti anu ngabenerkeun yén anjeunna nyepeng hak sareng ngaléngkah dina hakékat. Leres, héjona daun, seger sareng éndahna kembang, sareng segerna buah téh saksi anu jujur yén tangkal hirup, gaduh kahirupan sareng masih hirup.
TÉTÉS KAOPAT
Sadérék! Panjangna waktos sareng jauhna tempat gaduh pangaruh anu seueur dina nimbang ku akal. Nanging, kalayan tumut kana kaidah ﻟَﻴْﺲَ ﺍﻟْﺨَﺒَﺮُ ﻛَﺎﻟْﻌَﻴَﺎﻥِ, urang kedah kaluar tina hayalan jaman sareng lingkungan ieu, ngalangkungan waktos sareng tempat dina hayalan, angkat ka Ceziretü'l-Arab, sareng ningali langsung jalmi anu luhur éta, anu parantos naék kana mimbar kabagjaanna anu caang sareng luhur di Medine-i Münevvere sareng masihan pituduh ka umat manusa; urang kedah ngadangukeun cariosanana. Urang parantos angkat ka dinya dina hayalan. Tingali, Pangaping Umum sareng Juru Hutbah Suci éta, anu ngahijikeun éndahna rupina sareng éndahna budi ku cara anu luar biasa, nyepeng kitab anu pinuh permata sareng ungkarana mukjizat, teras macakeun ka sakumna manusa hutbah azali anu diturunkeun tina Malaul A'la. Anjeunna ogé ngajantenkeun sakumna putra-putri Adam, jin sareng anu aya ngadangukeunana. Leres, anjeunna ngawartakeun hiji perkara anu kacida agungna. Anjeunna muka teka-teki anu ahéng ngeunaan nyiptakeun alam. Anjeunna muka rusiah ngeunaan hikmah jagat raya. Anjeunna ngajawab tilu patarosan anu diajukeun ku filsafat sareng élmu hikmah ka umat manusa, anu ngantepkeun akal lemah sareng héran: "Saha aranjeun? Ti mana aranjeun sumping? Ka mana aranjeun angkat?"
TÉTÉS KALIMA
Sadérék! Tingali kumaha jalmi anu caang ieu ﷺ, pangaping iman, Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ, ku cahya hakékat anu dipedar sareng pancaran hak, parantos ngarobih wengi umat manusa janten siang sareng usum tirisna janten usum semi. Ku parobahan anu dilaksanakeunana dina alam, anjeunna parantos ngarobih wangun alam janten wangun anu caang. Leres, upami jagat raya henteu ditingali nganggo kaca panon anu caang ti anjeunna, jagat raya bakal katingal dina duka umum. Sakumna anu aya bakal silih asing sareng silih musuhan. Benda-benda henteu hirup bakal némbongkeun wangun masing-masing mayit. Sasatoan sareng manusa, sapertos budak yatim, bakal ngajerit kusabab sieun sirna sareng paturay. Jagat raya, kalayan gerak, rupa-rupa, parobahan sareng gambar-gambarna, bakal ditingali minangka kaulinan anu gumantung kana kabeneran wungkul. Hususna manusa bakal janten langkung handap, hina sareng teu diajénan tibatan sasatoan. Upami jagat raya henteu ditingali ku paningal iman anu diajarkeun ku anjeunna, jagat raya bakal katingal ku wangun anu sakitu pikasieuneun sareng poékna. Nanging, upami ditingali ku panon pangaping anu sampurna éta sareng kaca panon iman, unggal sisi bakal némbongkeun rupina kalayan caang, mancorong, hirup, gaduh kahirupan, pikaresepeun sareng dipikaasih. Leres, ku cahya iman, jagat raya kaluar tina janten tempat duka umum sareng janten masjid dzikir sareng sukur. Anu aya anu dianggap silih musuhan janten rerencangan sareng sadulur. Benda-benda henteu hirup anu némbongkeun wangun mayit sareng anu maot, robih janten masing-masing mahluk hirup anu akrab sareng pagawé anu tumut, anu ku basa kaayaanana ngucapkeun ayat-ayat Gusti Khâliqna. Manusa anu katingal nangis, ngangluh sareng dina papakéan budak yatim, nganggo sipat anu dzikir dina ibadahna sareng anu sukur ka Gusti Khâliqna. Gerak, rupa-rupa, parobahan sareng gambar-gambar jagat raya ogé salamet tina sia-sia. Éta robih janten serat-serat Gusti Rabb, kaca-kaca ayat panyiptaan, sareng eunteung-eunteung Asma Alloh. Cindekna: Ku cahya iman, alam maju sakitu luhurna dugi kénging nami "kitab hikmah Gusti Nu Shamad". Manusa kaluar tina barisan sasatoan anu hina, miskin sareng lemah; ku kakuatan kalemahanana, kudrat henteu mampuhna, wibawa ubudiyahna, sorot haténa, sareng kaagungan iman akalna, anjeunna naék kana puncak khilafah sareng kakawasaan. Malah, lemah, peryogi, pangabutuh sareng akal, anu sateuacanna janten sabab muragna, janten sabab naék sareng majuna. Jaman baheula anu katingal sapertos kuburan agung anu poék, mimiti katingal mancorong sareng caang ku cahya para nabi sareng wali. Mangsa payun anu sapertos wengi anu poék dicaangan ku pancaran Al-Qur'an; éta janten wangun kebon-kebon sawarga. Ku kituna, upami jalmi anu caang éta henteu aya, jagat raya, manusa sareng sagalana bakal kawas teu aya; moal gaduh ajén sareng moal aya pentingna. Ku kituna, pikeun jagat raya anu sakitu ahéng, pikahélokeun sareng éndahna, diperyogikeun pangaping luar biasa anu ngawanohkeun sareng ngatur tatakrama sapertos ieu. Hadis qudsi لَوْلَاكَ لَوْلَاكَ ﻟَﻤَﺎ ﺧَﻠَﻘْﺖُ الْاَفْلَاكَ, anu hartina "Upami anjeunna ﷺ henteu aya, jagat raya ogé moal aya," nyaangan ieu hakékat.
TÉTÉS KAGENEP
Sadérék! Jalmi anu macakeun hutbah azali éta téh panonpoé hirup anu muka kasampurnaan jagat raya. Anjeunna ngawartakeun sareng masihan wartos gumbira kabagjaan langgeng. Anjeunna parantos muka sareng ngumumkeun rohmat anu teu aya tungtungna. Anjeunna ngumumkeun kaéndahan karajaan rububiyah sareng muka harta nyumput Asma Alloh. Leres, anjeunna ﷺ, tina sisi tugasna, téh dalil hak, cahya hakékat, panonpoé hidayah sareng jalan pikeun kabagjaan. Tina sisi pribadi sareng jati dirina, anjeunna conto kanyaah Gusti Rahmân, gambaran rohmat Gusti Rabb, kamulyaan hakékat manusa, sareng buah anu pangajénna sareng kacida mahalna dina tangkal panyiptaan. Agama anu ditepikeunana ogé parantos ngalingkup wétan sareng kulon kalayan gancang anu luar biasa; sapikalima umat manusa parantos nampi. Naha dina pernyataan jalmi sapertos ieu aya kamungkinan pikeun debat sareng bantahan nafsu sareng sétan?
TÉTÉS KATUJUH
Sadérék! Anu ngagerakkeun anjeunna sareng ngajantenkeun anjeunna ngalaksanakeun parobahan-parobahan éta téh ngan hiji kakuatan anu suci. Leres, tingali hususna parobahan sareng padamelan anu dilaksanakeunana di Ceziretü'l-Arap! Dina gurun sareng padang pasir éta cicing seueur kaum anu liar, kacida fanatikna dina ngajaga adat, kacida wangkelangna dina sipat kasukuan, sareng teu aya bandingna dina haté anu teuas sareng henteu welas asih. Malah, nalika ngubur putri-putrina hirup-hirup sareng maéhanana, aranjeunna henteu ngarasa sedih. Dina waktos anu pondok, jalmi anu caang éta ngaleungitkeun ahlak goréng kaum-kaum éta sareng ngagentosna ku ahlak anu mulya. Malah, ku cahya iman anu diajarkeun ku pangaping éta ﷺ, jalma-jalma liar éta janten guru pikeun manusa dina alam manusa, sareng janten guru pikeun jalma anu boga adab dina dunya peradaban. Kakawasaan anjeunna ﷺ anu sakitu lega sareng agungna sanés ngan kakawasaan lahiriah. Aya kakawasaan batinna di tempat anu langkung lega sareng langkung jero, anu parantos narik sareng ngadeukeutkeun sakumna haté sareng akal ka dirina. Anjeunna parantos ngajantenkeun sakumna roh sareng nafsu tunduk, sahingga janten, sareng terus janten, kakasih pikeun haté, guru sareng anu nyaangan pikeun akal, pangaping pikeun nafsu, sareng sultan pikeun roh.
TÉTÉS KADALAPAN
Sadérék! Anjeun terang yén ngaleungitkeun hiji kabiasaan alit sapertos ngaroko ti jalma anu kecanduan téh kacida susahna. Malah, hiji pangawasa agung kalayan tekad anu agung mendakan kasusah anu ageung nalika ngaleungitkeun hiji kabiasaan dina hiji kaum alit. Nanging, jalmi anu caang ieu, ku kakuatan anu sakedik sareng dina waktos anu pondok, parantos ngaleungitkeun seueur kabiasaan ti seueur kaum anu kasukuan sareng wangkelang, sareng ngeusian tempatna ku ahlak sareng adat anu luhur sareng bersih. Leres, kaayaan Hazrat Ömer İbnü'l-Hattab radıyallahu teâlâ anh sateuacan sareng saatos Islam téh conto anu éndah pikeun pasualan ieu. Aya rébuan perkara luar biasa sapertos ieu dina padamelan dasarna. Urang nyebat padamelan anjeunna dina waktos éta luar biasa. Naha upami ratusan filosof jaman ieu angkat dina waktos éta ka jazirah anu pinuh ku jalma liar, sareng damel lami pisan pikeun ngabenerkeun aranjeunna, dina lima puluh taun aranjeunna tiasa hasil sabanding sareng hasil pangaping éta dina sataun? Hâsyâ!
TÉTÉS KASALAPAN
Sadérék! Jalma anu waras akalna henteu tiasa ngabohong dina perkara anu didebatkeun. Sabab anjeunna sieun engké bohongna kabuka sareng anjeunna janten isin. Upami hiji jalma ngabohong, anjeunna ogé henteu tiasa nyarios kalayan teu paduli sareng sakahayang. Anjeunna ogé henteu tiasa ngamimitian nyarios sacara bébas sareng sumanget. Sanajan éta ngan perkara biasa, dina jamaah alit, ku jalma alit anu gaduh tugas alit. Naha jalma anu ditugaskeun ku tugas agung, dina perkara anu kacida gedéna, gaduh kamulyaan sareng ajén diri anu kacida agungna, dina jamaah anu kacida gedéna, di payuneun musuh anu kacida kerasna, tiasa ngabohong sareng nyarios sabalikna hakékat dina pernyataan anu ditepikeunana? Jalmi anu caang éta macakeun hutbah azali ku cara kitu: henteu aya ragu sareng isin, henteu aya kasieun sareng susah haté... Kalayan haté bersih anu tulus sareng daria anu ihlas, anjeunna nyebat akal musuhna teu aya ajénna, ngahina nafsuna sareng ngarempak kareueusna, dugi keuna ka sipat anu peka dina diri aranjeunna. Naha dina pernyataan sapertos ieu, dina kalungguhan sapertos ieu, ti jalmi sapertos ieu, aya kamungkinan panipuan sakitu alitna sakumaha zarah campur kana pasualan ieu? Hâsyâ ﺍِﻥْ ﻫُﻮَ اِلَّا ﻭَﺣْﻰٌ ﻳُﻮﺣٰﻰ Leres, hak henteu peryogi tipu daya. Dina ngucapkeun hak, henteu aya kamungkinan tipu daya sareng ngabobodo. Paningal anu ningali hakékat henteu ngabobodo jalma, henteu nyarios sabalikna hakékat, sareng ngabédakeun hayalan sareng hakékat; moal aya pacampur antara duanana.
TÉTÉS KASAPULUH
Sadérék! Pangaping éta nyarios ngeunaan hakékat-hakékat anu kacida pikasieuneunna pikeun ngingetan umat manusa ku kasieun. Anjeunna ogé ngawartakeun pasualan anu narik haté sareng ngadeukeutkeun akal pikeun masihan wartos gumbira ka manusa. Hé! Dina manusa aya sumanget sareng rasa panasaran anu sakitu gedéna pikeun muka hakékat sareng perkara anu ahéng, dugi aranjeunna ngorbankeun nyawa sareng harta pikeun muka hiji hakékat anu ahéng. Naha aranjeunna henteu masihan pangajén kana hakékat anu dibuka sareng diwartakeun ku anjeunna ﷺ? Padahal, sakumna anu nyaksian langsung sareng para ahli, sapertos nabi, wali sareng siddiqin, parantos sareng tetep sapuk ngabenerkeun anjeunna. Anjeunna ﷺ nyarios ngeunaan syuun hiji Gusti Sultan, anu bulan dina karajaan-Na lir hiji laleur. Salian nyarios ngeunaan perkara luar biasa anu ahéng, anjeunna ogé ngawartakeun ledakan sareng parobahan anu kacida pikasieuneunna. Tingali! Perhatoskeun ayat-ayat sapertos ﺍِﺫَﺍ ﺍﻟﺸَّﻤْﺲُ ﻛُﻮِّﺭَﺕْ ٭ ﺍِﺫَﺍ ﺍﻟﺴَّﻤَٓﺎﺀُ ﺍﻧْﻔَﻄَﺮَﺕْ ٭ ﺍِﺫَﺍ ﺯُﻟْﺰِﻟَﺖِ الْاَرْضُ ﺯِﻟْﺰَﺍﻟَﻬَﺎ anu dibaca ku anjeunna dina hutbah azali éta! Anjeunna ngawartakeun mangsa payun pikeun manusa, anu mangsa payun dunya dibandingkeun sareng éta lir hiji tétés. Anjeunna masihan wartos gumbira kabagjaan anu, dibandingkeun sareng éta, kabagjaan dunya lir impian. Leres, di handapeun tabir jagat raya ieu aya seueur perkara ahéng anu ngantosan urang. Urang ogé ngantosan éta. Ku kituna, diperyogikeun hiji manusa anu luar biasa pikeun ningali éta perkara ahéng sareng nyarioskeun kaayaanana ka urang; supados anjeunna ningali éta perkara luar biasa anu ahéng sareng nyarioskeun ka urang sapertos anu ditingalina. Anjeunna ogé nyarios ngeunaan perkara anu dipénta ku Gusti Khâliq urang ti urang, sareng ngawartakeun seueur hakékat sareng pasualan anu urang henteu tiasa nyingkahan. Ah, naha kalolobaan jalma meureumkeun panon tina perkara anu leres sapertos ieu, sareng nutup ceuli tina hakékat?
TÉTÉS KASABELAS
Sadérék! Jalmi anu caang ﷺ, anu macakeun hutbah azali dina mimbar luhur ieu, anu pribadi maknawina katingal ku urang sareng syuunatna anu luhur kasohor di alam, téh dalil anu jujur sareng nyarios pikeun kaésaan Alloh, dalil anu leres yén tauhid téh hakékat, sareng dalil anu pasti sareng bukti anu écés pikeun ngawujudna kabagjaan langgeng. Ku ngagero manusa kana hidayah, anjeunna ogé janten sabab ngawujudna kabagjaan langgeng sareng sabab ngahontal éta. Ku doa sareng ubudiyahna, anjeunna ogé janten jalan pikeun aya sareng diciptakeunna éta kabagjaan. Leres, tingali! Anjeunna imam pikeun umat manusa. Masjidna sanés ngan Ceziretü'l-Arap, nanging sakumna bumi. Jamaahna ogé sanés ngan manusa dina waktos éta. Malah, ti waktos Adam dugi ka kiamat, jalma-jalma unggal abad janten hiji saf; saf sakumna abad di tukangeun anjeunna nyebat "Amin" kana doana. Hususna, dina jamaah agung éta, anjeunna ngadoa pikeun hiji pangabutuh anu kacida keras sareng agungna anu nyakup sakumna mahluk hirup. Henteu ngan jamaah éta, malah bumi, langit sareng sakumna anu aya nyebat "Amin" kana doana. Hartina, "Hé Gusti Rabb abdi sadayana! Mugi tampi doana. Abdi sadayana ogé ngadoa ku doa éta. Abdi sadayana ogé nyuhunkeun anu dipénta ku anjeunna." Hususna dina solat anu diimamanana di payuneun jamaah agung éta, anjeunna nyuhunkeun sareng ngadoa kalayan tazarru, ngarendahkeun diri, kasono sareng sedih anu sakitu gedéna, dugi jagat raya ogé gugah sareng milu dina doana. Leres, anjeunna nyuhunkeun hiji tujuan anu, upami henteu ngawujud, henteu ngan mahluk, malah alam ogé bakal henteu aya ajénna sareng murag ka asfala sâfilîn. Sabab ku anu dipénta ku anjeunna, anu aya ngahontal kasampurnaan anu luhur. Naha ka saha anjeunna nyuhunkeun anu dipénta éta? Leres, anjeunna nyuhunkeun ka hiji Zat anu ngadangu sareng nampi doa ku basa kaayaan sato anu paling nyumput sareng paling alit pikeun pangabutuhna anu alit, sareng nyumponan pangabutuhna. Mantenna ogé ningali harepan anu panghandapna pikeun tujuan anu panghandapna dina mahluk hirup anu panghandapna, sareng masihan paparin sareng welas asih ku ngadugikeun éta mahluk kana harepanna. Pangriksa sareng pangaturan anu dilaksanakeun minangka hasil doa-doa ieu lumangsung kalayan tartib anu sakitu gedéna, dugi henteu nyésakeun mamang yén éta pangriksa ngan asalna ti Gusti Samî' sareng Basîr, Gusti Alîm sareng Hakîm. Naha naon anu dipénta ku anjeunna dina doa anu dilaksanakeun kalayan ngangkat panangan dina mimbar éta, nyanghareup ka arsy, dugi sakumna mahluk nyebat "Amin"? Leres, anjeunna nyuhunkeun ridho Alloh sareng kabagjaan langgeng ku patepang sareng ningali Mantenna di sawarga. Upami henteu aya sabab anu teu kaitung, sapertos rohmat, hikmah sareng kaadilan, pikeun nyiptakeun anu dipénta ieu, ngan doa sareng panyuhun kalayan tazarru jalmi anu caang éta parantos cekap pikeun nyiptakeun sareng maparin sawarga. Ku kituna, sapertos karosulan anjeunna janten sabab dunya ieu diadegkeun pikeun cocoba sareng ubudiyah, doa anu dilaksanakeunana dina ubudiyah janten sabab nagri aherat diciptakeun pikeun ganjaran sareng hukuman. Leres, antara tartib anu luhur, rohmat anu lega, seni anu éndah sareng kaéndahan anu tanpa cacad ieu sareng lampah teu adil sareng kagoréngan aya patukang tonggong. Duanana henteu tiasa ngahiji. Leres, ngadangu sareng nampi sora anu panghandapna ti jalma anu panghandapna pikeun padamelan biasa, nanging henteu ngadangu sareng nampi sora anu pangluhurna pikeun padamelan anu panggedéna, téh kagoréngan, awon sareng cacad anu teu aya bandingna. Ieu mustahil. Sabab kaéndahan dina zat bakal robih janten kagoréngan dina zat. Ngarobih hakékat janten sabalikna téh mustahil.
TÉTÉS KADUA BELAS
Sadérék! Anu anjeun tingali sareng dangukeun ti juru hutbah sareng pangaping éta parantos cekap. Sabab henteu mungkin ngalingkup sakumna kaayaanana. Ku kituna, hayu urang mulih pikeun nengetan limpahan anu ditampi ku abad-abad saatos anjeunna. Tingali, Sadérék! Dina sakumna abad ieu, tina panonpoé Asr-ı Saadet éta parantos misah rébuan béntang anu caang sareng mancorong, sapertos Ebu Hanife, Şafiî, Ebu Yezid, Cüneyd-i Bağdadî, Abdülkadir-i Geylanî, İmam-ı Gazalî, Muhyiddin-i Arabî, Ebu Hasen-i Şazelî, Şah-ı Nakşibend sareng İmam-ı Rabbanî (radıyallahu anhüm ecmaîn), sareng nyaangan alam manusa. Hayu urang nunda rincian anu urang tingali ka waktos sanés, sareng ngucapkeun salawat sareng salam pikeun jalmi anu caang sareng kagungan mukjizat éta ﷺ. ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺻَﻞِّ ﻭَ ﺳَﻠِّﻢْ ﻋَﻠٰﻰ ﻫٰﺬَﺍ ﺍﻟﺬَّﺍﺕِ ﺍﻟﻨُّﻮﺭَﺍﻧِﻰِّ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺍُﻧْﺰِﻝَ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻌَﺮْﺵِ ﺍﻟْﻌَﻈ۪ﻴﻢِ ﺍَﻋْﻨ۪ﻰ ﺳَﻴِّﺪِﻧَﺎ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﺍَﻟْﻒُ ﺍَﻟْﻒِ صَلَاةٍ ﻭَ ﺍَﻟْﻒُ ﺍَﻟْﻒِ سَلَامٍ ﺑِﻌَﺪَﺩِ ﺣَﺴَﻨَﺎﺕِ ﺍُﻣَّﺘِﻪ۪ ﻋَﻠٰﻰ ﻣَﻦْ ﺑَﺸَّﺮَ ﺑِﺮِﺳَﺎﻟَﺘِﻪِ ﺍﻟﺘَّﻮْﺭٰﻳﺔُ ﻭَ الْاِنْج۪يلُ ﻭَ ﺍﻟﺰَّﺑُﻮﺭُ ﻭَ ﺑَﺸَّﺮَ ﺑِﻨُﺒُﻮَّﺗِﻪِ الْاِرْهَاصَاتُ ﻭَ ﻫَﻮَﺍﺗِﻒُ ﺍﻟْﺠِﻦِّ ﻭَ ﺍَﻭْﻟِﻴَﺎﺀُ الْاِنْسِ ﻭَ ﻛَﻮَﺍﻫِﻦُ ﺍﻟْﺒَﺸَﺮِ ﻭَﺍﻧْﺸَﻖَّ ﺑِﺎِﺷَﺎﺭَﺗِﻪِ ﺍﻟْﻘَﻤَﺮُ ﺳَﻴِّﺪِﻧَﺎ ﻭَ مَوْلَانَا ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﺍَﻟْﻒُ ﺍَﻟْﻒِ صَلَاةٍ ﻭَ ﺍَﻟْﻒُ ﺍﻟْﻒِ سَلَامٍ ﺑِﻌَﺪَﺩِ ﺍَﻧْﻔَﺎﺱِ ﺍُﻣَّﺘِﻪ۪ ﻋَﻠٰﻰ ﻣَﻦْ ﺟَﺎﺋَﺖْ ﻟِﺪَﻋْﻮَﺗِﻪِ ﺍﻟﺸَّﺠَﺮُ ﻭَ ﻧَﺰَﻝَ ﺳُﺮْﻋَﺔً ﺑِﺪُﻋَﺎﺋِﻪِ ﺍﻟْﻤَﻄَﺮُ ﻭَ ﺍَﻇَﻠَّﺘْﻪُ ﺍﻟْﻐَﻤَﺎﻣَﺔُ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﺤَﺮِّ ﻭَ ﺷَﺒِﻊَ ﻣِﻦْ ﺻَﺎﻉٍ ﻣِﻦْ ﻃَﻌَﺎﻣِﻪ۪ ﻣِﺌَﺎﺕٌ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﺒَﺸَﺮِ ﻭَ ﻧَﺒَﻊَ ﺍﻟْﻤَﺎﺀُ ﻣِﻦْ ﺑَﻴْﻦِ ﺍَﺻَﺎﺑِﻌِﻪ۪ ثَلَاثَ ﻣَﺮَّﺍﺕٍ ﻛَﺎﻟْﻜَﻮْﺛَﺮِ ﻭَ ﺳَﺒَّﺢَ ﻓ۪ﻰ ﻛَﻔَّﻴْﻪِ ﺍﻟْﺤَﺼَﺎﺓُ ﻭَ ﺍﻟْﻤَﺪَﺭُ ﻭَ ﺍَﻧْﻄَﻖَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻟَﻪُ ﺍﻟﻀَّﺐَّ ﻭَ ﺍﻟﻈَّﺒْﻰَ ﻭَ ﺍﻟﺬِّﺋْﺐَ ﻭَ ﺍﻟْﺠِﺬْﻉَ ﻭَ ﺍﻟﺬِّﺭَﺍﻉَ ﻭَ ﺍﻟْﺠَﻤَﻞَ ﻭَ ﺍﻟْﺠَﺒَﻞَ ﻭَ ﺍﻟْﺤَﺠَﺮَ ﻭَ ﺍﻟﺸَّﺠَﺮَ ﺻَﺎﺣِﺐُ ﺍﻟْﻤِﻌْﺮَﺍﺝِ ﻭَ ﻣَﺎ ﺯَﺍﻍَ ﺍﻟْﺒَﺼَﺮُ ﺳَﻴِّﺪِﻧَﺎ ﻭَ مَوْلَانَا ﻭَ ﺷَﻔ۪ﻴﻌِﻨَﺎ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﺍَﻟْﻒُ ﺍَﻟْﻒِ صَلَاةٍ ﻭَ ﺍَﻟْﻒُ ﺍَﻟْﻒِ سَلَامٍ ﺑِﻌَﺪَﺩِ ﻛُﻞِّ ﺍﻟْﺤُﺮُﻭﻑِ ﺍﻟْﻤُﺘَﺸَﻜِّﻠَﺔِ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻜَﻠِﻤَﺎﺕِ ﺍﻟْﻤُﺘَﻤَﺜِّﻠَﺔِ ﺑِﺎِﺫْﻥِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﻓ۪ﻰ ﻣَﺮَﺍﻳَﺎ ﺗَﻤَﻮُّﺟَﺎﺕِ ﺍﻟْﻬَﻮَﺍﺀِ ﻋِﻨْﺪَ ﻗِﺮَﺍﺋَﺔِ ﻛُﻞِّ ﻛَﻠِﻤَﺔٍ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥِ ﻣِﻦْ ﻛُﻞِّ ﻗَﺎﺭِﺀٍ ﻣِﻦْ ﺍَﻭَّﻝِ ﺍﻟﻨُّﺰُﻭﻝِ ﺍِﻟٰﻰ ﺍٰﺧِﺮِ ﺍﻟﺰَّﻣَﺎﻥِ ﻭَ ﺍﻏْﻔِﺮْﻟَﻨَﺎ ﻭَﺍﺭْﺣَﻤْﻨَﺎ ﻳَﺎ ﺍِﻟٰﻬَﻨَﺎ ﺑِﻜُﻞِّ صَلَاةٍ ﻣِﻨْﻬَﺎ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ Sadérék! Dalil anu ngabuktikeun karosulan Kangjeng Nabi Ahmad ngabentuk jumlah anu kacida gedéna. Dina risalah abdi anu namina Kalimah Kasalapan Belas, sabagian tina dalil éta parantos disebatkeun. Sapertos ampir sarébu mukjizat anu dipintonkeun ku anjeunna sareng Al-Qur'an, anu opat puluh sisi mukjizatna dijelaskeun dina karya abdi anu namina Kalimah Kadua Puluh Lima, nyaksian karosulan Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ, jagat raya ieu ogé, ku ayat-ayatna, nuduhkeun kanabian anjeunna. Leres, sapertos ayat-ayat anu teu kaitung anu ditulis dina jagat raya nyaksian kaésaan Zat Nu Ahad, aranjeunna ogé nuduhkeun sareng nyaksian karosulan Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ. Di antarana, éndahna seni anu katingal dina jagat raya ogé dalil anu pasti anu nuduhkeun sareng nyaksian karosulan Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ. Sabab kaéndahan karya ciptaan anu dihias ieu némbongkeun éndahna seni sareng hiasan. Éndahna seni sareng wangun nuduhkeun yén dina Gusti Shâni' aya kahoyong pikeun ngéndahkeun sareng ngahias. Sipat ngéndahkeun sareng ngahias nuduhkeun kanyaah Gusti Shâni' kana seni-Na. Kanyaah ieu dalil yén karya ciptaan anu pangsampurnana nyaéta manusa. Sabab manusa téh tempat némbongan sareng puseur éta kanyaah. Manusa ogé, lantaran karya ciptaan anu pangnyakupna sareng pangahéngna, téh buah anu sadar dina tangkal panyiptaan. Lantaran manusa lir buah, anjeunna bagian anu pangnyakupna sareng jauh di antara bagian-bagian jagat raya. Lantaran manusa sadar sareng nyakup seueur perkara, paningalna umum sareng kasadaranana nyakup sadayana. Lantaran paningalna umum, anjeunna ningali tangkal panyiptaan sagemblengna; lantaran kasadaranana nyakup sadayana, anjeunna terang tujuan Gusti Shâni'. Ku kituna, manusa téh anu diajak nyarios sacara husus ku Gusti Shâni'. Leres, hiji individu anu nganggo paningal sareng kasadaranana anu umum sareng nyakup sadayana pikeun ibadah sareng nyaah ka Gusti Shâni'; anu ngarahkeunana pikeun mikaresep, ngahargaan sareng némbongkeun seni-Na; sareng anu ngagunakeunana pikeun sukur kana ni'mat-Na, téh anu diajak nyarios sacara husus sareng kakasih Gusti Shâni', anu mikahayang sukur kana ni'mat anu dipaparinkeun-Na, sareng ngagero mahluk ciptaan-Na kana ibadah sareng sukur. Hé manusa! Naha aya kamungkinan yén Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, anu kagungan kaayaan sareng syuunat anu disebatkeun tadi, sanés anu diajak nyarios sacara husus ku Gusti Shâni', anu ku urang disebut individu tunggal anu istiméwa éta? Di antara manusa anu pangagungna dina umat manusa anu dipintonkeun ku sajarah aranjeun, naha aya jalmi sanés anu langkung pantes kana kalungguhan ieu? Hé manusa anu panonna séhat sareng haténa henteu lolong! Tingali, dina alam manusa aya dua bunderan sareng dua lambaran: Bunderan kahiji: Bunderan rububiyah. Bunderan kadua: Bunderan ubudiyah. Lambaran kahiji: Éndahna seni. Lambaran kadua: Tafakur sareng mikaresep. Tingali patalian antara dua bunderan sareng dua lambaran ieu: bunderan ubudiyah damel kalayan sakumna kakuatanana pikeun bunderan rububiyah. Lambaran tafakur, sukur sareng mikaresep, ku sakumna isyaratna, nyanghareup ka lambaran éndahna seni sareng ni'mat. Saatos aranjeun ningali ieu hakékat ku panon, naha numutkeun akal aranjeun aya kamungkinan henteu aya patalian anu pangagungna antara pangaping bunderan rububiyah sareng ubudiyah? Naha aya kamungkinan pangaping ubudiyah, anu kalayan ihlas anu sampurna ngalaksanakeun khidmah pikeun tujuan Gusti Shâni', henteu gaduh patalian agung sareng beungkeutan anu kuat sareng Gusti Shâni'; sareng ku beungkeutan éta, henteu aya silih wanoh, paguneman sareng tukeur antara pangaping dua bunderan? Ku kituna, parantos pasti sacara écés yén pangaping ubudiyah téh kakasih husus sareng anu ditampi ku rububiyah. Hé manusa! Gusti Shâni' ngahias karya-karya ciptaan anu éndah ieu ku rupa-rupa kaéndahan sareng maparin sakitu seueur ni'mat luyu sareng rasa sareng napsu sakumna mahluk hirup. Naha aya kamungkinan Mantenna henteu merhatoskeun mahluk sareng karya ciptaan-Na anu éndah ieu, anu pangsampurnana sareng pangéndahna, anu nuju kana ibadah ka Mantenna kalayan kasono anu sampurna, anu ngajantenkeun arsy sareng bumi bungah ku ngahargaan sareng mikaresep kaéndahan seni Gusti Shâni', sareng anu ngajantenkeun darat sareng laut gugah ku sukur sareng takbirna kana paparin Gusti Shâni'? Naha aya kamungkinan Mantenna henteu merhatoskeun cariosanana, henteu ngawaler sukurna, henteu nyanghareupan sareng ngadawuh ka anjeunna, sareng henteu ngajantenkeun anjeunna imam sareng pangaping pikeun sakumna mahluk luyu sareng kamampuanana?