PANYAMBAT JEUNG PANYUHUN

PANYAMBAT JEUNG PANYUHUN

ﺍِﻟٰﻬ۪ﻰ لَازِمٌ ﻋَﻠَﻰَّ ﺍَﻥْ لَا ﺍُﺑَﺎﻟِﻰَ ﻭَ ﻟَﻮْ ﻓَﺎﺕَ ﻣِﻨّ۪ﻰ ﺣَﻴَﺎﺓُ ﺍﻟﺪَّﺍﺭَﻳْﻦِ ﻭَ ﻋَﺎﺩَﺗْﻨِﻰ ﺍﻟْﻜَﺎﺋِﻨَﺎﺕُ ﺑِﺘَﻤَﺎﻣِﻬَﺎ ﺍِﺫْ ﺍَﻧْﺖَ ﺭَﺑّ۪ﻰ ﻭَ ﺧَﺎﻟِﻘ۪ﻰ ﻭَ ﺍِﻟٰﻬ۪ﻰ ﺍِﺫْ ﺍَﻧَﺎ ﻣَﺨْﻠُﻮﻗُﻚَ ﻭَ ﻣَﺼْﻨُﻮﻋُﻚَ ﻟ۪ﻰ ﺟِﻬَﺔُ ﺗَﻌَﻠُّﻖٍ ﻭَ ﺍِﻧْﺘِﺴَﺎﺏٍ ﻣَﻊَ ﻗَﻄْﻊِ ﻧِﻬَﺎﻳَﺔِ ﻋِﺼْﻴَﺎﻧ۪ﻰ ﻭَ ﻏَﺎﻳَﺔِ ﺑُﻌْﺪ۪ﻯ ﻟِﺴَﺎﺋِﺮِ ﺭَﻭَﺍﺑِﻂِ ﺍﻟْﻜَﺮَﺍﻣَﺔِ ﻓَﺎَﺗَﻀَﺮَّﻉُ ﺑِﻠِﺴَﺎﻥِ ﻣَﺨْﻠُﻮﻗِﻴَّﺘ۪ﻰ ﻳَﺎ ﺧَﺎﻟِﻘ۪ﻰ ٠ ﻳَﺎ ﺭَﺑّ۪ﻰ ﻳَﺎ ﺭَﺍﺯِﻗ۪ﻰ ﻳَﺎ ﻣَﺎﻟِﻜ۪ﻰ ﻳَﺎ ﻣُﺼَﻮِّﺭ۪ﻯ ٠ ﻳَﺎ ﺍِﻟٰﻬ۪ﻰ ﺍَﺳْﺌَﻠُﻚَ ﺑِﺎَﺳْﻤَﺎﺋِﻚَ ﺍﻟْﺤُﺴْﻨٰﻰ ﻭَ ﺑِﺎِﺳْﻤِﻚَ الْاَعْظَمِ ﻭَ ﺑِﻔُﺮْﻗَﺎﻧِﻚَ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢِ ﻭَ ﺑِﺤَﺒ۪ﻴﺒِﻚَ الْاَكْرَمِ ﻭَ بِكَلَامِكَ ﺍﻟْﻘَﺪ۪ﻳﻢِ ﻭَ ﺑِﻌَﺮْﺷِﻚَ الْاَعْظَمِ ﻭَ ﺑِﺎَﻟْﻒِ ﺍَﻟْﻒِ ﻗُﻞْ ﻫُﻮَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﺣَﺪٌ ﺍِﺭْﺣَﻤْﻨ۪ﻰ ﻳَﺎ ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﻳَﺎ ﺭَﺣْﻤٰﻦُ ﻳَﺎ ﺣَﻨَّﺎﻥُ ﻳَﺎ ﻣَﻨَّﺎﻥُ ﻳَﺎ ﺩَﻳَّﺎﻥُ ﺍِﻏْﻔِﺮْﻟ۪ﻰ ﻳَﺎ ﻏَﻔَّﺎﺭُ ﻳَﺎ ﺳَﺘَّﺎﺭُ ﻳَﺎ ﺗَﻮَّﺍﺏُ ﻳَﺎ ﻭَﻫَّﺎﺏُ ﺍُﻋْﻒُ ﻋَﻨّ۪ﻰ ﻳَﺎ ﻭَﺩُﻭﺩُ ﻳَﺎ ﺭَﺅُﻑُ ﻳَﺎ ﻋَﻔُﻮُّ ﻳَﺎ ﻏَﻔُﻮﺭُ ٠ ﺍُﻟْﻄُﻒْ ﺑ۪ﻰ ﻳَﺎ ﻟَﻄ۪ﻴﻒُ ﻳَﺎ ﺧَﺒ۪ﻴﺮُ ﻳَﺎ ﺳَﻤ۪ﻴﻊُ ﻳَﺎ ﺑَﺼ۪ﻴﺮُ ﻭَ ﺗَﺠَﺎﻭَﺯْ ﻋَﻨّ۪ﻰ ﻳَﺎ ﺣَﻠ۪ﻴﻢُ ﻳَﺎ ﻋَﻠ۪ﻴﻢُ ﻳَﺎ ﻛَﺮ۪ﻳﻢُ ﻳَﺎ ﺭَﺣ۪ﻴﻢُ ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ ﺍﻟﺼِّﺮَﺍﻁَ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻘ۪ﻴﻢَ ﻳَﺎ ﺭَﺏِّ ﻳَﺎ ﺻَﻤَﺪُ ﻳَﺎ ﻫَﺎﺩ۪ﻯ ﺟُﺪْ ﻋَﻠَﻰَّ ﺑِﻔَﻀْﻠِﻚَ ﻳَﺎ ﺑَﺪ۪ﻳﻊُ ﻳَﺎ ﺑَﺎﻗ۪ﻰ ﻳَﺎ ﻋَﺪْﻝُ ﻳَﺎ ﻫُﻮَ ﺍَﺣْﻰِ ﻗَﻠْﺒ۪ﻰ ﻭَ ﻗَﺒْﺮ۪ﻯ ﺑِﻨُﻮﺭِ الْا۪يمَانِ ﻭَ ﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥِ ﻳَﺎ ﻧُﻮﺭُ ﻳَﺎ ﺣَﻖُّ ﻳَﺎ ﺣَﻰُّ ﻳَﺎ ﻗَﻴُّﻮﻡُ ﻳَﺎ ﻣَﺎﻟِﻚَ ﺍﻟْﻤُﻠْﻚِ ﻳَﺎ ﺫَﺍ الْجَلَالِ ﻭَ الْاِكْرَامِ ﻳَﺎ ﺍَﻭَّﻝُ ﻳَﺎ ﺍٰﺧِﺮُ ﻳَﺎ ﻇَﺎﻫِﺮُ ﻳَﺎ ﺑَﺎﻃِﻦُ ﻳَﺎ ﻗَﻮِﻯُّ ﻳَﺎ ﻗَﺎﺩِﺭُ ﻳَﺎ مَوْلَاىَ ﻳَﺎ ﻏَﺎﻓِﺮُ ﻳَﺎ ﺍَﺭْﺣَﻢَ ﺍﻟﺮَّﺍﺣِﻤ۪ﻴﻦَ ﺍَﺳْﺌَﻠُﻚَ ﺑِﺎِﺳْﻤِﻚَ الْاَعْظَمِ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥِ ﻭَ ﺑِﻤُﺤَﻤَّﺪٍ ﻋَﻠَﻴْﻪِ الصَّلَاةُ ﻭَ السَّلَامُ ﺍَﻟَّﺬ۪ﻯ ﻫُﻮَ ﺳِﺮُّﻙَ الْاَعْظَمُ ﻓ۪ﻰ ﻛِﺘَﺎﺏِ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻢِ ﺍَﻥْ ﺗَﻔْﺘَﺢَ ﻣِﻦْ ﻫٰﺬِﻩِ الْاَسْمَاءِ ﺍﻟْﺤُﺴْﻨٰﻰ ﻛُﻮَﺍﺓً ﻣُﻔ۪ﻴﻀَﺔً ﺍَﻧْﻮَﺍﺭَ الْاِسْمِ الْاَعْظَمِ ﺍِﻟٰﻰ ﻗَﻠْﺒ۪ﻰ ﻓ۪ﻰ ﻗَﺎﻟِﺒ۪ﻰ ﻭَ ﺍِﻟٰﻰ ﺭُﻭﺣ۪ﻰ ﻓ۪ﻰ ﻗَﺒْﺮ۪ﻯ ﻓَﺘَﺼ۪ﻴﺮَ ﻫٰﺬِﻩِ ﺍﻟﺼَّﺤ۪ﻴﻔَﺔُ ﻛَﺴَﻘْﻒِ ﻗَﺒْﺮ۪ﻯ ﻭَ ﻫٰﺬِﻩِ الْاَسْمَاءُ ﻛَﻜُﻮَﺍﺕٍ ﺗُﻔ۪ﻴﺾُ ﺍَﺷِﻌَّﺔَ ﺷَﻤْﺲِ ﺍﻟْﺤَﻘ۪ﻴﻘَﺔِ ﺍِﻟٰﻰ ﺭُﻭﺣ۪ﻰ ﺍِﻟٰﻬ۪ﻰ ﺍَﺗَﻤَﻨّٰﻰ ﺍَﻥْ ﻳَﻜُﻮﻥَ ﻟ۪ﻰ ﻟِﺴَﺎﻥٌ ﺍَﺑَﺪِﻯٌّ ﻳُﻨَﺎﺩ۪ﻯ ﺑِﻬٰﺬِﻩِ الْاَسْمَاءِ ﺍِﻟٰﻰ ﻗِﻴَﺎﻡِ ﺍﻟﺴَّﺎﻋَﺔِ ﻓَﺎَﻗْﺒَﻞْ ﻫٰﺬِﻩِ ﺍﻟﻨُّﻘُﻮﺵَ ﺍﻟْﺒَﺎﻗِﻴَﺔَ ﺑَﻌْﺪ۪ﻯ ﻧَﺎﺋِﺒًﺎ ﻋَﻦْ ﻟِﺴَﺎﻧِﻰَ ﺍﻟﺰَّﺍﺋِﻞِ ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺻَﻞِّ ﻭَ ﺳَﻠِّﻢْ ﻋَﻠٰﻰ ﺳَﻴِّﺪِﻧَﺎ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ صَلَاةً ﺗُﻨْﺠ۪ﻴﻨَﺎ ﺑِﻬَﺎ ﻣِﻦْ ﺟَﻤ۪ﻴﻊِ الْاَهْوَالِ ﻭَ الْاٰفَاتِ ﻭَ ﺗَﻘْﻀ۪ﻰ ﻟَﻨَﺎ ﺑِﻬَﺎ ﺟَﻤ۪ﻴﻊَ ﺍﻟْﺤَﺎﺟَﺎﺕِ ﻭَ ﺗُﻄَﻬِّﺮُﻧَﺎ ﺑِﻬَﺎ ﻣِﻦْ ﺟَﻤ۪ﻴﻊِ ﺍﻟﺴَّﻴِّﺌَﺎﺕِ ﻭَ ﺗَﻐْﻔِﺮُ ﻟَﻨَﺎ ﺑِﻬَﺎ ﺟَﻤ۪ﻴﻊَ ﺍﻟﺬُّﻧُﻮﺏِ ﻭَ ﺍﻟْﺨَﻄ۪ﻴﺌَﺎﺕِ ﻳَﺎ ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﻳَﺎ ﻣُﺠ۪ﻴﺐَ ﺍﻟﺪَّﻋَﻮَﺍﺕِ ﺍِﺟْﻌَﻞْ ﻟ۪ﻰ ﻓ۪ﻰ ﻣُﺪَّﺓِ ﺣَﻴَﺎﺗ۪ﻰ ﻭَ ﺑَﻌْﺪَ ﻣَﻤَﺎﺗ۪ﻰ ﻓ۪ﻰ ﻛُﻞِّ ﺍٰﻥٍ ﺍَﺿْﻌَﺎﻑَ ﺍَﺿْﻌَﺎﻑِ ﺫٰﻟِﻚَ ﺍَﻟْﻒُ ﺍَﻟْﻒِ صَلَاةٍ ﻭَ سَلَامٍ ﻣَﻀْﺮُﻭﺑ۪ﻴﻦَ ﻓ۪ﻰ ﻣِﺜْﻞِ ﺫٰﻟِﻚَ ﻭَ ﺍَﻣْﺜَﺎﻝِ ﺍَﻣْﺜَﺎﻝِ ﺫٰﻟِﻚَ ﻋَﻠٰﻰ ﺳَﻴِّﺪِﻧَﺎ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﻭَ ﻋَﻠٰﻰ ﺍٰﻟِﻪ۪ ﻭَ ﺍَﺻْﺤَﺎﺑِﻪ۪ ﻭَ ﺍَﻧْﺼَﺎﺭِﻩ۪ ﻭَ ﺍَﺗْﺒَﺎﻋِﻪ۪ ﻭَﺍﺟْﻌَﻞْ ﻛُﻞَّ صَلَاةٍ ﻣِﻦْ ﻛُﻞِّ ﺫٰﻟِﻚَ ﺗَﺰ۪ﻳﺪُ ﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻧْﻔَﺎﺳِﻰَ ﺍﻟْﻌَﺎﺻِﻴَﺔِ ﻓ۪ﻰ ﻣُﺪَّﺓِ ﻋُﻤْﺮ۪ﻯ ﻭَ ﺍﻏْﻔِﺮْﻟ۪ﻰ ﻭَ ﺍﺭْﺣَﻤْﻨ۪ﻰ ﺑِﻜُﻞِّ صَلَاةٍ ﻣِﻨْﻬَﺎ ﺑِﺮَﺣْﻤَﺘِﻚَ ﻳَﺎ ﺍَﺭْﺣَﻢَ ﺍﻟﺮَّﺍﺣِﻤ۪ﻴﻦَ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ

TAMBIHAN HABBE

Sadérék! Ku karya-karya abdi anu henteu tartib ieu, abdi keur ngali sabudeureun hiji perkara anu gedé. Tapi abdi henteu uninga naha parantos tiasa mendakanana. Atawa saterusna bakal muka. Atawa engké bakal muncul. Abdi muka jeung némbongkeun jalan pikeun mendakanana. لَا ﺣَﻮْﻝَ وَلَا ﻗُﻮَّﺓَ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ ﺣَﺴْﺒُﻨَﺎ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَﻧِﻌْﻢَ ﺍﻟْﻮَﻛ۪ﻴﻞُ ٭ ﻧِﻌْﻢَ ﺍﻟْﻤَﻮْﻟٰﻰ ﻭَ ﻧِﻌْﻢَ ﺍﻟﻨَّﺼ۪ﻴﺮُ ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻋَﻠٰﻰ ﻧِﻌْﻤَﺔِ الْا۪يمَانِ وَالْاِسْلَامِ ﺑِﻌَﺪَﺩِ ﻗَﻄَﺮَﺍﺕِ الْاَمْطَارِ ﻭَﺍَﻣْﻮَﺍﺝِ ﺍﻟْﺒِﺤَﺎﺭِ ﻭَﺛَﻤَﺮَﺍﺕِ الْاَشْجَارِ ﻭَﻧُﻘُﻮﺵِ الْاَزْهَارِ ﻭَﻧَﻐَﻤَﺎﺕِ الْاَطْيَارِ ﻭَﻟَﻤَﻌَﺎﺕِ الْاَنْوَارِ ﻭَﺍﻟﺸُّﻜْﺮُ ﻟَﻪُ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﻣِﻦْ ﻧِﻌَﻤِﻪ۪ ﻓِﻰ الْاَطْوَارِ ﺑِﻌَﺪَﺩِ ﻛُﻞِّ ﻧِﻌَﻤِﻪ۪ ﻓِﻰ الْاَدْوَارِ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ ﻋَﻠٰﻰ ﺳَﻴِّﺪِ الْاَبْرَارِ وَالْاَخْيَارِ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﺍﻟْﻤُﺨْﺘَﺎﺭِ ﻭَﻋَﻠٰﻰ ﺍٰﻟِﻪِ الْاَطْهَارِ ﻭَﺍَﺻْﺤَﺎﺑِﻪ۪ ﻧُﺠُﻮﻡِ ﺍﻟْﻬِﺪَﺍﻳَﺔِ ﺫَﻭِﻯ الْاَنْوَارِ ﻣَﺎﺩَﺍﻡَ ﺍﻟَّﻴْﻞُ ﻭَﺍﻟﻨَّﻬَﺎﺭُ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Jalma anu janten tamu, dina lalampahanana mampir ka loba tempat jeung panginepan. Kabiasaan jeung sarat unggal tempat anu disinggahan téh béda-béda. Kitu deui, jalma anu ngalampah dina jalan Alloh mendakan loba maqam, tingkat, kaayaan, jeung lalangsé; pikeun unggal-unggalna ogé aya sarat jeung kaayaan anu husus. Anu nyampur jeung ngabingungkeun sarat-sarat sarta lalangsé ieu bakal salah jeung ngalakukeun lampah anu kaliru. Upamana, hiji jalma anu ngadangukeun sora kuda dina kandang, ngadangukeun lagu jeung sora anu éndah manuk bulbul dina karaton anu luhur. Lamun anjeunna henteu ngabédakeun lagu éta jeung sora kuda sarta nyuhunkeun sora kuda ti manuk bulbul, anjeunna nipu dirina sorangan ku dalil anu salah. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Salah sahiji sabab anu ngéndahkeun kahirupan dunya nyaéta cahaya pituduh anu ngawujud sarta sumirat dina eunteung dunya, sareng gambaran jalma-jalma gedé anu dipikacinta jeung matak pikanyaah. Enya, mangsa payun mangrupa eunteung mangsa kapengker. Nalika mangsa kapengker ngalih sarta robah ka barzakh, nyaéta alam sanés, éta nitipkeun rupa, wangun, jeung dunyana kana eunteung mangsa payun, sajarah, jeung pikiran manusa. Ku kanyaah maknawi jeung dina imajinasi ka maranéhna, kanyaah kana dunya jadi amis. Upamana, hiji jalma anu dina jalanna manggihan eunteung gedé anu ngamuat gambaran jeung poto sobat-sobat sarta kulawargana, henteu usaha angkat ka nagara jalma-jalma anu nuju Wétan sarta ngahiji sareng maranéhna, tapi sibuk sarta mikanyaah gambaran dina eunteung éta. Nalika jalma ieu hudang tina kaayaan lalawora, anjeunna nyarios: "Duh, naon anu ku abdi dilakukeun! Ieu sanés inuman anggur, tapi fatamorgana. Sibuk ku ieu sanés kanikmatan, tapi siksa." Tuluy mimiti nyiapkeun lalampahan ka Wétan pikeun nyusul sobat-sobatna. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Dalil-dalil anu pangjujurna yén Al-Qur'an anu kateranganana mu'jizat téh leres jeung hakékat: 1- Ngajaga sakabéh anu diperyogikeun jeung anu jadi akibat tauhid, kalayan tingkat-tingkatna. 2- Merhatikeun kasaimbangan dina hakékat-hakékat Ilahi anu luhur, saluyu jeung Asma anu saé sarta anu diperyogikeun ku Asma éta. 3- Ngahijikeun syuunat anu patali jeung rububiyah sarta kailahian kalayan kasaimbangan anu sampurna. Sakumaha ciri husus Al-Qur'an ieu henteu aya dina karya-karya manusa, éta ogé henteu kapanggih dina hasil pamikiran para wali jeung jalma-jalma gedé sanés anu ngalih ka jihat melekut. Kaum isyraqi anu lebet jero batin perkara-perkara sarta kaum ruhani anu asup kana alam gaib ogé henteu tiasa mendakan ciri husus Al-Qur'an ieu. Sabab panitén maranéhna kawates, henteu tiasa ngalingkup hakékat anu mutlak. Maranéhna ngan mendakan hiji sisi hakékat sarta mimiti ngatur kalayan kaleuleuwihi atawa kakurangan. Ku sabab éta, maranéhna ngajadikeun henteu saluyu sarta ngarusak kasaimbangan. Upamana, sababaraha jalma teuleum ka dasar laut pikeun mendakan gudang harta anu pinuh hiasan jeung luhur nilaina, anu ngamuat rupa-rupa permata. Nalika nalungtik di dasar laut, anu hiji meunang sapotong inten anu panjang. Anjeunna mutuskeun yén sakabéh eusi gudang harta ngan mangrupa inten sapertos kitu. Teras nalika ngadangukeun sobat-sobatna nyarioskeun permata jinis sanés, anjeunna ngabayangkeun yén permata-permata anu kapanggih ku maranéhna mangrupa ukiran dina inten anu kapanggih ku anjeunna. Anu sanés manggihan hiji yaqut anu buleud. Sobat anu sanés ogé manggihan jinis sanés. Kitu saterusna, unggal jalma percaya yén eusi utama gudang harta ngan jinis anu kapanggih ku dirina, sarta jinis-jinis anu kapanggih ku sobat-sobatna ngan tambahan jeung rincianna. Nalika pasualan jadi kieu, kasaimbangan leungit jeung teu saluyu deui. Teras maranéhna mimiti napsirkeun sarta maksa katerangan pikeun mendakan jeung ngajelaskeun hakékat pasualan. Malah aya anu dugi ka ingkar kana gudang harta éta. Enya, jalma anu ngémutan karya-karya kaum isyraqi jeung tasawuf, anu langsung ngandelkeun anu disaksianana sateuacan nimbangna ku sunah anu luhur, bakal ngaku yén anu diomongkeun ku abdi leres. Maranéhna bakal narima tanpa ragu. Sadérék! Al-Qur'an ogé teuleum kana laut éta pikeun mendakan gudang harta éta. Tapi lantaran panon Al-Qur'an muka, éta parantos ningali kalayan ngalingkup sakabéh gudang harta. Sarta ku merhatikeun sangkan saluyu jeung saimbang dina cara anu saluyu jeung hakékat, éta némbongkeun hakékat kalayan tertib tur ajeg sagemblengna. Sadérék! Sabab kasasab golongan-golongan umat manusa anu ragrag kana rupa-rupa kasasab nyaéta kakurangan pamingpinna. Enya, sanaos pamingpinna nyarioskeun batin, ku ngandelkeun jeung ngarasa cekap ku anu disaksianana, maranéhna mulang di tengah jalan. Sarta jadi anu dicirikeun ku ungkapan ﺣَﻔَﻈْﺖَ ﺷَﻴْﺌًﺎ ﻭَ ﻏَﺎﺑَﺖْ ﻋَﻨْﻚَ ﺍَﺷْﻴَﺎﺀُ. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Gusti Alloh parantos nyandak anjeun tina henteuna kana ayana, sarta tina loba rupa jeung kaayaan ayana kana wangun manusa, kalayan sipat Muslim, anu pangluhurna. Unggal-unggal kaayaan, tempat, léngkah, jeung kaayaan anu loba antara awal gerak anjeun jeung wangun pangahirna anu dicandak, parantos dicatet dina buku nikmat anu pikeun anjeun. Tina jihat ieu, dina pita waktos anu parantos diliwatan ku anjeun, nikmat-nikmat dijejerkeun sapertos inten, dugi ka jadi kalung anu lengkep atawa daptar rupa-rupa nikmat. Ku kituna, dina unggal tempat jeung kaayaan, léngkah jeung kaayaan ayana anu parantos diliwatan, anjeun bakal ditaros: "Kumaha anjeun ngahontal nikmat ieu? Ku naon anjeun pantes meunangna? Sarta naha anjeun parantos sukur?" Sabab kaayaan anu lumangsung bakal dipariksa. Ari perkara anu tetep mungkin sarta henteu lumangsung moal dipariksa. Kaayaan anu parantos diliwatan ku anjeun mangrupa kajadian. Kaayaan anjeun anu bakal datang can aya. Ayana bakal ditagih tanggung jawab, ari henteuna moal. Ku kituna, kedah ngagantikeun sukur nikmat-nikmat mangsa kapengker anu sukurna tacan dilaksanakeun. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Aya hiji kaayaan kieu anu ngapungkeun manusa tuluy ngalungkeunana sirah heula kana musibah: Tanpa merhatikeun kalayakan, dina ngajénan hak dilakukeun kakurangan atawa kaleuleuwihi. Sarta, sapertos manusa dibéré beban leutik atawa gedé tanpa ningali kakuatan jeung nilaina, kaayaan-kaayaan anu henteu saluyu jeung kamanusaan nurunkeun manusa tina kamanusaan, boh ngajadikeun anjeunna teu adil boh ngabohong. Upamana, nyuhunkeun ti hiji prajurit anu ngawakilan hiji divisi pasukan pikeun uninga sakabéh urusan kaprajuritan, atawa nyuhunkeun ti gambaran panonpoé dina satétés cai pikeun némbongkeun kaagungan panonpoé, mangrupa lampah anu pangteu adilna. Sabab aya bédana antara ngagambarkeun sipat jeung miboga sipat. Upamana, gambaran dina tétés némbongkeun sipat-sipat panonpoé. Tapi henteu tiasa miboga sipat-sipat éta. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Dina jenis ayana henteu aya silih desek. Hartina, loba alam jeung kaayaan kumpul sarta ngahiji dina panggung ayana. Upamana, nalika peuting anjeun asup ka hiji kamar anu témbokna kaca jeung listrikna hurung, dina kaca anu mangrupa jandéla ka alam gambaran, anjeun bakal ningali loba bumi jeung kamar. Kadua: Nalika calik dina kamar, anjeun tiasa kalawan gampang pisan ngagentos, ngarobah, jeung ngatur sagala rupa dina kamar-kamar gambaran éta. Katilu: Listrik dina kamar pangdeukeutna ka gambaran listrik anu pangjauhna. Sabab éta anu ngajaga ayana gambaran-gambaran éta. Kaopat: Hiji siki, hiji bagian ayana barang ieu, tiasa ngamuat hiji alam tina ayana gambaran éta. Opat putusan ieu ogé lumangsung antara Gusti Wâjibul Wujûd sareng alam anu mungkin ayana. Sabab ayana perkara-perkara anu mungkin, lantaran mangrupa kalangkang tina cahaya Gusti Wâjibul Wujûd, aya dina tingkat sangkaan. Ku paréntah Gusti Wâjibul Wujûd, éta asup kana ayana di luar pikiran. Tetep pageuh jeung ajeg. Hartina, sakumaha ayana perkara-perkara anu mungkin téh sanés ayana luar anu sajati ku dirina sorangan, éta ogé sanés kalangkang anu ngan sangkaan atawa bakal musna. Éta ngan hiji ayana ku nyiptakeunana ku Gusti Wâjibul Wujûd. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Sakumaha mustahil alam éndah ieu henteu gaduh Gusti Nu Kagungan, mustahil ogé Gusti Nu Kagungan henteu ngawanohkeun jeung ngajelaskeun Diri-Na ka manusa. Sabab manusa ningali kaéndahan alam anu nuduhkeun kasampurnaan Gusti Nu Kagungan, sarta janten khalifah anu ngatur sakahayang dina bumi anu diciptakeun minangka ayunan pikeun anjeunna. Malah ku akalna anjeunna ogé digawé dina langit dunya; sanaos leutik jeung lemah, kalayan pangaturan ahéng anu matak héran anjeunna parantos meunang sebutan mahluk anu pangmulyana. Sarta lantaran gaduh pilihan bébas anu sabagian dina leungeunna, anjeunna gaduh wewenang anu panglegana di antara sakabéh sabab. Ku kituna, Gusti Nu Kagungan anu Sajati kedah ngawanohkeun jeung ngajelaskeun Diri-Na, ku parantara para rosul, ka hamba-hamba anu sakitu luhurna tapi lalawora ieu, sangkan maranéhna uninga paréntah jeung anu dipikaridho ku Gusti Nu Kagungan éta. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Abdi parantos ningali yén sakabéh kamampuh manusa, dugi ka rasa sangkaan, anggapan, jeung imajinasina, ahirna mulang sarta kalawan sapuk nyalindung ka Gusti Haqq; henteu nyésa hiji kamungkinan atawa kasanggupan ogé pikeun anu batil; sarta jagat raya ngan aya dina wangun anu dijelaskeun ku Al-Qur'an. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! {(): Penting.} Antara alam cahaya, alam panas, alam hawa, alam daya tarik amber, alam listrik, alam daya tarik, alam éter, alam gambaran, jeung alam barzakh, henteu aya silih desek jeung heureutna tempat. Alam-alam ieu sadayana kumpul dina tempat anu leutik, tanpa kakacowan jeung tabrakan. Kitu deui, mungkin alam-alam gaib anu kacida legana ogé kumpul dina bumi leutik ieu. Enya, henteu aya halangan dina hawa jeung cai pikeun leumpangna manusa; dina kaca pikeun ngalangkungna cahaya; pikeun sorot cahya nembus malah barang padet ku rontgen; pikeun cahaya akal jeung roh malaikat; pikeun panas ngalir kana beusi; sarta pikeun arus listrik ngalir. Kitu deui, dina alam padet ieu henteu aya halangan anu nyegah mahluk ruhani ngider, jin ngurilingan, sétan ngalir, jeung malaikat ngalampah. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Dina perkara cahaya jeung anu miboga cahaya, sapertos panon, lampu, jeung panonpoé, anu sabagian jeung anu umum, bagian jeung sakabéhna, hiji jeung sarébu téh sarua. Enya, tingali panonpoé! Kalayan gambaranana, planét-planét, sagara, balong, sarta sakabéh perkara transparan sapertos tétés jeung gelembung, ngawujud kalawan gampang pisan. Kitu deui, Gusti Panonpoé Nu Azali nyerat sakabéh bab, bagian, baris, kalimah, jeung hurup dina kitab jagat raya ieu sakaligus tanpa kasusah. Dina hudang sanggeus maot ogé aya gampangna anu sami. Al-Qur'an Mulya ngadawuh: "Nyiptakeun jeung ngahirupkeun deui aranjeun sapertos nyiptakeun jeung ngahirupkeun deui hiji jiwa." Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Jalma anu merhatikeun yén partikel-partikel anu gerak, anu ngagerakkeun sakabéh perkara, lirén jeung cicing sanggeus gerak dugi ka wates anu tangtu, bakal ngartos kieu: Dina wates unggal perkara aya panjaga wates anu ngeureunkeun jeung malikkeun partikel-partikel anu salawasna gerak. Panjaga éta nyegah partikel-partikel ngaliwat wates. Panjaga éta mangrupa tajalli hiji élmu anu ngalingkup; tajalli éta robah jadi papasten, papasten jadi ukuran, ukuran jadi citakan. Hartina, unggal perkara mangrupa citakan pikeun partikel-partikel di jerona. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Sakumaha ayat-ayat Al-Qur'an silih nafsirkeun, sabagian kitab alam ieu ogé ngajelaskeun sabagian anu sanés. Upamana, sakumaha alam barang kalayan kabutuhan anu sajati peryogi panonpoé pikeun narik cahaya nikmat Gusti Alloh, alam maknawi ogé peryogi panonpoé kanabian pikeun nampi cahaya rohmat Ilahi. Ku kituna, kanabian Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ sakitu pasti jeung écésna, sajauh pastina jeung écésna panonpoé. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Buah-buah anu timbul tina ayana mahluk hirup henteu ngan husus pikeun dirina, mangpaatna, langgengna, jeung kasampurnaanana. Ngan sabagian tina buah-buah éta pikeun dirina. Sésana, anu mangrupa bagian panggedéna, mulang ka Gusti Khâliq. Anu pikeun mahluk hirup aya sanggeus waktos anu panjang. Ari bagian anu mulang ka Gusti Khâliq aya dina hiji saat. Upamana, ku jadi tempat tajalli Asma anu saé, mahluk hirup éta nyifatan Gusti Khâliq kalayan sipat-sipat kasampurnaan sarta muji Mantenna ku basa kaayaanana. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Hiji pribadi manusa, kalayan jangkauan pikiranna, akalna, jeung legana haténa, meunang sajenis sipat umum. Sarta hiji pribadi manusa, dina perkara khalifah, lantaran sacara sadar patali jeung bagian-bagian alam sarta gaduh kamampuh ngatur loba jenis, boh tutuwuhan boh sato, sapertos jenisna. Tina jihat ieu, hiji pribadi manusa asup kana jajaran jenis-jenis. Ku kituna, kiamat-kiamat anu diulang dina jenis sato jeung buah-buahan, sarta hudang jeung sumebarna deui unggal taun anu lumangsung dina mahluk leutik jeung serangga, ogé lumangsung dina unggal pribadi manusa. Cindekna: Sakumaha aya tanda-tanda pasti dina ayat-ayat Al-Qur'an yén kiamat gedé bakal sumping pikeun turunan manusa, dina ayat-ayat ciptaan kitab alam ogé aya tanda jeung isarat anu kacida pastina kana kiamat gedé. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Nalika anjeun ngadangukeun Al-Qur'an Mulya dibacakeun, anjeun tiasa ngadangukeun dina rupa-rupa cara: 1- Nalika Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ naék ka mimbar kanabian sarta nepikeun ayat-ayat Al-Qur'an ka umat manusa, sing kirimkeun ceuli anjeun ka waktos éta pikeun ngadangukeun bacaan anjeunna ku haté jeung imajinasi. Anjeun bakal ngadangukeun sapertos kaluar tina sungut anjeunna anu diberkahan. 2- Atawa, nalika Jibril alaihissalam nepikeun ka Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, sing sapertos ngadangukeun kaayaan nepikeun jeung nampi anu lumangsung antara duanana. 3- Atawa sing asup kana kaayaan imajinasi, sapertos ngadangukeun dawuh Gusti Anu Ngadawuh Azali ka Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ, dina maqam Qab Qawsayn, di tukangeun tujuh puluh rébu lalangsé. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Patali kasadaran jeung élmu anjeun kana diri anjeun sajauh kaayaan jeung perkara-perkara anu diperyogikeun ku kabutuhan anjeun. Sabab kedah aya hubungan antara sabab jeung hasil sabab, antara kakuatan jeung lampah. Henteu kedah leuwih atawa kurang. Babandingan kasadaran jeung élmu anjeun ngeunaan diri anjeun sareng panitén sarta élmu Gusti Khâliq ngeunaan anjeun sapertos sabuuk. Ku kituna, ulah nyanghareupan élmu jeung panitén Gusti Panonpoé Nu Azali kalayan élmu jeung kasadaran anjeun anu kacida saeutikna, sapertos cika-cika anu, dina tengah poé, di handapeun panonpoé, kaluar pikeun ngalawan cahaya panonpoé! Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Sanaos lampah-lampah Gusti Alloh silih saluyu, hasil-hasilna silih sarupa, Asma-Asma-Na silih jadi eunteung jeung tempat pantulan, sipat-sipat-Na silih lebet, sarta syuunat-Na campur, pikeun unggal-unggalna aya cara jeung kaayaan anu husus; anu janten tujuan utama nyaéta cara husus éta. Cara-cara anu sanés mangrupa pangiring. Ku kituna, upamana, nalika anjeun ningali barang anu teu hirup di antara hasil Gusti Khâliq, sing jadikeun kaagungan jeung kakawasaan minangka sasaran maksud anjeun. Sing pikirkeun tajalli Asma anu sanés minangka pangiring. Nalika ningali sato, sing tingali kalayan maksud welas asih. Sing tingali tajalli anu sanés kalayan panitén pangiring. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Al-Qur'an Mulya mangrupa rohmat pikeun sakabéh manusa. Sabab sakumaha unggal manusa gaduh alam imajinasi anu husus pikeun dirina tina alam sajati ieu, unggal jalma ogé gaduh Al-Qur'an anu husus pikeun dirina dina ingetanana, anu kahartos jeung dicandak tina Al-Qur'an numutkeun cara dirina; éta ngaping rohna sarta ngubaran haténa. Sarta salah sahiji kaunggulan Al-Qur'an Mulya kieu: Sadayana, sapertos sakabéh ulama jeung jalma anu gaduh cara masing-masing, tiasa nyandak ayat-ayat anu béda tina loba surah pikeun pituduh jeung pangubaranana. Sabab hiji ayat gaduh hubungan anu kacida ipisna jeung jihat panyambung jeung ayat-ayat Al-Qur'an anu sanés. Henteu aya silih asing di antarana. Tina jihat ieu, ayat-ayat anu dicandak tina loba surah jadi sapertos Al-Qur'an leutik. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Kalimah suci لَا ﺣَﻮْﻝَ وَلَا ﻗُﻮَّﺓَ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ nyanghareup kana léngkah jeung kaayaan anu diliwatan ku manusa, sapertos kaayaan barang anu teu hirup, tutuwuhan, sato, jeung kamanusaan, ti kaayaan partikel dugi ka janten manusa anu iman. Dina tempat-tempat ieu, latifah manusa kakeunaan loba kanyeri jeung harepan. Salian ti éta, perkara anu patali jeung daya sarta kakuatan henteu disebatkeun, tapi ditinggalkeun mutlak. Ku kituna, kalimah ieu maparin panglipur sarta ditafsirkeun numutkeun maqam-maqam anu diwengku ku éta. Upamana: 1- لَا ﺣَﻮْﻝَ ﻋَﻦِ ﺍﻟْﻌَﺪَﻡِ ﻭَ لَا ﻗُﻮَّﺓَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ Kaluar tina henteuna sarta datang kana ayana. 2- لَا ﺣَﻮْﻝَ ﻋَﻦِ ﺍﻟﺰَّﻭَﺍﻝِ ﻭَ لَا ﻗُﻮَّﺓَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﺒَﻘَﺎﺀِ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ Henteu nuju musna, tapi tetep langgeng. 3- لَا ﺣَﻮْﻝَ ﻋَﻦِ ﺍﻟْﻤَﻀَﺮَّﺓِ ﻭَ لَا ﻗُﻮَّﺓَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﻨَّﻔْﻊِ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ Nolak bahaya, narik mangpaat. 4- لَا ﺣَﻮْﻝَ ﻋَﻦِ ﺍﻟْﻤَﺼَﺎﺋِﺐِ ﻭَ لَا ﻗُﻮَّﺓَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﻤَﻄَﺎﻟِﺐِ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ Jauh tina musibah sarta ngahontal anu dipikahayang. 5- لَا ﺣَﻮْﻝَ ﻋَﻦِ ﺍﻟْﻤَﻌَﺎﺻ۪ﻰ ﻭَ لَا ﻗُﻮَّﺓَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﻌِﺒَﺎﺩَﺓِ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ Henteu ragrag kana maksiat, neruskeun ibadah. 6- لَا ﺣَﻮْﻝَ ﻋَﻦِ ﺍﻟﻨِّﻘَﻢِ ﻭَ لَا ﻗُﻮَّﺓَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﻨِّﻌْﻤَﺔِ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ Henteu kakeunaan siksa, nampi nikmat. 7- لَا ﺣَﻮْﻝَ ﻋَﻦِ ﺍﻟﻈُّﻠْﻤَﺔِ ﻭَ لَا ﻗُﻮَّﺓَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﻨُّﻮﺭِ اِلَّا ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ Henteu ragrag kana poék, tapi jadi caang ku cahaya. Kitu saterusna, dina unggal maqam, tiasa diwatesan jeung ditafsirkeun numutkeun latifah manusa.

ZEYLÜ'Z-ZEYL

ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Aya tilu ungkara anu sok diucapkeun ku sabagian jalma; sakeudeung kecapna, tapi kacida gedéna eusina: Kahiji: Sagala rupa kabentuk ku sorangan. Kadua: Anu ngayakeun jeung mangaruhan téh sabab-sabab. Katilu: Tabiat anu nungtut kitu. Regepkeun katerangan ngeunaan réa pisan perkara mustahil anu dikandung ku tilu ungkara ieu: Manusa téh aya. Nurutkeun ungkara kahiji, manusa anu aya ieu téh sakaligus anu nyieun jeung anu dijieun. Nurutkeun ungkara kadua, anjeunna jadi aya lantaran pangaruh sabab-sabab. Nurutkeun ungkara katilu, anjeunna téh hasil tabiat anu ngan disangka aya. Ari jalan kaopat mah, sakumaha anu ditungtut ku bebeneran jeung hakékat, anjeunna téh ciciptan Alloh. Perkara-perkara mustahil anu teu kaitung tina ungkara kahiji: 1- Nurutkeun tungtutan ungkara éta, dina unggal zarah anu ngawangun manusa kudu aya panon, élmu, jeung sipat-sipat séjén anu diperlukeun pikeun ningali jeung terang kana jero manusa ogé sakumna jagat raya. 2- Kudu aya citakan, sakumaha citakan pikeun nyusun aksara dina percetakan, saloba susunan anu rupa-rupa anu kabentuk tina zarah dina awak manusa. 3- Sakumaha batu-batu dina lengkungan wangunan batu, unggal zarah kudu jadi anu maréntah ogé anu diparéntah ku batur-baturna. Kitu deui, unggal zarah kudu sakaligus sabalikna jeung sarimbag, teu diwatesanan jeung diwatesanan dina hubunganana jeung anu séjén. Perkara-perkara mustahil tina ungkara kadua: 1- Asal manusa, nyaéta bahan-bahan anu ngawangun manusa, téh kawas rupa-rupa ubar anu béda-béda, masing-masing aya dina botol anu sungutna disegel di apoték. Lamun ubar-ubar éta bisa kaluar sorangan tina botol, tanpa dicekel ku leungeun saha waé, dina jumlah anu diperlukeun, kalawan tartib jeung saimbang sampurna, tuluy jadi adonan anu hirup, kakara bisa disebut yén manusa ogé bisa timbul tina sabab-sabab jeung bahan-bahan anu teu hirup tanpa aya anu nyieun. 2- Sabanding jeung mustahilna hiji perkara timbul kalawan tartib sampurna tina sabab-sabab anu teu kawates, buta, torek, teu hirup, jeung teu sadar, mustahil ogé manusa dijieun tina bahan-bahan éta tanpa aya anu nyieun. Salian ti éta, sabab-sabab jasmani ngan patali jeung sisi luar. Éta teu bisa nembus kana pola jeung karajinan anu lemes, halus, tur ahéng di jero. 3- Nurutkeun tungtutan ungkara éta, sabab-sabab anu teu kaitung kudu ngariung dina hiji bagian, dina hiji sél, saluyu jeung kabutuhan, kalawan akur jeung tartib sampurna. Ngariung ieu hartina bagian-bagian jeung unsur-unsur jagat raya, katut gedéna, asup ngariung dina leungeun anjeun. Sabab lamun tukang anu nyieun manusa téh sabab-sabab, ku lantaran sakabéh bagian jeung unsur jagat raya patali jeung manusa, kabéhanana kudu jadi anu ngagarap jeung tukang dina nyieun manusa. Hiji tukang kakara nyieun sanggeus aya di jero perkara anu dijieunna. Ku kituna, bagian-bagian jagat raya bakal bisa ngariung dina hiji sél manusa. Ieu téh perkara mustahil anu pangmustahilna di antara sakabéh perkara mustahil. Ari mustahil jeung batalna ungkara katilu nyaéta: Enya, tabiat boga dua sisi. Salah sahijina nyaéta sisi luar, anu ku jalma-jalma anu lalawora jeung sasar disangka hakékat. Nu séjénna nyaéta sisi jero, anu mangrupa padamelan Alloh jeung warna anu dipaparinkeun ku Gusti Rahmân. Ari kakuatan anu diklaim minangka tambahan kana tabiat téh tajalli kudrat Gusti Khâliq Nu Hakîm tur Alîm. Kabeneran jeung kajadian anu teu dihaja anu buta, anu ku jalma-jalma anu lalawora ditempelkeun minangka jangjang kana tabiat anu dianggap tukang nyieun, téh omongan teu puguh anu dikarang ku sétan-sétan lantaran kapaksa ku kasasar. Sabab, sakumaha anu geus dibuktikeun kalawan pasti dina sababaraha karya abdi, lamun padamelan anu pangahéngna di antara sagala kaahéngan ieu henteu medal tina panangan kudrat Gusti Habîr tur Basîr anu Kagungan sakabéh sipat sampurna, naha baju anu dipakékeun kana jagat raya ieu dijieun ku leungeun mahluk anu jasmani, teu hirup, diwatesanan, taya daya, tur mungkin aya ieu? Atawa susunan jeung pola anu éndah anu dipakékeun kana alam-alam ieu dijieun ku reungit atawa kuya? Mustahil, kacida mustahilna! Enya, dina manusa, dina unggal perkara, aya saksi saloba perkara anu aya yén éta téh ciciptan Gusti Nu Ngadamel Nu Azali. Upamana: 1- Jagat raya. Enya, unggal zarah jeung susunan anu dikandung ku jagat raya méré kasaksian ku lima puluh lima basa. 2- Al-Qur'an. Enya, Al-Qur'an, katut kitab-kitab sakabéh nabi, wali, jeung jalma-jalma anu ngésakeun Alloh, ogé ayat-ayat anu diciptakeun jeung diwujudkeun dina kaca alam jeung ayana, téh saksi anu adil pikeun Gusti Khâliq anu nyiptakeun. 3- Pamingpin jeung rosul mahluk, bareng jeung sakabéh nabi, wali, jeung malaikat, ngumumkeun kasaksian yén anu nyieun sagala rupa téh Alloh. 4- Golongan manusa jeung jin téh jadi saksi ku rupa-rupa kabutuhan fitrahna. 5- Alloh ogé masihan kasaksian yén hak disembah jeung nyiptakeun téh ngan kagungan Alloh. Hé Sobat! Pasualan nyandarkeun hasil padamelan kana mahluk anu mungkin aya nurutkeun tilu jalan anu geus disebutkeun tadi, atawa kana Gusti anu wajib ayana nurutkeun tungtutan bebeneran, téh kawas pasualan tangkal anu buahna réa. Kieu: Buah-buah tangkal éta boh disandarkeun kana katunggalan. Nyaéta, ku hukum tumuwuh jeung mekar, buah asalna tina akar tangkal; akar tina siki; siki tina ngawujudna paréntah-paréntah panyiptaan; paréntah-paréntah panyiptaan tina paréntah “Kun”; ari paréntah “Kun” medal ti Gusti Wâhid anu wajib ayana. Dina waktu éta, tangkal katut sakabéh bagian, daun, dahan, jeung buahna, dina gampangna diciptakeun, sarua jeung hiji buah wungkul. Sabab, lamun disandarkeun kana katunggalan, teu aya bédana antara tangkal leutik anu buahna saeutik jeung tangkal kacida gedéna anu buahna réa. Henteuna bédana ieu timbul tina gampang jeung hampangna dina katunggalan, sarta hésé jeung beuratna dina karéaan. Lamun disandarkeun kana karéaan, unggal buah, unggal kembang, unggal daun, unggal dahan bakal ngabutuhkeun sakabéh pakakas, alat, sabab, jeung sajabana anu diperlukeun pikeun ngawujudkeun tangkal sagemblengna. Sabab sakabéh aya dina bagian. Naon anu diperlukeun ku sakabéh, diperlukeun ogé ku bagian. Pasualan ieu henteu kaluar tina dua pilihan éta. Salah sahijina kudu kitu, ari nu séjénna mah mustahil. Cindekna: Lamun ayana hiji sél disandarkeun kana dirina sorangan, sipat-sipat anu ngawengku jagat raya kudu aya dina éta sél. Lamun disandarkeun kana sabab-sabab, sakabéh sabab di alam kudu ngariung dina sél éta. Padahal, naha hiji sél anu teu muat ku dua leungeun laleur bisa jadi tempat dua ilah ngokolakeun? Mustahil! Salian ti éta, ti sél nepi ka alam, unggal perkara boga hiji rupa katunggalan. Ku kituna, Gusti anu Nyieun ogé tunggal. Sabab anu tunggal ngan medal tina anu tunggal. Kitu deui, hiji siki bisa nampung panonpoé katut cahya jeung warnana (dina wangun tajalli). Tapi salaku sumber, hiji siki teu bisa nampung dua siki sarta jadi sumber pikeun duanana. Kitu deui, ayana di luar leuwih tetep jeung leuwih pageuh tibatan ayana dina alam misal. Hiji titik tina ayana di luar bisa nampung hiji gunung tina ayana dina alam misal. Kitu ogé, ayana anu wajib téh leuwih kuat, leuwih pageuh, jeung leuwih tetep. Malah, bisa jadi, ayana anu sajati, ayana di luar téh ngan éta. Ku kituna, perkara-perkara anu mungkin aya anu ngawujud dina élmu azali anu ngawengku sagalana téh jadi eunteung jeung tempat pantulan tajalli cahya tina ayana anu wajib. Ku kituna, sakumaha élmu azali jadi eunteung pikeun perkara-perkara anu mungkin aya, éta perkara ogé jadi eunteung pikeun ayana anu wajib. Sanajan éta perkara anu mungkin aya tuluy pindah tina élmu azali kana ayana di luar, éta tacan nepi kana darajat ayana anu sajati. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Jalma anu nangtung dina widang alam jeung ayana sarta merhatikeun kaayaan alam bakal gancang ngartos ku pangarti langsung yén mangaruhan jeung ngalakukeun téh sipat perkara anu lemes, boga cahya, jeung henteu jasmani; ari narima laku, mampuh narima, jeung kapangaruhan téh sipat perkara anu jasmani, padet, jeung miboga awak. Enya, minangka conto, tingali cahya di langit jeung gunung gedé ieu di bumi. Cahya éta, sanajan aya di langit, ngagarap di bumi ku sorotna, aktip. Ari gunung éta, sanajan gedé, cicing di tempatna tanpa kagiatan. Teu aya pangaruhna, teu aya pagawéanana. Kitu deui, tina laku anu lumangsung di antara perkara-perkara, kahartos yén hiji perkara beuki lemes jeung boga cahya, beuki pantes jadi sabab jeung anu ngalakukeun. Sabanding jeung padetna, éta beuki deukeut kana darajat narima laku jeung jadi hasil sabab. Tina ieu kahartos yén anu Nyiptakeun sabab-sabab anu katémbong jeung anu Ngayakeun hasil-hasilna téh ngan Gusti Nûr tina sagala cahya, Gusti Nu Ngadamel Nu Azali. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Ngarenung ngaleungitkeun lalawora. Merhatikeun jeung ngalenyepan ngaleungitkeun poékna sangkaan. Tapi lamun anjeun ngarenung ngeunaan diri, batin, jeung kaayaan anjeun sorangan, talungtik sacara jero jeung rinci. Ari lamun anjeun ngalenyepan kaayaan di luar jeung anu umum, pikirkeun sacara garis gedéna jeung singget; ulah asup kana rincian. Sabab ajén jeung kaéndahan anu aya dina gambaran ringkes henteu aya dina rincianana. Ngarenung ngeunaan alam luar ogé kawas laut anu teu boga dasar jeung basisir. Ulah teuleum ka jerona, engké anjeun titeuleum. Hé Sobat! Lamun anjeun ngarenung ngeunaan diri sacara rinci, ari ngeunaan alam luar sacara ringkes, anjeun bakal ngadeukeutan katunggalan. Lamun sabalikna, karéaan bakal mecah pikiran anjeun, sangkaan bakal ngalayangkeun anjeun. Rasa akuan diri anjeun bakal kandel, lalawora anjeun bakal kuat, tuluy robah jadi tabiat. Ieu téh jalan karéaan anu nganteurkeun kana kasasar. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Kacida jahil jeung lalaworana manusa. Kacida sasarna jalan anjeunna jeung ngarugikeun dirina sorangan. Anjeunna ninggalkeun kahadéan kacida gedéna anu geus pasti mangpaatna dina salapan sisi sarta ngan disangka rugina dina hiji sisi, tuluy milampah kasasar. Enya, pikeun hiji mamang kaum sofis, anjeunna ninggalkeun hidayah anu boga rébuan bukti mangpaat. Padahal, ku lantaran manusa réa sangkaan jeung ati-ati pisan, dina urusan dunya, lamun aya hiji tina sapuluh kamungkinan rugi, anjeunna nyingkahanana. Ari dina urusan aherat mah, sanajan aya salapan tina sapuluh kamungkinan rugi, anjeunna henteu nyingkahanana. Sakitu gedéna kabodoan téh. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Roh manusa katéwak ku kabutuhan anu teu aya tungtungna, jadi tempat kanyeri anu teu aya tungtungna. Hayang kana nikmat anu teu kaitung. Ngamumulé kahayang anu teu kawates. Malah, sanajan haté sasar, rasa welas anu mancawura tina roh ngandung kanyeri anu teu aya tungtungna. Ku kituna, anjeun henteu boga hak nyarios, “Abdi ieu naon? Naon ajén abdi nepi ka pikeun abdi kiamat kudu kajadian, timbangan kudu dipasang, sarta itungan kudu dilaksanakeun?” Hé anu calik dina korsi kasasar kalawan kacida reueusna! Ulah reueus kana hirup anjeun. Sabab hirup éta nangtung dina hiji sasar pikir. Kieu: Jalma sasar anu calik dina korsi éta, nalika mikirkeun sirna jeung musna anu pikasieuneun tuluy ngarasa sieun, lumpat kana kamungkinan bagja salawasna; ari nalika ninggalkeun kawajiban agama, lumpat kana kamungkinan henteu ayana aherat. Ku sasar pikir ieu anjeunna luput tina dua kanyeri. Tapi teu lila, cangreudna muka, hakékatna medal. Kamungkinan kahiji henteu ngaleungitkeun kanyerina, ari kamungkinan kadua henteu ngurangan bebanana. Kitu deui, anjeunna nyarios, “Lamun musibat lumangsung ka saréréa, kanyerina hampang. Abdi ogé sarua jeung nu séjén,” tuluy kabur deui tina beban. Padahal, lamun musibat umum, kanyerina jadi tumpuk, nambahan sababaraha kali. Sabab baraya jeung sobat-sobatna ogé katut kana musibat éta. Sabab roh manusa patali jeung sasamana. Beuki umum, beuki gedé ogé kanyerina. Hé jalma taya daya anu ngaso dina sisi mamang, di handapeun kalangkang lalawora! Ulah dianggap nikmat kasenangan anu karasa ku anjeun dina tiisna lalawora jeung mamang. Éta téh madu anu ngandung racun. Teu lila deui bakal robah jadi siksa naraka. Lamun anjeun miharep kanyeri robah jadi nikmat, seuneu robah jadi cahya, dina lima waktu, ku kait ruku jeung sujud, béngkokkeun, rématkeun, pegatkeun hulu moncong kareueus anjeun, eusian ku iman. Tuluy terus taat bari ngarenung kana ayat-ayat, sangkan tirai mamang jeung lalawora ruksak. Rasa amis kasalametan jeung nikmat munajat anu henteu kapanggih ku anjeun dina kasasar bakal medal. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Dina ngabakti ngan aya pasrah. Teu aya nyoba jeung nguji. Sabab dunungan bisa nyoba jeung nguji abdi jeung palayanna. Tapi abdi henteu boga wewenang pikeun nguji dununganana. Kitu deui, manusa teu bisa nguji Gusti Rabb-na, Gusti Khâliq-na.