ZÜHRE
{(): Risalah Zühre ieu téh salah sahiji risalah anu kacida pentingna dina Mesnevî-yi Arabî. Sanajan abdi parantos narékahan narjamahkeunana, abdi nganggap leuwih merenah ngasupkeun langsung tarjamahan anu kantos didamel ku pangarang lantaran panyuhun anu terus-terusan ti murid-murid Nur. Antara risalah anu dingaranan Lem'a Katujuh Belas dina Risale-i Nur ieu jeung Zühre basa Arab, aya bédana dina ringkes jeung rincina sarta dina susunan anu ti heula jeung anu ti tukang. Panarjamah Abdülmecid}
(Lem'a Katujuh Belas)
Asalna tina Zühre sarta diwangun ku Tujuh Belas Nota.
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ
Bubuka
Dua belas taun sateuacan nyusun risalah ieu {(Catetan handap): Tanggal anu disebut dua belas taun sateuacanna téh taun Hijriah 1340, taun Maséhi 1921. (Pamedar)} ku pitulung Gusti Rabb, dina gerak pikiran, lalampahan haté, jeung mekarna roh dina makrifat ka Alloh, abdi parantos nyatet sababaraha cahya tauhid anu medal, dina basa Arab dina wangun Nota, dina risalah-risalah saperti Zühre, Şule, Habbe, Şemme, Zerre, jeung Katre. Ku lantaran diserat ngan pikeun némbongkeun hiji tungtung tina hakékat anu panjang sarta hiji sorot tina cahya anu caang, sarta ngan minangka pangéling jeung pépéling pikeun diri abdi sorangan, mangpaatna pikeun nu séjén jadi kawates. Utamana, lolobana dulur abdi anu pangistiméwa jeung pangdeukeutna henteu diajar basa Arab. Lantaran panyuhun jeung pangadesek maranéhna, abdi kapaksa nyerat harti ringkes tina Nota jeung Lem'a éta dina basa Turki, sabagian dibéré katerangan jeung sabagian singget. Ku lantaran Said Anyar mimiti ningali Nota jeung risalah-risalah Arab ieu tina élmu hakékat dina darajat syuhud, hartina diserat tanpa dirobah. Ku sabab éta, sanajan sababaraha kalimah geus disebutkeun dina Kalimah-kalimah séjén, di dieu ogé disebutkeun; sarta sanajan sabagian kacida ringkesna, henteu dipedar, sangkan kaéndahan aslina henteu leungit.
Bedîüzzaman Said Nursî
NOTA KAHIJI
Abdi kantos nyarios ka diri abdi sorangan: Hé Said anu lalawora! Sing terang: Teu pantes anjeun ngabeungkeut haté kana hiji perkara anu moal marengan anjeun sanggeus alam ieu musna sarta anu bakal papisah ti anjeun nalika dunya ancur. Utamana kana perkara anu ninggalkeun sarta malik tonggong ka anjeun nalika mangsa anjeun réngsé; leuwih-leuwih anu henteu marengan dina lalampahan ka barzah; utamana anu henteu nganteurkeun anjeun nepi ka lawang kubur; utamana anu dina hiji atawa dua taun bakal papisah salawasna ti anjeun bari ngagantungkeun dosana kana beuheung anjeun; utamana perkara fana anu ninggalkeun anjeun pas kahontal, sanajan anjeun henteu miharep kitu. Ngabeungkeut haté kana perkara-perkara éta lain laku anu wijaksana. Lamun anjeun boga akal, tinggalkeun urusan anu remuk jeung ruksak dina robahna kaayaan aherat, barzah, sarta dina tabrakan robahna kaayaan dunya, anu teu sanggup marengan anjeun dina lalampahan anu langgeng. Ulah dipentingkeun, ulah sedih lantaran éta sirna. Tingali hakékat diri anjeun: Di antara latifah anjeun aya hiji latifah anu henteu bisa sugema iwal ku anu langgeng salawasna sarta ku Zat anu Langgeng. Éta teu bisa nyanghareup ka nu séjén, teu daék ngadeukeutan salian ti Mantenna. Sanajan sakumna dunya dibikeun kana éta latifah, teu bisa nyumponan kabutuhan fitrahna. Éta téh sultan rasa jeung latifah anjeun. Taat ka sultan anjeun anu tumut kana paréntah Gusti Fâthir Nu Hakîm éta, sangkan anjeun salamet!
NOTA KADUA
Dina hiji impian anu ngandung hakékat, abdi ningali yén abdi nyarios ka jalma-jalma: Hé manusa! Di antara prinsip Al-Qur'an nyaéta: Ulah nganggap hiji perkara salian ti Alloh leuwih gedé tibatan diri anjeun nepi ka anjeun ngabakti ka éta. Kitu deui, ulah nganggap diri anjeun leuwih gedé tibatan hiji perkara nepi ka anjeun sombong ka éta. Sabab, sakumaha sakabéh mahluk sarua dina jauhna tina hak disembah, maranéhna ogé sarua minangka mahluk.
NOTA KATILU
Hé Said anu lalawora! Sing terang: Ku kasalahan rasa, anjeun ningali dunya anu kacida samentarana ieu minangka teu bisa paéh jeung terus aya. Nalika ningali sabudeureun jeung dunya, ku lantaran anjeun ningali éta rada tetep jeung terus lumangsung, anjeun ogé nganggap diri anjeun anu fana tetep ku paningal éta. Ku kituna, anjeun ngan ngarasa sieun kana kajadian kiamat. Saolah-olah anjeun bakal hirup nepi ka kiamat, ngan sieun kana éta. Gunakeun akal anjeun. Anjeun jeung dunya anjeun sorangan terus-terusan katibanan pukulan sirna jeung musna. Kasalahan rasa jeung sasar pikir anjeun ieu kawas conto kieu: Lamun hiji jalma nyanghareupkeun eunteung anu dicekelna kana hiji imah, kota, atawa taman, gambaran hiji imah, kota, atawa taman bakal katémbong dina eunteung éta. Lamun aya gerak anu saeutik pisan jeung robah anu leutik kajadian kana eunteung, imah, kota, jeung taman bayangan éta bakal kacau. Terus ayana jeung tetep ayana imah, kota, jeung taman anu sajati di luar henteu mangpaat pikeun anjeun. Sabab imah dina eunteung anu dicekel ku anjeun jeung kota sarta taman anu milik anjeun téh ngan sabanding jeung ukuran anu dipasihkeun ku eunteung ka anjeun. Hirup jeung umur anjeun téh eunteung. Tihang, eunteung, jeung puseur dunya anjeun téh umur jeung hirup anjeun. Ku lantaran unggal menit imah, kota, jeung taman éta bisa paéh sarta mungkin ruksak, unggal menit éta aya dina kaayaan bisa runtuh kana anjeun sarta kiamat anjeun bisa kajadian. Ku kituna, ulah ngamuatkeun beban anu teu kuat ditanggung jeung dipikul ku hirup sarta dunya anjeun ieu!
NOTA KAOPAT
Sing terang: Lolobana, kabiasaan Gusti Fâthir Nu Hakîm nyaéta mulangkeun deui perkara-perkara anu penting jeung berharga minangka éta perkara sorangan. Nyaéta, nalika lolobana perkara dibarukeun ku anu sarupa, dina robahna usum jeung abad, Mantenna mulangkeun deui perkara anu penting jeung berharga éta minangka dirina sorangan. Dina sakabéh kajadian dihudangkeun deui unggal poé, unggal taun, jeung unggal abad, aturan sunatullah ieu lolobana katémbong terus lumaku. Ku aturan anu tetep ieu, urang nyarios: Ku lantaran sagala cabang élmu satuju jeung sakabéh élmu méré kasaksian yén buah anu pangsampurnana tina tangkal panyiptaan téh manusa; anu pangpentingna di antara mahluk téh manusa; anu pangberhargana di antara perkara anu aya téh manusa; sarta hiji jalma sarua jeung hiji jinis sato séjén. Tangtu bisa diputuskeun ku pangarti langsung anu pasti yén dina ngahudangkeun jeung ngahirupkeun deui anu panggedéna, unggal jalma bakal dipulangkeun deui minangka dirina sorangan, katut awak, ngaran, jeung rupana.
NOTA KALIMA
Dina Nota ieu, ku lantaran élmu jeung peradaban Éropa rada nyangkaruk dina pikiran Said Baheula, nalika Said Anyar ngalaksanakeun lalampahan pikir, élmu jeung peradaban Éropa dina lalampahan haté éta robah jadi panyakit haté sarta nyababkeun kasusah anu leuwih gedé. Ku kituna, nalika Said Anyar kapaksa ngoyagkeun pikiran pikeun miceun filsafat anu dipupulasan jeung peradaban anu ruksak ahlakna, anjeunna kapaksa ngalaksanakeun paguneman jeung pribadi maknawi Éropa anu bakal ditepikeun ieu, dina hiji sisi kacida pondokna, dina sisi séjén panjang, pikeun ngajempékeun rasa-rasa nafsu anu di jero rohna méré kasaksian ngabéla Éropa. Ulah disalahhartikeun, Éropa aya dua: Anu hiji, abdi henteu nyarios ka Éropa anu, ku feyiz anu dicandak tina agama anu sajati nabi Isa jeung Islam, ngalaksanakeun karajinan anu mangpaat pikeun hirup babarengan manusa sarta élmu anu ngawula kana kaadilan jeung bebeneran. Sabalikna, abdi nyarios ka Éropa kadua anu ruksak, anu ku poékna filsafat tabiat, nganggap goréngna peradaban minangka kahadéan, sarta ngarahkeun manusa kana lampah ruksak ahlak jeung kasasar. Kieu: Dina waktu éta, dina lalampahan roh éta, abdi kantos nyarios ka pribadi maknawi Éropa anu nyekel filsafat anu teu puguh jeung ngarugikeun sarta peradaban anu ngarugikeun jeung ruksak ahlakna, anu lain kahadéan peradaban jeung élmu anu mangpaat: Sing terang, hé Éropa kadua! Ku leungeun katuhu anjeun nyekel filsafat anu gering jeung sasar, ku leungeun kénca nyekel peradaban anu ruksak ahlakna jeung ngarugikeun, tuluy anjeun ngakukeun yén kabagjaan manusa aya dina dua perkara ieu. Mugia dua leungeun anjeun éta pegat, sarta dua hadiah anjeun anu kotor éta ngabinasakeun anjeun, sarta bakal ngabinasakeun. Hé roh celaka anu nyebarkeun kakafiran jeung teu sukuran! Naha hiji jalma anu katibanan musibat pikasieuneun sarta nandangan siksa dina roh, nurani, akal, jeung haténa bisa bagja lantaran awakna, sacara lahir, aya dina pakéan éndah jeung kabeungharan anu nipu? Naha anjeunna bisa disebut bagja? Naha anjeun henteu ningali yén lantaran hiji jalma pegat harepan tina hiji perkara leutik, pegat harepan tina hiji kahayang anu ngan disangka, jeung kuciwa dina urusan anu henteu penting, lamunan anu amis jadi pait pikeun anjeunna, kaayaan anu pikaresepeun nyiksa anjeunna, dunya karasa heureut, jadi panjara? Padahal, lantaran pangaruh goréng anjeun, hiji manusa anu taya daya katibanan pukulan kasasar di juru haténa anu pangjerona jeung dina dasar rohna; lantaran kasasar éta, sakabéh harepanana pegat jeung sakabéh kanyerina timbul. Kabagjaan naon anu dijamin ku anjeun pikeun anjeunna? Naha hiji jalma anu awakna aya dina sawarga palsu anu bakal sirna, ari haté jeung rohna nandangan siksa di naraka, bisa disebut bagja? Ku cara kitu anjeun geus nyasabkeun manusa anu taya daya, maksa anjeunna nandangan siksa naraka dina sawarga palsu. Hé nafsu ammarah umat manusa! Tingali ibarat ieu, sing terang ka mana anjeun ngarahkeun manusa. Upamana aya dua jalan di hareupeun urang. Urang ngaliwatan salah sahijina. Urang ningali yén dina unggal léngkah aya jalma anu taya daya jeung lemah. Jalma-jalma zalim nyerang, ngarampas harta jeung barangna, ngancurkeun pondok leutikna, sakapeung ogé ngaraheutan anjeunna. Ku cara kitu nepi ka langit ceurik ningali kaayaanana anu matak karunya. Ka mana waé urang ningali, kaayaanana kitu. Ku lantaran sora anu kadéngé dina jalan éta téh sora ribut jalma zalim jeung ceurikna jalma anu dikaniaya, jalan éta kasaput ku tunggara umum. Manusa, ku rasa kamanusaanna, milu nyeri ku kanyeri batur, nepi ka nandangan kanyeri anu teu aya tungtungna. Padahal, ku lantaran nurani teu bisa nahan kanyeri sakitu gedéna, jalma anu ngaliwatan jalan éta kapaksa milih salah sahiji tina dua perkara: Boh miceun kamanusaanana sarta narima kabengisan anu teu aya tungtungna, nyangking haté anu, salami dirina salamet, henteu kaganggu ku binasana saréréa; boh ngabatalkeun tungtutan haté jeung akal. Hé Éropa anu ruksak dina lampah ruksak ahlakna jeung kasasar sarta ngajauhan agama nabi Isa! Ku kapinteran anjeun anu buta jeung boga hiji panon kawas Dajjal, anjeun masihan kaayaan naraka ieu ka roh manusa! Tuluy anjeun ngartos yén ieu téh panyakit anu taya ubarna, anu ngalungkeun manusa tina a‘lâ illiyyîn kana asfala sâfilîn. Ngajurung anjeunna kana darajat sato anu pangcelakana. Ubar anu kapanggih ku anjeun pikeun panyakit ieu téh kaulinan anu mikat sarta kahayang jeung lamunan anu nundutan, anu ngalayanan samentara pikeun mareuman rasa. Mugia ubar anjeun ieu ngabinasakeun anjeun, sarta bakal ngabinasakeun! Jalan anu dibuka ku anjeun jeung kabagjaan anu dipasihkeun ka manusa kawas ibarat ieu. Ari jalan kadua anu dipaparinkeun ku Al-Qur'an Al-Hakîm ka manusa ku hidayahna, kieu: Urang ningali yén di unggal tempat eureun, unggal tempat, unggal kota dina jalan éta, prajurit-prajurit anu lempeng tina hiji Sultan anu adil aya jeung leumpang di mana-mana. Sakapeung, ku paréntah sultan éta, sabagian prajurit dileupaskeun tina tugas. Pakarang, kuda, jeung pakakas nagara dicandak; maranéhna dipasihan surat idin. Sanajan prajurit anu dileupaskeun éta sacara lahir sedih lantaran kuda jeung pakarang anu geus dipikaresep ku maranéhna dicandak, tina sisi hakékat maranéhna bungah dileupaskeun, sarta kacida suka haténa lantaran bakal mulang ka puseur karajaan jeung nganjang ka sultan. Sakapeung, patugas anu ngaleupaskeun tugas papanggih jeung prajurit anyar. Prajurit éta henteu wanoh ka maranéhna. Maranéhna nyarios, “Pasrahkeun pakarang anjeun!” Prajurit nyarios, “Kuring téh prajurit raja, keur ngawula ka anjeunna; engké bakal angkat ka anjeunna. Ari aranjeun saha? Lamun aranjeun sumping kalawan idin jeung karidoanana, wilujeng sumping kalayan hormat; témbongkeun paréntahna. Lamun henteu, nyingkah, jauh ti kuring. Sanajan kuring ngan nyorangan sarta aranjeun rébuan, kuring bakal terus ngalawan aranjeun. Lain pikeun diri kuring sorangan, sabab diri kuring lain kagungan kuring, tapi kagungan sultan kuring. Sabalikna, diri jeung pakarang anu aya dina kuring téh amanat ti anu kagungan diri kuring. Pikeun ngajaga amanat, ngajaga martabat jeung kahormatan sultan kuring, kuring moal tungkul ka aranjeun!” Kaayaan ieu téh hiji conto tina rébuan kaayaan anu jadi sabab bungah jeung bagja dina jalan kadua éta. Kaayaan séjénna tinggal anjeun bandingkeun. Sapanjang lalampahan dina jalan kadua éta, aya ngumpulkeun jeung ngirim prajurit kalayan gumbira jeung ramé anu dingaranan “kalahiran”, sarta katémbong ngaleupaskeun prajurit tina tugas kalayan bungah jeung musik anu dingaranan “pupusna”. Ieu jalan anu dipaparinkeun ku Al-Qur'an Al-Hakîm ka manusa. Saha anu narima hadiah ieu sagemblengna bakal ngaliwatan jalan kadua anu nganteurkeun kana kabagjaan dua alam. Anjeunna henteu sedih ku anu geus kaliwat, henteu sieun ku anu bakal datang. Hé Éropa kadua anu ruksak! Sabagian dasar anjeun anu lapuk jeung teu boga tatapakan kieu: Anjeun nyarios, “Ti malaikat anu panggedéna nepi ka lauk anu pangleutikna, unggal mahluk hirup boga dirina sorangan, ngagarap pikeun dirina sorangan, jeung narékahan pikeun kasenangan dirina sorangan. Éta boga hak pikeun hirup. Tujuan tarékah jeung sasaran kahayangna nyaéta hirup sarta ngajamin terus ayana.” Anjeun salah nganggap tajalli anu pinuh ku rohmat jeung sipat béréhan tina hukum umum minangka tarung, padahal éta téh prinsip Gusti Khâliq Nu Karîm pikeun maparin, sarta prinsip silih tulungan anu diturut kalawan taat sampurna ku unsur-unsur jagat raya, anu katémbong dina tutuwuhan nulungan sato jeung sato nulungan manusa. Tuluy anjeun mutuskeun kalawan bodo, “Hirup téh tarung.” Naha lumpatna zarah-zarah kadaharan kalayan pinuh sumanget pikeun maparin dahar kana sél-sél awak, anu mangrupa tajalli prinsip silih tulungan éta, disebut tarung? Naha disebut adu? Sabalikna, nulungan jeung lumpat éta mangrupa silih tulungan ku paréntah Gusti Rabb Nu Karîm. Salah sahiji dasar anjeun anu lapuk deui nyaéta: Anjeun nyarios, “Sagala rupa boga dirina sorangan.” Bukti anu pasti yén teu aya hiji perkara ogé anu boga dirina sorangan nyaéta: Di antara sabab-sabab, anu pangmulya jeung anu panglega kahayangna tina sisi milih téh manusa. Padahal, tina saratus bagian pagawéan manusa anu pangécésna dilakukeun ku pilihan sorangan, saperti mikir, nyarios, jeung dahar, anu dibikeun kana leungeun pilihan jeung asup kana widang kamampuhna ngan hiji bagian anu masih kénéh diragukeun. Kumaha jalma anu henteu boga hiji bagian tina saratus bagian pagawéan anu pangécésna ieu bisa disebut boga dirina sorangan? Lamun anu pangmulya jeung pilihanana panglega ogé leungeunna kauger sakitu pageuhna dina ngokolakeun jeung miboga anu sajati, jalma anu nyarios, “Sato-sato séjén jeung barang-barang anu teu hirup boga dirina sorangan,” ngabuktikeun yén dirina leuwih sasatoan tibatan sato sarta leuwih teu hirup jeung teu sadar tibatan barang-barang anu teu hirup. Anu ngalungkeun anjeun kana kasalahan jeung jurang ieu téh kapinteran anjeun anu hiji panon. Nyaéta, kapinteran anjeun anu ahéng tapi celaka. Ku kapinteran anu buta éta, anjeun poho ka Gusti Rabb anu Nyiptakeun sagala rupa, nyandarkeun kana tabiat anu ngan disangka aya, maparin hasil padamelan-Na ka sabab-sabab, sarta ngabagi kagungan Gusti Khâliq ka tagut-tagut anu jadi sesembahan palsu. Dina kaayaan ieu jeung dina paningal kapinteran éta, unggal mahluk hirup, unggal manusa, kudu nyorangan ngalawan musuh anu teu kaitung sarta narékahan nyumponan kabutuhan anu teu aya tungtungna. Ku kamampuh anu sakadar zarah, pilihan anu kawas kawat ipis, kasadaran anu kawas sorot anu gancang sirna, hirup anu kawas seuneu anu gancang pareum, jeung umur anu kawas menit anu gancang liwat, anjeunna kapaksa nyanghareupan musuh jeung kabutuhan anu teu aya tungtungna. Padahal modal mahluk hirup anu taya daya éta henteu nyukupan salah sahiji tina rébuan kahayangna. Nalika katibanan musibat, anjeunna henteu miharep ubar pikeun kanyerina salian ti sabab-sabab anu torek jeung buta; anjeunna jadi tempat ngawujudna rusiah ﻭَﻣَﺎ ﺩُﻋَٓﺎﺀُ ﺍﻟْﻜَﺎﻓِﺮ۪ﻳﻦَ اِلَّا ﻓ۪ﻰ ضَلَالٍ. Kapinteran anjeun anu poék geus ngarobah beurang umat manusa jadi peuting. Anjeun ngan nyaanganana ku lampu-lampu palsu anu samentara pikeun ngabiasakeun manusa kana peuting anu susah, pinuh ku panganiayaan jeung poék éta. Lampu-lampu éta henteu imut kalayan bungah ka raray manusa. Sabalikna, cahya-cahya éta seuri jeung nyindiran seuri bodo manusa dina kaayaan anu pait jeung matak ceurik. Dina paningal murid-murid anjeun, unggal mahluk hirup téh korban musibat anu taya daya, anu kakeunaan serangan jalma zalim. Dunya téh imah tunggara umum. Sora-sora dunya téh jeritan anu timbul tina paéh jeung kanyeri. Murid anjeun anu narima palajaran anjeun sagemblengna bakal jadi Firaun. Tapi Firaun anu hina, anu nyembah perkara anu pangrendahna sarta nganggap unggal perkara anu masihan mangpaat ka anjeunna minangka rabb pikeun dirina. Murid anjeun ogé ngalawan. Tapi jalma ngalawan anu taya daya, anu narima kahinaan anu panggedéna pikeun hiji kasenangan. Pikeun mangpaat anu saeutik pisan, anjeunna némbongkeun handapna nepi ka daék nyium suku sétan. Anjeunna ogé kejem. Tapi, ku lantaran henteu manggih tatapakan dina haténa, anjeunna téh jalma kejem anu sombong tapi dirina kacida lemahna. Murid éta téh jalma licik anu tujuan tarékahna nyumponan kahayang nafsu, néangan mangpaat pikeun diri di handapeun tirai mikanyaah bangsa jeung pangorbanan, sarta narékahan nyumponan karakus jeung kareueusna. Anjeunna henteu enya-enya mikanyaah hiji perkara salian ti dirina sorangan. Sadayana dikorbankeun pikeun dirina. Ari murid Al-Qur'an anu ihlas jeung sampurna mah abdi. Tapi abdi anu mulya, anu henteu daék ngabakti sanajan ka mahluk anu panggedéna, sarta henteu ngajadikeun mangpaat anu panggedéna saperti sawarga minangka tujuan ngabakti. Anjeunna ogé sabar jeung lemah lembut. Tapi jalma anu luhur cita-citana, anu henteu daék ngahina diri ka salian ti Gusti Fâthir Dzul-Jalâl tanpa idin jeung paréntah-Na. Anjeunna ogé miskin. Tapi miskin anu henteu butuh batur, lantaran ganjaran anu geus disayagikeun ku Gusti Mâlik Nu Karîm pikeun anjeunna dina mangsa datang. Anjeunna ogé lemah. Tapi lemah anu kuat, anu ngandelkeun kakuatan Gusti anu Kagungan dirina, anu kudrat-Na teu aya tungtungna. Lamun Al-Qur'an henteu ngajadikeun sawarga anu langgeng ogé minangka sasaran kahayang muridna anu sajati, naha éta bakal ngajadikeun dunya fana anu gancang sirna ieu minangka sasaran kahayangna? Sing ngartos sabaraha bédana cita-cita dua murid éta. Aranjeun ogé bisa ngabandingkeun mikanyaah bangsa jeung pangorbanan murid filsafat anu gering jeung murid Al-Qur'an Al-Hakîm ku ieu conto. Kieu: Murid filsafat nyingkahan dulurna pikeun dirina sorangan, ngajukeun gugatan ngalawan dulurna. Ari murid Al-Qur'an nganggap sakabéh abdi anu soléh di langit jeung bumi minangka dulurna, ngadoakeun aranjeunna kalawan kacida tulusna, bagja ku kabagjaan aranjeunna, sarta ngarasa aya hubungan anu kacida pageuhna dina rohna ka aranjeunna. Anjeunna ogé nganggap arsy jeung panonpoé, anu kacida gedéna, minangka patugas anu ditundukkeun jeung minangka abdi, mahluk kawas dirina sorangan. Bandingkeun ogé luhurna jeung legana roh dua murid éta tina ieu: Al-Qur'an maparin lega jeung luhur anu sakitu gedéna kana roh murid-muridna, nepi ka salaku gaganti tasbéh anu salapan puluh salapan siki, Al-Qur'an maparin zarah-zarah salapan puluh salapan alam anu némbongkeun tajalli salapan puluh salapan asma Alloh kana leungeun murid-muridna minangka siki-siki tasbéh. Al-Qur'an nyarios, “Baca wirid-wirid aranjeun ku ieu.” Regepkeun, tingali murid-murid Al-Qur'an saperti Şah-ı Geylanî, Rufaî, jeung Şazelî (ra) nalika aranjeunna maca wirid. Dina leungeun aranjeunna aya runtuyan zarah, jumlah tétés, jeung jumlah napas mahluk; ku éta aranjeunna maca wirid-wiridna. Aranjeunna zikir jeung tasbéh ka Alloh. Tingali atikan anu mangrupa mujijat tina Al-Qur'an Al-Mu'jizul-Bayân: Kumaha manusa leutik ieu, anu lieur jeung bingung ku kasedih jeung kasusah anu pangleutikna sarta éléh ku hiji mikroba leutik, jadi luhur ku atikan Al-Qur'an. Sarta latifahna jadi lega sakitu gedéna nepi ka nganggap sakabéh perkara anu aya dina dunya gedé ieu tacan cukup pikeun jadi tasbéh wiridna. Sanajan sawarga dianggap saeutik pikeun jadi tujuan zikir jeung wiridna, anjeunna henteu nganggap dirina leuwih luhur tibatan mahluk Alloh anu pangleutikna. Anjeunna ngahijikeun kahormatan anu pangluhurna jeung handap asor anu panggedéna. Anjeun bisa ngabandingkeun sabaraha handapna murid-murid filsafat tibatan ieu. Hidayah Al-Qur'an, anu ningali dua alam ku dua panonna anu caang tur wanoh kana anu gaib, sarta nuduhkeun dua kabagjaan pikeun manusa ku dua leungeunna, nyarios ngeunaan hakékat-hakékat anu salah katénjo ku kapinteran hiji panon filsafat Éropa anu gering éta: “Hé manusa! Diri jeung harta anu aya dina leungeun anjeun lain kagungan anjeun, tapi amanat ka anjeun. Anu Kagungan amanat éta téh Gusti Rahîm tur Karîm anu Kawasa kana sagala rupa sarta Uninga kana sagala rupa. Mantenna kersa ngagaleuh kagungan-Na anu aya dina anjeun, sangkan dijaga pikeun anjeun, ulah leungit. Engké Mantenna bakal maparin harga anu penting ka anjeun. Anjeun téh prajurit anu dipasihan tugas jeung diparéntah. Damel kalayan nami-Na sarta milampah pikeun Mantenna. Mantenna anu maparin naon anu diperlukeun ku anjeun minangka rezeki sarta ngajaga anjeun tina perkara anu teu bisa diungkulan ku anjeun. Tujuan jeung hasil hirup anjeun ieu nyaéta jadi tempat ngawujudna asma jeung syuunat Gusti anu Kagungan éta. Nalika aya musibat datang ka anjeun, sebutkeun: ﺍِﻧَّﺎ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻭَﺍِﻧَّٓﺎ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺭَﺍﺟِﻌُﻮﻥَ Nyaéta, abdi keur ngawula ka Gusti anu Kagungan abdi. Hé musibat! Lamun anjeun datang kalawan idin jeung rido-Na, wilujeng sumping, mugia mawa kabagjaan. Sabab tangtu dina hiji waktu urang bakal mulang ka Mantenna, sumping ka payuneun-Na, sarta urang sono ka Mantenna. Ku lantaran dina hiji waktu Mantenna pasti bakal ngabébaskeun urang tina kawajiban hirup, hayu, hé musibat! Mugia ngaleupaskeun jeung ngabébaskeun éta ku leungeun anjeun, abdi rido. Lamun Mantenna maréntah jeung Mikersa anjeun datang pikeun nguji abdi dina ngajaga amanat jeung satia kana tugas, tapi henteu Ngidinan jeung teu Rido abdi pasrah ka anjeun, salami abdi sanggup, abdi moal masrahkeun amanat Gusti anu Kagungan abdi ka anu teu bisa dipercaya!” Tingali darajat palajaran anu dipasihkeun ku kapinteran filsafat jeung hidayah Al-Qur'an ieu minangka hiji conto tina sarébu. Enya, hakékat kaayaan dua sisi éta lumangsung sakumaha anu geus dipedar tadi. Tapi darajat manusa dina hidayah jeung kasasar béda-béda. Darajat lalawora ogé rupa-rupa. Teu unggal jalma dina unggal darajat bisa ngarasa hakékat ieu sagemblengna. Sabab lalawora mareuman rasa. Dina mangsa ieu rasa geus pareum sakitu gedéna, nepi ka jalma-jalma peradaban henteu ngarasakeun paitna kanyeri anu nyeri ieu. Tapi ku nambahanana peka dina élmu sarta ku pépéling pati anu némbongkeun tilu puluh rébu layon unggal poé, tirai lalawora éta ruksak. Rébuan laknat jeung hanjakal pikeun jalma-jalma anu sasar ku tagut jeung élmu tabiat bangsa asing sarta anu buta nuturkeun jeung niron maranéhna! Hé nonoman nagara ieu! Ulah narékahan niron bangsa Frank! Sanggeus panganiayaan jeung mumusuhan anu teu kaitung anu dilakukeun ku Éropa ka aranjeun, ku akal naon aranjeun nuturkeun jeung percaya kana lampah ruksak ahlak jeung pikiran palsu maranéhna? Henteu! Henteu! Jalma-jalma anu niron kalawan ruksak ahlakna téh henteu saukur nuturkeun; sabalikna, tanpa sadar milu asup kana barisan maranéhna sarta maéhan diri sorangan jeung dulur-dulur aranjeun. Sing awas: Salami aranjeun nuturkeun kalawan teu boga ahlak, aranjeun ngabohong dina ngakukeun mikanyaah bangsa! Sabab nuturkeun ku cara kitu téh nganggap handap kabangsaan aranjeun sarta nyindiran bangsa! ﻫَﺪٰﻳﻨَﺎ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَ ﺍِﻳَّﺎﻛُﻢْ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﺼِّﺮَﺍﻁِ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻘ۪ﻴﻢِ
NOTA KAGENEP
Hé manusa anu taya daya, anu panik jeung ruksak kayakinanana lantaran lobana jalma kafir jeung sapukna maranéhna dina mungkir sabagian hakékat iman! Sing terang: Ajén jeung pentingna hiji perkara henteu aya dina kuantitas jeung lobana jumlah. Sabab lamun manusa henteu jadi manusa, anjeunna robah jadi sato anu nyétan. Beuki manusa maju dina karakus sasatoan kawas sabagian bangsa Frank jeung jalma anu boga sipat kawas bangsa Frank, beuki parah darajat sasatoanana. Anjeun ningali yén sanajan jumlah jeung bilangan sato teu kaitung lobana, manusa anu kacida saeutikna dibandingkeun jeung éta geus jadi sultan, khalifah, jeung pangawasa di luhur sakabéh jinis sato. Jalma kafir anu ngarugikeun jeung jalma ruksak ahlakna anu nuturkeun jalan jalma kafir téh sajenis mahluk goréng tina sasatoan Gusti Alloh, anu diciptakeun ku Gusti Fâthir Nu Hakîm pikeun ngawangun dunya. Mantenna ngajadikeun maranéhna minangka ukuran babandingan pikeun nuduhkeun darajat ni'mat anu dipaparinkeun ka abdi-abdi-Na anu mu'min, tuluy dina ahirna masrahkeun maranéhna ka naraka anu pantes pikeun maranéhna. Jadi, dina mungkir jeung nolak hiji hakékat iman, jalma kafir jeung jalma sasar henteu boga kakuatan. Sabab, lantaran rusiah penyangkalan, sapukna maranéhna teu boga kakuatan. Sarébu jalma anu nyangkal sarua jeung hiji jalma. Upamana sakabéh pangeusi İstanbul nyangkal bulan dina awal Ramadan lantaran henteu ningali éta, ku bukti dua saksi, penyangkalan jeung sapukna jalma réa éta gugur. Ku lantaran inti kakafiran jeung kasasar téh penyangkalan jeung pamungkir, kabodoan jeung henteu ayana, sapukna jalma kafir anu loba téh henteu penting. Dina pasualan iman anu leres, tetep, sarta geus dibuktikeun ayana, putusan dua mu'min ti golongan anu leres anu nyangking kasaksian langsung leuwih beurat jeung ngéléhkeun sapukna jalma sasar anu teu kaitung. Rusiah hakékat ieu kieu: Klaim jalma anu nyangkal, sanajan sacara lahir sarua, sabenerna rupa-rupa. Klaim éta teu bisa ngahiji nepi ka jadi kuat. Ari klaim jalma anu ngabuktikeun mah ngahiji, silih tambah kakuatan. Sabab jalma anu henteu ningali bulan sabit Ramadan di langit nyarios, “Dina paningal abdi bulan henteu aya, henteu katémbong ku abdi.” Anu séjén ogé nyarios, “Dina paningal abdi henteu aya.” Anu séjén deui ogé nyarios kitu. Masing-masing nyarios, “Henteu aya,” dina paningalna sorangan. Ku lantaran paningal masing-masing béda-béda jeung sabab anu ngahahalang paningal ogé bisa béda-béda, klaim maranéhna ogé béda-béda, henteu bisa silih tambah kakuatan. Tapi jalma anu ngabuktikeun henteu nyarios, “Dina paningal jeung panon abdi aya bulan sabit.” Sabalikna, anjeunna nyarios, “Dina Nafsul Amr, dina beungeut langit, aya bulan sabit anu katémbong.” Sakabéh jalma anu ningali nyarios klaim anu sarua jeung, “Aya dina Nafsul Amr.” Hartina, sakabéh klaim téh hiji. Ku lantaran paningal jalma anu nyangkal béda-béda, klaim maranéhna ogé béda-béda. Maranéhna henteu bisa mutuskeun ngeunaan Nafsul Amr. Sabab henteu ayana dina Nafsul Amr henteu bisa dibuktikeun. Sabab diperlukeun ngawengku sadayana. ﻭَﺍﻟْﻌَﺪَﻡُ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻖُ لَا ﻳُﺜْﺒَﺖُ اِلَّا بِمُشْكِلَاتٍ ﻋَﻈ۪ﻴﻤَﺔٍ téh hiji kaidah usul. Enya, lamun anjeun nyarios yén hiji perkara aya di dunya, cukup ngan némbongkeun éta perkara. Lamun anjeun nyarios henteu aya sarta nyangkal, kudu ngayak sakabéh dunya jeung némbongkeunana sangkan éta penyangkalan kabuktian. Ku rusiah ieu, nyangkal hiji hakékat ku jalma kafir kawas ngaréngsékeun hiji pasualan, ngaliwatan liang anu heureut, atawa ngaluncat hiji lombang; sarébu jeung hiji sarua. Sabab henteu bisa silih tulungan. Tapi ku lantaran jalma anu ngabuktikeun ningali Nafsul Amr jeung kaayaan anu sabenerna, klaim maranéhna ngahiji. Kakuatan maranéhna silih tulungan. Ieu kawas ngangkat batu gedé: Beuki loba leungeun anu nyekel, beuki gampang éta diangkat sarta silih tambah kakuatan.