TÉTÉS CAI KAGENEP
Al-Qur'an henteu tiasa dibandingkeun jeung omongan anu sanés. Henteu aya hubungan di antarana. Enya, anu maparin kakuatan kana luhurna, kuatna, saéna, jeung éndahna omongan téh opat perkara: anu nyarios, anu disaur, maksud, jeung kaayaan. Sanés ngan kaayaan, sapertos anu disangka ku para sastrawan. Hartina, nalika anjeun hoyong ngartos tingkat kakuatan hiji omongan, tingali anu nyariosna, anu disaurna, tujuanana, jeung jejerna. Sajauh tingkat-tingkat ieu, tingkat omongan kahartos. Enya, upamana, lamun omongan éta paréntah atawa larangan, lantaran ngamuat kahayang jeung kakawasaan, éta ngalobaan numutkeun tingkatna. Upamana, kalayan kersa jeung kakawasaan anu luhur sarta pasti anu dikandung ku paréntah Al-Qur'an ka langit jeung bumi ngaliwatan ayat ﻳَٓﺎ ﺍَﺭْﺽُ ﺍﺑْﻠَﻌ۪ﻰ ﻣَٓﺎﺀَﻙِ ﻭَﻳَﺎ ﺳَﻤَٓﺎﺀُ ﺍَﻗْﻠِﻌ۪ﻰ, méga langit langsung mundur sarta bumi ngelek caina. Sarta tina langit jeung bumi narima kalayan taat paréntah anu dipaparin ku ayat ﺍِﺋْﺘِﻴَﺎ ﻃَﻮْﻋًﺎ ﺍَﻭْ ﻛَﺮْﻫًﺎ, tingkat kakuatan kersa jeung kakawasaan dina paréntah éta, sarta ku kituna tingkat luhurna dawuh, jadi écés. Tapi paréntah manusa ka barang anu teu hirup henteu béda ti omongan kacau dina imajinasi anu tanpa roh, sajauh lemahna kahayang jeung kakawasaan anu nyariosna. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Wangun pangutamaan anu dianggo dina Asma, sipat, jeung lampah Gusti Alloh, sapertos "A'lam, Akbar, Arham, Ahsan", henteu ngurangan tauhid. Sabab maksudna nyaéta ngautamakeun Zat anu miboga sipat sacara langsung jeung sajati tibatan anu miboga sipat henteu sajati, atawa anu mungkin ku akal, atawa anu ngan disangka-sangka. Sarta éta henteu patukang tonggong jeung kamulyaan Ilahi. Sabab maksudna sanés nimbang sipat jeung kaayaan Ilahi sareng sipat sarta lampah mahluk. Hartina, sanés nempatkeun duanana dina hiji tingkat heula, teras ngautamakeun ieu tibatan éta, dugi ka jadi kakurangan pikeun sipat Ilahi. Enya, lantaran kasampurnaan dina hasil seni mangrupa kalangkang anu mantul tina kasampurnaan Gusti Alloh, hasil seni henteu gaduh hak pikeun dibandingkeun jeung sipat Ilahi.
ŞULE
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Kecap agung "Alloh" nuduhkeun ku iltizam kana harti anu diungkabkeun ku sakabéh Asmaul Husna sarta sakabéh sipat kasampurnaan. Ngaran-ngaran husus anu sanés ngan nuduhkeun ka anu dingaranan. Henteu nuduhkeun kana sipat-sipat. Sabab sipat-sipat sanés bagian tina anu dingaranan sarta henteu aya kaitan anu écés anu kedah aya di antarana. Tina jihat ieu, henteu nuduhkeun kana sipat-sipat boh ku tazammun boh ku iltizam. Ari kecap agung éta nuduhkeun ku mutabaqat ka Gusti Zat Nu Maha Suci. Lantaran antara Gusti Zat Nu Maha Suci sareng sipat kasampurnaan aya kaitan anu écés anu kedah aya, éta ogé nuduhkeun ku iltizam kana sipat-sipat. Sarta yén sebutan kailahian ngajadikeun kedah aya sipat-sipat kasampurnaan, ngajadikeun kedah ogé yén ngaran husus "Alloh" ngamuat sipat-sipat éta. Sarta kecap "Alloh" ogé dipikiran sareng sipat-sipat sanggeus panolakan. Ku kituna, ungkapan "La ilaha illalloh" ngamuat ungkapan-ungkapan sajauh jumlah Asmaul Husna. Tina jihat ieu, kalimah tauhid ieu, sanaos hiji ungkapan, janten sarébu ungkapan numutkeun sipat-sipat anu dituduhkeun. Sapertos "La Khâliqa illalloh", "La Fâthira, La Râziqa, La Qayyûma illalloh"... Ku kituna, jalma anu dzikir anu parantos naék tingkat, nalika ngucapkeun ungkapan ieu, ogé ngucapkeun rébuan ungkapan di jerona. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Ku sabab anjeun uninga sarta yakin yén sakabéh perkara ti Alloh, kedah narima kalayan pangajén jeung karidhoan anu saé unggal perkara, anu ngabahayakeun atawa mangpaat. Lamun henteu, anjeun bakal kedah ragrag kana kaayaan lalawora. Ku sabab ieu, sabab-sabab lahir ditetepkeun sarta lalangsé lalawora dipasang dina panon. Tina kajadian-kajadian jagat raya, bagian anu patukang tonggong jeung hawa napsu manusa leuwih loba tibatan anu saluyu. Lamun anu gaduh hawa napsu ningali sabab-sabab lahir ieu sarta henteu lalawora ka Gusti Anu Nyababkeun Sabab, anjeunna bakal ngarahkeun sakabéh bantahanana ka Alloh. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Doa aya tilu bagian. Anu hiji: Doa ku omongan anu dilakukeun ku manusa ku létahna. Sora-sora anu dikaluarkeun ku sato anu gaduh sora, upamana nalika lapar, ku basana anu husus, ogé kaasup doa ku omongan. Bagian kadua: Doa kabutuhan anu dilakukeun ku tutuwuhan jeung tangkal, utamana dina usum semi, ku basa kabutuhan. Katilu: Doa kamampuh anu karaos ku basa kamampuh tina perkara-perkara anu gaduh ciri robah jeung nyampurna. Enya, sakumaha unggal perkara ngucapkeun tasbih ka Gusti Alloh, éta ogé doa ka Alloh ku basana, kabutuhanana, jeung kamampuhna. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Sateuacan siki jadi tangkal, endog jadi manuk, bijil ngahasilkeun bulir, éta aya dina rébuan kamungkinan sarta sanggup asup kana rébuan rupa jeung wangun. Ku ditarikna tina kamungkinan jeung jalan anu péngkol-péngkol éta, sarta diarahkeun kana wangun jeung kaayaan anu leres, lempeng, sarta ngahasilkeun, kahartos yén binih-binih éta ogé ti heula aya dina pamiaraan, pangurusan, jeung pangaturan Gusti 'Allâmul-Ghuyûb. Saolah-olah unggal binih éta catetan leutik anu disalin tina kitab-kitab kakawasaan. Atawa daptar anu dicandak tina élmu azali. Atawa sababaraha aturan anu ditulis tina kitab-kitab papasten. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Jalma anu iman ningali jagat raya ku harti hurup, nyaéta kalayan sipat palayan jeung alat pikeun anu sanés. Ari jalma kafir ningali alam ku harti ngaran, nyaéta minangka "juragan" anu mandiri. Tina jihat ieu, dina unggal hasil seni aya dua jihat. Hiji jihat ngan diri jeung sipatna sorangan. Jihat anu sanés nyanghareup ka Gusti Shâni' sareng tajalli Asmaul Husna anu aya dina éta. Ranah jihat kadua leuwih lega sarta hartina leuwih sampurna. Sabab hiji hurup nuduhkeun dirina sorangan saukur hiji hurup —éta ogé tina hiji jihat— sarta nuduhkeun anu nyeratna tina loba jihat. Hurup éta ngawanohkeun jeung ngajelaskeun anu nyerat ka anu ningali. Kitu deui, hiji hasil seni tina kitab kakawasaan azali nuduhkeun dirina sorangan sajauh ukuran dirina sarta tina hiji jihat. Tapi nuduhkeun Gusti Anu Ngukir Azali tina loba jihat. Sarta ngalagukeun kasidah anu panjang tina Asma-Asma anu tajalli dina dirina. Kaasup kaidah anu parantos tetep: "Harti hurup henteu tiasa janten anu dipasihan putusan anu dihaja. Henteu tiasa nalungtik rincian lemes harti hurup éta. Tapi harti ngaran jadi tempat unggal putusan, anu leres atawa bohong." Ku rusiah ieu, putusan-putusan ngeunaan jagat raya dina kitab-kitab filsuf anu ningali jagat raya ku harti ngaran, sanaos dina hakékat leuwih lemah tibatan anyaman lancah, sacara lahir katémbong leuwih pageuh. Ahli kalam, dina pasualan filsafat jeung élmu alam, ningali ku harti hurup, kalayan panitén pangiring pikeun nyandak dalil. Malah panonpoé jadi lampu, bumi jadi ayunan, jeung gunung jadi patok, cekap pikeun ngabuktikeun pamadegan ahli kalam. Malah sanggeus pamadegan ahli kalam saluyu jeung rasa umum sarta pangawanohan umum, sanaos henteu saluyu jeung kanyataan, éta henteu ngabahayakeun anu dibuktikeun ku maranéhna sarta maranéhna henteu pantes disebut bohong. Ku sabab ieu, pamadegan ahli kalam dina pasualan filsafat katémbong handap jeung lemah. Tapi dina pasualan Ilahi langkung pageuh tibatan beusi. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Gusti Alloh ngahampura jalma anu dosa téh karunia; nyiksa aranjeunna téh adil. Enya, jalma anu nginum racun, numutkeun adat Alloh, jadi pantes meunang panyakit jeung maot. Lamun saterusna gering, éta adil. Sabab anjeunna nanggung hukumanana. Lamun henteu gering, anjeunna meunang karunia Alloh. Antara maksiat jeung siksa aya hubungan anu kuat. Malah golongan Mu'tazilah, dina perkara maksiat, ku nyimpang tina jalan anu leres, sakumaha henteu nyandarkeun maksiat jeung kajahatan ka Alloh, ogé nyangka yén nyiksa maksiat téh wajib. Yén kajahatan ngajadikeun kedah aya siksa henteu patukang tonggong jeung rohmat Ilahi. Sabab kajahatan patukang tonggong jeung hukum katartiban alam. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Lantaran "insan" dicandak tina "nisyan", manusa kabeungkeut ku poho. Anu panggoréngna dina poho nyaéta poho kana diri. Tapi nalika ngalayanan, usaha, jeung ngémutan, poho kana diri, nyaéta henteu masihan pagawéan ka diri, mangrupa kasasab. Sanggeus palayanan dilaksanakeun, dina hasilna, nalika ganjaran, poho kana diri mangrupa kasampurnaan. Tina jihat ieu, golongan kasasab jeung golongan kasampurnaan silih sabalikna dina poho jeung émut. Enya, jalma anu sasab, nalika dibéré pagawéan atawa ibadah, ngangkat sirahna ka luhur sarta janten sapertos Fir'aun. Tapi dina ngabagikeun ganjaran jeung mangpaat, henteu ninggalkeun sanajan hiji partikel. Ari golongan kasampurnaan anu mopohokeun dirina, nalika usaha, ngémutan, jeung ngalampah, miheulakeun dirina sateuacan sagala perkara; tapi dina hasil, mangpaat, jeung kauntungan, ku mopohokeun dirina, nempatkeunana pangtukangna. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Aya rusiah anu gedé dina solat jamaah jeung ibadah sanés anu dilakukeun ku jalma iman ku silih sandar dina ibadah jeung doa: unggal pribadi meunang pahala tina jamaah anu leuwih loba pisan tibatan anu kahontal tina ibadahna sorangan. Unggal pribadi janten anu ngadoakeun, nyuhunkeun syafaat, jeung nyaksian kasucian pikeun anu sanés, utamana Kangjeng Nabi ﷺ... Sarta unggal pribadi ngaraos nikmat tina kabagjaan sobat-sobatna, sarta janten calon pikeun ngahamba ka Gusti Khallâq jagat raya jeung kabagjaan langgeng. Ku silih tulungan maknawi anu luhur ieu, anu timbul antara jalma iman ku jamaah, anjeunna, bari nanggung khalifah jeung jadi anu nampi amanat, ogé meunang sebutan anu dimulyakeun di antara mahluk. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Jalma anu jauh tina hiji perkara henteu tiasa ningali perkara éta sajauh jalma anu deukeut. Sakumaha pinterna ogé, nalika aya béda pamadegan ngeunaan kaayaan perkara éta, omongan jalma anu deukeut anu ditampi. Ku kituna, filsuf-filsuf Éropa, lantaran kacida lebetna kana perkara barang, tetep kacida jauhna tina hakékat iman, Islam, jeung Al-Qur'an. Anu panggedéna di antara maranéhna ogé henteu sapertos jalma biasa anu uninga hakékat Islam ti deukeut. Abdi ningalina kieu, sarta hakékat ogé ngabenerkeun anu ditingali ku abdi. Ku kituna, anjeun henteu tiasa nyarios yén filsuf anu mendakan pasualan sains sapertos kilat jeung uap ogé tiasa mendakan rusiah Gusti Haqq jeung cahaya Al-Qur'an. Sabab akalna aya dina panonna. Ari panon henteu tiasa ningali anu ditingali ku haté jeung roh. Sabab dina haténa henteu nyésa nyawa. Lalawora parantos ngajadikeun haté éta buruk dina rawa tabiat. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Lantaran nikmat umum sapertos pangrungu, panempo, hawa, jeung cai leuwih penting sarta leuwih luhur nilaina, éta pantes jeung layak meunang sukur manglipet-lipet tibatan nikmat anu husus pikeun hiji pribadi. Ku kituna, henteu sukur jeung ingkar nikmat umum sapertos kitu dianggap henteu sukur kana nikmat anu panggedéna. Padahal kaayaanana sapertos kitu, sababaraha manusa, sanaos sukur ka Alloh pikeun nikmat anu husus pikeun dirina, nikmat-nikmat umum ieu malah henteu datang kana pikiranana, saolah-olah henteu ngalingkup dirina. Padahal nikmat anu panggedéna nyaéta nikmat anu umum jeung salawasna. Sakumaha umumna mangrupa bukti kasampurnaan jeung kapentingan, lumangsungna ogé mangrupa bukti luhurna jeung nilaina. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Hikmah anu merlukeun pangulangan sababaraha ayat Al-Qur'an anu kateranganana mu'jizat ogé merlukeun pangulangan sababaraha dzikir jeung doa. Sabab sakumaha Al-Qur'an mangrupa kitab hakékat, syariat, hikmah, jeung makrifat, éta ogé kitab dzikir, doa, jeung panyeluk. Dina doa diperyogikeun pangulangan, dina dzikir diperyogikeun ngélingan deui, dina panyeluk diperyogikeun panguatan. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Salah sahiji kaunggulan luhur Al-Qur'an kieu: Sanggeus bahasan ngeunaan loba, éta nyerat pangéling kasatuan. Sanggeus rincian, éta ngaringkes. Sanggeus bahasan ngeunaan perkara-perkara leutik, éta nyebatkeun dina kacindekan aturan rububiyah mutlak jeung hukum sipat kasampurnaan. Mangpaat kacindekan sapertos kitu dina tungtung ayat mangrupa hasil pikeun bubuka anu disebatkeun di tengah ayat. Atawa jadi sabab, sangkan pikiran anu ngadangukeun henteu sibuk ku perkara-perkara leutik anu disebatkeun dina ayat, tuluy mopohokeun kaagungan tingkat kailahian mutlak, dugi ka ubudiyah dina pamikiranana ruksak. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Himmah, pitulung, sarta limpahan anu dipaparin ku para wali ngaliwatan lampah maknawi, mangrupa doa ku kaayaan atawa lampah. Gusti Hâdî, Mughîts, Mu'în ngan Alloh. Tapi dina manusa aya hiji latifah, hiji kaayaan, dugi ka naon waé anu dipénta ku basa latifah éta —sanaos anjeunna jalma fasik— Gusti Alloh nyumponan anu dipénta pikeun ngahormat latifah éta. Sanaos latifah éta katémbong ku abdi ti kajauhan, abdi henteu tiasa nangtukeunana. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Jieun babandingan kieu antara kaayaan mangsa kapengker anu kaasup dina cakupan élmu jeung kayakinan, sareng kaayaan mangsa payun anu tetep dina lalangsé karaguan: Di tengah runtuyan nasab, anggap diri anjeun aya di tempat hiji akina, sing calik. Teras, naha aya bédana antara karuhun anjeun anu kaasup rombongan anu aya dina mangsa kapengker, sareng anak sarta incu anjeun anu masih dina rahim mangsa payun sarta lalaunan datang kana ayana? Tingali kalayan saé! Sakumaha bagian anu kahiji mangrupa hasil seni Gusti Shâni' kalayan élmu jeung kapageuhan, bagian anu kadua ogé bakal jadi hasil seni Gusti Shâni' anu sami. Duanana bagian aya dina élmu Gusti Shâni' sarta kaawas ku Mantenna. Tina jihat ieu, ngahirupkeun deui karuhun anjeun henteu leuwih ahéng tibatan nyiptakeun anak anjeun. Malah leuwih hampang. Tina babandingan ieu kahartos yén kajadian mangsa kapengker mangrupa mu'jizat-mu'jizat anu jadi saksi yén Gusti Shâni' kawasa kana sakabéh kamungkinan mangsa payun. Enya, anu aya jeung benda-benda anu katémbong dina kebon jagat raya ieu mangrupa kaahéngan anu nuduhkeun yén Gusti Khâliqna kawasa kana sagala perkara sarta uninga kana sagala perkara. Kitu deui, tutuwuhan jeung sato, kalayan jenis jeung pribadi-pribadina, mangrupa kaahéngan seni anu jadi saksi yén Gusti Shâni'na kawasa kana sagala perkara. Enya, sakumaha partikel jeung panonpoé sarua dibandingkeun sareng kakawasaan-Na, sumebarna daun jeung hudangna deui manusa ogé hiji. Sarta henteu aya bédana dina ngahirupkeun deui daun tangkal anu parantos buruk jeung paburencay. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Lantaran Al-Qur'an anu kateranganana mu'jizat narik perhatosan kana ngahirupkeun deui bumi jeung unsur taneuh, anu diulang dina ukuran anu gedé, limpahan kieu parantos nétés kana haté abdi: Sakumaha bumi mangrupa haté alam, unsur taneuh ogé mangrupa haté bumi. Jalan anu pangdeukeutna anu nganteurkeun kana tujuan, sapertos handap asor jeung henteu mentingkeun diri, ogé taneuh. Malah taneuh mangrupa jalan anu leuwih deukeut ka Gusti Khâliq langit tibatan langit anu pangluhurna. Sabab di jagat raya, anu paling saluyu pikeun tajalli rububiyah, kagiatan kakawasaan, tempat khalifah, jeung tajalli Asma Hayy sarta Qayyûm nyaéta taneuh. Sakumaha arsy rohmat aya dina cai, arsy kahirupan jeung ngahirupkeun ogé aya dina taneuh. Taneuh mangrupa eunteung anu pangluhurna pikeun tajalli jeung kaéndahanana. Enya, beuki lemes eunteung hiji perkara padet, beuki écés némbongkeun rupana. Beuki padet eunteung hiji perkara anu miboga cahaya sarta lemes, beuki hérang némbongkeun tajalli Asma. Upamana, dina eunteung hawa ngan katémbong cahaya panonpoé anu lemah. Dina eunteung cai, sanaos panonpoé katémbong sareng cahayana, tujuh warnana henteu katémbong. Tapi eunteung taneuh ogé némbongkeun tujuh warna dina cahaya panonpoé ku warna-warna kembangna. Hadis mulya ﺍَﻗْﺮَﺏُ ﻣَﺎ ﻳَﻜُﻮﻥُ ﺍﻟْﻌَﺒْﺪُ ﻣِﻦْ ﺭَﺑِّﻪ۪ ﻭَ ﻫُﻮَ ﺳَﺎﺟِﺪٌ jadi saksi kalayan isarat kana rusiah ieu. Ku kituna, Sadérék, ulah ngarasa asing jeung sieun kana taneuh, robah jadi taneuh, kubur, sarta lebet tuluy ngagolér dina kubur! Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Nalika akal abdi ngalampah, sakapeung janten sobat haté abdi. Haté masihan ka akal perkara anu kapanggih ku rasa. Akal, sapertos biasana, némbongkeunana ku hiji ibarat dina wangun bukti. Upamana, sakumaha Gusti Fâthir Hakîm gaduh kajauhan anu teu aya tungtungna tina jagat raya, Mantenna ogé gaduh kadeukeutan anu teu aya tungtungna. Enya, kalayan élmu jeung kakawasaan-Na, sakumaha Mantenna aya dina batin anu pangjerona, Mantenna ogé aya di luhur anu pangluhurna. Sakumaha henteu aya di jero hiji perkara ogé, Mantenna ogé henteu aya di luar hiji perkara ogé. Enya, tingali hasil-hasil kakawasaan dina beungeut bumi anu jadi tempat némbongkeun hasil rohmat-Na, sangkan anjeun uninga sawaréh rusiah ieu. Upamana, Gusti Shâni' anu nyiptakeun dua perkara dina hiji saat, anu hiji di bumi anu sanés di langit, atawa anu hiji di Wétan anu sanés di Kulon, kedah gaduh kajauhan sajauh kajauhan antara perkara-perkara anu diciptakeun éta. Sarta, lantaran Mantenna Anu Ngajaga ayana unggal perkara, Mantenna ogé gaduh kadeukeutan ka unggal perkara anu leuwih ti dirina sorangan. Rusiah ieu kaasup ciri husus ranah wujûb, bébasna tina barang, jeung kamutlakan. Sarta mangrupa bédana anu kedah aya antara hakékat palaku utama sareng anu nampi pangaruh anu mangrupa kalangkang. Upamana, lantaran panonpoé ngajaga ayana gambaran-gambaranana, éta gaduh kadeukeutan anu ngaleuwihan wates ka gambaran-gambaran éta. Aya ogé kajauhan sajauh jarak antara kalangkang jeung gambaran dina eunteung, sareng asalna anu aya di langit.
TAMBIHAN ŞULE
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Tina hiji cahaya anu ngalingkup sakabéh jagat raya, henteu aya hiji perkara ogé anu tiasa nyumput. Tina ranah kakawasaan anu teu aya tungtungna, henteu aya hiji perkara ogé anu tiasa aya di luar. Lamun henteu, anu teu aya tungtungna kedah boga tungtung. Sarta hikmah Ilahi maparin limpahan ka unggal perkara numutkeun nilaina. Unggal jalma tiasa nyandak cai tina sagara numutkeun gelasna. Sarta perhatosan Gusti Qadîr Hakîm, Anu Nangtukeun, ka anu gedé henteu tiasa ngahalangan perhatosan-Na ka anu leutik. Sarta, pikeun panitén anu ngalingkup, lahir jeung batin, sarta bébas tina barang, sakumaha perkara anu panggedéna, perkara anu pangleutikna ogé henteu tiasa nyumputkeun dirina, atanapi hiji jenis nyumputkeun hiji pribadina. Sarta perkara anu leutik jadi gedé numutkeun seni anu janten tempat tajalli jeung wadahna. Jenis-jenis perkara leutik ogé gedé. Sarta kaagungan mutlak henteu narima sekutu pisan. Sarta tina hasil-hasil anu ngalir tina kamurahan mutlak kalawan gampang anu luar biasa, gancang anu ahéng, kapageuhan jeung katartiban anu mu'jizat, kahartos yén sato-sato anu pangleutikna, sapertos mikroba, jeung anu leuwih leutik dina hawa, cai, jeung taneuh, parantos ngeusian tempat-tempat alam anu disangka kosong. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Lamun anu merlukeun kanyaah kana diri nyaéta deukeutna diri ka anjeun, kanyaah anjeun ka Gusti Khâliq kedah langkung gedé. Sabab Mantenna langkung deukeut tibatan diri anjeun. Enya, perkara-perkara anu nyumput dina anjeun anu henteu kahontal ku pikiran jeung pilihan anjeun, aya dina panitén jeung élmu Gusti Khâliq. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Henteu aya kajadian ku kabeneran di alam. Enya, utamana dina usum semi, di kebon bumi, dina dahan sakabéh tangkal, daun-daun kembang, jeung bulir-bulir pepelakan, lamun didangukeun ku ceuli iman sarta panon batin yén manuk-manuk bulbul hikmah ngalagukeun ayat-ayat hikmah kalayan lagu jeung sora anu éndah, malah sétan-sétan kabeneran ogé bakal narima sarta héran. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Lamun anjeun henteu nyandarkeun sakabéh perkara ka Gusti Wâhid Ahad ku tauhid, anjeun kedah narima ilah-ilah sajauh jumlah tajalli Ilahi anu nembongan dina sakabéh pribadi anu aya di alam. Enya, nalika anjeun nutup panon tina panonpoé sarta megatkeun hubunganana sareng gambaran-gambaranana, anjeun kedah narima ayana panonpoé anu sajati sajauh jumlah perkara anu jadi tempat mantulna gambaran-gambaran éta. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Nalika anjeun nuju fana tina sababaraha jihat, anjeun tetep aya dina élmu Gusti Khâliq Rahmân Rahîm, tetep disaksian sareng dipikanyaho ku Mantenna, cekap sangkan anjeun tetep langgeng. Hé, sing pasrahkeun unggal perkara ka Gusti Nu Kagungan Sajati, atanapi sandarkeun ka Mantenna. Sing candak kalayan Asma-Na sangkan tengtrem. Lamun henteu, anjeun bakal kedah narima sakitu lobana ilah anu bakal ngayakeun sarta nyumponan susunan jeung katartiban sakitu lobana perkara ieu.
NOKTA
ﻣِﻦْ ﻧُﻮﺭِ ﻣَﻌْﺮِﻓَﺔِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺟَﻞَّ جَلَالُهُ
Mangrupa sabagian risalah anu ditulis opat puluh lima taun kapengker.
Katerangan Maksud
Lamun abdi asup ka kebon, abdi milih anu saé. Lamun kedah nanggung kasusah dina metikna, abdi resep. Lamun ningali anu buruk atawa tacan asak, abdi ngucapkeun ﺧُﺬْ ﻣَﺎ ﺻَﻔَﺎ. Anu disaur ku abdi ogé dipikahayang sapertos kitu. Maranéhna nyarios: Omongan anjeun henteu kahartos kalayan saé? Abdi uninga yén sakapeung abdi nyarios di luhur menara, sakapeung di dasar sumur. Kedah kumaha deui, anu munculna sapertos kitu. Dina "Şuâat" jeung kitab ieu, anu nyarios téh haté abdi anu lemah. Anu disaur téh napsu abdi anu durhaka. Anu ngadangukeun téh hiji urang Jepang anu milarian hakékat. {(Catetan handap): Mangrupa jawaban pikeun patarosan ngeunaan agama anu ditaroskeun ku panglima Jepang ka Meşihat-ı İslâmiye lima puluh taun kapengker.} Anu ningali kedah ngémutan ieu. Dina "Şuâat", urang parantos ngajelaskeun saeutik ngeunaan makrifat ka Kangjeng Nabi, anu mangrupa hiji bukti makrifat ka Alloh, anu janten tujuan sagala tujuan. Dina risalah ieu, urang ngan bakal nunjuk kana opat bukti agung tina bukti-bukti tauhid anu teu kawates, anu mangrupa tujuan utama. Sarta pikeun ngahijikeun panitén akal sareng intuisi haté, ku ngisaratkeun sabagian dalil malaikat jeung hudangna deui, kalayan pamahaman abdi anu kawates, abdi hoyong némbongkeun masing-masing hiji kilap tina opat rukun di antara genep rukun iman. ﺍٰﻣَﻨْﺖُ ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ ﻭَ ﻣَﻠٰﺌِﻜَﺘِﻪ۪ ﻭَ ﻛُﺘُﺒِﻪ۪ ﻭَ ﺭُﺳُﻠِﻪ۪ ﻭَ ﺍﻟْﻴَﻮْﻡِ الْاٰخِرِ ﻭَ ﺑِﺎﻟْﻘَﺪَﺭِ ﺧَﻴْﺮِﻩ۪ ﻭَ ﺷَﺮِّﻩ۪ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺗَﻌَﺎﻟٰﻰ ﻭَ ﺍﻟْﺒَﻌْﺚُ ﺑَﻌْﺪَ ﺍﻟْﻤَﻮْﺕِ ﺣَﻖٌّ ﺍَﺷْﻬَﺪُ ﺍَﻥْ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَ ﺍَﺷْﻬَﺪُ ﺍَﻥَّ ﻣُﺤَﻤَّﺪًﺍ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ
Bedîüzzaman Said Nursî
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ ﻋَﻠٰﻰ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﺧَﺎﺗَﻢِ ﺍﻟﻨَّﺒِﻴّ۪ﻴﻦَ ﻭَ ﻋَﻠٰﻰ ﺍٰﻟِﻪ۪ ﻭَﺻَﺤْﺒِﻪ۪ ﺍَﺟْﻤَﻌ۪ﻴﻦَ ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ ﺍﻟْﺤَﻰُّ ﺍﻟْﻘَﻴُّﻮﻡُ nyaéta maksud sareng anu dipénta ku urang. Tina bukti-buktina anu teu aya tungtungna, urang ngajukeun opat bukti umum. Bukti Kahiji: Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. Lantaran bukti urang anu sumirat ieu parantos sumirat dina Şuâat, éta mangrupa eunteung anu miboga cahaya dina nyaangan anu dibuktikeun ku urang. Bukti Kadua: Jagat raya, anu mangrupa kitab gedé jeung manusa anu panggedéna. Bukti Katilu: Kitab anu kateranganana mu'jizat, Dawuh Anu Maha Suci. Bukti Kaopat: Fitrah anu sadar anu disebut nurani, anu mangrupa titik panyambung jeung barzakh alam gaib sarta alam anu katingali, sareng tempat patepung perkara-perkara anu ngalih silih sumping tina duanana alam. Enya, fitrah jeung nurani mangrupa jandéla pikeun akal. Duanana nyebarkeun sorot cahya tauhid.
BUKTI KAHIJI
Anu dilengkepan ku karosulan sareng Islam
"hakékat Kangjeng Nabi Muhammad", anu:
Tina jihat karosulan, éta ngamuat kasaksian sakabéh nabi, anu ngandung rusiah kasapukan anu pangagungna sarta tawatur anu panglegana. Tina jihat Islam, éta mawa roh jeung pangakuan sakabéh agama langit anu dumasar kana wahyu. Ku sakabéh omonganana anu ditampi ku kasaksian sakabéh nabi, ku pangakuan sakabéh agama, sarta ku panguatan sakabéh mu'jizatna, éta némbongkeun ayana jeung kasatuan Gusti Shâni' ka manusa. Hartina, éta némbongkeun cahaya éta minangka wakil sakabéh manusa utama anu sapuk dina perkara ieu. Naha aya kamungkinan yén hakékat anu ditingali ku panon anu sakitu lobana meunang pangakuan, anu gedé, jero, ningali jauh, beresih, seukeut, sarta wanoh kana hakékat, sanés hakékat?
BUKTI KADUA
Kitab jagat raya.
Enya, sakabéh hurup jeung titik kitab ieu, hiji-hiji jeung dina susunanana, ku macakeun ayana sareng kasatuan Gusti Zat Dzul-Jalâl dina basana anu husus, maca ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻰْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪. Sakabéh partikel jeung susunan jagat raya, hiji-hiji, bari tadina henteu tangtu di antara kamungkinan anu teu kawates dina diri, sipat, jeung jihat-jihat sanésna, ujug-ujug nuturkeun hiji jihat, miboga hiji sipat anu tangtu, sarta nyandak hiji kaayaan anu husus, dugi ka ngahasilkeun hikmah anu matak héran. Ku kituna, ku kasaksianana kana wajib ayana Gusti Shâni', éta nyaangan lampu iman anu ngumumkeun Gusti Shâni' dina latifah Rabbani, anu mangrupa conto alam-alam gaib. Enya, sapertos hiji prajurit dina dirina, dina regu, dina kompi, dina batalion, jeung dina pasukan, unggal partikel ogé, sacara mandiri, sakumaha ngumumkeun Gusti Shâni' tina jihat kamungkinan dina diri, sipat, jeung kaayaanana, dina unggal tingkat, hubungan, jeung ranah susunan jagat raya anu silih kait, naék, sarta sapertos gambar-gambar anu silih lebet, unggal partikel ngajaga kasaimbangan aliran umum, ngalaksanakeun pancén anu béda dina unggal hubungan jeung reguna, sarta ngahasilkeun hikmah. Ku némbongkeun maksud jeung hikmah Gusti Shâni' sarta maca tanda-tanda ayana jeung kasatuan-Na, bukti-bukti Gusti Shâni' Dzul-Jalâl jadi manglipet-lipet leuwih loba tibatan partikel. Hartina, ﺍَﻟﻄُّﺮُﻕُ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺑِﻌَﺪَﺩِ ﺍَﻧْﻔَﺎﺱِ الْخَلَائِقِ téh hakékat, sanés kaleuleuwihi, malah kurang. P: Naha henteu unggal jalma tiasa ningali ku akalna? J: Ku sampurnana katémbong jeung henteu aya sabalikna... ﺗَﺎَﻣَّﻞْ ﺳُﻄُﻮﺭَ ﺍﻟْﻜَﺎﺋِﻨَﺎﺕِ ﻓَﺎِﻧَّﻬَﺎ ٭ ﻣِﻦَ الْمَلَاِ الْاَعْلٰى ﺍِﻟَﻴْﻚَ ﺭَﺳَﺎﺋِﻞُ Hartina, "Sing tingali ku panitén hikmah sarta cekel ku pamikiran hakékat baris-baris runtuyan kajadian anu ditulis ku Gusti Anu Ngukir Azali dina lega ukuran kaca alam. Sangkan runtuyan seratan anu manjang ti majelis luhur ieu ngangkat anjeun ka tingkat-tingkat tauhid anu pangluhurna." Dina sakabéh wangun kitab ieu aya katartiban anu sakitu sumiratna, dugi ka Gusti Nu Nyusunna tajalli di jerona sapertos panonpoé. Dina nyusun kitab jagat raya ieu, anu unggal kecap jeung hurupna mangrupa mu'jizat kakawasaan, aya i'caz sapertos kitu, dugi ka sakabéh sabab alamiah, sanaos ku anggapan anu mustahil jadi palaku anu kawasa sareng gaduh pilihan, tetep bakal sujud ka i'caz éta kalayan kalemahan anu sampurna sarta nyarios ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻗُﺪْﺭَﺓَ ﻟَﻨَﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﺰ۪ﻳﺰُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ. Unggal kecapna patali jeung sakabéh kecapna. Unggal hurupna, utamana hurup anu hirup, gaduh hiji rupa anu nyanghareup sarta hiji panon anu ningali kana sakabéh kalimah; kitab ieu gaduh susunan anu silih kait jeung silih ngadukung anu manglipet-lipet sapertos kitu, dugi ka pikeun nyiptakeun hiji titik dina tempatna diperyogikeun kakawasaan anu teu aya tungtungna, anu bakal nyiptakeun sakabéh jagat raya. Hartina, Gusti Nu Nyiptakeun panon reungit ogé Gusti Nu Nyiptakeun panonpoé. Gusti Nu Ngatur burih tuma ogé Gusti Nu Ngatur susunan panonpoé. Sing tingali rusiah ayat ﻣَﺎ ﺧَﻠْﻘُﻜُﻢْ وَلَا ﺑَﻌْﺜُﻜُﻢْ اِلَّا ﻛَﻨَﻔْﺲٍ ﻭَﺍﺣِﺪَﺓٍ dina kaca kasalapan Sünuhat. Ngan tingali lebah, anu mangrupa kecap leutik kitab ieu. Kumaha madu kasaksian ngocor tina létah mu'jizat kakawasaan éta. Atawa sato leutik mikroskopis anu mangrupa titik kitab ieu sarta anu katémbong sanggeus digedékeun sababaraha kali. Perhatoskeun! Kumaha éta mangrupa conto leutik jagat raya anu némbongkeun mu'jizat jeung matak héran. Sapertos surah Yasin ditulis dina wangun kecap Yasin, éta mangrupa titik anu gagah, ringkes, sarta ngamuat sadayana. Gusti Nu Nyeratna ogé Gusti Nu Nyerat sakabéh jagat raya. Lamun anjeun merhatoskeun kalayan adil, anjeun bakal ningali yén ayana mesin Ilahi anu lemes jeung éndah dina rupa sato leutik jeung sato mikroskopis ieu, tina sabab alamiah anu basajan, teu hirup, teu sadar, buta, anu jalur jeung tempat gerakna henteu diwatesan sarta henteu gaduh kaunggulan di antara kamungkinan-kamungkinanna, mangrupa mustahil di jero mustahil. Lamun anjeun percaya yén dina unggal partikel aya kasadaran para ahli hikmah, hikmah para dokter, kawijakan para hakim, sarta unggal partikel ogé komunikasi langsung sareng partikel-partikel sanés tanpa panganteur, tiasa waé anjeun ngabobodo diri sarta percaya kana perkara anu mustahil éta ogé. Padahal dina mesin hirup éta aya mu'jizat kakawasaan jeung kaahéngan hikmah sapertos kitu, dugi ka éta ngan tiasa mangrupa seni Gusti Shâni' anu nyiptakeun jeung ngatur sakabéh jagat raya sarta sakabéh syuunatna. Lamun henteu, anu buta, saeutik, jeung basajan henteu tiasa ngaléngkah kalayan kamungkinan anu teu tangtu. Henteu tiasa tina sabab alamiah. Utamana, dina belalai ngahijina daya tarik jeung daya tolak dina bagian anu henteu tiasa dibagi, anu mangrupa tatapakan pokok sabab alamiah éta, aya cap yén éta mustahil. Tapi tiasa waé yén perkara-perkara sapertos tarik, tolak, gerak, jeung daya, anu ku maranéhna disangka tatapakan unggal perkara, jadi masing-masing ngaran pikeun hukum adat Alloh. Tapi urang narima kalayan sarat yén hukum henteu ngalih tina kaidah jadi tabiat, tina pikiran jadi ayana di luar, tina anggapan jadi hakékat, sarta tina alat jadi anu mangaruhan. P: Naha dibéré kamungkinan ka perkara-perkara batil sapertos azalina barang jeung ngawujudna jenis-jenis tina gerak partikel? J: Éta timbul lantaran anjeunna ngan usaha ngayakinkeun dirina ku perkara sanés, sahingga ku panitén pangiring anjeunna henteu ngartos tatapakan ruksak perkara-perkara éta. Lamun pikeun ngayakinkeun dirina anjeunna ngahaja sarta langsung ngarahkeun panitén ka éta, anjeunna bakal mutuskeun yén éta mustahil sarta henteu asup akal. Sanaos dianggap narima, éta tiasa ditarima ku kapaksa anu timbul tina ngalalaworakeun Gusti Shâni'. Kacida ahéngna kasasab. Jalma anu henteu tiasa ngamuat dina akalna azali anu kedah aya dina Gusti Zat Dzul-Jalâl jeung nyiptakeun anu husus pikeun Mantenna, kumaha tiasa méré éta ka partikel anu teu aya tungtungna sarta perkara-perkara anu lemah? Enya, kawentar yén jalma-jalma ningali bulan sabit lebaran. Henteu aya anu ningali nanaon. Hiji jalma sepuh sumpah: "Abdi ningali bulan sabit." Padahal bulan sabit anu ditingali nyaéta hiji bulu panonna anu bodas jeung méngkol. Di mana bulu éta, di mana bulan? Di mana gerak partikel, di mana sabab ngawujudna jenis-jenis? Lantaran manusa sacara fitrah dimulyakeun, anjeunna milarian anu leres. Sakapeung anu batil datang kana leungeunna. Anjeunna nganggap leres sarta nyimpen dina dada. Nalika ngali hakékat, tanpa kahayangna kasasab ragrag kana sirahna; anjeunna nganggap hakékat sarta dipaké dina sirahna. P: Naon tabiat, hukum, jeung daya ieu, anu dipaké ku maranéhna pikeun ngabobodo diri? J: Tabiat mangrupa syariat Ilahi anu agung, anu nempatkeun lampah unsur-unsur jeung anggota awak ciptaan anu disebut alam anu katingali dina katartiban jeung hubungan. Syariat fitrah ieu anu dingaranan sunatullah jeung tabiat. Éta ngan kumpulan sarta hasil sakabéh hukum anu dumasar kana anggapan, anu lumangsung dina nyiptakeun jagat raya. Perkara anu disebut daya téh unggal-unggalna hiji putusan tina syariat ieu. Perkara anu disebut hukum téh unggal-unggalna hiji pasualan tina syariat ieu. Tapi ku dumasar kana lumangsungna putusan syariat éta kalayan sarua, sangkaan jeung imajinasi ngawasaan sarta neken, dugi ka tabiat anu mangrupa hawa ieu jadi jelas jeung boga awak, sarta asup kana wangun ayana di luar jeung robah tina imajinasi jadi hakékat. Tina kamampuh mandul napsu-napsu anu ningali jeung némbongkeun imajinasi dina wangun hakékat, tabiat nyandak cara palaku anu mangaruhan. Padahal tabiat anu buta jeung teu sadar, sanaos henteu gaduh sipat anu saluyu atawa hubungan naon waé anu bakal ngayakinkeun haté, ngajadikeun pikiran mikaresepna, sarta ngajadikeun panitén hakékat raket jeung éta, sarta sanaos henteu gaduh kamampuh janten sumber, ngan ku kapaksa anu timbul tina anggapan nolak Gusti Shâni', hasil-hasil sumirat kakawasaan azali anu ngajadikeun pikiran héran dibayangkeun timbul tina tabiat. Padahal tabiat mangrupa mesin citak dina gambaran, sanés anu nyitak ﴾ﻃﺎﺑﻊ﴿; mangrupa ukiran, sanés anu ngukir; panarima, sanés palaku; jidar, sanés sumber; katartiban, sanés anu ngatur; hukum, sanés kakawasaan; syariat kersa, sanés hakékat ayana di luar pikiran. Upamana, lamun hiji jalma anu umur dua puluh taun ujug-ujug datang ka dunya, asup ka karaton anu agung sarta dihias ku hasil seni anu éndah di tempat anu kosong, teras nganggap kalayan pasti yén éta sanés hasil hiji palaku ogé anu sumping ti luar; nalika milarian sabab perkara-perkara tartib di jerona, anjeunna manggihan kitab anu ngamuat hukum-hukum pangaturanana, tuluy lantaran kitab éta jadi tempat mantulna kasadaran, anjeunna nganggap kitab minangka palaku, sabab anu kapaksa ditarima. Ku ngalalaworakeun Gusti Shâni' Dzul-Jalâl, maranéhna parantos ngabobodo diri ku tabiat anu mangrupa sabab anu kapaksa ditarima sapertos kitu, anu henteu asup akal sarta henteu saluyu. Syariat Ilahi aya dua: Anu hiji: Syariat anu sumping tina sipat dawuh, anu ngatur lampah pilihan manusa. Kadua: Syariat fitrah anu sumping tina sipat kersa sarta disebut paréntah ciptaan, anu mangrupa hasil sakabéh hukum adat Alloh anu lumangsung dina sakabéh jagat raya. Sakumaha syariat anu kahiji ngan mangrupa hukum-hukum akal, syariat kadua anu disebut tabiat ogé ngan kumpulan hukum-hukum anu dumasar kana anggapan. Éta henteu gaduh pangaruh jeung kamampuh nyiptakeun, anu husus pikeun sipat kakawasaan. {(Catetan handap): Perhatoskeun, perhatoskeun!} Tadi, nalika ngajelaskeun rusiah tauhid, urang parantos nyarios: Unggal perkara patali jeung unggal perkara. Hiji perkara henteu tiasa dijieun tanpa sakabéh perkara. Gusti Nu Nyiptakeun hiji perkara ogé Gusti Nu Nyiptakeun sakabéh perkara. Ku kituna, Gusti Nu Ngadamel hiji perkara kedah Wâhid, Ahad, Fard, Shamad. Sabab-sabab alamiah anu dituduhkeun ku golongan kasasab ieu boh loba, boh henteu silih terang, boh buta, sarta ku dua leungeunna dipasrahkeun kana leungeun dua anu buta: kajadian ku kabeneran anu buta jeung patepung anu teu ningali. ﻗُﻞِ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺛُﻢَّ ﺫَﺭْﻫُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺧَﻮْﺿِﻬِﻢْ ﻳَﻠْﻌَﺒُﻮﻥَ Cindekna: Susunan jeung katartiban dina kitab gedé jagat raya, anu mangrupa bukti kadua urang, sareng i'caz dina katartiban jeung panyusunanna, némbongkeun sapertos panonpoé yén éta hasil-hasil kakawasaan anu teu aya tungtungna, élmu anu teu aya tungtungna, sarta kersa azali. P: Ku naon susunan jeung katartiban anu sampurna kabuktian? Jawaban: Élmu-élmu alam anu mangrupa indra jeung panalungtik umat manusa parantos mendakan katartiban éta ku cara nalungtik sacara lengkep. Sabab pikeun unggal jenis, hiji élmu boh parantos ngawujud boh tiasa ngawujud. Unggal élmu, ku umumna kaidah, némbongkeun susunan jeung katartiban dina jenisna. Sabab unggal élmu ngan mangrupa aturan-aturan kaidah umum. Hartina, lamun panitén hiji pribadi henteu ngalingkup katartiban, ku panganteur panalungtik élmu anjeunna ningali yén manusa anu panggedéna tartib sapertos manusa anu pangleutikna. Unggal perkara ditempatkeun numutkeun hikmah. Henteu aya anu henteu mangpaat atawa sia-sia. Dina bukti urang ieu {(): Rupana, tina jihat tanda, sapertos kecap "Hû"; unggal bagian "Hû" éta ngawujud tina "Hû" anu leutik, sarta unggal "Hû" leutik ogé ngawujud tina "Hû" anu leuwih leutik.}, sanés ngan rukun jeung anggota awakna, malah sakabéh sélna, malah sakabéh partikelna, masing-masing janten létah anu dzikir tauhid, ngiring sora luhur bukti gedé sarta dzikir ku ngucapkeun ٔلَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ.