ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻭَ ﺍﻟﺘّ۪ﻴﻦِ ﻭَ ﺍﻟﺰَّﻳْﺘُﻮﻥِ ٭ ﻭَ ﻃُﻮﺭِ ﺳ۪ﻴﻨ۪ﻴﻦَ ﺍِﻟٰﻰ ﺍٰﺧِﺮِ ﺍﻟﺴُّﻮﺭَﺓ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Kasampurnaan karajinan anu nyata dina unggal ciciptan, sakumaha nuduhkeun yén Gusti Nu Ngadamel Aya di unggal tempat jeung di sisi unggal ciciptan, ogé nuduhkeun yén Mantenna henteu Aya di hiji tempat jeung di sisi hiji ciciptan ogé. Kitu deui, lantaran manusa butuh sagala rupa, anjeunna henteu tiasa ngabakti ka hiji ogé salian ti Gusti Nu Maha Suci, anu malakut sagala rupa aya dina Panangan-Na sarta khazanah sagala rupa aya di sisi-Na. Kitu deui, tina sisi aya, nyiptakeun, kahadéan, jeung lampah, manusa kacida leutik jeung kakuranganana, nepi ka leuwih handap tibatan sireum jeung nyiruan, leuwih lemah tibatan lancah. Tapi tina sisi henteu aya, ngancurkeun, kagoréngan, jeung nampi pangaruh, manusa leuwih gedé tibatan langit, bumi, jeung gunung. Upamana, nalika ngalakukeun amal hadé, anjeunna ngalakukeun siki hiji-hiji. Lamun ngalakukeun amal goréng, anjeunna ngalakukeun kubah hiji-hiji. Enya, upamana kagoréngan kakafiran ngahina sarta nurunkeun ajén sakabéh perkara anu aya. Kitu deui, sanajan tina hiji sisi manusa boga pilihan sakadar buuk, kamampuh sakadar zarah, hirup sakadar sorot cahya, umur sakadar menit, jeung aya sakadar bagian leutik tina bagian leutik, tina sisi séjén manusa ogé boga teu daya jeung miskin anu teu kaitung. Anjeunna jadi tempat pantulan anu lega pikeun tajalli Gusti Qadîr Mutlak jeung Gusti Ghaniyy Mutlak. Kitu deui, tina sisi hirup dunya, manusa hiji siki. Alat-alat anu dititipkeun ka anjeunna pikeun ngahasilkeun buah jeung bulir anu kacida gedéna dipaké ngoréhan taneuh, pupuk, jeung najis kawas hayam pikeun meunang sabagian bahan, tuluy anjeunna buruk tanpa mangpaat. Tina sisi hirup maknawi, anjeunna tangkal anu langgeng anu kahayangna manjang nepi ka langgeng salawasna. Kitu deui, tina sisi lampah jeung usaha, manusa sato lemah anu lingkup usahana kacida heureutna. Tina sisi nampi pangaruh, nyuhunkeun, jeung doa, anjeunna tamu anu mulya Gusti Rahmân Nu Rahîm. Lingkupna lega sakumaha lamunan. Kitu deui, rasa nikmat anu ditampi ku manusa tina hirup sasatoan henteu sakumaha rasa nikmat manuk pipit. Sabab dina manusa aya tunggara, sedih, jeung sieun, ari dina manuk éta henteu aya. Tapi tina sisi alat, rasa, pancadria, jeung bakat, manusa nampi rasa nikmat anu leuwih gedé tibatan sato anu pangluhurna. Lamun kaayaan manusa ieu ditengetan, kahartos yén alat-alat anu sakitu lobana dipaparinkeun ka anjeunna lain pikeun hirup ieu, tapi ngan pikeun hirup anu langgeng. Kitu deui, manusa, tina sisi ningali kaéndahan kakawasaan rububiyah, ngembarkeun tajalli asma anu suci, sarta tafakur ku nalungtik serat-serat ilahî anu ditulis ku kalam kudrat, geus jadi mahluk anu panghormatna jeung khalifah bumi.
ﻳَٓﺎ ﺍَﻳُّﻬَﺎ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﺍَﻧْﺘُﻢُ ﺍﻟْﻔُﻘَﺮَٓﺍﺀُ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﻠّٰﻪِ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Sakumaha cacad manusa henteu aya tungtungna, teu daya, miskin, jeung kabutuhanana ogé henteu aya tungtungna. Sakumaha rasa lapar anu dititipkeun ka manusa ngajadikeun rasa nikmat ni'mat katémbong écés, cacad manusa ogé jadi tempat nengetan darajat kasampurnaan Gusti Nu Maha Suci. Miskin manusa jadi ukuran darajat beungharna rohmat-Na. Teu daya manusa jadi timbangan kudrat jeung kaagungan-Na. Rupa-rupana kabutuhan manusa jadi tangga kana rupa-rupa ni'mat jeung kurnia-Na. Ku kituna, tujuan fitrahna nyaéta ubudiyah. Ari ubudiyah nyaéta ngembarkeun cacadna ka lawang izzah-Na ku “Astaghfirulloh” jeung “Subhanalloh”.
ﺍِﻥَّ الْاَبْرَارَ ﻟَﻔ۪ﻰ ﻧَﻌ۪ﻴﻢٍ ٭ ﻭَﺍِﻥَّ ﺍﻟْﻔُﺠَّﺎﺭَ ﻟَﻔ۪ﻰ ﺟَﺤ۪ﻴﻢٍ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Pikeun unggal manusa aya dua jalan dina lalampahan hirup. Panjang jeung pondokna dua jalan ieu sarua. Tapi dina anu hiji, ku kasaksian jeung pangakuan jalma anu nyaksian jeung jalma anu wanoh, aya kamungkinan salapan tina sapuluh pikeun mangpaat. Dina jalan kadua, pasualanna tibalik. Aya kamungkinan salapan tina sapuluh pikeun rugi. Jalma anu ngaliwatan jalan kadua henteu boga pakarang, henteu boga bekel. Tangtu, sakumaha anjeunna bakal katibanan loba sieun dina jalan, pikeun nyumponan kabutuhanana anjeunna ogé loba ngahutang budi ka batur. Tapi jalma anu ngaliwatan jalan kahiji mawa pakarang jeung bekelna. Anjeunna leumpang kalayan kacida bébasna. Jalan kahiji jalan Al-Qur'an, jalan kadua jalan kasasar. Enya, ku pangakuan jeung kasaksian jalma anu nyaksian jeung jalma anu wanoh, pasti yén anu leumpang ku barokah iman aya dina aman jeung kasalametan. Sanggeus éta, nalika nepi ka puseur pamaréntahan, salapan tina sapuluh bakal nampi ganjaran anu gedé. Tapi anu leumpang dina poék kasasar, sanggeus dina lalampahan ngahina diri ka sagala rupa jeung ka saréréa lantaran sieun jeung lapar, nalika nepi ka tempat pamaréntahan, salapan tina sapuluh bakal dihukum pati atawa panjara langgeng. Ku kituna, jalma anu boga akal henteu milih perkara anu ngarugikeun pikeun hiji kagampangan dunya anu handap. Anu dimaksud ku jalma anu nyaksian téh para wali Alloh. Sabab anu boga kawalian nyaksian ku panon perkara-perkara anu diyakinkeun ku jalma awam. Ari pakarang jeung bekel jalma anu ngaliwatan jalan Al-Qur'an, dijamin ku tawakal ka Gusti Qadîr Mutlak jeung Gusti Ghaniyy Nu Karîm. Sabab tawakal ngandung titik ngandelkeun jeung nyuhunkeun pitulung. Titik-titik ieu ogé merlukeun kalimah tauhid. Kalimah tauhid ogé merlukeun solat. Solat ogé rukun dasar ubudiyah. Anu maréntahkeun ubudiyah téh taklif. Jalma anu ngalaksanakeun kawajibanana, sapanjang mangsa kawajibanana, kawas kawajiban tentara, dipaparin kadaharan, baju, jeung kabutuhan hirup anu séjén tina khazanah Gusti Rahmân. Kawajiban tentara dua satengah taun. Ari kawajiban ubudiyah sapanjang umur.
ﻭَﻣَﺎ ﻫٰﺬِﻩِ ﺍﻟْﺤَﻴٰﻮﺓُ ﺍﻟﺪُّﻧْﻴَٓﺎ اِلَّا ﻟَﻬْﻮٌ ﻭَﻟَﻌِﺐٌ ﻭَﺍِﻥَّ ﺍﻟﺪَّﺍﺭَ الْاٰخِرَةَ ﻟَﻬِﻰَ ﺍﻟْﺤَﻴَﻮَﺍﻥُ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Manusa téh musafir. Lalampahanana terus ti budak ka ngora, ti ngora ka sepuh, ti sepuh ka kubur, ti kubur ka hudangna deui, ti hudangna deui ka kahirupan anu langgeng. Bekel duanana kahirupan parantos dipaparin ku Gusti Mâlikul-Mulk. Tapi lantaran kabodoanana, manusa ngabalanjakeun bekel éta sadayana pikeun kahirupan fana ieu. Padahal tina bekel éta, sahenteuna sapersapuluh kedah dibalanjakeun pikeun kahirupan dunya, salapan bagian pikeun kahirupan langgeng. Naha hiji pagawé anu nampi ti pamaréntah dua puluh opat lira pikeun biaya lalampahan nganjang ka sababaraha nagara, lamun ngabalanjakeun dua puluh tilu lira di nagara anu mimiti diasupan, bakal ngalakukeun naon di tempat-tempat sanés? Bakal ngawaler naon ka pamaréntah? Naha anu ngalakukeun sapertos kitu tiasa nyebut dirina boga akal? Ku kituna, Gusti Alloh parantos maparin waktos dua puluh opat jam pikeun kénging bekel duanana kahirupan. Ku cara méré anu loba ka anu saeutik sarta anu saeutik ka anu loba, kedah ngabalanjakeun dua puluh tilu jam pikeun kahirupan dunya anu pondok jeung fana, sarta sahenteuna sajam pikeun lima solat jeung kahirupan aherat anu langgeng sarta teu aya tungtungna, sangkan henteu jadi pasha di dunya tapi jalma anu ménta-ménta di aherat! Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Manusa anu lalawora ninggalkeun pancénna sorangan sarta sibuk ku pancén Alloh. Enya, lantaran lalawora, manusa ninggalkeun pancén ubudiyah anu gampang sarta aya dina kamampuhna, tuluy ku haténa anu lemah asup ka handapeun pancén rububiyah anu beurat, sarta katindihan. Dina waktos anu sami, ku kaleungitan sakabéh katengtreman, anjeunna asup kana golongan jalma durhaka, durjana, jeung hianat. Enya, manusa téh prajurit. Pancén kaprajuritan béda, pancén pamaréntah béda. Pancén kaprajuritan nyaéta pagawéan anu ngajaga agama jeung nagara, sapertos latihan jeung jihad. Ari pancén pamaréntah nyaéta méré bekel, pakéan, jeung pakarangna. Ku kituna, prajurit anu ninggalkeun pancén kaprajuritan pikeun nyumponan bekelna sarta, upamana, sibuk ku dagang, jadi durjana jeung hianat. Tina jihat ieu, ubudiyah manusa ka Alloh téh pancénna. Ninggalkeun dosa-dosa gedé téh takwana. Ngalawan napsu jeung sétan téh jihadna. Ari nyadiakeun bahan-bahan kahirupan boh pikeun dirina boh pikeun anak jeung jalma-jalma anu patali sareng anjeunna, éta pancén Alloh. Enya, ku sabab Anu Maparin kahirupan téh Mantenna, Mantenna ogé bakal maparin bekel anu ngajaga kahirupan éta. Ngan, sapertos pamaréntah nitah para prajurit pikeun ngangkut, ngabersihan, ngagiling, jeung ngasakan bekel anu dikumpulkeun di gudang-gudang pikeun prajurit, Gusti Alloh ogé, sanggeus nyiptakeun jeung ngumpulkeun bekel anu diperyogikeun pikeun kahirupan dina gudang bumi, ngajadikeun manusa ngumpulkeun jeung ngurus kaayaan-kaayaan sanés bekel éta, sangkan manusa gaduh kasibukan jeung hiburan sarta salamet tina siksa teu digawé jeung nganggur. Hé manusa! Alloh, anu maparin anjeun rezeki anu kacida nikmatna nalika anjeun aya dina rahim indung, nalika orok, nalika teu gaduh pilihan jeung kamampuh, bakal maparin rezeki éta salila anjeun hirup. Tingali! Saha anu nyiptakeun rupa-rupa bekel anu diciptakeun dina beungeut bumi unggal usum semi, sarta pikeun saha diciptakeunana? Tangtu henteu bakal dibawa tuluy diasupkeun kana sungut anjeun! Hé, naha angkat ka tempat hiburan jeung kebon, metik tuluy tuang buah-buahan anu nikmat, anu rupina seuri sarta ngagantung dina dahan, téh kasusah? Mugi Alloh maparin rasa adil! Cindekna: Ulah ninggalkeun pagawéan anjeun sarta campur kana pagawéan Alloh ku nuduh Alloh, sangkan henteu kacatet dina buku jalma durhaka anu henteu sukur.
ﺍُﺩْﻋُﻮﻧ۪ٓﻰ ﺍَﺳْﺘَﺠِﺐْ ﻟَﻜُﻢْ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Ulah ngaku yén sababaraha doa henteu dibarengan ku jawaban. Sabab doa téh ibadah. Buah ibadah témbong di aherat. Ari maksud-maksud dunya, sapertos waktos-waktos solat, mangrupa waktos pikeun ibadah doa. Éta sanés buah doa. Upamana, gerhana panonpoé mangrupa waktos solat gerhana, henteu aya hujan mangrupa waktos solat ménta hujan. Sarta kakawasaan jalma zalim jeung turunna musibah mangrupa waktos pikeun sababaraha doa anu husus. Salila waktos-waktos ieu tetep, solat jeung doa éta dilaksanakeun. Lamun dina waktos ieu maksud-maksud dunya kahontal, tangtu cahaya di luhur cahaya. Lamun henteu, anjeun henteu tiasa nyarios yén doa henteu dibarengan ku jawaban. Anjeun ngan tiasa nyarios yén waktosna tacan réngsé sarta kedah neruskeun doa. Sabab maksud-maksud éta bubuka doa, sanés hasilna. Ari jangji Gusti Alloh pikeun ngawaler doa, ngawaler téh sanés dikabulkeun éta sorangan. Hartina, ngawaler henteu ngajadikeun pasti dikabulkeun. Doa pasti dibéré jawaban. Henteu ditinggalkeun tanpa jawaban. Ari nyumponan anu dipénta gumantung kana hikmah Gusti Mujîb. Upamana, nalika anjeun nyeluk dokter, anjeunna pasti ngawaler: "Naon anu dipikahayang?" Tapi nalika anjeun nyarios: "Pasihan abdi kadaharan ieu atanapi ubar ieu," sakapeung dibéré, sakapeung henteu dibéré lantaran henteu saluyu jeung panyakit atanapi kaayaan awak anjeun. Salah sahiji sabab henteu dikabulkeun nyaéta yén doa henteu dilakukeun kalayan maksud ibadah, tapi dikhususkeun pikeun ngahontal anu dipénta, dugi ka timbul pangaruh anu sabalikna. Ihlas dina ibadah doa éta ruksak sarta henteu ditampi. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Ku hasil parobahan-parobahan, aya jurang-jurang anu lega antara duanana sisi. Dina jurang-jurang éta diperyogikeun sasak-sasak anu patali jeung duanana alam, sangkan aya angkat sareng mulang antara duanana alam. Tapi wangun jeung hakékat sasak-sasak éta béda-béda, sarta ngaran-ngaranna rupa-rupa, numutkeun jenis parobahanana. Upamana, saré mangrupa sasak antara alam hudang jeung alam gambaran. Barzakh mangrupa sasak anu sanés antara dunya jeung aherat. Gambaran mangrupa sasak antara alam jasmani jeung alam ruhani. Usum semi mangrupa sasak jinis sanés antara usum tiis jeung usum panas. Ari dina kiamat, parobahanana henteu ngan hiji. Lantaran bakal aya loba parobahan anu gedé, sasakna ogé kedah kacida ahéng jeung anéhna. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Dina ayat-ayat sapertos ﻭَ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺗُﺮْﺟَﻌُﻮﻥَ ٭ ﻭَ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺍﻟْﻤَﺼ۪ﻴﺮُ ٭ ﻭَ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﻣَﺎٰﺏِ anu ngumumkeun mulangna manusa sanggeus maot ka Gusti Khâliq Rahmân Rahîm, sakumaha aya wartos gumbira jeung panglipur anu gedé, ogé aya isarat ancaman anu gedé pikeun jalma durhaka. Enya, numutkeun katerangan anu écés dina ayat-ayat ieu, maot sanés panto musna, papisah, jeung henteuna, atanapi sumur poék; tapi ngan lawang pikeun lebet kana hadirat Gusti Sultan Azali sareng Langgeng. Ku isarat wartos gumbira ieu, haté salamet tina kasieun jeung kanyeri henteuna anu mutlak. Enya, tingali naraka maknawi anu dikandung ku kufur! Ku rusiah hadis qudsi ﺍَﻧَﺎ ﻋِﻨْﺪَ ﻇَﻦِّ ﻋَﺒْﺪ۪ﻯ ﺑ۪ﻰ, Gusti Alloh ngarobah sangkaan jeung kayakinan jalma kafir jadi siksa anu langgeng sarta matak sangsara. Teras, kalayan iman jeung kayakinan, tingali tingkat kanikmatan anu kahontal pikeun jalma iman sanggeus patepung sareng Gusti Alloh, sanggeus karidhoan-Na, sanggeus ningali Mantenna! Malah naraka jasmani, pikeun jalma iman anu makrifat, sapertos sawarga dibandingkeun sareng naraka maknawi jalma kafir anu durhaka. Sadérék! Salian ti bukti-bukti anu nuduhkeun alam langgeng, panyambat jeung doa Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, Kakasih Anu Mulya ti Gusti Anu Dipikacinta Azali, anu di tukangna para nabi, wali, jeung pamingpin jalma anu kacida leresna ngawangun barisan sarta ngucapkeun "Amin, amin!" kana doa anjeunna kalayan saomongan, mangrupa bukti anu kacida gedéna sarta panganteur anu cekap pikeun langgengna manusa dina alam langgeng. Sabab naha kaéndahan, rupa anu éndah, jamal, jeung kasampurnaan anu ngalingkup sakabéh jagat raya ieu bakal ngantepkeun hiji perkara anu dianggap awon, goréng, cacad, jeung kakurangan sapertos henteu ngadangu atawa henteu nampi panyambat Kakasih éta? Naha Gusti Alloh sanés suci jeung bébas tina sakabéh kakurangan sarta perkara-perkara anu goréng? Tangtu suci. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Nyarioskeun, ngumumkeun, jeung nyaritakeun nikmat anu dipaparin ku Gusti Alloh sakapeung nganteurkeun kana sombong jeung takabur. Nyumputkeun nikmat-nikmat éta kalayan maksud handap asor ogé henteu saé. Ku kituna, pikeun salamet tina kaleuleuwihi jeung kakurangan, kedah mulang kana timbangan jalan anu lempeng. Kieu: Unggal nikmat gaduh dua jihat. Hiji jihat pikeun manusa, anu ngahias manusa sarta jadi panganteur kanikmatan. Jadi sabab pikeun katémbong leuwih di antara jalma-jalma. Jadi sabab kareueus, mabok, poho ka Gusti Mâlik Sajati. Tungtungna ngalungkeun anjeunna kana sumur takabur jeung sombong. Ari jihat kadua nyanghareup ka Anu Maparin Nikmat: némbongkeun kamulyaan-Na, ngumumkeun tingkat rohmat-Na, némbongkeun paparin-Na, sarta jadi saksi pikeun Asma-Asma-Na. Ku kituna, handap asor ngan tiasa ku jihat kahiji. Lamun henteu, bakal ngamuat henteu sukur. Nyaritakeun nikmat ogé ku jihat kadua janten sukur maknawi sarta dipuji. Lamun henteu, lantaran ngamuat takabur jeung sombong, dicela. Handap asor jeung nyaritakeun nikmat tiasa ngahiji kieu: Hiji jalma méré mantel ka jalma sanés minangka kado. Nalika jalma sanés nyarios ka anu nganggo mantel: "Kacida saéna anjeun," tuluy anjeunna ngawaler: "Kaéndahan téh milik mantel," anjeunna parantos ngahijikeun handap asor jeung nyaritakeun nikmat. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Nalika upah ditampi atawa ganjaran dibagikeun, bibit saingan jeung sirik mimiti gerak. Tapi nalika digawé, nalika ngalayanan, bibit éta henteu terang. Malah jalma kedul mikaresep jalma rajin. Anu lemah ngajénan jeung muji anu kuat. Tapi anjeunna hoyong anu kuat éta digawé, sangkan pagawéan hampang sarta anjeunna salamet tina kasusah. Dunya ogé, lantaran mangrupa pabrik anu didirikeun pikeun pagawéan jeung palayanan perkara agama sarta amal aherat, sarta lantaran buah ibadah anu diolah jeung dilakukeun di jero pabrik éta katémbong di alam sanés, dina ibadah henteu kedah silih saingan. Lamun lumangsung, ihlasna leungit. Anu silih saingan éta mikiran ganjaran dunya, sapertos pangajén jeung pujian jalma-jalma. Jalma anu matak karunya éta henteu mikir yén ku pikiran éta anjeunna ngabatalkeun amalna ku henteuna ihlas. Sabab dina maparin pahala jeung nampi upah, anjeunna ngajadikeun manusa sekutu pikeun Gusti Rabb manusa sarta jadi sasaran jalma-jalma anu mikangéwa. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Karamah jeung istidraj béda dina maknana. Sabab karamah, sapertos mu'jizat, mangrupa lampah Alloh. Anu gaduh karamah éta ogé uninga yén karamahna ti Alloh sarta uninga yén Alloh Anu Ngajaga jeung Anu Ngawas anjeunna. Tawakal jeung kayakinanana ogé nambahan. Tapi sakapeung ku idin Alloh anjeunna uninga karamahna, sakapeung henteu. Anu leuwih utama jeung leuwih salamet nyaéta anu kadua ieu. Ari istidraj nyaéta kabukana perkara-perkara gaib sarta némbongkeun lampah-lampah ahéng nalika dina kaayaan lalawora. Tapi anu gaduh istidraj ieu, ku ngandelkeun dirina sarta nyandarkeun kana kamampuhna, egoisme jeung sombongna nambahan sakitu gedéna, dugi ka mimiti maca ﺍِﻧَّﻤَٓﺎ ﺍُﻭﺗ۪ﻴﺘُﻪُ ﻋَﻠٰﻰ ﻋِﻠْﻢٍ. Tapi lamun kabuka éta hasil tina nyucikeun napsu jeung nyaangan haté, dina lapisan kahiji henteu aya bédana antara jalma istidraj jeung jalma karamah. Ari jalma anu ngahontal fana dina harti anu lengkep, perkara-perkara gaib ogé kabuka pikeun maranéhna ku idin Alloh. Maranéhna ogé ningali perkara-perkara éta ku indra anu fana fillah. Bédana tina istidraj kacida écésna. Sabab cahaya batinna anu muncul ka lahir henteu kacampur jeung poék jalma anu riya.
ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻰْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪ Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Tasbih jeung ibadah, kalayan jenis anu teu kawates, aya dina unggal perkara. Tapi unggal perkara henteu kedah salawasna terang jeung sadar kana sakabéh jihat tasbih jeung ibadahna sorangan. Sabab lumangsungna henteu ngajadikeun pasti hadirna dina kasadaran. Anu ngucapkeun tasbih jeung ngalaksanakeun ibadah ngan cekap terang yén amal anu dilakukeun mangrupa tasbih anu husus atawa ibadah anu sipatna dipikanyaho. Élmu Gusti Anu Disembah Mutlak memang cekap. Lantaran henteu aya kawajiban dina mahluk salian ti manusa, maranéhna henteu peryogi niat. Sarta henteu kedah terang sipat amalna. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Nilai manusa anu iman sajauh seni luhur anu dikandungna sarta ukiran tajalli anu mantul tina Asmaul Husna. Ari nilai manusa anu kafir diukur ku nilai bahanna anu fana sarta ragrag, anu ngan mangrupa daging jeung tulang. Kitu deui alam ieu: lamun ditingali ku harti hurup, sapertos anu dijelaskeun ku Al-Qur'an, nyaéta minangka alat pikeun kaagungan Gusti Alloh, éta bakal luhur nilaina sajauh éta. Lamun ditingali ku harti ngaran, sapertos anu diomongkeun ku filsafat, nyaéta henteu patali jeung palaku atanapi Gusti Khâliq mana waé sarta mandiri ku dirina sorangan, nilaina tetep kawates dina bahanna anu teu hirup jeung robah. Sakumaha luhurna élmu anu dicandak tina Al-Qur'an dibandingkeun élmu filsafat, jadi écés ku conto ieu: ﻭَﺟَﻌَﻞَ ﺍﻟﺸَّﻤْﺲَ ﺳِﺮَﺍﺟًﺎ Putusan Al-Qur'an ieu muka jandéla pikeun ningali tajalli Asmaul Husna. Kieu: Hé manusa! Panonpoé ieu, sanaos agung, ditundukkeun pikeun aranjeun. Maparin cahaya ka tempat cicing aranjeun. Ku panasna, ngasakan kadaharan aranjeun. Aranjeun gaduh Gusti Mâlik anu sakitu Azhîm sareng Rahîm, dugi ka panonpoé ieu ngan hiji lampu-Na, anu nyaangan tamu-tamu anu cicing dina bumi pikeun tamu-Na. Numutkeun hikmah filsafat, panonpoé mangrupa seuneu gedé anu muter dina tempatna. Bumi jeung planét-planét mangrupa bagian-bagian anu ngapung tina éta. Bari tetep patali jeung panonpoé ku daya tarik, éta gerak dina orbitna. Sing kauninga, hé Sadérék nu mulya! Manusa henteu gaduh hak pikeun nungtut hak naon waé ti Gusti Alloh. Sabalikna, salawasna ngahutang sukur ka Mantenna. Sabab milik téh kagungan Mantenna. Manusa téh anu dipimilik ku Mantenna.
TINA MU'JIZAT PANGGEDÉNA
NGAMUAT SABABARAHA TÉTÉS CAI
TÉTÉS KAOPAT BELAS
TÉTÉS CAI KAHIJI
Dalil-dalil anu ngabuktikeun kanabian Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ henteu tiasa diitung atawa diwatesan. Golongan anu nalungtik jeung jalma-jalma luhur parantos seueur nyusun katerangan ngeunaan dalil-dalil éta. Kalayan kalemahan jeung kakurangan abdi, sakumaha sababaraha sorot cahya panonpoé éta parantos dijelaskeun dina karya abdi anu dingaranan "Şuâat", dina karya kadua abdi anu dingaranan "Lemaat", tingkat-tingkat i'caz Al-Qur'an parantos dugi ka opat puluh. Hiji jihat tina jihat-jihat i'caz éta, anu patali jeung balagah susunan, ogé parantos dijelaskeun dina karya abdi anu dingaranan "İşaratü'l-İ'caz". Abdi nyarankeun tilu kitab éta pikeun anu gaduh kahayang.
TÉTÉS CAI KADUA
Sakumaha anu kahartos tina pangajaran-pangajaran anu parantos kapengker, Al-Qur'an anu diturunkeun ku Gusti Khâliq bumi jeung langit pikeun ngabenerkeun sarta ngaping umat manusa, gaduh loba pancén jeung kalungguhan. Enya, Al-Qur'an mangrupa tarjamah azali jagat raya. Mangrupa juru tarjamah ayat-ayat ciptaan anu dibaca ku jagat raya ku basana sorangan. Sakumaha mangrupa tafsir kitab alam ieu, éta ogé anu muka gudang-gudang Asmaul Husna anu nyumput dina kaca-kaca bumi jeung langit. Mangrupa basa ti alam gaib pikeun alam anu katingali ieu. Sakumaha mangrupa panonpoé alam Islam, éta ogé peta alam aherat. Mangrupa bukti jeung juru tarjamah pikeun Zat, sipat, Asma, jeung syuunat Gusti Alloh. Sarta lantaran mangrupa kitab syariat, kitab hikmah, kitab doa, kitab panyeluk, kitab ibadah, kitab paréntah, kitab dzikir, jeung kitab pamikiran pikeun umat manusa, sanaos sacara lahir dina wangun hiji kitab, tina jihat widang-widang jeung élmu anu dikandungna, sarua jeung rébuan kitab.
TÉTÉS CAI KATILU
Ieu mangrupa genep titik pikeun ngajelaskeun hiji kilap i'caz dina pangulangan Al-Qur'an. Titik Kahiji: Lantaran Al-Qur'an mangrupa kitab dzikir, kitab doa, jeung kitab panyeluk, pangulangan anu aya dina surah-surahna, tina jihat balagah, leres éta sorangan sarta hikmah éta sorangan. Sabab maksud dzikir jeung doa nyaéta pahala sarta narik welas asih Ilahi. Kauninga yén dina perkara sapertos ieu diperyogikeun loba pangulangan, sangkan sajauh éta pahala kahontal jeung welas asih ditarik. Sarta pangulangan dzikir nyaangan haté. Pangulangan doa mangrupa panegasan. Panyeluk ogé gaduh pangaruh jeung panguatan sajauh pangulanganana. Titik Kadua: Lantaran Al-Qur'an mangrupa dawuh jeung pangubaran pikeun sakabéh lapisan manusa, pinter atawa bodo, takwa atawa durhaka, zuhud atawa henteu zuhud, sakabéh lapisan manusa janten anu nampi dawuh Ilahi ieu sarta gaduh hak nyandak ubar tina apoték Rahmani ieu. Padahal henteu unggal jalma tiasa maca Al-Qur'an sadayana jeung salawasna. Ku sabab ieu, maksud-maksud jeung dalil-dalil anu diperyogikeun diulang, utamana dina surah-surah anu panjang, sangkan unggal surah ampir sapertos Al-Qur'an leutik; unggal jalma tiasa gampang meunang pahala sakabéh Al-Qur'an ku maca surah naon anu dipikahayang dina waktos anu dipikahayang. Enya, ayat mulya ﻭَﻟَﻘَﺪْ ﻳَﺴَّﺮْﻧَﺎ ﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥَ ﻟِﻠﺬِّﻛْﺮِ ngabuktikeun hakékat ieu. Titik Katilu: Kabutuhan jasmani robah ku bédana waktos. Ngurangan jeung nambahan. Upamana, kabutuhan hawa aya unggal saat. Kabutuhan cai nalika panas burih. Kabutuhan kadaharan unggal poé. Kabutuhan cahaya kalolobaanana diperyogikeun saminggu sakali. Kitu saterusna... Kitu deui, kabutuhan maknawi ogé waktosna rupa-rupa jeung béda-béda. Aya kabutuhan kana kecap "Alloh" unggal saat. Kana "Basmalah" unggal waktos, kana "La ilaha illalloh" unggal jam. Kitu saterusna... Ku kituna, pangulangan ayat jeung kecap asalna tina pangulangan kabutuhan. Sarta mangrupa isarat kana kacida gedéna kabutuhan kana putusan-putusan sapertos kitu. Titik Kaopat: Aranjeun uninga yén Al-Qur'an, sakumaha ngadegkeun tatapakan agama agung anu pageuh ieu jeung rukun-rukun Islam, ogé mangrupa kitab anu ngarobah kahirupan masarakat manusa. Kauninga yén anu ngadegkeun peryogi loba pangulangan pikeun nempatkeun kalayan saé tatapakan anu ditetepkeun. Enya, perkara anu diulang tetep pageuh, ajeg, sarta henteu kapopohokeun. Sarta Al-Qur'an mangrupa pamingpin umum anu ngawaler, anu maparin jawaban anu diperyogikeun pikeun patarosan anu diungkabkeun ku omongan atawa kaayaan tina rupa-rupa lapisan manusa. Tangtu kauninga, lamun patarosan diulang, jawaban ogé diulang. Titik Kalima: Aranjeun uninga yén Al-Qur'an nyarioskeun pasualan-pasualan anu kacida gedéna. Ngajak haté kana iman jeung pangakuan anu yakin. Sarta muka katerangan ngeunaan hakékat-hakékat anu kacida lemesna. Ngagerakkeun akal kana makrifat jeung perhatosan. Ku kituna, pikeun nempatkeun jeung negeskeun pasualan-pasualan sarta hakékat-hakékat lemes éta dina haté jeung pikiran, diperyogikeun pangulangan dina rupa-rupa surah kalayan gaya anu béda-béda. Titik Kagenep: Aranjeun uninga yén unggal ayat gaduh lahir, batin, wates, jeung tempat nempo. Unggal kisah ogé gaduh loba jihat, putusan, mangpaat, jeung maksud. Ku kituna, hiji ayat anu tangtu tiasa disebatkeun di unggal tempat pikeun hiji jihat sanés anu saluyu atawa pikeun hiji mangpaat. Tina jihat ieu, sanaos katémbong pangulangan sacara lahir, dina hakékat sanés pangulangan.
TÉTÉS CAI KAOPAT
Urang ngajelaskeun tingkat i'caz anu diisaratkeun ku Al-Qur'an, ku henteu nyebatkeun sabagian pasualan filsafat ngeunaan alam, ku nyamarankeun sabagian, sarta ku ngaringkes sabagian sanés, dina genep pangajaran lemes. Pangajaran Lemes Kahiji: P: Naha Al-Qur'an henteu nyarioskeun jagat raya sapertos hikmah jeung filsafat? J: Filsafat parantos nyimpang tina hakékat; ku ningali jagat raya dina harti ngaran, éta ngagunakeun jagat raya pikeun jagat raya sorangan. Ari Al-Qur'an diturunkeun ti Gusti Haqq kalayan anu leres sarta nuju hakékat. Ku ningali anu aya dina harti hurup, éta ngagunakeunana pikeun Gusti Khâliqna. P: Padahal diperyogikeun katerangan sapertos anu dipaparin ku sains ngeunaan hakékat, wangun, jeung gerak benda-benda luhur sarta handap, naha éta ditinggalkeun samar? J: Dina pasualan sapertos ieu, ngantepkeunana samar leuwih penting. Ngaringkesna leuwih éndah jeung langkung saé. Sabab Al-Qur'an nyarioskeun jagat raya minangka sisipan jeung pangiring pikeun nyandak dalil kana Zat jeung sipat Gusti Alloh. Sarat anu kahiji pikeun nyandak dalil nyaéta yén dalil kedah langkung écés jeung langkung dipikanyaho tibatan hasilna. Lamun, sapertos kahayang ahli sains, Al-Qur'an ngadawuh: "Sing ngartos kaagungan Alloh ku ningali cicingna panonpoé jeung gerakna bumi," dalil bakal leuwih nyamuni tibatan anu dibuktikeun. Kalolobaan manusa, lantaran henteu tiasa ngartos dina kalolobaan waktos, bakal nuju ingkar. Padahal nalika maparin pituduh jeung ngaping, kedah merhatoskeun tingkat pamahaman jalma umum sarta nyarios numutkeun éta. Salian ti éta, merhatoskeun kalolobaan henteu ngabalukarkeun anu saeutik kaleungitan mangpaat. Sabab maranéhna ogé nampi mangpaat. Tapi lamun pasualan dibalikkeun, kalolobaan bakal kaleungitan sarta henteu tiasa nampi mangpaat. Sabab pamahamanna kawates. Kadua: Salah sahiji ciri balagah pituduh nyaéta ngalampah numutkeun panitén jalma biasa, rasa masarakat, jeung pamahaman jalma umum, sangkan paniténna henteu ngarasa asing sarta pikiranna henteu nolak narima. Ku kituna, dawuh anu paling baligh pikeun jalma umum nyaéta anu écés, basajan, jeung gampang, sangkan maranéhna henteu teu sanggup. Sing pondok, sangkan henteu bosen. Sing ringkes, sangkan henteu ngarasa teu resep kana rincian anu henteu diperyogikeun. Katilu: Al-Qur'an ngan nyarioskeun kaayaan anu aya pikeun Gusti Khâliqna. Éta sanés ngeunaan diri anu aya éta sorangan. Tina jihat ieu, anu pangpentingna numutkeun Al-Qur'an nyaéta kaayaan jagat raya anu nyanghareup ka Gusti Khâliq. Ari sains henteu ngasupkeun Gusti Khâliq kana perkara. Éta nyarioskeun kaayaan jagat raya pikeun dirina sorangan. Sarta Al-Qur'an nyanghareupan sakabéh manusa. Éta merhatoskeun pamahaman kalolobaan, sangkan maranéhna gaduh makrifat anu dipastikeun ku nalungtik. Ari sains ngan nyarios sareng ahli sains. Henteu merhatoskeun jalma umum. Jalma umum tetep dina nyonto. Tina jihat ieu, henteu nyebatkeun atawa nyamarankeun rincian sains, ditilik tina kasaéan masarakat jeung mangpaat umum, leres éta sorangan sarta hikmah éta sorangan. Kaopat: Al-Qur'an mangrupa kitab anu nyaangan sakabéh waktos jeung ngaping sakabéh manusa. Tina jihat ieu, numutkeun anu diperyogikeun ku balagah pituduh, henteu kedah ngajurung jeung maksa kalolobaan manusa kana silih bantah sarta tipu dalil ngeunaan pasualan anu écés dina paniténna. Henteu kedah ngaganti tanpa perlu hiji perkara anu karaos, katémbong, jeung dipikawanoh ku maranéhna. Sarta kedah henteu nyebatkeun atawa ngaringkes perkara anu henteu diperyogikeun ku kalolobaan dina pancén utama. Pasualanna sanés nyarioskeun diri jeung hakékat panonpoé. Tapi ku nyarioskeun pancénna, anu ngamuat perkara-perkara ahéng, sapertos nyaangan alam, janten pusat katartiban ciptaan jeung sumbu alam, éta némbongkeun kaagungan kakawasaan Gusti Khâliq kana pikiran umum. Pangajaran Lemes Kadua: ﻭَﺟَﻌَﻠْﻨَﺎ ﴾ﺍﻟﺸَّﻤْﺲَ﴿ ﺳِﺮَﺍﺟًﺎ P: Naha panonpoé disifatan ku "siraj"? Padahal numutkeun ahli sains, panonpoé henteu nuturkeun bumi dugi ka jadi siraj pikeun bumi. Sabalikna, éta pusat anu dituturkeun ku bumi jeung planét-planét? J: Ungkapan "siraj" mangrupa isarat kana gambaran kieu: Alam sapertos karaton. Anu aya, sakumaha mangrupa eusi jeung hiasan karaton éta, panonpoé ogé mangrupa lampu gas Ilahi anu nyaangan jalma-jalma di karaton éta. Sarta ungkapan "siraj" mangrupa pépéling kana legana rohmat anu lahir tina rububiyah Gusti Alloh sarta tingkat paparin jeung karunia-Na dina rohmat éta, sareng pangumuman kasatunggalan-Na dina kaagungan kakawasaan-Na: panonpoé gedé anu dijadikeun sesembahan ku jalma-jalma musyrik téh pagawé jeung palayan anu dipaparin pancén sarta ditundukkeun pikeun ngajalankeun pancén lampu gas dina karaton alam. Kauninga, naha perkara anu teu hirup, anu ngalakukeun palayanan lampu, gaduh kalayakan naon waé pikeun ibadah, nyaéta janten anu disembah? Pangajaran Lemes Katilu: Maksud-maksud utama jeung unsur-unsur pokok anu dituturkeun ku Al-Qur'an aya opat: tauhid sareng ubudiyah, karosulan, hudangna deui, jeung kaadilan. Pasualan-pasualan sanés anu dicaritakeun ngan panganteur pikeun maksud-maksud ieu. Tina jihat ieu, rincian anu bakal dilakukeun dina panganteur patukang tonggong jeung kaidah dina perkara éta. Sabab sibuk ku perkara anu henteu mangpaat ngalambatkeun maksud. Ku sabab ieu, dina sababaraha pasualan alam, Al-Qur'an anu kateranganana mu'jizat henteu nyebatkeun, nyamarkeun, atawa ngaringkes. Sarta kalolobaan anu disaur ku Al-Qur'an téh jalma umum. Pamahaman golongan jalma umum henteu sanggup pikeun bagian hakékat Ilahi anu lemes jeung hésé. Ngan kedah dideukeutkeun kana pamahamanna ku ibarat jeung pangringkesan. Ku sabab ieu, Al-Qur'an sering nyebatkeun ibarat. Dina sababaraha pasualan anu bakal kapanggih dina mangsa payun ogé ngaringkes. Pangajaran Lemes Kaopat: Pangajaran lemes ieu dileungitkeun ku juru tarjamah. Pangajaran Lemes Kalima: Dileungitkeun ku pangarang anu dipihormat.