Lem'a Katujuh Belas

Lem'a Katujuh Belas

(Diwangun ku “lima belas catetan” anu asalna tina Zühre.)

ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ

Bubuka

Dua belas taun ka pengker {(): Waktu anu disebut dua belas taun saméméhna nyaéta taun Hijriah 1340, Masehi 1921. (Nu medalkeun)} ku pitulung Gusti Rabb, abdi parantos nyatet dina basa Arab sababaraha pancaran tauhid anu muncul dina gerak pikiran, lalampahan haté sareng kabukana roh dina makrifat ka Alloh, dina rupa catetan dina risalah-risalah saperti Zühre, Şu'le, Habbe, Şemme, Zerre sareng Katre. Lantaran ditulis ku cara ngan némbongkeun hiji tungtung tina hakékat anu panjang sarta ngan némbongkeun hiji sinar tina cahaya anu caang, sarta lantaran ngan dina rupa pangéling sareng pépéling pikeun abdi sorangan, mangpaat pikeun batur jadi kawates. Utamana lolobana sadérék abdi anu pangpinunjulna sareng pangraketna henteu diajar basa Arab. Ku kasungguh-sungguhan sareng paménta anu terus-terusan ti aranjeunna, abdi kapaksa nyerat harti éta catetan sareng éta pancaran dina basa Turki, sabagian kalayan katerangan sarta sabagian pondok. Lantaran catetan-catetan sareng risalah-risalah Arab ieu anu ku Yeni Said pangheulana ditingali tina élmu hakékat dina hiji darajat minangka nyaksian langsung, harti-hartina ditulis tanpa dirobah. Ku sabab kitu, sanajan sababaraha kalimah ogé disebutkeun dina Kalimah-Kalimah séjén, di dieu ogé disebutkeun; sarta sanajan sabagian kacida ringkesna, henteu ditétélakeun, sangkan henteu kaleungitan lemesna anu asli. CATETAN KAHIJI: Ka nafsu abdi sorangan, abdi kungsi nyarios: hé Said anu lalawora! Sing uninga yén henteu pantes pikeun anjeun ngabeungkeut haté kana hiji hal anu henteu marengan anjeun sanggeus fana alam ieu sarta anu papisah sareng anjeun ku ruksakna dunya. Utamana ngabeungkeut haté kana hal-hal fana anu ninggalkeun sarta malikkeun tonggong ka anjeun nalika jaman anjeun tamat; anu henteu marengan dina lalampahan barzakh; anu henteu nganteurkeun anjeun nepi ka panto kubur; anu dina hiji dua taun papisah sareng anjeun salalanggengna sarta ngagantungkeun dosana kana beuheung anjeun; malah anu ngalawan kahayang anjeun ninggalkeun anjeun dina waktu ngahontalna, téh lain pagawéan akal. Upami anjeun gaduh akal, tinggalkeun sarta ulah maliré kana urusan-urusan anu katindih sareng ruksak ku parobahan aherat anjeun, tahap-tahap barzakh anjeun sarta tabrakan parobahan dunya anjeun, sarta anu henteu mampuh marengan anjeun dina lalampahan anu langgeng. Ulah sedih ku sirnana. Tingali hakékat diri anjeun: dina unsur-unsur lemes anjeun aya hiji unsur lemes anu henteu tiasa réla ka salian ti hirup anu langgeng salawasna sareng Gusti Zat anu langgeng. Éta henteu tiasa nyanghareup ka salian ti Mantenna sarta henteu daék turun ka anu lian. Sanajan sakumna dunya dipasihkeun ka éta, moal tiasa nyugemakeun kabutuhan fitrina. Éta téh sultan rasa-rasa sareng unsur-unsur lemes anjeun. Nurut ka sultan anjeun anu tunduk kana paréntah Gusti Fâthir Nu Hakîm éta, sarta salametkeun diri! CATETAN KADUA: Dina hiji impian anu ngandung hakékat, abdi ningali yén abdi nyarios ka jalma-jalma: “hé manusa! Salah sahiji patokan Al-Qur’an nyaéta ulah nganggap hal naon waé salian ti Alloh leuwih gedé tibatan diri anjeun nepi ka anjeun nyembah éta. Ogé ulah nganggap diri anjeun leuwih gedé tibatan hal naon waé nepi ka sombong. Sabab sakumaha mahluk-mahluk sarua dina kajauhan tina pantes disembah, éta ogé hiji dina babandingan minangka mahluk.” CATETAN KATILU: Hé Said anu lalawora! Sing terang yén ku hiji rupa kasalahan rasa, anjeun ningali dunya anu kacida samentarana minangka henteu maot sareng langgeng. Nalika ningali sakuriling sareng dunya, anjeun ningali éta dina hiji darajat minangka tetep sareng terus aya; ku paningal éta anjeun ogé nganggap diri anjeun anu fana minangka tetep, nepi ka anjeun ngan ukur ngarasa sieun ku datangna kiamat. Saolah-olah anjeun bakal hirup nepi ka datangna kiamat, anjeun ngan sieun ku éta. Paké akal anjeun. Anjeun sareng dunya husus anjeun salawasna kakeunaan pukulan sirna sareng fana. Kasalahan rasa sareng akal-akalan anjeun ieu nyarupaan conto kieu: Upami hiji jalma nyanghareupkeun eunteung anu aya dina leungeunna ka hiji imah, kota atawa kebon, hiji gambaran imah, kota atawa kebon katémbong dina éta eunteung. Upami eunteung éta kakeunaan gerak anu pangleutikna sareng parobahan saeutik, éta gambaran imah, kota sareng kebon jadi pabalatak sareng paburencay. Terus aya sareng langgengna imah, kota sareng kebon anu sajati di luar henteu masihan mangpaat ka anjeun. Sabab imah dina eunteung anu aya dina leungeun anjeun, sarta kota sareng kebon milik anjeun, ngan ukur nurutkeun ukuran sareng timbangan anu dipasihkeun ku eunteung ka anjeun. Kahirupan sareng umur anjeun téh eunteung. Tihang, eunteung sareng puseur dunya anjeun nyaéta umur sareng kahirupan anjeun. Lantaran unggal menit éta imah, kota sareng kebon tiasa maot sarta kamungkinan ruksak, éta aya dina kaayaan anu unggal menit tiasa runtuh kana diri anjeun sarta kiamat anjeun tiasa datang. Lantaran kitu, ulah ngabebankeun kana kahirupan sareng dunya anjeun ieu beban-beban anu henteu tiasa ditanggung sareng dipikulna!.. CATETAN KAOPAT: Sing terang yén lolobana adat Gusti Fâthir Nu Hakîm nyaéta mulangkeun hal-hal anu penting sareng luhur ajénna dina dirina anu sarua. Hartina, nalika lolobana barang dibaharuan ku anu sarupa dina robahna usum sareng robahna abad, Mantenna mulangkeun hal-hal anu luhur ajénna sareng penting téa dina dirina anu sarua. Dina sakabéh hasyr poéan, taunan sareng unggal abad, kaidah adatullah ieu lolobana katémbong ajeg. Tah, dumasar kana kaidah anu tetep ieu urang nyebut: lantaran ku kasapukan sains sareng kasaksian élmu-élmu, buah tangkal ciptaan anu pangsampurnana téh manusa; anu pangpentingna di antara mahluk téh manusa; anu pangluhur ajénna di antara sakabéh anu aya téh manusa; sarta hiji individu manusa sarua darajatna sareng hiji rupa sato séjén, tangtu ku intuisi anu pasti diputuskeun yén dina hasyr sareng ngahirupkeun deui anu pangagungna, unggal individu manusa bakal dipulangkeun dina dirina anu sarua, kalayan awakna, ngaranna sareng rupana. CATETAN KALIMA: Dina ieu catetan, lantaran sains sareng peradaban Avrupa parantos netep dina hiji darajat dina pikiran Eski Said, nalika Yeni Said ngumbara dina gerak-gerak pikiran, sains sareng peradaban Avrupa dina lalampahan haté éta robah jadi panyakit-panyakit haté sarta jadi pangkal leuwih loba kasusah. Ku sabab kitu, nalika Yeni Said kapaksa ngoyagkeun pikiranna sarta hoyong miceun filsafat anu dihias-hias sareng peradaban anu nurut kana hawa nafsu, pikeun ngabungkem rasa-rasa nafsu dina rohna anu nyaksian pikeun ngarojong Avrupa, anjeunna kapaksa ngalakukeun paguneman di handap ieu sareng pribadi batin Avrupa, anu tina hiji sisi kacida pondokna sarta tina sisi séjén panjang. Ulah salah ngartos, Avrupa aya dua: Hiji nyaéta Avrupa anu ngaliwatan berkah anu ditarima tina agama Nasrani anu sajati, nuturkeun seni-seni anu mangpaat pikeun kahirupan masarakat manusa sarta sains-sains anu ngalayanan kaadilan sareng bebeneran. Abdi henteu nyarios ka Avrupa anu kahiji ieu. Malah abdi nyarios ka Avrupa anu kadua, anu ruksak, anu ku poékna filsafat tabiat nyangka dosa-dosa peradaban minangka kaéndahan, sarta ngadorong manusa kana hirup nurut kana hawa nafsu sareng kasasaran. Kieu: Harita, dina éta lalampahan ruhani, ka pribadi batin Avrupa anu nyekel filsafat anu teu aya gunana sareng ngabahayakeun, sarta peradaban anu ngabahayakeun sareng nurut kana hawa nafsu, anu béda tina kaéndahan peradaban sareng sains anu mangpaat, abdi kungsi nyarios: Sing terang, hé Avrupa kadua! Dina panangan katuhu anjeun nyekel hiji filsafat anu gering sareng sasat, sarta dina panangan kénca hiji peradaban anu nurut kana hawa nafsu sareng ngabahayakeun, tuluy ngaku yén kabagjaan manusa téh ku dua hal ieu. Mugia dua panangan anjeun patah, sarta dua hadiah kotor anjeun ieu ngabinasakeun sirah anjeun, sarta bakal ngabinasakeunana. Hé roh malang anu nyebarkeun sareng ngémbarkeun kakufuran sarta henteu sukur! Naha tiasa hiji jalma anu boh dina roh, nurani, akal sareng haténa parantos kakeunaan musibat-musibat anu pikasieuneun sarta ragrag kana siksa tiasa bagja, ngan lantaran dina jasmanina lahirna aya dina hiasan sareng kakayaan anu nipu? Naha tiasa disebut bagja? Naha anjeun henteu ningali yén lantaran hiji jalma putus asa tina hiji urusan leutik, pegat harepan tina hiji cita-cita anu disangka-sangka, sarta kuciwa tina hiji urusan anu teu penting, lamunan anu amis jadi pait pikeun dirina, kaayaan anu pikaresepeun nyiksa dirina, dunya jadi sempit sareng jadi panjara keur dirina? Padahal ku pangaruh goréng anjeun, hiji manusa malang kakeunaan pukulan kasasaran dina juru haténa anu pangjerona sarta dina dasar rohna. Ku éta kasasaran sakabéh harepanana pegat sarta sakabéh kanyerina asalna ti dinya. Kabagjaan naon anu anjeun jamin pikeun manéhna? Naha tiasa disebut bagja hiji jalma anu awakna aya dina sawarga palsu anu bakal sirna, nanging haté sareng rohna nanggung siksa di naraka? Tah, anjeun parantos nyasabkeun manusa malang ku cara kitu sarta ngajadikeunana nanggung siksa naraka dina hiji sawarga palsu. Hé nafsu umat manusa anu maréntah kana kagoréngan! Tingali ieu ibarat; sing terang ka mana anjeun ngadorong manusa. Upamana, di hareupeun urang aya dua jalan. Urang nyorang salah sahijina. Urang ningali yén dina unggal léngkah aya hiji jalma malang anu teu mampuh. Jalma-jalma dolim nyerang, ngarampas harta sareng barangna, ngaruksak saung leutikna sarta sakapeung ngalukaanana. Ku hiji cara anu nepi ka langit ceurik ningali kaayaanana anu matak karunya. Ka mana waé ditingali, kaayaan lumangsung kitu. Lantaran sora anu kadangu dina éta jalan téh sora ribut jalma-jalma dolim sareng ceurikna jalma-jalma anu didoliman, hiji tunggara umum ngalingkup éta jalan. Tina sisi kamanusaan, manusa ngarasa nyeri ku kanyeri batur, nepi ka kakeunaan kanyeri anu teu aya watesna. Padahal nurani henteu tiasa nanggung kanyeri sakitu. Ku sabab kitu, jalma anu nyorang éta jalan kapaksa milih salah sahiji tina dua hal: boh miceun kamanusaan sarta narima kabengisan anu teu aya tungtungna, tuluy gaduh haté anu sanajan dirina salamet, kabinasaan saréréa henteu matak nyeri ka dirina; atawa ngaleungitkeun anu diperlukeun ku haté sareng akal. Hé Avrupa anu ruksak ku hirup nurut kana hawa nafsu sareng kasasaran, sarta ngajauh tina agama Nasrani! Ku kacerdasan luar biasa anjeun anu buta sarta ngan gaduh hiji panon siga Deccal, anjeun masihan kaayaan naraka ieu ka roh manusa minangka hadiah! Saterusna anjeun ngartos yén ieu hiji panyakit anu taya ubarna, anu ngalungkeun manusa tina darajat pangluhurna kana darajat panghandapna, sarta nurunkeunana kana darajat sasatoan anu pangmalangna. Ubar anu ku anjeun kapanggih pikeun ieu panyakit nyaéta kaulinan-kaulinan anu narik, hawa nafsu sareng fantasi anu matak saré, anu samentara ngaleungitkeun rasa. Mugia ubar anjeun ieu ngabinasakeun sirah anjeun, sarta bakal ngabinasakeunana! Tah, jalan anu ku anjeun dibuka sareng kabagjaan anu dipasihkeun ka manusa nyarupaan conto ieu. Ari jalan anu kadua, anu ku Al-Qur’an Nu Hakîm dipasihkeun ka manusa minangka hadiah ngaliwatan pituduhna, nyaéta kieu: urang ningali yén dina unggal tempat eureun, unggal tempat sareng unggal kota dina éta jalan, prajurit-prajurit anu ajeg ti hiji sultan anu adil aya sarta ngumbara di unggal sisi. Ti waktu ka waktu, ku paréntah éta sultan, sababaraha prajurit éta dibébaskeun tina tugas. Pakarang, kuda sareng parabot nagarana dicokot, sarta aranjeunna dipasihan surat idin. Sanajan prajurit anu dibébaskeun tina tugas téa lahirna sedih lantaran kuda sareng pakarang anu parantos biasa dipikanyaahna dicokot, dina hakékatna aranjeunna ngarasa bungah ku dibébaskeun tina tugas, sarta kacida sugema lantaran bakal nganjang ka sultan, mulang ka ibu kota raja sarta nganjang ka raja. Sakapeung patugas anu ngabébaskeun tina tugas manggihan saurang prajurit anu tacan pangalaman. Éta prajurit henteu wanoh ka aranjeunna. Aranjeunna nyarios, “Pasrahkeun pakarang anjeun!” Prajurit ngajawab, “Kuring téh prajurit raja, aya dina palayanan anjeunna; saterusna kuring bakal angkat ka payuneun anjeunna. Aranjeun saha? Lamun datang ku idin jeung réla anjeunna, aranjeun ditarima kalayan hormat; témbongkeun paréntahna. Lamun henteu, nyingkah, jauhkeun diri ti kuring. Sanajan kuring ngan sorangan sarta aranjeun rébuan, kuring tetep bakal tarung jeung aranjeun. Lain pikeun diri kuring sorangan, sabab diri kuring lain milik kuring, tapi milik sultan kuring. Malah diri jeung pakarang anu aya dina kuring téh amanah ti anu kagungan kuring. Pikeun ngajaga amanah, ngajaga martabat jeung kahormatan sultan kuring, kuring moal tunduk ka aranjeun!” Tah, kaayaan ieu téh hiji conto tina rébuan kaayaan anu jadi pangkal kasenangan sareng kabagjaan dina jalan anu kadua. Kaayaan-kaayaan séjénna ku anjeun bandingkeun. Dina sakabéh lalampahan jalan anu kadua, aya pangumpulan sareng pangiriman pasukan kalayan kabungah sareng kasenangan anu ngaranna kalahiran, sarta katémbong ngabébaskeun pasukan tina tugas kalayan kasenangan sareng musik anu ngaranna maot. Tah, Al-Qur’an Nu Hakîm masihan jalan ieu ka manusa minangka hadiah. Saha anu narima ieu hadiah sacara sampurna, bakal nyorang jalan kadua ieu anu nuju kana kabagjaan dua alam. Manéhna henteu sedih ku hal anu parantos kaliwat sarta henteu sieun ku hal anu bakal datang. Hé Avrupa kadua anu ruksak! Sababaraha dasar anjeun anu buruk sareng taya dasarna nyaéta anjeun nyebut, “Ti malaikat anu panggedéna nepi ka lauk anu pangleutikna, unggal mahluk hirup gaduh dirina sorangan, digawé pikeun dirina sarta bajoang pikeun kanikmatanana sorangan. Manéhna gaduh hak pikeun hirup. Tujuan usahana sareng sasaran maksudna nyaéta hirup sarta ngajamin terus ayana.” Anjeun nyangka pancaran hukum umum anu pinuh ku rohmat sareng sipat béréhan téh minangka tarung. Éta pancaran muncul tina patokan sipat béréhan Gusti Khâliq Karîm sareng patokan silih tulungan anu diturut kalayan katundukan anu sampurna dina tihang-tihang jagat raya, sarta tina tutuwuhan anu lumpat pikeun nulungan sasatoan sareng sasatoan anu lumpat pikeun nulungan manusa. Ku nyebut, “Kahirupan téh tarung,” anjeun mutuskeun kalawan bodo. Naha zarah-zarah kadaharan anu lumpat kalayan sumanget anu sampurna pikeun masihan kadaharan ka sél-sél awak, anu mangrupa pancaran patokan silih tulungan téa, tiasa disebut tarung? Kumaha tiasa disebut tabrakan? Malah éta pitulung sareng lumpat téh hiji silih tulungan ku paréntah Gusti Rabb Nu Karîm. Ogé, hiji dasar anjeun anu buruk nyaéta anjeun nyebut, “Unggal hal gaduh dirina sorangan.” Hiji dalil anu pasti yén taya hiji hal ogé anu gaduh dirina sorangan nyaéta: di antara sabab-sabab, anu pangmulyana sarta anu pangjembarna kahayangna tina sisi pilihan nyaéta manusa. Padahal tina saratus bagian lampah pilihan manusa anu pangécésna, saperti mikir, nyarita sareng tuang, anu dipasihkeun kana leungeun pilihanana sarta asup kana lingkungan kamampuhna ngan hiji bagian anu masih diragukeun. Kumaha jalma anu henteu gaduh hiji bagian tina saratus bagian lampah anu pangécésna saperti ieu tiasa disebut gaduh dirina sorangan? Upami anu pangmulyana sareng pangjembarna pilihanana saperti ieu sakitu kabeungkeut leungeunna tina tasarruf sareng kapamilikan sajati, jalma anu nyebut, “Sato-sato sareng barang-barang anu teu hirup séjén gaduh dirina sorangan,” ngabuktikeun yén dirina leuwih sato tibatan sato sarta leuwih teu hirup sareng taya kasadaran tibatan barang anu teu hirup. Anu ngalungkeun anjeun kana kasalahan ieu sarta ngajadikeun anjeun ragrag kana jurang ieu nyaéta kacerdasan luar biasa anjeun anu gaduh hiji panon. Hartina, kacerdasan anjeun anu luar biasa nanging mawa sial. Ku kacerdasan luar biasa anu buta éta, anjeun mopohokeun Gusti Rabb anjeun anu nyiptakeun sagala hal, ngaitkeun ciptaan kana tabiat anu disangka-sangka, masrahkeun karya-karya-Na kana sabab-sabab, sarta ngabagi harta Gusti Khâliq éta ka tagut-tagut anu jadi sesembahan batil. Dina ieu titik sareng dina paningal éta kacerdasan luar biasa, unggal mahluk hirup, unggal manusa, kedah sorangan ngalawan musuh anu teu aya watesna sarta bajoang pikeun ngahontal kabutuhan anu teu aya tungtungna. Ku kamampuh siga zarah, pilihan siga kawat ipis, kasadaran siga pancaran anu bakal sirna, kahirupan siga seuneu anu gancang pareum, sarta umur siga menit anu gancang kaliwat, manéhna kapaksa nangtung ngalawan éta musuh sareng kabutuhan anu teu aya watesna. Padahal modal mahluk hirup anu malang éta henteu cukup pikeun hiji tina rébuan anu dipikahayangna. Nalika kakeunaan musibat, manéhna henteu ngantosan panawar pikeun kanyerina salian ti sabab-sabab anu pireu sareng buta, sarta nampi rusiah ﻭَﻣَﺎ ﺩُﻋَٓﺎﺀُ ﺍﻟْﻜَﺎﻓِﺮ۪ﻳﻦَ اِلَّا ﻓ۪ﻰ ضَلَالٍ. Kacerdasan luar biasa anjeun anu poék parantos ngarobah beurang umat manusa jadi peuting. Ngan pikeun ngabiasakeun manusa kana peuting anu pinuh ku kasusah, kadoliman sareng poék éta, anjeun nyaanganana ku lampu-lampu anu palsu sareng samentara. Éta lampu henteu seuri kalawan bungah ka raray manusa. Malah éta cahaya seuri bari ngaléléwé sareng ulin kana seuri bodo manusa dina kaayaan paitna anu kuduna diceungceurikan. Dina paningal murid-murid anjeun, unggal mahluk hirup téh korban musibat anu malang anu kakeunaan serangan jalma-jalma dolim. Dunya téh hiji tempat tunggara umum. Sora-sora di dunya mangrupa jeritan anu asalna tina maot sareng kanyeri. Murid anjeun anu nampi pangajaran ti anjeun sacara sampurna jadi hiji fir’aun. Nanging hiji fir’aun anu hina, anu nyembah hal anu panghandapna sarta nganggap unggal hal anu ku dirina ditingali masihan mangpaat minangka rabb pikeun dirina. Ogé, murid anjeun ngabangkang. Nanging manéhna saurang anu ngabangkang anu malang, anu narima kahinaan pangluhurna demi hiji kanikmatan. Demi mangpaat anu handap, manéhna némbongkeun kahinaan nepi ka darajat nyium suku setan. Ogé manéhna maksa sareng dolim, nanging lantaran henteu manggihan tempat nyoko dina haténa, dina dirina manéhna saurang anu maksa, resep némbongkeun diri sareng kacida teu mampuhna. Éta murid téh saurang anu pinuh ku tipu daya, anu tujuan usahana pikeun nyugemakeun hawa nafsu, anu néangan kapentingan nafsuna sorangan dina tabir rasa ngajaga sareng pangorbanan, sarta anu usaha pikeun ngareureuhkeun sarakah sareng kasombonganana. Manéhna henteu enya-enya mikacinta nanaon salian ti nafsuna. Sagala hal dikorbankeun pikeun nafsuna. Ari murid Al-Qur’an anu ihlas sareng sampurna téh hiji abdi. Nanging hiji abdi anu mulya, anu henteu daék ngabdi sanajan ka mahluk anu pangagungna, sarta henteu ngajadikeun mangpaat anu panggedéna sareng pangagungna saperti sawarga minangka tujuan pangabdian. Ogé manéhna lemes sareng tenang. Nanging manéhna saurang anu lemes sareng luhur cita-citana, anu henteu daék ngahinakeun diri ka salian ti Gusti Fâthir Dzul-Jalâl anu nyiptakeun dirina tanpa idin sareng paréntah Mantenna. Ogé manéhna gaduh kabutuhan, nanging ku ganjaran anu ku Gusti Mâlik Karîm disimpen pikeun dirina dina mangsa engké, manéhna saurang anu gaduh kabutuhan, anu henteu merlukeun batur. Ogé manéhna lemah, nanging hiji jalma lemah anu kuat, anu nyoko kana kakuatan Gusti anu kagungan dirina, anu kakawasaan-Na teu aya tungtungna. Padahal Al-Qur’an henteu ngajadikeun sawarga anu langgeng ogé minangka tujuan maksud muridna anu sajati; naha tiasa éta ngajadikeun dunya anu bakal sirna sareng fana ieu minangka tujuan maksudna? Tah, ngartos kumaha bédana cita-cita dua murid éta! Ogé, ku ieu aranjeun tiasa ngabandingkeun rasa ngajaga sareng pangorbanan murid-murid filsafat anu gering sareng murid-murid Al-Qur’an Nu Hakîm. Kieu: Murid filsafat lumpat tina sadérékna demi dirina sorangan sarta ngagugat sadérékna. Ari murid Al-Qur’an nganggap sakabéh abdi anu soleh di langit sareng bumi minangka sadérékna, ngadoakeun aranjeunna kalawan kacida tulusna, bagja ku kabagjaan aranjeunna, sarta dina rohna ngarasa hubungan anu kacida kuatna ka aranjeunna. Ogé, anjeunna nganggap arsy sareng panonpoé anu mangrupa hal panggedéna minangka patugas anu ditundukkeun sarta abdi sareng mahluk saperti dirina. Ogé bandingkeun kaluhuran sareng lega roh dua murid tina ieu: Al-Qur’an masihan lega sareng kaluhuran kana roh murid-muridna nepi ka gaganti tasbih salapan puluh salapan siki, éta masrahkeun kana leungeun murid-muridna zarah-zarah salapan puluh salapan alam anu némbongkeun pancaran salapan puluh salapan Asma Alloh minangka siki-siki tasbih. Éta nyebut, “Baca wirid-wirid aranjeun ku ieu.” Tah, nalika murid-murid Al-Qur’an saperti Şah-ı Geylanî, Rufaî sareng Şazelî (R.Anhüm), maca wiridna, déngékeun sarta tingali! Dina pananganana aranjeunna nyekel runtuyan zarah, jumlah tétés-tétés sareng jumlah napas mahluk-mahluk, sarta ku éta maca wiridna. Aranjeunna dzikir sareng tasbih ka Alloh. Tah, tingali atikan Al-Qur’an anu mujijat kateranganana, anu pinuh ku mujijat: kumaha manusa leutik ieu, anu lieur sareng linglung ku kanyeri anu pangleutikna sareng kasedih anu saeutik, sarta éléh ku mikroba leutik, kacida luhurna ku atikan Al-Qur’an. Kumaha legana unsur-unsur lemes dina dirina nepi ka manéhna nganggap sakabéh anu aya dina dunya anu gedé henteu cukup pikeun jadi tasbih wiridna. Sanajan nganggap sawarga téh saeutik pikeun jadi tujuan dzikir sareng wiridna, manéhna henteu nganggap dirina leuwih gedé tibatan mahluk Alloh anu pangleutikna. Manéhna ngumpulkeun karendahan haté pangluhurna dina kamulyaan pangluhurna. Anjeun tiasa ngabandingkeun kumaha handap sareng hina murid-murid filsafat upami dibandingkeun sareng ieu. Tah, hakékat-hakékat anu salah ditingali ku kacerdasan luar biasa anu gaduh hiji panon tina filsafat Avrupa anu gering, ku pituduh Al-Qur’an anu ningali dua alam, anu neuteup dua alam ku dua panon anu caang sarta wawuh kana gaib, anu ku dua panangan nunjukkeun dua kabagjaan pikeun manusa, ditétélakeun kieu: “hé manusa! Diri sareng harta anu aya dina leungeun anjeun téh lain milik anjeun, nanging amanah pikeun anjeun. Anu kagungan éta amanah nyaéta Gusti Rahîm Karîm, anu kawasa kana sagala hal sarta uninga kana sagala hal. Mantenna kersa ngagaleuh milik-Na anu aya di anjeun ti anjeun, sangkan dijaga pikeun anjeun sarta henteu leungit. Dina mangsa engké, Mantenna bakal maparin harga anu penting ka anjeun. Anjeun saurang prajurit anu gaduh tugas sarta dibéré pancén. Gawé ku nami-Na sarta lampah pikeun Mantenna. Mantenna anu ngintunkeun hal-hal anu diperlukeun ku anjeun minangka rezeki sarta ngajaga anjeun tina hal-hal anu anjeun henteu kuat nanggung. Tujuan sareng hasil kahirupan anjeun ieu nyaéta jadi tempat munculna Asma sareng syuunat Gusti Mâlik éta. Nalika hiji musibat datang ka anjeun, ucapkeun ﺍِﻧَّﺎ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻭَﺍِﻧَّٓﺎ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺭَﺍﺟِﻌُﻮﻥَ. Hartina, kuring aya dina palayanan Gusti anu kagungan kuring. Hé musibat! Lamun anjeun datang ku idin jeung rido Mantenna, wilujeng sumping, datang kalayan kasenangan! Sabab tangtu dina hiji waktu urang bakal mulang ka Mantenna, angkat ka payuneun-Na, sarta urang sono ka Mantenna. Lantaran dina hiji waktu Mantenna tangtu bakal ngabébaskeun urang tina kawajiban kahirupan, hayu, hé musibat! Mugia ngabébaskeun tina tugas jeung ngabébaskeun ieu lumangsung ku leungeun anjeun; kuring réla. Lamun Mantenna geus maréntahkeun sarta mikersakeun anjeun minangka ujian pikeun kuring ngajaga amanah jeung ngalaksanakeun tugas, tapi henteu maparin idin jeung rido sangkan kuring pasrah ka anjeun, kuring bakal nyebut, “Salila kakuatan kuring mampuh, kuring henteu masrahkeun amanah Gusti anu kagungan kuring ka anu henteu bisa dipercaya.”” Tah, minangka hiji conto tina sarébu, tingali darajat pangajaran anu dipasihkeun ku kacerdasan luar biasa filsafat sareng pituduh Al-Qur’an. Leres, hakékat kaayaan dua pihak lumangsung ku cara anu tadi parantos ditétélakeun. Nanging darajat manusa dina pituduh sareng kasasaran béda-béda. Tingkatan lalawora rupa-rupa. Saréréa dina unggal tingkatan henteu tiasa sapinuhna ngarasakeun ieu hakékat. Sabab lalawora ngaleungitkeun rasa. Dina jaman ieu, éta parantos ngaleungitkeun rasa dina darajat anu nepi ka jalma-jalma peradaban henteu ngarasakeun paitna kanyeri anu matak nyeri ieu. Nanging ku beuki sénsitipna élmu sareng ku pangéling maot anu unggal poé némbongkeun tilu puluh rébu layon, tabir lalawora éta ruksak. Rébuan laknat sareng hanjakal pikeun jalma-jalma anu asup kana kasasaran ku tagut-tagut sareng sains alam bangsa asing, sarta pikeun jalma anu nyonto sareng nuturkeunana kalawan buta! Hé nonoman lemah cai ieu! Ulah usaha nyonto urang Frenk! Sanggeus sakitu lobana kadoliman sareng pangmusuhan Avrupa ka aranjeun anu teu aya watesna, ku akal naon aranjeun nuturkeun sarta percaya kana hirup nurut kana hawa nafsu sareng pikiran-pikiran batil maranéhna? Henteu! Henteu! Jalma-jalma anu nyonto kalawan nurut kana hawa nafsu, aranjeun lain nuturkeun, nanging tanpa kasadaran asup kana barisan maranéhna sarta ngabinasakeun diri aranjeun sareng sadérék-sadérék aranjeun sorangan. Sing sadar yén salami aranjeun nuturkeun kalawan taya akhlak, aranjeun ngabohong dina pangakuan rasa ngajaga! Sabab nuturkeun ku cara kieu téh ngarendahkeun kabangsaan aranjeun sarta ngaléléwé bangsa! ﻫَﺪٰﻳﻨَﺎ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَ ﺍِﻳَّﺎﻛُﻢْ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﺼِّﺮَﺍﻁِ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻘ۪ﻴﻢِ CATETAN KAGENEP: Hé manusa malang anu hariwang ku lobana jalma kafir sarta ku kasapukan maranéhna dina mungkir kana sababaraha hakékat iman, nepi ka ngaruksak akidah anjeun! Sing uninga yén ajén sareng pentingna henteu aya dina kuantitas sareng lobana jumlah. Sabab upami manusa henteu jadi manusa, manéhna robah jadi sato setan. Sakumaha sababaraha urang Frenk sareng jalma anu sipatna siga Frenk, beuki manusa maju dina hawa nafsu sasatoan, beuki manéhna meunang darajat kasatoan anu leuwih teges. Anjeun ningali yén sanajan sasatoan kacida lobana sareng teu aya watesna tina sisi jumlah, sarta manusa kacida saeutikna upami dibandingkeun sareng éta, manusa parantos jadi sultan, khalifah sareng pangawasa sakabéh rupa sasatoan. Tah, jalma-jalma kafir anu ngabahayakeun sareng jalma-jalma anu nurut kana hawa nafsu anu nuturkeun jalan kafir téh hiji rupa mahluk jahat ti sasatoan Alloh, anu ku Gusti Fâthir Nu Hakîm diciptakeun pikeun ngawangun dunya. Pikeun ngawartosan darajat ni'mat-ni'mat anu dipasihkeun ka abdi-abdi-Na anu iman, Mantenna ngajadikeun maranéhna hiji ukuran babandingan, sarta dina tungtungna masrahkeunana kana naraka anu pantes pikeun maranéhna. Tah, taya kakuatan dina jalma-jalma kafir sareng ahli kasasaran mungkir sarta nolak hiji hakékat iman. Sabab ku rusiah panolakan, kasapukan maranéhna taya kakuatan. Sarébu anu mungkir sarua sareng hiji. Upamana, upami sakabéh warga İstanbul lantaran henteu ningali bulan dina awal Ramadan mungkir kana éta, ku bukti dua saksi panolakan sareng kasapukan jalma anu kacida lobana téa ragrag. Lantaran hakékat kakufuran sareng kasasaran téh panolakan sareng pamungkir, kabodoan sareng henteuna, kasapukan jalma-jalma kafir dina jumlah anu loba henteu penting. Dina pasualan-pasualan iman anu bener, tetep sareng parantos kabuktian netepna, putusan dua jalma anu iman ti ahli bebeneran anu nyoko kana kasaksian leuwih unggul sarta ngéléhkeun kasapukan ahli kasasaran anu teu aya watesna éta. Rusiah ieu hakékat nyaéta: pangakuan jalma-jalma anu mungkir, sanajan dina rupana hiji, saenyana loba; éta henteu tiasa ngahiji sangkan jadi kuat. Ari pangakuan jalma-jalma anu ngabuktikeun ngahiji sarta meunang kakuatan ti séwang-séwangan. Sabab jalma anu henteu ningali bulan sabit Ramadan di langit nyebut, “Dina paningal kuring bulan teu aya; di sisi kuring henteu katémbong.” Anu séjén ogé nyebut, “Dina paningal kuring teu aya.” Anu séjén deui ogé nyebut kitu. Unggal jalma nyebut, “Teu aya,” dina paningalna sorangan. Lantaran paningal séwang-séwangan béda sarta sabab-sabab anu jadi tutup paningal ogé tiasa béda-béda, pangakuanana ogé béda-béda sarta henteu tiasa silih kuatkeun. Nanging jalma-jalma anu ngabuktikeun henteu nyebut, “Dina paningal jeung panon kuring aya bulan sabit.” Malah maranéhna nyebut, “Dina hakékat kaayaan, dina beungeut langit aya bulan sabit sarta katémbong.” Sakabéh anu ningali nyebut pangakuan anu sarua, “Dina hakékat kaayaan éta aya.” Hartina, sakabéh pangakuan téh hiji. Lantaran paningal jalma-jalma anu mungkir béda-béda, pangakuanana ogé béda-béda. Maranéhna henteu tiasa mutuskeun kana hakékat kaayaan. Sabab dina hakékat kaayaan, panolakan henteu tiasa dibuktikeun, lantaran kedah ngalingkup sadaya. ﻭَ ﺍﻟْﻌَﺪَﻡُ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻖُ لَا ﻳُﺜْﺒِﺖُ اِلَّا بِمُشْكِلَاتٍ ﻋَﻈ۪ﻴﻤَﺔٍ téh hiji kaidah usul. Leres, upami anjeun nyebut yén hiji hal aya di dunya, cukup ngan némbongkeun éta hal. Upami anjeun nyebut teu aya sarta mungkir, kedah nalungtik sakumna dunya sareng némbongkeunana sangkan éta panolakan kabuktian. Dumasar kana rusiah ieu, ahli kakufuran mungkir kana hiji hakékat téh ibarat ngaréngsékeun hiji pasualan, ngaliwatan hiji liang sempit atawa ngaluncat hiji lombang; dina éta, sarébu sareng hiji sarua, sabab henteu tiasa silih tulungan. Nanging lantaran jalma-jalma anu ngabuktikeun ningali hakékat kaayaan anu sajatina, pangakuanana ngahiji. Kakuatanana silih tulungan. Éta nyarupaan ngangkat batu gedé: beuki loba leungeun anu nyekel, beuki gampang ngangkatna sarta meunang kakuatan ti séwang-séwangan. CATETAN KATUJUH: Hé jalma malang anu resep némbongkeun rasa ngajaga, anu teges pisan ngajak Muslim kana dunya sarta maksa ngadorong kana seni sareng kamajuan bangsa asing! Perhatikeun, ulah nepi ka pegat iketan sababaraha anggota bangsa ieu sareng agama! Upami ku cara anu bodo sareng buta saperti ieu, dina tekanan gada-gada, iketan sababaraha jalma sareng agama pegat, harita jalma-jalma anu teu gaduh agama éta bakal ngarugikeun kahirupan masarakat siga racun anu maéhan. Sabab nurani jalma murtad parantos ruksak sampurna, nepi ka jadi racun pikeun kahirupan masarakat. Ku sabab kitu, dina élmu usul aya hiji patokan dasar syariat, “Jalma murtad henteu gaduh hak pikeun hirup. Ari jalma kafir, upami jadi dzimmi atawa ngayakeun karapihan, gaduh hak pikeun hirup.” Ogé dina mazhab Hanafi, kasaksian hiji jalma kafir anu kaasup ahli dzimmah ditarima. Nanging kasaksian jalma fasik ditolak, sabab manéhna panghianat. Hé jalma fasik anu malang! Ulah katipu ku ningali lobana jalma fasik sarta ulah nyebut, “Pikiran lolobana jalma babarengan jeung kuring!” Sabab jalma fasik henteu asup kana lampah fasik ku kahayang sareng paménta langsungna sorangan, nanging parantos ragrag ka jerona sarta teu tiasa kaluar. Taya jalma fasik anu henteu miharep jadi soleh sarta henteu hoyong ningali pamingpin sareng kapalana taat kana agama; iwal upami, Al-'iyâdzu billâh, ku kamurtadan nuranina buruk sarta ngarasakeun nikmat tina ngaracun siga oray. Hé sirah anu gélo sareng haté anu ruksak! Naha anjeun nyangka, “Muslim henteu mikacinta dunya atawa henteu mikirkeunana nepi ka ragrag kana kamiskinan, sarta merlukeun pangéling sangkan ulah mopohokeun bagianna tina dunya”? Sangkaan anjeun salah, perkiraan anjeun kaliru. Malah sarakahna parantos nguat; ku sabab kitu maranéhna ragrag kana kamiskinan. Sabab dina jalma anu iman, sarakah téh sabab karugian sareng kasangsaraan. ﺍَﻟْﺤَﺮ۪ﻳﺺُ ﺧَٓﺎﺋِﺐٌ ﺧَﺎﺳِﺮٌ parantos jadi paribasa. Leres, sabab-sabab anu ngajak sareng ngadorong manusa kana dunya loba. Di payuneunana aya nafsu sareng hawa nafsuna, kabutuhan, indriya-indriyana sareng rasa-rasana, setanna, rasa amis dunya anu lahiriah, sarta loba anu ngajak saperti sobat-sobat goréng anu siga anjeun. Padahal anu ngajak kana aherat anu langgeng sareng kahirupan abadi anu panjang saeutik. Upami dina diri anjeun aya rasa ngajaga sanajan saukuran zarah pikeun bangsa anu malang ieu, sarta omongan anjeun ngeunaan luhurna cita-cita henteu bohong, anjeun kedah nulungan anu saeutik anu mantuan kahirupan langgeng. Upami sabalikna anjeun ngabungkem anu saeutik anu ngajak téa sarta mantuan anu loba, anjeun jadi sobat setan. Naha anjeun nyangka kamiskinan bangsa ieu asalna tina zuhud anu datang tina agama sareng tina kedul anu asalna tina ninggalkeun dunya? Dina ieu sangkaan anjeun salah. Naha anjeun henteu ningali yén bangsa-bangsa anu aya dina kakawasaan Avrupa, saperti kaum Majusi sareng Berahime di Çin sareng Hint, sarta jalma-jalma hideung di Afrika, leuwih miskin tibatan urang? Ogé naha anjeun henteu ningali yén dina leungeun Muslim henteu diantep leuwih ti kadaharan anu diperlukeun? Boh jalma-jalma kafir dolim Avrupa, boh jalma-jalma munafik Asya, ku tipu dayana maling atawa ngarampas éta. Upami tujuan aranjeun ku maksa ngadorong ahli iman kana “medeniyet” anu taya mimna saperti kieu nyaéta kaamanan, katengtreman sareng gampang ngatur nagara, sing terang kalawan pasti yén aranjeun salah sarta ngadorong kana jalan anu kaliru. Sabab ngatur saratus jalma fasik anu akidahna goyah sareng akhlakna ruksak, sarta ngajamin kaamanan di antara maranéhna, leuwih hésé tibatan ngatur rébuan ahli kahadéan. Tah, dumasar kana dasar-dasar ieu, umat Islam henteu merlukeun didorong sareng diajak kana dunya sarta sarakah. Kamajuan sareng kaamanan henteu dijamin ku ieu. Malah maranéhna merlukeun pangaturan usaha-usahana, netepkeun rasa percaya di antara séwang-séwangan sarta ngagampangkeun patokan silih tulungan. Ieu kabutuhan ogé kahontal ku paréntah-paréntah suci agama, takwa sareng kateguhan agama. CATETAN KADALAPAN: Hé manusa kedul anu henteu uninga kanikmatan sareng kabagjaan dina usaha sareng lampah! Sing uninga yén Alloh ku sipat béréhan-Na anu sampurna parantos ngalebetkeun ganjaran palayanan kana palayanan éta. Mantenna nempatkeun upah lampah dina lampah éta sorangan. Ku rusiah ieu, sakabéh anu aya, malah tina hiji paningal barang-barang anu teu hirup ogé, dina tugas-tugas hususna anu disebut paréntah ciptaan, nurut kana paréntah-paréntah Gusti Rabb kalayan sumanget anu sampurna sarta hiji rupa kanikmatan. Ti nyiruan, laleur sareng hayam nepi ka panonpoé sareng bulan, sagala hal digawé dina tugasna kalayan kanikmatan anu sampurna. Hartina, dina palayananana aya hiji kanikmatan, nepi ka lantaran henteu gaduh akal, maranéhna ngalaksanakeun tugasna sacara sampurna tanpa mikirkeun tungtung sareng hasilna. Upami anjeun nyebut: Kanikmatan tiasa aya dina mahluk hirup, nanging kumaha sumanget sareng kanikmatan tiasa aya dina barang anu teu hirup? WALERAN: Barang-barang anu teu hirup mikahayang sarta néangan hiji kahormatan, hiji kadudukan, hiji kasampurnaan, hiji kaéndahan sareng hiji katartiban, lain pikeun dirina sorangan, nanging pikeun Asma Alloh anu tajalli dina dirina. Nalika nurut kana tugas fitrina, lantaran jadi tempat pantulan sareng eunteung Asma Gusti Nûrul-Anwâr, éta jadi caang sarta maju. Upamana, sakumaha satétés cai sareng sapotong leutik kaca anu dina dirina taya cahaya sarta teu penting, upami ku haténa anu beresih nyanghareup ka panonpoé, harita tétés sareng potongan kaca anu teu penting sareng taya cahaya téa jadi hiji rupa tahta panonpoé sarta seuri ogé ka raray anjeun. Tah, saperti conto ieu, ku jadi eunteung Asma Gusti Zat Dzul-Jalâl anu kagungan kaéndahan mutlak sareng kasampurnaan mutlak tina sisi ngalaksanakeun tugas, zarah-zarah sareng sakabéh anu aya, siga tétés sareng potongan kaca téa, naék tina darajat anu kacida handapna kana darajat muncul sareng caang anu kacida luhurna. Lantaran tina sisi tugasna éta meunang kadudukan anu kacida caang sareng luhurna, tiasa disebut yén upami kanikmatan tiasa aya sareng tiasa kajadian, hartina upami gaduh bagian tina kahirupan umum, éta ngalaksanakeun tugas-tugasna kalayan kanikmatan anu kacida gedéna. Dalil anu pangécésna yén aya kanikmatan dina tugas nyaéta tingali palayanan anggota awak sareng rasa-rasa anjeun sorangan. Unggalna gaduh kanikmatan anu béda-béda dina palayanan anu dipilampah pikeun ngajaga terus ayana diri sareng jinisna. Palayanan éta sorangan jadi hiji kanikmatan pikeun éta. Malah ninggalkeun palayanan téh hiji rupa siksa pikeun éta anggota. Ogé dalil séjén anu pangécésna nyaéta sikep pinuh ku pangorbanan sareng kawani anu ditingalikeun ku sasatoan saperti hayam jago sareng indung hayam anu gaduh anak dina tugasna. Hayam jago, sanajan lapar, leuwih milih hayam-hayam bikang tibatan dirina; éta nyauran aranjeunna kana rezeki anu kapanggihna, henteu ngadahar nanging masihan dahareun ka aranjeunna. Katémbong yén éta ngalakukeun tugasna kalayan sumanget, reueus sareng nikmat. Hartina, dina palayanan éta aya kanikmatan anu leuwih gedé tibatan dahar. Ogé, indung hayam anu ngangon anak-anakna anu leutik ngorbankeun nyawana demi anak-anakna sarta nyerang anjing. Éta ngantep dirina lapar sarta masihan dahareun nepi ka wareg ka anak-anakna. Hartina, dina palayanan éta, éta meunang kanikmatan anu leuwih unggul sarta ngaleuwihan kanyeri lapar sareng kanyeri maot. Indung-indung sato, lantaran gaduh tugas nalika anak-anakna leutik, usaha ngajagana kalawan nikmat. Sanggeus anakna gedé, tugasna leungit, kanikmatanana ogé leungit. Éta neunggeul anakna sarta nyokot siki tina leungeunna. Ngan tugas indung-indung manusa terus aya dina hiji darajat. Sabab tina sisi kalemahan sareng henteu mampuh, dina manusa salawasna aya hiji rupa kabudakan sarta unggal waktu merlukeun kanyaah. Tah, tingali sakabéh sasatoan jalu anu ngangon saperti hayam jago sareng indung-indungna saperti hayam bikang. Ngartos yén éta henteu ngalakukeun tugas pikeun dirina, ku ngarana sorangan atawa pikeun kasampurnaan dirina. Sabab upami diperlukeun dina tugasna, éta ngorbankeun kahirupanana. Malah éta ngalakukeun tugas-tugas pikeun Gusti Mun’im Karîm, anu masihan tugas éta sarta ku rohmat-Na ngalebetkeun hiji kanikmatan dina éta tugas, sarta ku nami Gusti Fâthir Dzul-Jalâl. Ogé hiji dalil yén aya upah dina palayanan éta sorangan nyaéta tutuwuhan sareng tatangkalan nurut kana paréntah Gusti Fâthir Dzul-Jalâl ku hiji sikep anu ngajadikeun urang ngarasa sumanget sareng kanikmatan. Sabab seungit anu ditebarkeunana, ngahias diri ku hiasan anu bakal narik paningal anu meuli, sarta ngorbankeun dirina nepi ka buruk pikeun ranggeuyan sareng buahna, némbongkeun ka jalma anu taliti yén dina nurut kana paréntah Alloh éta gaduh hiji kanikmatan anu nepi ka ngaleungitkeun sarta ngaburukkeun dirina. Tingali, tatangkalan anu gaduh buah saperti kalapa sareng tin, anu mawa loba wadah susu dina sirahna, ku basa kaayaan ménta sarta nampi kadaharan anu pangéndahna saperti susu ti gudang rohmat, tuluy masihanana ka buahna; ari dirina ngadahar leutak. Tangkal dalima nampi inuman anu beresih ti gudang rohmat sarta masihanana ka buahna; ari dirina sugema ku cai anu leutak sareng kiruh. Malah dina séréal ogé, dina tugas ngahasilkeun ranggeuyan katémbong rasa hoyong anu écés. Sakumaha hiji jalma anu dipanjara dina tempat sempit mikahayang kalawan kacida sono pikeun kaluar ka kebon atawa tempat anu lega, kitu ogé dina tugas ngahasilkeun ranggeuyan séréal katémbong sikep anu sakitu bungahna sareng rasa hoyong. Tah, tina patokan panjang anu rusiah ieu, anu lumangsung dina jagat raya sarta disebut “Sunnatullâh”, jalma-jalma anu teu digawé, kedul, hirup ku istirahat sarta ngagolér dina ranjang anu nyaman, lolobana nanggung kasusah sareng kanyeri leuwih ti jalma-jalma anu usaha sareng digawé. Sabab jalma-jalma anu teu digawé salawasna kaluh kana umurna sarta hoyong éta gancang kaliwat ku hiburan. Ari jalma anu usaha sareng digawé sukur, muji Alloh sarta henteu hoyong umur kaliwat. ﺍَﻟْﻤُﺴْﺘَﺮ۪ﻳﺢُ ﺍﻟْﻌَﺎﻃِﻞُ ﺷَﺎﻙٍ ﻣِﻦْ ﻋُﻤْﺮِﻩ۪ ﻭَ ﺍﻟﺴَّﺎﻋِﻰُ ﺍﻟْﻌَﺎﻣِﻞُ ﺷَﺎﻛِﺮٌ téh patokan umum. Ku éta rusiah ogé, kalimah “Katengtreman aya dina kasusah; kasusah aya dina katengtreman” parantos jadi paribasa. Leres, upami barang-barang anu teu hirup ditingali kalayan taliti, dina ngalegaanana ku usaha sareng perjuangan anu kacida kuatna, tina kaayaan poténsial anu tetep kurang sarta henteu mekar tina sisi bakat sareng kamampuh, kana kaayaan anu nyata, katémbong hiji sikep nurutkeun patokan sunnah Alloh anu parantos disebutkeun. Éta sikep nunjukkeun yén dina tugas fitri aya hiji sumanget sarta dina éta urusan aya hiji kanikmatan. Upami éta barang anu teu hirup gaduh bagian tina kahirupan umum, sumangetna milik dirina; upami henteu, éta milik anu ngawakilan sarta ngawasan éta barang. Malah dumasar kana rusiah ieu tiasa disebut: nalika cai anu lemes sareng hipu nampi paréntah pikeun jadi és, éta nurut kana paréntah kalayan sumanget anu sakitu kuatna nepi ka meulah sarta ngarecahkeun beusi. Hartina, nalika paréntah Gusti Rabb, “Ngalegaan!”, ditepikeun ku basa tiis sareng tiis di handapeun nol ka cai dina wadah beusi anu sungutna katutup, cai ku kuatna sumanget ngarecahkeun wadahna, ngaruksak beusi sarta dirina jadi és. Kitu saterusna... Bandingkeun sagala hal kana ieu: ti muterna panonpoé-panonpoé sareng lalampahanana nepi ka muterna, malik-malikna sareng geterna zarah-zarah siga Mevlevî, sakabéh usaha sareng gerak dina jagat raya lumangsung nurutkeun hukum papasten Alloh. Éta muncul ku paréntah ciptaan anu kaluar tina panangan kakawasaan Alloh sarta ngawengku kersa, paréntah sareng élmu. Malah unggal zarah, unggal anu aya sareng unggal mahluk hirup nyarupaan saurang prajurit. Sakumaha dina pasukan éta prajurit gaduh hubungan sareng tugas anu béda-béda dina rupa-rupa lingkungan, unggal zarah sareng unggal mahluk hirup ogé kitu. Upamana, hiji zarah dina panon anjeun gaduh hiji hubungan dina sél panon, dina panon, dina saraf raray sarta dina urat awak anu disebut arteri; pikeun unggal hubungan aya hiji tugas, sarta pikeun unggal tugas aya hiji mangpaat. Kitu saterusna, bandingkeun sagala hal kana éta. Dumasar kana ieu, unggal hal nyaksian wajib ayana Gusti Qadîr Azali ku dua sisi: Hiji: ku basa henteu mampuh mutlak dina ngalakukeun tugas-tugas anu rébuan darajat ngaleuwihan kakuatanana, éta nyaksian ayana Gusti Qadîr éta. Kadua: ku nyaluyukeun gerakna kana patokan-patokan anu ngabentuk katartiban alam sareng hukum-hukum anu ngajaga kasaimbangan sakabéh anu aya, unggal hal nyaksian Gusti Alîm Nu Qadîr éta. Sabab hiji barang anu teu hirup saperti zarah, atawa hiji sato leutik saperti nyiruan, henteu uninga kana katartiban sareng timbangan, anu mangrupa pasualan penting sareng lemes dina Kitab-ı Mübin. Di mana hiji zarah anu teu hirup sareng hiji sato leutik saperti nyiruan? Di mana maca pasualan-pasualan penting sareng lemes tina Kitab-ı Mübin dina panangan Gusti Zat Dzul-Jalâl, anu muka, nutup sarta ngumpulkeun lapisan-lapisan langit siga kaca buku catetan? Upami anjeun gélo sarta nyangka yén dina zarah aya hiji panon anu cukup pikeun maca hurup-hurup lemes éta kitab, harita anjeun tiasa usaha nolak kasaksian éta zarah. Leres, Gusti Fâthir Nu Hakîm ngaringkes sarta ngalebetkeun patokan-patokan Kitab-ı Mübin ku hiji cara anu kacida éndahna, dina rupa anu pondok, dina hiji kanikmatan husus sareng hiji kabutuhan husus. Upami unggal hal ngalakukeun lampah ku kanikmatan husus sareng kabutuhan husus kitu, éta nurut kana patokan-patokan Kitab-ı Mübin tanpa uninga. Upamana reungit anu gaduh probosis, dina menit datang ka dunya, kaluar ti imahna; tanpa eureun nyerang raray manusa, neunggeul ku tongkatna anu panjang, nyemburkeun cai kahirupan sarta nginum. Dina nyingkahan serangan, éta némbongkeun kaparigelan siga ahli strategi perang. Saha anu ngajarkeun seni ieu, élmu perang ieu sareng seni ngaluarkeun cai ka mahluk leutik anu tacan pangalaman sareng nembé datang ka dunya ieu? Di mana éta diajar? Abdi, nyaéta Said anu malang ieu, ngaku yén upami abdi aya dina tempat éta laleur anu gaduh probosis, abdi ngan tiasa diajar seni ieu, perang maju-mundur ieu sareng palayanan ngaluarkeun cai ku pangajaran anu kacida panjangna sarta ku pangalaman anu loba pisan. Tah, bandingkeun ka éta laleur sasatoan anu nampi ilham, saperti nyiruan, lancah sareng bülbül anu nyieun sayangna siga kaos suku. Malah tutuwuhan ogé tiasa ku anjeun dibandingkeun persis sareng sasatoan. Leres, Gusti Jawwâd Mutlak (Jalla Jalâluhu), parantos maparin ka leungeun unggal mahluk hirup hiji surat anu ditulis ku mangsi kanikmatan sareng mangsi kabutuhan. Ku éta, Mantenna masrahkeun rancangan paréntah ciptaan sareng daptar palayananana. Tingali Gusti Hakîm Dzul-Jalâl éta: kumaha Mantenna nyerat dina hiji surat bagian patokan Kitab-ı Mübin anu patali sareng tugas nyiruan, sarta nempatkeunana dina peti leutik dina sirah nyiruan. Konci éta peti leutik nyaéta hiji kanikmatan husus pikeun nyiruan anu satia kana tugas. Ku éta, nyiruan muka peti leutik, maca rancanganana, ngartos paréntah sarta gerak. Éta némbongkeun rusiah ayat ﻭَ ﺍَﻭْﺣٰﻰ ﺭَﺑُّﻚَ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﻨَّﺤْﻞِ. Tah, upami anjeun parantos ngadangu Catetan Kadalapan ieu sacara lengkep sarta ngartos sapinuhna, ku hiji intuisi iman anjeun bakal ngartos hiji rusiah ﻭَﺳِﻌَﺖْ ﺭَﺣْﻤَﺘُﻪُ ﻛُﻞَّ ﺷَﻲْﺀٍ, hiji hakékat ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻲْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪, hiji patokan ﺍِﻧَّﻤَٓﺎ ﺍَﻣْﺮُﻩُٓ ﺍِﺫَٓﺍ ﺍَﺭَﺍﺩَ ﺷَﻴْﺌًﺎ ﺍَﻥْ ﻳَﻘُﻮﻝَ ﻟَﻪُ ﻛُﻦْ ﻓَﻴَﻜُﻮﻥُ sareng hiji poko anu lemes ﻓَﺴُﺒْﺤَﺎﻥَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺑِﻴَﺪِﻩ۪ ﻣَﻠَﻜُﻮﺕُ ﻛُﻞِّ ﺷَﻲْﺀٍ ﻭَﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺗُﺮْﺟَﻌُﻮﻥَ. CATETAN KASALAPAN: Sing uninga yén kanabian dina umat manusa téh ringkesan sareng dasar kahadéan sarta kasampurnaan dina manusa. Agama anu sajati téh daptar kabagjaan. Iman téh hiji kaéndahan anu disucikeun sarta murni. Lantaran dina alam ieu katémbong hiji kaéndahan anu caang, fayz anu lega sareng luhur, bebeneran anu écés sarta kasampurnaan anu unggul, tangtu écés yén bebeneran sareng hakékat aya dina kanabian sarta dina panangan para nabi. Kasasaran, kajahatan sareng karugian aya dina anu nentang éta. Tina rébuan kaéndahan pangabdian, tingali ngan ieu: tina sisi pangabdian, Nabi 'alaihis-salâm, ngahijikeun haté jalma-jalma anu ngésakeun Alloh dina solat Lebaran, Jumat sareng jamaah, sarta ngumpulkeun lisan maranéhna dina hiji ungkara. Ku cara anu nepi ka manusa ieu ngabales kaagungan dawuh Gusti Ma’bûd Azali ku sora, doa sareng dzikir anu kaluar tina haté sareng lisan anu teu aya watesna. Éta sora, doa sareng dzikir silih rojong, silih tulungan sarta ngahiji, tuluy némbongkeun pangabdian anu sakitu jembarna ka kailahian Gusti Ma’bûd Azali. Saolah-olah bal bumi sorangan ngucapkeun éta dzikir, ngalakukeun éta doa sarta solat ku sisi-sisina; ku sakurilingna bal bumi nurut kana paréntah ﺍَﻗ۪ﻴﻤُﻮﺍ ﺍﻟﺼَّﻠٰﻮﺓَ anu turun kalayan kamulyaan sareng kaagungan ti luhureun langit. Ku rusiah ngahiji ieu, manusa anu mangrupa mahluk leutik sareng lemah siga zarah dina jagat raya, tina sisi kaagungan pangabdian jadi abdi anu dipikaasih ku Gusti Khâliq anu nyiptakeun bumi sareng langit, khalifah sareng sultan bumi, kapala sasatoan, sarta hasil sareng tujuan ciptaan jagat raya. Leres, upami sora ratusan juta manusa anu ngucapkeun Allohu akbar sakaligus sanggeus solat, utamana dina solat Lebaran, ngahiji sareng ngumpul dina alam anu kasaksian sakumaha ngahiji dina alam gaib, bal bumi sagemblengna jadi hiji manusa gedé. Lantaran éta sarua sareng Allohu akbar anu diucapkeun ku sora gedé luyu sareng kaagunganana, jalma-jalma anu ngésakeun Alloh téa ngahiji ngucapkeun Allohu akbar dina hiji waktu jadi siga hiji Allohu akbar gedé tina bal bumi. Saolah-olah dina solat Lebaran, ku dzikir sareng tasbih alam Islam, bumi kakeunaan lini anu pangagungna, ngucapkeun Allohu akbar ku sisi sareng sakurilingna, niat ku haténa anu tulus nyaéta Kâbe-i Mükerreme anu jadi kiblatna, sarta ngucapkeun Allohu akbar ku sungut Mekke sareng létah gunung Arefe. Éta hiji ungkara ngawujud dina hawa dina sungut sakabéh jalma anu iman di sakuriling bumi, anu siga guha. Sakumaha ku gema hiji ungkara Allohu akbar muncul Allohu akbar anu teu aya watesna, dzikir sareng takbir anu ditarima éta ogé ngagema di langit sarta ngaluarkeun sora ku ombakna ka alam-alam barzakh. Tah, ka Gusti Zat Dzul-Jalâl anu ku cara kitu ngajadikeun bumi sujud sareng ngabdi ka Mantenna, masjid pikeun abdi-abdi-Na, ayunan pikeun mahluk-mahluk-Na, sarta anu tasbih sareng takbir ka Mantenna, urang muji, tasbih sareng takbir saloba zarah bumi, sarta muji saloba sakabéh anu aya, lantaran Mantenna ngajadikeun urang umat Rosul-Na anu mulya 'alaihis-salâtu was-salâm, anu ngajarkeun rupa pangabdian ieu ka urang. CATETAN KASAPULUH: Sing terang, hé Said anu lalawora sareng pabalatak! Pikeun ngahontal sarta ningali cahaya makrifat ka Alloh, ningali pancaran-pancaran-Na dina eunteung ayat sareng saksi, sarta nyaksian ngaliwatan pori-pori hujah sareng dalil, diperlukeun sangkan anjeun henteu mariksa unggal cahaya anu ngaliwatan diri anjeun, anu datang kana haté anjeun sareng anu katémbong ku akal anjeun ku ramo-ramo kritik, sarta henteu ngiritik ku leungeun mamang! Ulah ngulurkeun leungeun pikeun nyekel hiji cahaya anu nyaangan anjeun; malah leupaskeun diri tina sabab-sabab lalawora, nyanghareup ka éta sarta cicing. Sabab abdi parantos nyaksian yén: Saksi-saksi sareng hujah-hujah makrifat ka Alloh aya tilu rupa. Hiji rupa: siga cai, katémbong sareng karasa, nanging henteu tiasa dicekel ku ramo. Dina rupa ieu, kedah leupas tina lamunan sarta tilelep ka jerona sagemblengna. Henteu tiasa ditéang ku ramo-ramo kritik; upami dipigawé, éta ngalir sarta kabur. Cai kahirupan éta henteu ngajadikeun ramo minangka tempatna. Rupa kadua: siga hawa, karasa nanging henteu katémbong sareng henteu tiasa dicekel. Nyanghareup ka éta angin rohmat ku raray, sungut sareng roh anjeun; tempatkeun diri nyanghareupanana. Ulah ngulurkeun leungeun kritik; anjeun moal tiasa nyekelna. Tarik napas ku roh anjeun. Upami anjeun ningali ku leungeun mamang sarta ngulurkeun leungeun ku kritik, éta ngaléngkah sarta angkat; éta henteu ngajadikeun leungeun anjeun minangka tempat cicing sarta henteu réla kana éta. Ari rupa katilu: siga cahaya, katémbong nanging henteu karasa sareng henteu tiasa dicekel. Ku kituna, ku panon haté sareng paningal roh anjeun, tempatkeun diri nyanghareup ka éta sarta arahkeun panon anjeun ka dinya; antosan, tiasa jadi éta datang sorangan. Sabab cahaya henteu tiasa dicekel ku leungeun sarta henteu tiasa ditéwak ku ramo, nanging éta cahaya ngan tiasa ditéwak ku cahaya paningal batin. Upami anjeun ngulurkeun leungeun anu sarakah sareng jasmani sarta nimbang ku timbangan jasmani, sanajan henteu pareum, éta nyumput. Sabab cahaya sapertos kitu henteu réla dipanjara dina hal jasmani sarta henteu tiasa asup kana iketan; éta henteu narima anu padet minangka nu gaduhna sareng juraganana. CATETAN KASABELAS: Sing terang yén dina ungkara Al-Qur’an anu mujijat kateranganana aya loba kanyaah sareng welas asih. Sabab lolobana anu diajak nyarios nyaéta balaréa awam. Pikiranana basajan. Lantaran paningalna ogé henteu ningali hal-hal anu lemes, pikeun ngusapan kabasajanan pikiranana, Al-Qur’an ku pangulangan ngulang ayat-ayat anu ditulis dina beungeut langit sareng bumi. Éta ngajadikeun aranjeunna gampang maca hurup-hurup anu gedé éta. Upamana, éta ngajarkeun ayat-ayat anu écés dibaca sareng katémbong, saperti ciptaan langit sareng bumi, nurunkeun hujan ti langit sareng hirupna deui bumi. Éta jarang ngarahkeun paningal kana ayat-ayat lemes anu ditulis ku hurup leutik dina hurup-hurup gedé téa, sangkan aranjeunna henteu nanggung kasusah. Ogé dina gaya Al-Qur’an aya kakuatan ungkara, kalancaran sareng sipat fitri anu saolah-olah Al-Qur’an téh hiji hafiz anu maca ayat-ayat anu ditulis ku kalam kakawasaan dina kaca-kaca jagat raya. Saolah-olah Al-Qur’an téh bacaan kitab jagat raya sareng tilawah katartibanana; éta maca syuunat Gusti Naqqâsy Azali sarta nyerat lampah-lampah-Na. Upami anjeun hoyong ningali kakuatan ungkara ieu, déngékeun kalayan haté anu hudang sareng taliti kana dawuh-dawuh saperti surah Amme sareng ayat-ayat ﻗُﻞِ ﺍﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﻣَﺎﻟِﻚَ ﺍﻟْﻤُﻠْﻚِ! CATETAN KADUA BELAS: Hé sobat-sobat abdi anu ngadangu ieu catetan! Sing uninga yén sabalikna tina kabiasaan, sakapeung abdi nyerat pangrengkuh, panyuhunkeun sareng munajat haté abdi ka Gusti Rabb abdi, anu kuduna dirusiahkeun. Sababna nyaéta nyuhunkeun tina rohmat Alloh sangkan ditarima yén kitab abdi nyarita gaganti lisan abdi dina waktu maot ngabungkem lisan abdi. Leres, dina umur anu pondok, tobat sareng kaduhung lisan abdi anu samentara henteu cukup pikeun jadi panebus dosa-dosa abdi anu teu aya watesna. Lisan kitab anu tetep sarta dina hiji darajat terus aya leuwih mangpaat pikeun éta urusan. Tah, tilu belas taun {(Catetan handap): Tilu belas taun saméméh nyusun ieu risalah.} ka tukang, minangka hasil hiji badai batin anu pinuh ku kaributan, nalika seuri Eski Said bakal robah jadi ceurik Yeni Said, dina hiji waktu abdi hudang tina saré lalawora mangsa ngora ku isukna mangsa sepuh, ieu munajat sareng panyuhunkeun ditulis dina basa Arab. Harti sabagianana dina basa Turki nyaéta kieu: Hé Gusti Rabb abdi Nu Rahîm, hé Gusti Khâliq Karîm abdi! Ku pilihan abdi anu goréng, umur sareng mangsa ngora abdi parantos leungit sarta kaliwat. Tina buah-buah umur sareng mangsa ngora éta, anu tetep aya dina leungeun abdi nyaéta dosa-dosa anu matak nyeri, kanyeri anu matak hina sarta waswas anu nyasabkeun. Ku beban anu beurat ieu, haté anu gering sareng raray anu éra, abdi ngadeukeutan kubur. Bari nyata ningali, kalawan kacida gancangna, henteu nyimpang ka katuhu atawa ka kénca sarta tanpa kahayang, abdi ngadeukeutan panto kubur saperti sobat, batur saumuran sareng baraya abdi anu parantos maot. Kubur éta tempat eureun pangheulana sareng panto kahiji anu diadegkeun sarta dibuka dina jalan kahirupan anu langgeng salawasna, ku papisah anu langgeng ti tempat fana ieu. Kalayan kayakinan anu pasti, abdi ogé ngartos yén tempat dunya ieu anu ka éta abdi kabeungkeut sareng kasengsem bakal binasa sarta angkat, fana sarta maot. Nyata sakabéh anu aya di jerona ogé silih nuturkeun, rombongan demi rombongan pindah, angkat sarta leungit. Utamana pikeun jalma-jalma anu mawa nafsu anu maréntah kana kagoréngan saperti abdi, dunya ieu kacida telenges sareng pinuh ku tipu daya. Upami masihan hiji kanikmatan, éta ngagantungkeun sarébu kanyeri sarta ngajadikeun urang nanggungna. Upami masihan hiji buah anggur pikeun neda, éta neunggeul saratus tampiling. Hé Gusti Rabb abdi Nu Rahîm, hé Gusti Khâliq Karîm abdi! Ku rusiah ﻛُﻞُّ ﺍٰﺕٍ ﻗَﺮ۪ﻳﺐٌ, ti ayeuna abdi ningali yén dina waktu anu caket abdi parantos ngangge kafan, naék kana peti layon sarta pamitan ka sobat-sobat abdi. Nalika mios nyanghareup ka kubur, di payuneun rohmat Gusti, ku basa kaayaan layon abdi sareng basa ucapan roh abdi, abdi ngagorowok, “Al-amân, al-amân! Yâ Hannân! Yâ Mannân! Salametkeun abdi tina éra dosa-dosa abdi!” Tah, abdi parantos ngahontal sisi kubur abdi. Abdi masangkeun kafan kana beuheung sarta nangtung di luhureun awak abdi anu ngagolér di sisi kubur. Abdi ngangkat sirah ka payuneun rohmat Gusti sarta kalayan sakabéh kakuatan ngagorowok sareng nyauran, “Al-amân, al-amân! Yâ Hannân! Yâ Mannân! Leupaskeun abdi tina beban dosa-dosa abdi anu beurat!” Tah, abdi parantos asup kana kubur sarta dibungkus ku kafan. Anu nganteurkeun ngantep abdi sarta angkat. Abdi ngantosan pangampura sareng rohmat Gusti. Nyata abdi ningali yén salian ti Gusti taya pangungsian sareng tempat salamet. Lantaran rupa dosa anu awon, bentuk maksiat anu pikasieuneun sareng heureutna éta tempat, kalayan sakabéh kakuatan abdi nyauran, “Al-amân, al-amân! Yâ Rahmân! Yâ Hannân! Yâ Mannân! Yâ Dayyân! Salametkeun abdi tina marengan dosa-dosa abdi anu awon, legaan tempat abdi.” Gusti! Rohmat Gusti téh pangungsian abdi, sarta anu dipikaasih ku Gusti, anu mangrupa Rahmatan lil-'âlamîn, téh jalan abdi pikeun ngahontal rohmat Gusti. Abdi henteu kaluh ngeunaan Gusti, nanging ngaluhkeun nafsu sareng kaayaan abdi ka Gusti. Hé Gusti Khâliq Karîm abdi, hé Gusti Rabb abdi Nu Rahîm! Mahluk, ciptaan sareng abdi Gusti anu ngaranna Said, sanajan maksiat, teu mampuh, lalawora, bodo, gering, hina, ngalakukeun kagoréngan, sepuh, sangsara sarta hiji abdi anu kabur ti Gusti anu kagunganana, sanggeus opat puluh taun kaduhung sarta hoyong mulih ka payuneun Gusti. Anjeunna ngungsi kana rohmat Gusti. Anjeunna ngaku dosa-dosa sareng kasalahanana anu teu aya watesna. Anjeunna kakeunaan sangkaan sareng rupa-rupa panyakit. Anjeunna ngarengkuh sarta nyuhunkeun ka Gusti. Upami ku kasampurnaan rohmat Gusti nampi anjeunna, ngahampura sarta maparin rohmat, éta saéstuna kamulyaan Gusti. Sabab Gusti téh Arhamur-Râhimîn. Upami henteu nampi, salian ti panto Gusti, ka panto mana abdi kedah mios? Panto mana anu aya? Salian ti Gusti taya Rabb anu payuneunna tiasa didatangan. Salian ti Gusti taya sesembahan anu sajati pikeun ngungsi!” لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّٓا ﺍَﻧْﺖَ ﻭَﺣْﺪَﻙَ لَا ﺷَﺮ۪ﻳﻚَ ﻟَﻚَ ﺍٰﺧِﺮُ الْكَلَامِ ﻓِﻰ ﺍﻟﺪُّﻧْﻴَﺎ ﻭَ ﺍَﻭَّﻝُ الْكَلَامِ ﻓِﻰ الْاٰخِرَةِ ﻭَ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻘَﺒْﺮِ ﺍَﺷْﻬَﺪُ ﺍَﻥْ لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَ ﺍَﺷْﻬَﺪُ ﺍَﻥَّ ﻣُﺤَﻤَّﺪًﺍ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺗَﻌَﺎﻟٰﻰ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَ ﺳَﻠَّﻢَ CATETAN KATILU BELAS: Aya lima pasualan anu jadi pangkal pacampur. Kahiji: jalma-jalma anu digawé sareng bajoang dina jalan bebeneran, padahal ngan kedah mikirkeun tugasna sorangan, malah mikirkeun tugas anu kagungan Alloh sarta ngadasarkeun gerakna kana éta, tuluy ragrag kana kasalahan. Dina Edebü'd-Din Ve'd-Dünya Risalesi aya katerangan yén dina hiji waktu setan protés ka Nabi Isa 'alaihis-salâm, sarta nyebut, “Lantaran ajal sareng sagala hal ku papasten Alloh, luncatkeun diri anjeun ti tempat luhur ieu; tingali kumaha anjeun bakal maot.” Nabi Isa 'alaihis-salâm, ngadawuh ﺍِﻥَّ ﻟِﻠّٰﻪَ ﺍَﻥْ ﻳَﺨْﺘَﺒِﺮَ ﻋَﺒْﺪَﻩُ ﻭَ ﻟَﻴْﺲَ ﻟِﻠْﻌَﺒْﺪِ ﺍَﻥْ ﻳَﺨْﺘَﺒِﺮَ ﺭَﺑَّﻪُ. Hartina, “Alloh nguji abdi-Na sarta ngadawuh: upami anjeun ngalakukeun kieu, Kami bakal ngalakukeun kitu ka anjeun; hayu Kami tingali naha anjeun tiasa ngalakukeunana. Ku cara kitu Mantenna nguji. Nanging abdi henteu gaduh hak sarta henteu pantes nguji Alloh ku nyebut: upami abdi ngalakukeun kieu, naha Gusti bakal ngalakukeun kitu? Nguji pangaturan Alloh salaku Gusti Rabb ku cara nyobaan téh adab anu goréng sarta nentang pangabdian.” Lantaran hakékatna kieu, manusa kedah ngalakukeun tugasna sorangan sarta henteu campur kana tugas Alloh. Geus kasohor yén dina hiji waktu, nalika Celaleddin-i Harzemşah, salah sahiji pahlawan Islam anu sababaraha kali ngéléhkeun pasukan Cengiz, angkat ka perang, para wazir sareng pangiringna nyarios, “Anjeun bakal meunang; Alloh bakal ngajadikeun anjeun unggul.” Anjeunna ngajawab, “Kuring dibéré tugas pikeun gerak dina jalan jihad ku paréntah Alloh. Kuring henteu campur kana tugas Alloh; ngajadikeun meunang atawa éléh téh tugas Mantenna.” Tah, ku ngartos rusiah pasrah ieu, éta pribadi remen pisan meunang ku cara anu luar biasa. Leres, dina lampah-lampah anu dilakukeun ku ikhtiar juz’i anu aya dina leungeun manusa, kedah henteu mikirkeun hasil-hasil anu kagungan Alloh. Upamana, sababaraha pribadi di antara sadérék urang, upami jalma-jalma milu kana Risale-i Nur, sumangetna nambahan sarta jadi leuwih giat. Nalika jalma-jalma henteu ngadéngékeun, kakuatan batin jalma-jalma anu lemah ruksak sarta sumangetna pareum dina hiji darajat. Padahal Rosul anu mulya 'alaihis-salâtu was-salâm, anu jadi guru mutlak, tuladan sakabéh sarta pituduh anu pangsampurnana, ngajadikeun dawuh Alloh ﻭَﻣَﺎ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺮَّﺳُﻮﻝِ اِلَّا الْبَلَاغُ minangka pituduh mutlak pikeun dirina, sarta nalika manusa nyingkah sareng henteu ngadéngékeun, anjeunna malah nepikeun kalayan leuwih loba usaha, kasungguh-sungguhan sareng sikep anu enya-enya. Sabab ku rusiah ﺍِﻧَّﻚَ لَا ﺗَﻬْﺪ۪ﻯ ﻣَﻦْ ﺍَﺣْﺒَﺒْﺖَ ﻭَﻟٰﻜِﻦَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻳَﻬْﺪ۪ﻯ ﻣَﻦْ ﻳَﺸَٓﺎﺀُ, anjeunna ngartos yén ngajadikeun manusa ngadéngékeun sarta maparin pituduh téh tugas Alloh. Anjeunna henteu campur kana tugas Alloh. Ku kituna, hé sadérék-sadérék abdi! Aranjeun ogé ulah campur kana tugas anu sanés milik aranjeun ku ngadasarkeun gerak kana éta, sarta ulah nyokot posisi nguji Gusti Khâliq aranjeun! Pasualan Kadua: pangabdian nyanghareup kana paréntah Alloh sareng rido Alloh. Anu ngajak kana pangabdian nyaéta paréntah Alloh; hasilna rido Alloh. Buah sareng mangpaatna patali sareng aherat. Nanging kalayan sarat henteu jadi tujuan ahir sareng henteu dihaja dipénta, mangpaat-mangpaat dunya sarta buah-buah anu kajadian sorangan sareng dipasihkeun tanpa dipénta henteu nentang pangabdian. Malah pikeun jalma-jalma anu lemah, éta jadi dorongan sareng alesan pikeun milih. Upami mangpaat sareng kauntungan dunya éta jadi sabab atawa hiji bagian sabab pikeun éta pangabdian, wirid atawa dzikir, éta ngabatalkeun pangabdian dina sabagian. Malah éta ngajadikeun wirid anu gaduh khasiat téa mandul sarta henteu ngahasilkeun. Tah, jalma-jalma anu henteu ngartos ieu rusiah, upamana, maca Evrad-ı Kudsiye-i Şah-ı Nakşibendî anu gaduh saratus khasiat sareng mangpaat, atawa Cevşenü'l-Kebir anu gaduh sarébu khasiat, kalayan niat ngajadikeun sababaraha mangpaat éta minangka tujuan langsung. Maranéhna henteu ningali éta mangpaat, moal ningali sarta henteu gaduh hak pikeun ningalina. Sabab éta mangpaat henteu tiasa jadi sabab éta wirid-wirid; tina éta, mangpaat-mangpaat henteu kedah dihaja sarta langsung dipénta. Sabab éta muncul dina rupa paparin tina éta wirid anu ihlas tanpa paménta. Upami mangpaat-mangpaat éta diniatkeun, ihlasna ruksak dina hiji darajat. Malah éta kaluar tina pangabdian sarta ragrag ajénna. Ngan aya ieu: pikeun maca wirid anu gaduh khasiat sapertos kitu, jalma-jalma anu lemah merlukeun hiji dorongan sareng alesan pikeun milih. Upami manéhna mikirkeun éta mangpaat tuluy jadi sumanget sarta maca wirid ngan pikeun rido Alloh sareng pikeun aherat, éta henteu ngarugikeun. Malah ditarima. Lantaran hikmah ieu henteu kahartos, loba jalma, lantaran henteu ningali mangpaat anu diriwayatkeun ti para kutub sareng salaf anu soleh, ragrag kana mamang, malah mungkir. Pasualan Katilu: ﻃُﻮﺑٰﻰ ﻟِﻤَﻦْ ﻋَﺮَﻑَ ﺣَﺪَّﻩُ ﻭَﻟَﻢْ ﻳَﺘَﺠَﺎﻭَﺯْ ﻃَﻮْﺭَﻩُ. Hartina, “Bagja pisan jalma anu uninga dirina sarta henteu ngaliwatan watesna.” Sakumaha ti zarah kaca, tétés cai, balong, laut sareng bulan nepi ka planét-planét aya pancaran panonpoé, unggalna nyekel pantulan sareng gambaran panonpoé nurutkeun kamampuhna sarta uninga watesna. Satétés cai nurutkeun kamampuhna nyebut, “Dina diri kuring aya hiji pantulan panonpoé.” Nanging éta henteu tiasa nyebut, “Kuring ogé eunteung saperti laut.” Kitu ogé, nurutkeun rupa-rupa pancaran Asma Alloh, aya tingkatan-tingkatan sapertos kitu dina maqam para wali. Unggal Asma Alloh gaduh pancaran ti haté nepi ka arsy siga panonpoé. Haté ogé hiji arsy, nanging henteu tiasa nyebut, “Kuring ogé saperti arsy.” Tah, gaganti uninga kana henteu mampuh, kabutuhan, kasalahan sareng henteu sampurnana, anu jadi dasar pangabdian, sarta sujud kalawan paménta di payuneun kailahian, jalma-jalma anu nyorang dina rupa ogo sareng reueus nyaruakeun haténa anu siga zarah sareng arsy. Manéhna nyaruakeun maqamna anu siga tétés sareng maqam para wali anu siga laut. Pikeun ngaluyukeun dirina kana maqam gedé éta sarta ngajaga dirina dina éta maqam, manéhna ragrag kana lampah anu dijieun-jieun, dipaksakeun, némbongkeun diri anu taya hartina sarta loba kasusah. Cindekna: Dina hadis aya katerangan ﻫَﻠَﻚَ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ اِلَّا ﺍﻟْﻌَﺎﻟِﻤُﻮﻥَ ﻭَﻫَﻠَﻚَ ﺍﻟْﻌَﺎﻟِﻤُﻮﻥَ اِلَّا ﺍﻟْﻌَﺎﻣِﻠُﻮﻥَ ﻭَﻫَﻠَﻚَ ﺍﻟْﻌَﺎﻣِﻠُﻮﻥَ اِلَّا ﺍﻟْﻤُﺨْﻠِﺼُﻮﻥَ ﻭَﺍﻟْﻤُﺨْﻠِﺼُﻮﻥَ ﻋَﻠٰﻰ ﺧَﻄَﺮٍ ﻋَﻈ۪ﻴﻢٍ. Hartina, pangkal kasalametan sareng kalepasan ngan ihlas. Meunangkeun ihlas kacida pentingna. Amal anu ihlas saukuran zarah leuwih unggul tibatan batman-batman amal anu henteu ihlas. Pikeun meunangkeun ihlas, kedah mikirkeun yén sabab gerakna ngan hiji paréntah Alloh sarta hasilna rido Alloh, sarta henteu campur kana tugas Alloh. Dina unggal hal aya ihlas. Malah cinta anu ihlas saukuran zarah leuwih unggul tibatan batman-batman cinta anu ngan resmi sareng dibayar. Hiji pribadi ngungkabkeun cinta anu ihlas ieu kieu: ﻭَ ﻣَٓﺎ ﺍَﻧَﺎ ﺑِﺎﻟْﺒَﺎﻏ۪ﻰ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﺤُﺐِّ ﺭِﺷْﻮَﺓً ﺿَﻌ۪ﻴﻒٌ ﻫَﻮًﻯ ﻳُﺒْﻐٰﻰ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﺛَﻮَﺍﺏٌ. Hartina, “Kuring henteu mikahayang sogok, upah, balesan atawa ganjaran pikeun cinta. Sabab cinta anu dina balesanana dipénta ganjaran atawa pahala téh lemah sarta henteu terus aya.” Malah cinta anu ihlas parantos dilebetkeun dina fitrah manusa sareng sakabéh indung. Kanyaah indung-indung jadi tempat munculna cinta anu ihlas ieu dina harti anu sampurna. Dalil yén ku rusiah kanyaah éta indung-indung henteu mikahayang sarta henteu ménta ganjaran atawa sogok pikeun cintana ka anak-anakna nyaéta maranéhna ngorbankeun nyawa, malah kabagjaan aheratna ogé pikeun anak-anakna. Sanajan sakabéh modal indung hayam téh hirupna sorangan, pikeun nyalametkeun anakna tina sungut anjing, nurutkeun kasaksian Hüsrev, éta ngantep sirahna dicekel ku anjing. Pasualan Kaopat: ni'mat-ni'mat anu datang ngaliwatan leungeun sabab-sabab lahir kedah henteu ditarima pikeun éta sabab-sabab. Upami éta sabab henteu gaduh pilihan, upamana sato sareng tangkal, éta langsung masihan pikeun Alloh. Lantaran ku basa kaayaan éta ngucapkeun Bismillah sarta masihan ka anjeun, anjeun ogé kedah ngucapkeun Bismillah pikeun Alloh sarta narima. Upami éta sabab gaduh pilihan, manéhna kedah ngucapkeun Bismillah; sanggeus éta narima ti manéhna, upami henteu, ulah narima. Sabab salian ti harti écés ayat وَلَا ﺗَﺎْﻛُﻠُﻮﺍ ﻣِﻤَّﺎ ﻟَﻢْ ﻳُﺬْﻛَﺮِ ﺍﺳْﻢُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻋَﻠَﻴْﻪِ, hiji harti isyaratna nyaéta, “Ulah tuang ni'mat anu henteu ngingetkeun ka Gusti Mun’im Nu Sajati sarta anu henteu dipasihkeun ku nami-Na!” Ku kituna, anu masihan sareng anu narima duanana kedah ngucapkeun Bismillah. Upami manéhna henteu ngucapkeun Bismillah, nanging anjeun ogé perlu narima, anjeun kedah ngucapkeun Bismillah, ningali panangan rohmat Alloh di luhureun sirahna, nyium kalayan sukur sarta narima ti manéhna. Hartina, tina ni'mat tingali kana paparin ni'mat, sarta tina paparin ni'mat pikirkeun Gusti Mun’im Nu Sajati. Ieu mikir téh hiji sukur. Sanggeus éta, upami hoyong, doakeun perantara lahir téa, sabab éta ni'mat dikirim ka aranjeun ngaliwatan leungeunna. Anu nipu jalma-jalma anu nyembah sabab-sabab lahir nyaéta datang atawa ayana dua hal babarengan, anu disebut “iqtirân”, tuluy disangka yén hiji jadi sabab pikeun anu séjén. Ogé, lantaran henteuna hiji hal jadi sabab henteuna hiji ni'mat, manéhna nyangka yén ayana éta hal ogé jadi sabab ayana éta ni'mat. Manéhna masrahkeun sukur sareng rasa ngahaturkeun nuhun ka éta hal, tuluy ragrag kana kasalahan. Sabab ayana hiji ni'mat lumangsung sanggeus sakabéh anu diperlukeun sateuacanna sareng sarat éta ni'mat. Padahal henteuna éta ni'mat kajadian ku henteuna hiji sarat. Upamana, jalma anu henteu muka liang saluran anu nyiram hiji kebon jadi sabab sareng pangkal garingna éta kebon sarta henteuna ni'mat-ni'mat éta. Nanging ayana ni'mat-ni'mat éta kebon, salian ti palayanan éta jalma, gumantung kana ayana ratusan sarat, sarta ngawujud ku kakawasaan sareng kersa Gusti Rabb anu jadi sabab sajati. Tah, ngartos kumaha écésna kasalahan ieu akal-akalan sarta sing uninga kumaha salahna jalma-jalma anu nyembah sabab! Leres, iqtirân béda, sabab béda. Hiji ni'mat datang ka anjeun, nanging niat hiji jalma pikeun masihan ka anjeun lumangsung babarengan sareng éta ni'mat, henteu jadi sababna. Sababna nyaéta rohmat Alloh. Leres, upami éta jalma henteu niat masihan, éta ni'mat moal datang ka anjeun. Éta bakal jadi sabab henteuna ni'mat. Nanging dumasar kana kaidah anu parantos disebutkeun, kacondongan pikeun masihan éta henteu tiasa jadi sabab ni'mat. Éta ngan tiasa jadi hiji sarat tina ratusan sarat. Upamana, di antara murid-murid Risale-i Nur, sababaraha pribadi anu nampi ni'mat-ni'mat Alloh, saperti Hüsrev sareng Re'fet, parantos nyaruakeun iqtirân sareng sabab; aranjeunna némbongkeun rasa ngahaturkeun nuhun anu kaleuleuwihi ka guruna. Padahal Alloh ngajadikeun ni'mat mangpaat anu dipaparin ka aranjeunna dina pangajaran Al-Qur’an lumangsung babarengan sareng ni'mat ngungkabkeun anu dipaparin ka guruna; Mantenna maparin kabarengan. Aranjeunna nyebut, “Upami guru urang henteu sumping ka dieu, urang moal tiasa nampi ieu pangajaran. Ku kituna katerangan anjeunna jadi sabab mangpaat urang.” Abdi ogé nyarios, “Hé sadérék-sadérék abdi! Nikmat anu dipaparin Alloh ka abdi sareng ka aranjeun datang babarengan; sabab dua ni'mat éta ogé rohmat Alloh. Saperti aranjeun, abdi ogé nyaruakeun iqtirân sareng sabab, sarta dina hiji waktu ngarasa ngahaturkeun nuhun anu kacida gedéna ka ratusan murid Risale-i Nur anu gaduh kalam inten saperti aranjeun. Abdi nyarios yén upami aranjeunna henteu aya, kumaha jalma malang anu satengah henteu tiasa maca sareng nyerat saperti abdi bakal ngalayanan? Saterusna abdi ngartos yén sanggeus ni'mat suci anu ka aranjeun ngaliwatan kalam, Mantenna ogé maparin ka abdi kasuksésan dina ieu palayanan. Duanana lumangsung babarengan; hiji henteu tiasa jadi sabab pikeun anu séjén. Abdi henteu ngahaturkeun nuhun ka aranjeun, nanging ngucapkeun wilujeng ka aranjeun. Aranjeun ogé, gaganti ngahaturkeun nuhun ka abdi, doakeun sarta ucapkeun wilujeng.” Dina pasualan kaopat ieu, kahartos kumaha lobana darajat sikep lalawora. Pasualan Kalima: sakumaha upami harta hiji jamaah dipasihkeun ka hiji jalma éta jadi kadoliman, atawa upami hiji jalma ngawasa wakaf-wakaf milik jamaah manéhna ngalakukeun kadoliman, kitu ogé masrahkeun hiji hasil anu kahontal ku usaha jamaah atawa hiji kahormatan sareng kaunggulan anu muncul tina amal-amal hadé jamaah ka kapala atawa guru jamaah éta mangrupa kadoliman ka jamaah sarta ka éta guru atawa kapala. Sabab éta ngusapan kaakuan sarta ngadorong kana kasombongan. Éta ngajadikeun jalma anu ngan ngajaga panto nyangka dirina raja. Éta ogé ngadoliman nafsuna sorangan. Malah muka jalan pikeun hiji rupa syirik anu nyumput. Leres, mayor hiji batalyon anu nalukkeun hiji bénténg henteu tiasa nyokot harta rampasan, kameunangan sareng kahormatan batalyon éta. Leres, guru sareng mursyid kedah henteu dianggap asal sareng sumber. Malah kedah uninga yén aranjeunna tempat muncul sareng tempat pantulan. Upamana, panas sareng cahaya datang ka anjeun ngaliwatan hiji eunteung. Gaganti ngahaturkeun nuhun ka panonpoé, nganggap eunteung minangka sumber, mopohokeun panonpoé sarta ngahaturkeun nuhun ka eunteung téh kagéloan. Leres, eunteung kedah dijaga, sabab éta tempat munculna. Tah, roh sareng haté mursyid téh hiji eunteung. Éta jadi tempat pantulan berkah anu datang ti Alloh sarta jalan pikeun dipantulkeun ka muridna. Tina sisi berkah, henteu kedah dibéré kadudukan leuwih ti minangka jalan. Malah sakapeung, guru anu dianggap minangka sumber téh henteu jadi tempat munculna sarta henteu jadi sumber. Nanging ku beresihna ihlas muridna, kuatna hubungan sareng museurkeun paningal ka anjeunna, murid éta ningali berkah-berkah anu ditarima ku jalan séjén minangka datang tina eunteung roh guruna. Saperti sababaraha jalma ku magnetisme terus merhatikeun hiji kaca nepi ka dina lamunanana kabuka hiji jandéla ka alam misal. Dina éta eunteung anjeunna nyaksian loba hal anu anéh. Padahal lain dina eunteung, nanging ngaliwatan paningal anu museur kana eunteung, di luar eunteung anjeunna ningali hiji jandéla kabuka kana lamunanana. Ku sabab kitu, sakapeung murid anu ihlas ti hiji syekh anu kurang tiasa leuwih sampurna tibatan syekhna, tuluy sabalikna masihan pituduh ka syekhna sarta jadi syekh pikeun syekhna. CATETAN KAOPAT BELAS: Aya opat tanda leutik ngeunaan tauhid. Tanda Kahiji: hé manusa anu nyembah sabab! Upami anjeun ningali hiji karaton anéh anu didamel tina batu-batu mulya anu langka keur diwangun, sababaraha batu mulya anu dipaké dina wangunanana ngan aya di Çin, anu séjén di Endülüs, sababaraha di Yemen, sarta sababaraha henteu aya salian ti Sibirya. Nalika wangunan didamel, anjeun ningali yén dina poé anu sarua batu-batu mulya éta kalayan gampang didatangkeun ti wétan, kalér, kulon sareng kidul sarta diwangun. Naha anjeun bakal tetep gaduh mamang yén tukang anu ngadamel éta karaton téh hiji pangawasa anu ngalakukeun mujijat sarta ngawasa sakabéh bal bumi? Tah, unggal sato téh karaton Alloh anu sapertos kitu. Utamana manusa téh anu pangéndahna tina éta karaton-karaton sarta anu panganéhna tina éta istana-istana. Batu-batu mulya karaton anu disebut manusa ieu, sabagian asalna tina alam roh, sabagian tina alam misal sareng Lauh Mahfuz, sarta sabagian séjén tina alam hawa, alam cahaya sareng alam unsur. Kitu ogé kabutuhanna manjang kana kahirupan anu langgeng salawasna, harepanana sumebar dina sisi langit sareng bumi, sarta iketan sareng hubunganana paburencay dina jaman-jaman dunya sareng aherat; éta hiji istana anu anéh sareng karaton anu langka. Tah, hé manusa anu nyangka dirina manusa! Lantaran hakékat anjeun sapertos kitu, anu ngadamel anjeun ngan tiasa Gusti Zat anu ngatur dunya sareng aherat minangka dua tempat eureun, bumi sareng langit minangka dua kaca, sarta waktu anu teu aya awalna sareng anu teu aya ahirna minangka kamari sareng énjing. Ku kituna, anu jadi sesembahan, pangungsian sareng panyalamet manusa ngan tiasa Mantenna anu ngawasa bumi sareng langit sarta kagungan tali kadali dunya sareng aherat. Tanda Kadua: aya sababaraha jalma bodo anu lantaran henteu wanoh ka panonpoé, upami ningali panonpoé dina hiji eunteung, mimiti mikacinta eunteung. Ku rasa anu kuat, manéhna usaha ngajagana, sangkan panonpoé di jerona henteu leungit. Nalika éta jalma bodo ngartos yén panonpoé henteu maot ku maotna eunteung sarta henteu fana ku peupeusna, manéhna ngarahkeun sakabéh cintana ka panonpoé di langit. Harita manéhna ngartos yén panonpoé anu katémbong dina eunteung henteu tunduk kana eunteung sarta langgengna henteu gumantung kana eunteung. Malah panonpoé anu ngajaga eunteung éta ku cara kitu sarta mantuan hérang sareng cahayana. Langgengna panonpoé henteu ku eunteung, nanging terus ayana hérang eunteung anu hirup tunduk kana pancaran panonpoé. Hé manusa! Haté, jati diri sareng hakékat anjeun téh hiji eunteung. Cinta kana ayana anu langgeng anu kuat dina fitrah sareng haté anjeun lain pikeun éta eunteung, sarta lain pikeun éta haté sareng hakékat. Malah éta cinta anjeun kana pancaran Gusti Bâqî Dzul-Jalâl anu nurutkeun bakat aya pancaran-Na dina éta eunteung; lantaran kabodoan, arah cinta éta parantos malik ka tempat séjén. Lantaran kitu, ucapkeun “Yâ Bâqî, anta-l-Bâqî”. Hartina, lantaran Gusti aya sareng langgeng, keun fana sareng henteuna ngalakukeun naon waé ka urang, éta henteu penting! Tanda Katilu: hé manusa! Salah sahiji kaayaan panganéhna anu ditempatkeun ku Gusti Fâthir Nu Hakîm dina hakékat anjeun nyaéta sakapeung anjeun henteu tiasa betah dina dunya. Siga jalma anu beuheungna dicekék dina panjara, anjeun ngucapkeun, “Aduh, aduh!”, sarta mikahayang tempat anu leuwih lega tibatan dunya. Nanging anjeun asup sarta netep dina hiji urusan saukuran zarah, hiji pikiran atawa hiji menit. Haté sareng pikiran anjeun anu henteu tiasa netep dina dunya anu gedé, netep dina zarah éta. Ku rasa anu pangkuatna, anjeun ngumbara dina menit sareng pikiran anu leutik éta. Ogé, Mantenna parantos maparin parabot batin sareng unsur-unsur lemes kana hakékat anjeun, anu sabagian sanajan neureuy dunya henteu wareg; sabagian henteu tiasa nempatkeun hiji zarah dina dirina. Sakumaha sirah tiasa ngangkat batu sabatman, nanging panon henteu tiasa nanggung hiji buuk, unsur lemes éta henteu tiasa nanggung beurat saukuran hiji buuk, nyaéta hiji kaayaan leutik anu asalna tina sikep lalawora sareng kasasaran. Malah sakapeung éta pareum sarta maot. Lantaran kitu, sing waspada, ngaléngkah kalayan taliti sarta sieun tilelep. Ulah tilelep dina hiji huap, hiji kecap, hiji siki, hiji pancaran, hiji isyarat atawa sakali ngambung! Ulah ngalelepkeun unsur-unsur lemes anjeun anu gedé, anu neureuy dunya, kana éta. Sabab aya loba hal anu kacida leutikna anu tina hiji sisi neureuy hal-hal anu kacida gedéna. Sakumaha dina sapotong kaca leutik langit sareng béntang-béntangna asup sarta tilelep ka jerona, sarta sakumaha dina daya ingetan anjeun anu leutik siga siki sawi asup lolobana kaca catetan lampah sareng kaca-kaca umur anjeun, aya loba hal leutik anu tina hiji sisi neureuy sarta ngalingkup barang-barang anu gedé kitu. Tanda Kaopat: hé manusa anu muja dunya! Dunya anjeun anu ku anjeun digambarkeun kacida legana téh siga kubur sempit. Nanging lantaran témbok-témbok tempat anjeun anu siga kubur sempit éta didamel tina kaca, éta silih mantul di jerona sarta ngalegaan nepi ka sajauh panon ningali. Sanajan sempit siga kubur, éta katémbong lega saukuran kota. Sabab mangsa kaliwat anu jadi témbok katuhu dunya éta sareng mangsa hareup anu jadi témbok kéncana, sanajan duanana teu aya sareng henteu ngawujud, silih mantul di jerona sarta muka jangjang mangsa ayeuna anu kacida pondok sareng sempitna. Hakékat pacampur sareng lamunan; anjeun nyangka dunya anu teu aya téh aya. Sakumaha hiji garis, ku gancangna gerak, katémbong lega siga hiji beungeut, padahal hakékat ayana téh garis ipis, dunya anjeun ogé dina hakékatna sempit, nanging ku sikep lalawora, sangkaan sareng lamunan anjeun témbok-témbokna parantos ngalegaan pisan. Dina dunya anu sempit éta, upami anjeun gerak ku pangaruh hiji musibat, sirah anjeun nabrak témbok anu ku anjeun disangka kacida jauhna. Éta ngapungkeun lamunan dina sirah anjeun sarta ngusir saré anjeun. Harita anjeun ningali yén dunya anjeun anu lega téa leuwih sempit tibatan kubur sarta leuwih heureut tibatan sasak. Waktu sareng umur anjeun leuwih gancang kaliwat tibatan kilat; kahirupan anjeun ngalir leuwih gancang tibatan walungan leutik. Lantaran kahirupan dunya, kahirupan jasmani sareng kahirupan sasatoan sapertos kitu, kaluar tina kasatoan, tinggalkeun anu jasmani sarta asup kana darajat kahirupan haté sareng roh. Anjeun bakal manggihan hiji lingkungan kahirupan sareng hiji alam cahaya anu leuwih lega tibatan dunya lega anu ku anjeun disangka. Tah, konci éta alam nyaéta ngajadikeun haté nyarita sarta roh digawé ku ungkara suci “Lâ ilâha illallâh” anu ngungkabkeun makrifat ka Alloh sareng rusiah-rusiah kaésaan. CATETAN KALIMA BELAS: Aya tilu pasualan. Pasualan Kahiji: nyaéta ayat ﻓَﻤَﻦْ ﻳَﻌْﻤَﻞْ ﻣِﺜْﻘَﺎﻝَ ﺫَﺭَّﺓٍ ﺧَﻴْﺮًﺍ ﻳَﺮَﻩُ ٭ ﻭَﻣَﻦْ ﻳَﻌْﻤَﻞْ ﻣِﺜْﻘَﺎﻝَ ﺫَﺭَّﺓٍ ﺷَﺮًّﺍ ﻳَﺮَﻩُ anu nunjukkeun tajalli pangsampurnana Asma Gusti Hafîzh. Upami anjeun hoyong dalil pikeun hakékat Al-Qur’an Nu Hakîm ieu, tingali kaca-kaca kitab jagat raya ieu anu ditulis dina garis-garis Kitab-ı Mübin. Anjeun tiasa ningali tina loba sisi pancaran pangagungna Asma Gusti Hafîzh sarta conto hiji hakékat agung ayat mulya ieu. Di antarana: cokot sakeupeul rupa-rupa siki tangkal, kembang sareng jukut. Sakeupeul éta, anu siga peti-peti leutik pikeun kembang, tangkal sareng jukut anu golongan sarta jinisna béda-béda, anu sikina rupa-rupa sareng patukang tonggong, pendem sarta sebarkeun dina poék, dina taneuh anu poék, basajan sareng teu hirup. Saterusna siram ku cai basajan anu taya timbangan, henteu ngabédakeun barang sarta ngalir ka mana waé anjeun ngarahkeunana. Saterusna dina usum semi, anu jadi lapangan hasyr taunan, datang sarta tingali! Perhatikeun waktu malaikat guludug anu saperti Israfil dina usum semi nyauran hujan minangka hiji rupa niupan sangkakala, sarta ngabéwarakeun ka siki-siki anu dipendem di handapeun taneuh ku niupan roh. Éta siki-siki leutik anu kacida kacampur, campur aduk sareng silih nyarupaan, dina tajalli Asma Gusti Hafîzh nurut kana paréntah ciptaan ti Gusti Fâthir Nu Hakîm kalayan katundukan anu sampurna sarta tanpa kasalahan. Éta nyaluyukeun gerakna ku cara anu nepi ka dina gerakna katémbong caang hiji kasadaran, hiji paningal batin, hiji maksud, hiji kahayang, hiji élmu, hiji kasampurnaan sareng hiji hikmah. Sabab anjeun ningali yén siki-siki leutik anu silih nyarupaan éta jadi béda sarta papisah ti séwang-séwangan. Upamana, ieu siki leutik jadi hiji tangkal tin. Éta mimiti nyebarkeun ni'mat-ni'mat Gusti Fâthir Nu Hakîm di luhureun sirah urang. Éta nyebarkeun sarta ngulurkeun ka urang ku panangan dahan-dahanna. Tah, dua siki leutik ieu anu rupana nyarupaan éta ngahasilkeun kembang anu disebut kembang panonpoé sareng kembang saperti pansy. Éta ngahias diri pikeun urang, seuri ka raray urang sarta ngajadikeun urang mikacinta dirina. Sababaraha siki leutik séjén di dieu ngahasilkeun buah-buah anu éndah ieu sarta jadi ranggeuyan sareng tangkal. Ku rasa, seungit sareng rupa anu éndah, éta ngahudangkeun kahoyong tuang urang, ngajak diri urang kana dirina sarta ngorbankeun dirina pikeun anu meuli, sangkan naék tina darajat kahirupan tutuwuhan kana darajat kahirupan sasatoan. Kitu saterusna, bandingkeun. Siki-siki leutik éta mekar ku hiji cara anu nepi ka sakeupeul téa jadi siga kebon anu pinuh ku rupa-rupa tangkal sareng kembang. Taya hiji kasalahan atawa kakurangan di jerona. Éta némbongkeun rusiah ﻓَﺎﺭْﺟِﻊِ ﺍﻟْﺒَﺼَﺮَ ﻫَﻞْ ﺗَﺮٰﻯ ﻣِﻦْ ﻓُﻄُﻮﺭٍ. Unggal siki, ku pancaran sareng paparin Asma Gusti Hafîzh, ngajaga sarta némbongkeun warisan anu dipaparin tina harta bapana sareng asalna, tanpa pacampur sarta tanpa kakurangan. Tah, Gusti Zat Hafîzh anu ngalakukeun pangjagaan anu teu aya watesna sarta luar biasa ieu jadi isyarat anu pasti yén dina kiamat sareng hasyr Mantenna bakal némbongkeun tajalli pangagungna tina pangjagaan. Leres, pancaran pangjagaan anu sakitu tanpa kakurangan sareng kasalahan dina tahap-tahap anu teu penting, bakal sirna sareng fana ieu téh hiji hujah anu pasti yén lampah, karya, ucapan, amal hadé sareng dosa manusa anu jadi pangemban amanah anu agung sarta khalifah bumi, anu gaduh pangaruh langgeng sareng pentingna anu agung, dijaga kalayan taliti pisan sarta bakal diitung. Naha manusa ieu nyangka bakal diantep tanpa pangaturan? Henteu pisan! Malah manusa diutus pikeun hirup anu langgeng sarta jadi calon kabagjaan langgeng atawa kasangsaraan anu terus aya. Anjeunna bakal nyanghareupan itungan pikeun unggal lampahna, gedé atawa leutik, loba atawa saeutik. Boh meunang pangajén, boh kakeunaan tampiling. Tah, saksi-saksi pikeun pancaran pangagungna pangjagaan sareng hakékat ayat anu disebutkeun henteu tiasa diwatesan sareng diitung. Saksi anu ku urang ditingalikeun dina ieu pasualan téh satétés tina laut sarta hiji zarah tina gunung. ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ