BAGÉAN KAHIJI
HIRUPNA DINA MANGSA MIMITI
Bedîüzzaman Said Nursî lahir dina taun (Rumî 1293) di désa Nurs, wewengkon İsparit, kacamatan Hizan anu kaasup propinsi Bitlis. Namina ramana Mirza, namina ibuna Nuriye. Dugi ka yuswa salapan taun anjeunna cicing sareng rama jeung ibuna. Dina mangsa éta, hiji kaayaan batin ngadorong anjeunna nalungtik sabaraha berkah élmu anu ditampi ku lanceukna, Molla Abdullah, anu nuju diajar. Anjeunna mikiran sarta kagum kana kaistiméwaan Molla Abdullah anu, beuki maju, némbongan ku diajar, dibandingkeun sareng babaturanana di désa anu henteu diajar. Ku sabab éta, anjeunna niat diajar kalayan sumanget anu leres-leres, sarta ku niat ieu angkat ka madrasah Molla Mehmed Emin Efendi di désa Tağ anu aya dina wewengkon İsparit Ocağı. Nanging anjeunna teu tiasa lami cicing di dinya. Ku sipat bawaanana, anjeunna salawasna ngajaga kahormatanana {(Catetan handap): Kahormatan anu katémbong dina Molla Said ti alit ieu henteu asal tina nyaah ka nafsuna. Takdir Gusti parantos maparin kahormatan élmu, salah sahiji sipat anu diperlukeun pikeun ngalaksanakeun tugas kalayan leres, ka hiji abdi anu dina mangsa payun bakal dipasihan tugas ngaluhurkeun kalimah Alloh ku panulung-Na. Meureun Molla Said harita henteu acan terang hakékat jeung hikmah ieu, nanging mangsa parantos némbongkeun yén ti harita Gusti Alloh parantos nempatkeun kahormatan élmu dina roh Molla Said minangka siki leutik, anu ayeuna janten salah sahiji sarat khidmat Risale-i Nur anu agung tur lega, anu parantos ngawujud janten tangkal megah.} sarta malah teu tiasa nanggung hiji kecap leutik anu diucapkeun ku nada maréntah; ieu janten sabab anjeunna angkat tina madrasah. Anjeunna wangsul deui ka Nurs. Ku sabab di Nurs henteu aya madrasah anu misah, palajaranna diwatesan dina poé nalika lanceukna sumping ka bumi saminggu sakali. Sanggeus sababaraha waktos, anjeunna angkat ka désa Pirmis, teras ka dataran luhur Syekh Hizan. Di dieu ogé, henteu tiasa nanggung dikawasa ku batur nyababkeun anjeunna teu tiasa akur sareng opat murid. Ku sabab opat murid ieu ngahiji sarta salawasna ngaganggu anjeunna, hiji poé anjeunna sumping ka payuneun Syekh Seyyid Nur Muhammed, kalayan némbongkeun teu mampuh, tanpa ngaluh ngeunaan babaturanana, nyarios kieu: —Syekh Efendi, punten wartosan aranjeunna, nalika gelut sareng abdi, ulah opatan sakaligus, hayu dua-dua. Seyyid Nur Muhammed resep kana kagagahan Said anu alit ieu, teras nyarios: —Anjeun téh murid abdi, taya anu tiasa ngaganggu anjeun! Sanggeus kajadian ieu anjeunna disebut “Murid Syekh”. Sanggeus sababaraha waktos cicing di dieu, anjeunna sareng lanceukna Molla Abdullah sumping ka désa Nurşin. Ku sabab usum panas, aranjeunna sareng warga sarta murid-murid angkat ka dataran luhur Şeyhan. Hiji poé di dinya anjeunna gelut sareng lanceukna Molla Abdullah. Mehmed Emin Efendi, guru Madrasah Tağî, nyarios ka Said anu alit: —Ku naon anjeun henteu nurut kana paréntah lanceuk anjeun? Anjeunna ngiring campur. Ku sabab madrasah tempat aranjeunna aya éta kagungan syekh Abdurrahman anu mashur, anjeunna ngawaler ka guruna kieu: —Efendi, ku sabab urang aya di ieu takiyah, anjeun ogé murid sapertos abdi. Ku kituna, di dieu anjeun teu ngagaduhan hak salaku guru! Sanggeus nyarios kitu, anjeunna ngalangkungan hiji leuweung ageung dina peuting, anu sanajan beurang ogé hésé diliwatan ku saréréa, teras sumping ka Nurşin. Salah sahiji sipat husus tatanan madrasah di Anatolia Wétan nyaéta kieu: alim anu parantos nampi ijazah muka madrasah di désa mana waé anu dipikahayangna, murni demi Alloh. Kabutuhan murid-murid madrasah disayagikeun ku anu gaduh madrasah upami anjeunna sanggup; upami henteu sanggup, ku masarakat. Guru ngajar tanpa bayaran, sarta dahareun jeung kabutuhan murid ogé ditanggung ku masarakat. Di antara aranjeunna, ngan Molla Said anu ku cara mana waé ogé henteu nampi zakat. Anjeunna pasti henteu nampi zakat atawa duit anu asal tina budi batur. {(Catetan handap): Sabab jeung hikmah henteu nampi zakat, sodakoh atawa naon waé tanpa balesan parantos dijelaskeun dina Mektup Kadua Risale-i Nur jeung risalah-risalah anu sanés. Leres, hiji ringkesan prinsip suci “henteu nyuhunkeun naon waé minangka balesan khidmat aherat”, sangkan Molla Said tiasa ngalaksanakeun khidmat iman ku Risale-i Nur dina mangsa payun kalayan ihlas anu sampurna sarta khidmat ieu tiasa medal, parantos dipasang dina rohna ku rohmat Gusti ti saprak anjeunna alit.} Sanggeus sababaraha waktos cicing di Nurşin, anjeunna wangsul ka Hizan. Teras anjeunna ngantunkeun hirup madrasah, sumping ka ramana sarta cicing di bumi dugi ka usum semi. Dina mangsa éta anjeunna ngimpi kieu: Kiamat parantos kajadian, jagat raya parantos hirup deui. Molla Said mikiran kumaha anjeunna tiasa nganjang ka Kangjeng Nabi ﷺ. Antukna, anjeunna émut pikeun angkat jeung ngadeg di mimiti sasak shirat. Anjeunna nyarios, “Saréréa bakal ngalangkungan dinya, abdi ogé bakal nungguan di dinya,” teras angkat ka mimiti sasak shirat. Anjeunna nganjang ka sakabéh nabi agung hiji-hiji, sarta nalika parantos nampi kahormatan nganjang ka jungjunan urang Kangjeng Nabi ﷺ ogé, anjeunna hudang. Berkah anu ditampi tina ieu impian ayeuna ngahudangkeun sumanget anu ageung pikeun diajar élmu {(Catetan handap): Hakékat anu ditampi dina éta impian, anu henteu ditulis dina Tarihçe-i Hayat-na, engké kahartos ku abdi sadayana kieu: salaku waleran kana Molla Said nyuhunkeun élmu ka Kangjeng Nabi ﷺ, Kangjeng Rosul anu mulya ﷺ masihan béja bagja yén anjeunna bakal diajar élmu Qur’an kalayan sarat henteu naros ka umat Kangjeng Nabi ﷺ. Hakékat ieu parantos némbongan persis dina hirupna. Ti saprak budakna anjeunna dipikawanoh minangka allamah abadna, sarta pasti henteu kantos naros ka sasaha, tapi salawasna ngawaler sakabéh patarosan anu ditaroskeun.}. Ku idin ramana, anjeunna angkat ka wewengkon Arvas pikeun diajar. Nalika Molla Mehmed Emin Efendi anu mashur, anu ngajar di dinya, henteu daék masihan palajaran ka anjeunna sarta nyarankeun salah sahiji muridna pikeun ngajarkeun anjeunna, éta karasa beurat pikeun kahormatanana. Hiji poé nalika guru mashur ieu nuju ngajar di masjid, Molla Said ngabantah: —Efendi, sanés kitu! Kitu anjeunna nyarios. Anjeunna ngingetkeun yén guruna henteu daék ngajarkeun anjeunna. Sanggeus sababaraha waktos cicing di dinya, anjeunna angkat ka Madrasah Mîr Hasan-ı Veli. Nalika ngartos yén kabiasaan madrasah ieu henteu merhatikeun murid anyar anu diajar dina tingkat handap, anjeunna ngantunkeun tujuh buku palajaran anu kedah dibaca nurutkeun runtuyan, sarta nyarios yén anjeunna diajar tina buku kadalapan. Sababaraha poé sanggeusna, anjeunna angkat ka kota leutik Vastan, nanging cicing di dinya ngan sakitar sabulan pikeun ngagentos hawa. Engké, sareng hiji tokoh anu namina Molla Mehmed, anjeunna angkat ka Bayezid anu kaasup propinsi Erzurum. Dina mangsa ieu pisan anjeunna ngamimitian diajar anu saleresna. Dugi ka harita, anjeunna salawasna ngulik dasar-dasar “sharaf jeung nahwu”, sarta parantos maca dugi ka İzhar. Diajarna anu leres-leres tur serius di payuneun Syekh Mehmed Celalî di Bayezid lumangsung sakitar tilu bulan. Nanging ieu kacida anéhna. Sabab ku cara ngajar Anatolia Wétan, anjeunna ngaréngsékeun runtuyan kitab ti Molla Câmî dugi ka ahir. Ieu dihontal ku diajar hiji atawa dua palajaran, panglobana sapuluh palajaran, tina unggal kitab, sarta ngantunkeun anu sésana. Nalika guruna, Syekh Mehmed Celalî, naros ku naon anjeunna ngalakukeun kitu, Molla Said ngawaler: —Abdi henteu mampuh maca jeung ngartos sakitu lobana kitab. Nanging kitab-kitab ieu mangrupikeun kotak permata, koncina aya di anjeun. Anu ku abdi disuhunkeun ngan anjeun némbongkeun naon anu aya dina ieu kotak-kotak. Hartina, sangkan abdi ngartos naon anu dibahas ku ieu kitab, teras engké abdi ngulik anu saluyu sareng sipat abdi. Tujuanana saleresna nyaéta némbongkeun gagasan pikeun nyiptakeun jeung ngomean, anu geus aya dina bawaanana, dina cara-cara madrasah, ngawujudkeun hiji parobahan {(Catetan handap): Ku karya-karyana anu judulna “Risale-i Nur”, anu diwangun ku saratus tilu puluh buku sarta réngsé disusun dina dua puluh tilu taun, parantos katémbong yén anjeunna ngabarukeun widang élmu kalam. Leres, anjeunna ngahontal élmu anu biasana peryogi lima belas taun diajar dina tilu bulan, mangrupikeun tanda gaib yén, “Bakal sumping hiji mangsa, madrasah pikeun diajar élmu iman moal tiasa kapendak, sanés ukur pikeun lima belas taun, malah pikeun sataun ogé. Dina mangsa éta bakal medal hiji tafsir Qur’an anu tiasa masihan palajaran lima belas taun dina lima belas minggu ka anu mikahayang, sarta Said bakal ngawula ka dinya.” Leres, ieu medal kalayan lengkep sarta katémbong persis. Dina mangsa tilu puluh taun anu matak gentar, sanaos serangan komité-komité tanpa agama anu nyumput jeung anu ngaruksak, Risale-i Nur nyebarkeun palajaran hakékat iman di unggal tempat ku ratusan rébu naskah. Ku usaha rébuan kalam, pangajaran anyar Qur’an ieu sumebar tanpa peryogi tempat nyitak, sarta janten jalan pikeun nguatkeun iman jutaan jalma. Kagiatan Risale-i Nur di Anatolia, khidmat imanna sarta pangajaran luhur anu saluyu jeung akal, narik perhatian saréréa. Ku pangadilan jeung panyalidikan, Gusti Alloh ogé ngajadikeun para ahli pulitik jeung pamaréntah maca Nur. Ieu sumebar di kalangan anu diajar di sakola, nonoman anu daék ngorbankeun diri pikeun Islam jeung iman beuki seueur. Minangka hasil ageungna, serangan kakufuran mutlak jeung kasasaran kahalangan sarta mundur. Di sababaraha tempat sakuliah nagara, gerakan anu ngadukung agama dimimitian. Kalayan idin Gusti, ieu némbongkeun fajar anu leres tina kabagjaan Islam anu mimiti medal pikeun dunya Islam jeung umat manusa, alhamdulillahi Rabbil ‘Alamin...}, sarta henteu miceunan waktos ku sakitu lobana catetan jeung syarah. Ku cara ieu, anjeunna diajar jeung ngaréngsékeun inti sarta ringkesan élmu-élmu anu sacara biasa peryogi dua puluh taun diajar, dina tilu bulan. Ku sabab ieu, nalika guru-guruna naros élmu mana anu saluyu sareng sipatna, anjeunna ngawaler: —Abdi henteu tiasa ngabédakeun ieu élmu-élmu hiji sareng nu sanésna. Boh abdi terang sadayana, boh abdi henteu terang nanaon. Kitab mana waé anu dicandak ku anjeunna, anjeunna ngartosna. Dina dua puluh opat jam, anjeunna maca dua ratus kaca tina kitab sapertos Cemu'l-Cevami', Şerhü'l-Mevakıf jeung İbnü'l-Hacer, kalayan sarat ngartosna sorangan. Anjeunna sakitu jero asup kana élmu nepi ka katémbong sami sakali teu patali sareng hirup lahiriah. Patarosan tina élmu mana waé ogé geuwat diwaler ku anjeunna tanpa ragu.
PANINGAL SINGGET KANA HIRUPNA DINA MANGSA ÉTA
Kahiji: Ku nuturkeun jalan para ahli hikmah Isyraq, anjeunna ngamimitian zuhud jeung riyadhah. Para ahli hikmah Isyraq parantos ngabiasakeun awakna kana riyadhah nurutkeun aturan laun-laun. Ari anjeunna henteu nuturkeun tahap-tahap, tapi langsung lebet kana riyadhah. Beuki lila awakna teu tiasa nanggung sarta mimiti lemah. Dina tilu poé anjeunna kacumponan ku sapotong roti. Dumasar kana téori para alim Isyraq yén “riyadhah mantuan ngabuka pikiran”, anjeunna usaha ngalakukeun sapertos aranjeunna. Kadua: Nurutkeun aturan ﺩَﻉْ ﻣَﺎ ﻳُﺮ۪ﻳﺒُﻚَ ﺍِﻟٰﻰ مَالَا ﻳُﺮ۪ﻳﺒُﻚَ tina segi tasawuf dina İhyaü'l-Ulûm karyana Imam Ghazali, anjeunna malah ngantunkeun roti salami sababaraha waktos sarta mimiti nyukupan diri ku jukut. Katilu: Anjeunna jarang nyarios. Anjeunna nutup diri dina kubah anu diberkahan, tempat Molla Ahmed Hanî, salah sahiji jenius sastra bangsa Kurdi, anu sanajan dina beurang ogé dilebetan kalayan sieun; sakapeung anjeunna ogé cicing di dinya peuting. Ku sabab ieu, masarakat nyarios ngeunaan Bedîüzzaman, “Anjeunna parantos nampi berkah Ahmed Hanî.” Aranjeunna nganggap kaayaan ieu minangka karomah tokoh anu disebut tadi. Harita anjeunna yuswa tilu belas atawa opat belas taun. Teras anjeunna mutuskeun pikeun pendak sareng tokoh-tokoh alim anu istiméwa, sarta nyuhunkeun idin guruna pikeun nganjang ka Bağdat. Anjeunna nganggo papakéan darwis. Nalika niat angkat ka Bağdat ku ngalanglang gunung jeung leuweung dina peuting, tanpa nuturkeun jalan, anjeunna sumping ka Bitlis. Di Bitlis anjeunna angkat ka Syekh Mehmed Emin Efendi, sarta ngiring palajaranna sakitar dua poé. Syekh Mehmed Emin Efendi nyarankeun anjeunna nganggo papakéan alim. Molla Said ngawaler: —Ku sabab abdi teu acan ngahontal umur balig, abdi ngarasa papakéan guru anu dipihormat henteu pantes pikeun abdi. Sareng kumaha abdi tiasa janten guru, padahal abdi masih budak? Ku nyarios kitu, anjeunna henteu nampi éta tawaran. Sanggeus ieu, anjeunna angkat ka lanceukna di Şirvan. Nalika munggaran pendak sareng lanceukna di dinya, lumangsung paguneman singget kieu. Molla Abdullah: Sanggeus anjeun angkat, abdi ngaréngsékeun kitab Şerh-i Şemsî, anjeun nuju maca naon? Bedîüzzaman: Abdi parantos maca dalapan puluh kitab. Molla Abdullah: Kumaha maksudna? Bedîüzzaman: Abdi parantos ngaréngsékeun runtuyan kitab, sarta seueur ogé kitab anu henteu kaasup runtuyan anjeun anu parantos ku abdi dibaca. Molla Abdullah: Upami kitu, abdi badé nguji anjeun. Bedîüzzaman: Abdi siap, naon waé anu badé anjeun taros, mangga! Molla Abdullah nguji adina. Kalayan ngahargaan cukupna élmu anjeunna, Molla Abdullah nampi Molla Said, anu dalapan bulan kapengker masih janten muridna, minangka guruna sorangan, sarta mimiti diajar ti adina kalayan nyumput ti murid-muridna. Tangtos anjeunna henteu némbongkeun yén anjeunna parantos ngajadikeun adina anu tadina diajar ti anjeunna minangka guruna. Antukna, nalika murid-murid nyumput ningali tina lawang jeung liang konci yén Molla Abdullah nuju diajar di payuneun Molla Said, aranjeunna héran sarta naros. Nanging Molla Abdullah ngawaler, “Sangkan henteu kakeunaan panon goréng, abdi nuju ngajarkeun anjeunna,” sarta nyasabkeun murid-muridna. Sanggeus sababaraha waktos cicing sareng Molla Abdullah, anjeunna sumping ka Siirt. Anjeunna angkat ka madrasah Molla Fethullah Efendi di dinya. Molla Fethullah naros ka Molla Said: —Taun kamari anjeun nuju maca Süyûtî, naha taun ieu anjeun nuju maca Molla Câmî? Bedîüzzaman: Leres, abdi parantos ngaréngsékeun Câmî. Nalika tina kitab mana waé anu ditaroskeun ku Molla Fethullah, anjeunna nampi waleran “Parantos réngsé,” anjeunna héran. Anjeunna henteu tiasa ngartos kumaha sakitu lobana kitab réngsé, malah dina waktos anu pondok, sarta nyarios kalayan héran: —Taun kamari anjeun gélo, naha taun ieu ogé gélo? Bedîüzzaman: Manusa tiasa nyumputkeun hakékat pikeun ngasorkeun diri di payuneun batur. Nanging ka guruna anu langkung dipihormat tibatan ramana, anjeunna henteu tiasa nyarios salian bebeneran anu murni. Upami anjeun maréntah, mangga uji abdi tina kitab-kitab anu ku abdi disebutkeun. Tina kitab mana waé anu ditaroskeun ku Molla Fethullah, anjeunna ngawaler kalayan saé. Ku sabab éta, hiji tokoh anu namina Molla Ali-i Suran, anu ngadéngé paguneman ieu sarta sataun kapengker janten guruna guru Said, mimiti diajar ti anjeunna. Molla Fethullah: Saé, akal anjeun luar biasa seukeutna, nanging kumaha daya ingetan anjeun? Naha anjeun tiasa ngapalkeun sababaraha baris Makamat-ı Harîriye ku maca dua kali? Bari nyarios kitu, anjeunna masrahkeun kitab. Molla Said nyandakna, teras ku maca salambar sakali anjeunna ngapalkeun sarta ngucapkeunana. Molla Fethullah héran, bari nyarios, “Jarang hiji jalma ngagabungkeun akal anu seukeut jeung daya ingetan dina darajat anu kacida luhurna.” Nalika aya di dinya, Bedîüzzaman ngapalkeun kitab Cemu'l-Cevami' dina saminggu, ku ngulikna sajam atawa dua jam sapoé. Ku sabab éta, Molla Fethullah nyarioskeun ieu sarta nyeratna dina kitab: ﻗَﺪْ ﺟَﻤَﻊَ ﻓ۪ﻰ ﺣِﻔْﻈِﻪ۪ ﺟَﻤْﻊُ ﺍﻟْﺠَﻮَﺍﻣِﻊِ ﺟَﻤ۪ﻴﻌَﻪُ ﻓ۪ﻰ ﺟُﻤْﻌَﺔٍ Ieu kaayaan sumebar di Siirt, sarta Molla Fethullah seueur pisan muji ka para alim: —Ka madrasah urang sumping saurang murid anu kacida anomna. Naon waé anu ku abdi ditaros, geuwat anjeunna ngawaler. Abdi kagum kana seukeutna akal, élmu jeung kautamaanana dina yuswa ieu. Ku sabab éta, para alim ngumpul di hiji tempat sarta ngondang Bedîüzzaman. Nalika ngawaler sakabéh patarosan anu dipilih ku aranjeunna tanpa ragu, Bedîüzzaman neuteup raray Molla Fethullah. Saolah-olah anjeunna neuteup kitab, maca ti anjeunna pikeun ngawaler. Ningali ieu, para alim mutuskeun yén Bedîüzzaman téh nonoman anu luar biasa, sarta ngahargaan jeung muji kautamaanana. Ieu kadéngé di sabudeureunana. Masarakat ngahormat ka anjeunna dina darajat wali Alloh sarta ningali anjeunna ku paningal éta. Kaayaan ieu nambihan rasa saingan di sababaraha alim jeung murid anu aya dina darajat kadua. Sababaraha murid anu anom tur teu acan boga pangalaman, anu henteu tiasa ngéléhkeun Bedîüzzaman dina élmu, parantos usaha ngajadikeun anjeunna jempé ku jalan gelut. Nanging masarakat Siirt anu nguping ieu sumping pikeun nyalametkeun anjeunna. Ku sabab anjeunna ngagaduhan kalungguhan anu ageung dina paningal masarakat, anjeunna geuwat disalametkeun tina leungeun para lawan sarta dilebetkeun kana hiji kamar. Nanging ku kanyaahna anu luar biasa kana jalan para ahli élmu, sangkan murid jeung ahli élmu anu ngalawan anjeunna henteu janten sasaran jalma-jalma jahil, anjeunna nyalira kaluar ti kamar. Sanaos anjeunna dipaéhan ku para lawan, anjeunna ngabéla yén jalma jahil ulah ngiring campur dina perkara ahli élmu. Kalayan maksud ngaleungitkeun pasulayan ieu, anjeunna ngalieuk ka salah sahiji murid sarta nyarios: —Paéhan abdi, jaga kahormatan élmu! Nanging henteu aya saurang murid ogé anu nyerang anjeunna, sarta antukna pasulayan diréngsékeun. Pamingpin pamaréntahan Siirt ngondang anjeunna pikeun nangtayunganana, sarta ngintun jandarma pikeun nganteurkeun béja yén murid-murid éta bakal diasingkeun. Ka jandarma éta, Bedîüzzaman ngawaler: —Urang téh murid, urang gelut teras akur deui. Ku kituna, henteu pantes jalma anu di luar jalan urang ngiring campur kana perkara urang. Abdi moal tiasa sumping, sarta anu lepat ogé abdi. Ku waleran ieu anjeunna nampik jandarma. Harita anjeunna yuswa lima belas atawa genep belas taun. Nanging awakna kacida rincik jeung kuatna. Anjeunna disebut ku julukan “Saidü'l-Meşhur”. Di Siirt anjeunna ngumumkeun yén anjeunna siap nyanghareupan sakabéh babaturanana anu badé ngalawan anjeunna, sakaligus bakal ngawaler sakabéh patarosan anu badé ditaroskeun sarta henteu bakal naros ka sasaha. Teras anjeunna sumping deui ka Bitlis. Di Bitlis anjeunna nguping yén aya pasulayan antara hiji atawa dua kulawarga syekh, para alim jeung murid. Nalika anjeunna ngingetkeun yén kecap-kecap anu nyababkeun karuksakan, utamina ngagunjing, henteu pantes pikeun Islam, aranjeunna ngaluh ngeunaan Molla Said ka Syekh Emin Efendi. Ari Syekh Emin nyarios: —Ku sabab anjeunna masih budak, anjeunna teu acan pantes diajak nyarios. Nalika cariosan ieu ditepikeun ka Molla Said, ku sabab sacara bawaan anjeunna henteu tiasa nanggung kecap-kecap sapertos kitu, anjeunna sumping ka payuneun Syekh Emin Efendi, nyium pananganna sarta nyarios: —Efendi, mangga uji abdi; abdi hoyong ngabuktikeun yén abdi pantes diajak nyarios. Syekh Emin Efendi nyusun sarta naroskeun genep belas patarosan tina rupa-rupa élmu jeung perkara anu panghéséna. Sanggeus Molla Said ngawaler sakabéh patarosan, anjeunna angkat ka Masjid Kureyş sarta mimiti masihan ceramah jeung naséhat ka masarakat. Ku sabab ieu, sabagian warga Bitlis hoyong nulungan Molla Said, sabagian deui Syekh Emin Efendi. Ku sabab éta, sangkan henteu lumangsung kajadian anu ageung, gubernur ngasingkeun Bedîüzzaman. Dina waktos ieu anjeunna angkat deui ka Şirvan. Tokoh-tokoh anu istiméwa sapertos ieu mémang gaduh seueur lawan. Utamina sababaraha guru élmu lahiriah anu éléh dina perdebatan élmu usaha sakuat-kuatna pikeun ngasorkeun Molla Said dina paningal masarakat. Aranjeunna ngintip unggal perkara ngeunaan anjeunna. Hiji poé, ku hiji kajadian anu teu dihaja, solat subuhna kaliwat. Lawan-lawanna anu terang ieu nyebarkeun di masarakat, “Molla Said parantos ngantunkeun solat.” Molla Said ditaros: —Ku naon saréréa nyarios kieu? Molla Said ngawaler: —Leres, hal anu tanpa dasar moal gancang sumebar di antara jalma-jalma. Anu lepat téh abdi. Ku sabab éta, abdi kakeunaan dua hukuman: hiji teguran Alloh, anu sanés sindiran manusa. Sabab dasarna nyaéta abdi henteu ngalaksanakeun wirid mulya anu parantos janten kabiasaan abdi dina peuting. Roh jalma-jalma parantos nyabit hakékat ieu, nanging henteu tiasa ngartos sadayana sarta henteu terang ngaranna, teras nyebatkeun kasalahan ku cara ieu. Nalika anjeunna aya di Şirvan, hiji jalma ti sabudeureun Siirt sumping sarta nyarios: —Duh Efendi, ka Siirt sumping hiji budak anu yuswa opat belas atawa lima belas taun, anu ngéléhkeun sakabéh alim dina dalil. Abdi sumping pikeun ngondang anjeun ngéléhkeun anjeunna. Molla Said nampi ieu ondangan sarta nyiapkeun diri pikeun angkat ka Siirt. Aranjeunna angkat. Sanggeus dua jam ngalampah, anjeunna naroskeun sipat jeung papakéan éta guru alit. Éta jalma nyarios: —Efendi, abdi henteu terang namina, nanging nalika munggaran sumping anjeunna nganggo papakéan darwis sarta aya kulit sasatoan dina taktakna. Engké anjeunna nganggo papakéan murid sarta ngéléhkeun sakabéh alim dina dalil. Nalika ngadéngé ieu, anjeunna ngartos yén jalma éta nyarioskeun dirina sarta kajadianana sataun kapengker ayeuna parantos sumebar di désa-désa sakurilingna. Anjeunna wangsul, henteu ngalaksanakeun éta ondangan. Engké anjeunna angkat ka kota leutik Tillo anu kaasup Siirt. Anjeunna nutup diri dina hiji makam anu mashur. Di dinya, kalayan luar biasa anjeunna ngapalkeun Kamus-u Okyanus dugi ka Babü's-Sin. Nalika ditaroskeun dumasar kana gagasan naon anjeunna ngapalkeun kamus, anjeunna ngawaler: —Kamus nyatet sabaraha harti anu dipiboga ku unggal kecap. Abdi mikahayang nyusun kamus sabalikna, anu némbongkeun sabaraha kecap anu dianggo pikeun unggal harti. Nalika nutup diri dina makam anu disebut tadi, adina Mehmed nganteurkeun tuangeunna. Anjeunna masihan siki-siki dina tuangeun ka sireum-sireum anu aya di sakuriling kubah, ari anjeunna nyalira nyukupan diri ku ngalelepkeun roti kana kuahna. Nalika ditaros, “Ku naon anjeun masihan siki-siki ka sireum?” anjeunna ngawaler: —Ku sabab abdi ningali aranjeunna gaduh hirup masarakat, leres-leres terang tugasna sarta rajin digawé, abdi hoyong nulungan aranjeunna minangka ganjaran pikeun sipatna anu resep kana tatanan républik. {(Catetan handap): Dina 1935, di Pangadilan Pidana Beurat Eskişehir, minangka waleran patarosan “Naon pamikiran anjeun ngeunaan républik?” anjeunna nyarios: —Tarihçe-i Hayat abdi anu aya di leungeun aranjeun ngabuktikeun yén, iwal Ketua Pangadilan Eskişehir, sateuacan aranjeun lahir, abdi parantos janten jalma anu taat kana agama sarta ngadukung républik. Teras anjeunna nyaritakeun “Kajadian Sireum” anu disebut di luhur sarta nyarios: —Unggal Khulafaur Rasyidin téh khalifah sakaligus présidén républik. Sıddık-ı Ekber tangtos sapertos présidén pikeun Aşere-i Mübeşşere jeung para sahabat anu mulya. Nanging aranjeunna sanés ngaran jeung gambar anu taya hartina, tapi pamingpin républik anu taat kana agama, anu mawa hakékat kaadilan jeung kabébasan syariat.} Nalika aya di Tillo, hiji peuting anjeunna ningali Syekh Abdülkadir-i Geylanî (ks) dina impian. Geylanî (ks) nyarios ka anjeunna: —Molla Said! Angkat ka Mustafa Paşa, kapala suku Mîran, sarta ajak anjeunna kana jalan pituduh. Piwarang anjeunna ngantunkeun panganiayaan anu dilakukeunana, teras terus ngalaksanakeun solat jeung maréntahkeun kahadéan. Upami henteu, paéhan anjeunna. Geuwat sanggeus ningali impian ieu, Molla Said nyiapkeun diri sarta angkat ti Tillo nuju suku Mîran. Anjeunna langsung lebet kana kémah Mustafa Paşa. Ku sabab Paşa henteu aya di dinya, anjeunna ngaso sakedik. Teras Mustafa Paşa lebet. Sanaos sakabéh anu aya di dinya ngadeg, Molla Said malah henteu ngalih tina tempatna. Nalika narik perhatian Paşa, Paşa naros saha anjeunna ka Fettah Bey, salah sahiji mayor suku éta. Fettah Bey ngawartosan yén anjeunna Molla Said anu mashur. Padahal Paşa sami sakali henteu resep ka para alim. Tangtos ku sabab ieu anjeunna langkung ambek, nanging henteu némbongkeunana. Nalika anjeunna naros ku naon Molla Said sumping ka dieu, Molla Said ngawaler: —Abdi sumping pikeun ngarahkeun anjeun kana pituduh. Boh anjeun ngantunkeun panganiayaan sarta ngalaksanakeun solat, boh abdi bakal maéhan anjeun! Ku ieu cariosan, Paşa ambek sarta kaluar. Sanggeus ngalanglang sakedik, anjeunna lebet deui kana kémah sarta naros deui ku naon Molla Said sumping. Molla Said nyarios: —Parantos ku abdi dicarioskeun, abdi sumping pikeun éta. Mustafa Paşa nunjuk kana pedang Said anu ngagantung dina tihang kémah: —Ku ieu pedang kotor? Bedîüzzaman ngawaler: —Pedang henteu neukteuk, leungeun anu neukteuk. Mustafa Paşa kaluar deui sarta sanggeus ngalanglang sakedik anjeunna lebet. Anjeunna nyarios ka Bedîüzzaman: —Di Cezire kuring gaduh seueur alim; lamun manéh tiasa ngéléhkeun sadayana dina dalil, kuring bakal ngalakukeun anu dicarioskeun ku manéh. Lamun henteu tiasa ngéléhkeun aranjeunna, kuring bakal ngalungkeun manéh ka Walungan Fırat. Molla Said nyarios: —Ngéléhkeun sakabéh alim sanés hak abdi, sakumaha ngalungkeun abdi ka walungan ogé sanés hak anjeun. Nanging sanggeus abdi ngawaler para alim, abdi bakal nyuhunkeun hiji hal ti anjeun, nyaéta bedil Mauser. Upami anjeun henteu nedunan jangji, abdi bakal maéhan anjeun ku éta. Sanggeus paguneman ieu, anjeunna sareng Paşa angkat ku kuda ka Cezire. Di jalan, Paşa sami sakali henteu nyarios ka Molla Said. Nalika sumping ka tempat anu disebut Bani Hanı, ku capéna Molla Said ngagolér sakedik di dinya. Geuwat nalika hudang, anjeunna ningali sakabéh alim Cezire di sakurilingna, nungguan bari nyepeng kitab. Sanggeus nyarios sakedik, téh dipidangkeun. Ku sabab para alim Cezire parantos nguping kamashuran Molla Said, aranjeunna kasima jeung kagum, malah hilap kana téhna, bari nungguan patarosan Molla Said. Ari Molla Said, sanggeus nginum téhna sorangan, bari pikiranana jauh, anjeunna ogé nginum téh hiji atawa dua alim di payuneunana; aranjeunna henteu sadar. Mustafa Paşa nyarios ka para guru: —Kuring henteu sakola, nanging ayeuna kuring ngartos yén aranjeun bakal éléh dina ngalawan Molla Said. Sabab kuring ningali, nalika aranjeun hilap kana téh ku mikir, Molla Said salian nginum téhna sorangan, ogé parantos nginum dua atawa tilu gelas téh aranjeun. Ku sabab éta, sanggeus heureuy sakedik, Molla Said nyarios ka para alim ieu: —Para Efendi! Abdi parantos jangji henteu naros ka sasaha. Ku kituna, abdi nungguan patarosan aranjeun. Para guru ieu naroskeun sakitar opat puluh patarosan. Sanggeus ngawaler sadayana, ku hiji sabab, sanajan Molla Said lepat ngawaler hiji patarosan, anu aya di payuneunana nganggap leres sarta ngesahkeunana. Nalika majelis bubar, Molla Said émut, geuwat lumpat nuturkeun aranjeunna: —Punten, sanaos abdi lepat ngawaler hiji patarosan, aranjeun henteu sadar. Bari nyarios kitu anjeunna ngabenerkeun waleranana. Para guru nyarios: —Ayeuna pisan anjeun parantos ngéléhkeun abdi sadayana dina dalil kalayan sampurna tur leres! Teras sababaraha guru éta sumping pikeun diajar ti Molla Said. Sanggeus ieu, Mustafa Paşa maparin bedil Mauser anu parantos dijangjikeunana sarta mimiti ngalaksanakeun solat. Molla Said, sabanding jeung bakat élmuna anu taya babandinganna tur luar biasa, awakna ogé biasa pisan latihan sarta kacida kuatna. Anjeunna resep pisan gulat. Anjeunna gulat sareng sakabéh murid di madrasah. Taya saurang ogé anu tiasa ngéléhkeun anjeunna, sanajan dina gulat. Hiji poé anjeunna sareng Mustafa Paşa tanding balap kuda. Nanging Mustafa Paşa ngahaja maréntahkeun disiapkeunana kuda anu kacida liar, teu acan dilatih sarta teu acan kantos ditumpakan. Ieu dipasrahkeun ka Molla Said pikeun ditumpakan. (Alloh langkung uninga, sigana anjeunna hoyong Molla Said ragrag tina kuda sarta maot.) Molla Said anu yuswa genep belas taun, sanggeus ngalanglang sakedik ku kuda liar éta, hoyong ngajadikeunana lumpat. Kuda kaluar tina arah anu dituduhkeun ku anjeunna, teras lumpat ka arah anu sanés. Anjeunna hoyong ngeureunkeunana sakuat-kuatna, nanging henteu hasil. Antukna kuda angkat ka tempat barudak aya. Nalika putra salah sahiji aga Cezire aya di jalan, sato éta ngangkat dua suku sarta nabrak di antara taktak budak. Budak ragrag ka taneuh sarta mimiti ngageleper handapeun suku sato éta. Antukna jalma-jalma ti sabudeureunana sumping pikeun nulungan. Nalika ningali budak teu obah sapertos anu maot, aranjeunna hoyong maéhan Molla Said. Nalika para abdi aga nyabut peso pondokna, Molla Said geuwat nyabak révolverna sarta nyarios ka aranjeunna: —Upami ditingali hakékatna, Alloh anu maéhan budak. Upami ditingali lahiriahna, kuda anu maéhan. Upami ditingali sababna, Mustafa Botak anu maéhan, sabab anjeunna anu masihan ieu kuda ka abdi. Eureun, hayu abdi sumping ningali budak. Upami maot, engké urang gelut. Bari nyarios kitu, anjeunna turun tina kuda sarta nangkeup budak. Nalika henteu ningali budak obah, anjeunna ngalelepkeun kana cai tiis teras ngaluarkeunana. Budak muka panonna bari seuri. Ku sabab ieu, sakabéh masarakat héran. Sanggeus sababaraha waktos cicing di Cezire sanggeus kajadian anéh ieu, anjeunna sareng muridna Molla Salih angkat ka Biro, tempat cicing bangsa Arab Badui. Sanggeus cicing sakedik di dinya, anjeunna nguping yén Mustafa Paşa parantos mimiti nganiaya deui sapertos baheula. Anjeunna angkat ka anjeunna, masihan naséhat sarta ngancam. Hiji poé, dina hiji perdebatan, anjeunna ngancam Mustafa Paşa: —Naha anjeun mimiti nganiaya deui? Abdi bakal maéhan anjeun kalayan nami Gusti Haqq! Sekretaris Paşa ngiring campur. Dina mangsa éta Molla Said ngahina pisan Mustafa Paşa kusabab panganiayaanana. Paşa henteu tiasa nanggung ieu hinaan sarta nyerang pikeun maéhan anjeunna, nanging para aga Mîran nahan Paşa. Antukna putra Mustafa Paşa, Abdülkerim, ngadeukeutan Molla Said sarta nyarios: —Akidah anjeunna lepat; abdi nyuhunkeun, pikeun ayeuna mangga anjeun angkat ti dieu ka tempat anu sanés. Anjeunna henteu mungkir kana cariosan Abdülkerim, teras angkat nyorangan nuju Gurun Biro, tempat cicing urang Badui. Di jalan anjeunna papanggih sareng bégal Badui. Ku sabab pakarang urang Badui téh tumbak, ari pakarang Molla Said bedil Mauser, anjeunna mimiti némbak ka arah para bégal, teras para bégal mundur. Nalika neraskeun lalampahanana, anjeunna papanggih sareng rombongan bégal kadua. Dina waktos ieu bégal seueur, teras ngurilingan anjeunna. Nalika aranjeunna badé maéhan anjeunna, salah sahiji di antarana mikawanoh anjeunna sarta nyarios: —Kuring kantos ningali anjeunna di suku Mîran. Anjeunna tokoh anu mashur. Geuwat urang Badui mundur sarta nyuhunkeun kasalahanana dihampura. Sanaos aranjeunna hoyong ngajaga anjeunna di tempat-tempat anu bahaya, Molla Said nampik sarta neraskeun lalampahanana nyorangan. Sababaraha poé sanggeusna anjeunna sumping ka Mardin. Para alim Mardin usaha ngalawan anjeunna, nanging henteu hasil. Nalika ningali kakuatan élmu anu luar biasa dina Said anom anu sapantar anak-anakna, aranjeunna nampi anjeunna minangka guruna. Dina mangsa ieu anjeunna papanggih sareng dua murid anu sumping ka Mardin. Hiji di antarana ngiring ka Cemaleddin-i Efganî, ari anu sanés tina Tarékat Sünûsiye. Ku aranjeunna, anjeunna jadi wanoh boh kana jalan Cemaleddin-i Efganî boh kana Tarékat Sünûsî. Nalika masih kacida anomna, Molla Said lebet kana hirup pulitik sarta mimiti ngawula ka nagara jeung bangsa. Hirup pulitikna anu munggaran dimimitian di Mardin. Ku sabab éta, ku cekelan anu teuas ti hiji pamingpin pamaréntahan, anjeunna diasingkeun ka Bitlis kalayan leungeun kabeungkeut, dina pangawasan nu ngajaga. Nalika di jalan sareng jandarma, waktos solat sumping. Anjeunna ngingetkeun jandarma sangkan beungkeutanana dibuka pikeun solat. Nalika jandarma henteu nampi, anjeunna muka beungkeutan beusi sapertos saputangan sarta ngalungkeunana ka payuneun aranjeunna. Jandarma nganggap ieu karomah sarta kacida héranna. Kalayan pasrah, nyuhunkeun jeung ngarep-ngarep, aranjeunna nyarios: —Dugi ka ayeuna abdi sadayana nu ngajaga anjeun, ti ayeuna abdi sadayana abdi anjeun! {(): Hiji poé Bedîüzzaman ditaros: Kumaha anjeun muka beungkeutan? Anjeunna ngawaler: Abdi ogé henteu terang. Nanging upami aya, éta pasti karomah solat.} Nalika aya di Bitlis, hiji poé anjeunna dibéjaan yén gubernur sareng sababaraha pagawé nginum alkohol. Anjeunna ambek sarta nyarios: —Di wewengkon anu taat kana agama sapertos Bitlis, abdi henteu tiasa nampi lampah anu dilakukeun ku tokoh anu ngawakilan pamaréntah! Teras anjeunna angkat ka majelis nginum éta. Heula, sanggeus maca hiji hadits mulya ngeunaan alkohol, anjeunna nyarioskeun kecap-kecap anu kacida seukeutna. Ku kamungkinan gubernur masihan tanda sangkan anjeunna ditembak, hiji pananganna disimpen di tempat révolverna. Nanging ku sabab gubernur saurang tokoh anu luar biasa sabar tur gaduh sumanget ngabéla anu leres, anjeunna sami sakali henteu nyarios. Nalika angkat ti dinya, ajudan gubernur nyarios ka Said anom: —Naon anu parantos anjeun lakukeun? Cariosan anjeun nyababkeun anjeun tiasa dihukum pati. Said anom ngawaler: —Dihukum pati henteu kabayang ku abdi, abdi nyangka dipanjara jeung diasingkeun. Kumaha waé ogé, upami abdi maot pikeun nolak hiji kamungkaran, naon rugina? Sajam atawa dua jam sanggeus wangsul ti dinya, gubernur ngintun dua pulisi pikeun ngondang anjeunna. Nalika anjeunna lebet kana kamar gubernur, gubernur ngabagéakeun Said anom kalayan hormat tur mulya, sarta hoyong nyium pananganna. Kalayan ramah anjeunna némbongkeun tempat diuk sarta nyarios: —Unggal jalma ngagaduhan guru. Anjeun ogé guru abdi.
Said anom sacara bawaan henteu resep hirup handapeun hiji aturan sarta lampahna diwatesan. Dina unggal kaayaan jeung unggal lampahna anjeunna hoyong kacida bébasna, sarta salawasna nyarios, “Abdi moal ngantepkeun kabébasan abdi diwatesan ku aturan sawenang-wenang mana waé.” Ku sabab éta, nalika munggaran sumping ka İstanbul, anjeunna tetep pengkuh ngajauh ti unggal beungkeutan, sarta ieu kaayaan katémbong dina sakabéh tahap hirupna. Kanyaahna kana kabébasan ieu, sanggeus satengah hirupna, ngahasilkeun lampah ngalawan serangan kasasaran jeung zandaqah anu matak gentar ti Éropa, henteu tungkul jeung henteu nurut kana prinsip-prinsip anu ngalawan Qur’an tina tirani mutlak anu pikasieuneun, anu lahir tina filsafat tabiat, sarta usaha pikeun kabébasan jeung peradaban Islam, anu mangrupa kabébasan anu leres tur sah. Nalika aya di Bitlis, Molla Said yuswa lima belas atawa genep belas taun. Anjeunna nembé ngahontal umur balig. Dugi ka harita, ku sabab sakabéh pangaweruhna sapertos ilham anu medal dina pikiran, anjeunna henteu nganggap peryogi maca panjang lébar. Nanging harita, naha ku parantos balig, naha ku ngiring kana pulitik, atanapi ku sabab naon waé, ilham-ilham baheula laun-laun mimiti leungit. Ku sabab éta anjeunna mimiti nalungtik karya-karya ngeunaan unggal élmu. Utamina pikeun nolak ragu jeung mamang anu datang ka agama Islam, dina dua taun anjeunna ngapalkeun sakitar opat puluh kitab, sapertos karya anu namina Metali jeung Mevakıf, ngeunaan élmu-élmu alat ﴾ﺍٰﻟﻴﻪ﴿ —sharaf, nahwu, logika jeung sajabana— jeung élmu-élmu luhur ﴾ﻋﺎﻟﻴﻪ﴿ —tafsir jeung élmu kalam—. Malah ku maca unggal poé, anjeunna tiasa ngaréngsékeun hiji puteran kitab-kitab anu diapalkeunana dina tilu bulan. Molla Said ngagaduhan dua kaayaan anu sabalikna: Kahiji: Waktos pikiranna kabuka, mustahil anjeunna henteu ngartos naon waé anu dicandak ku anjeunna. Kadua: Waktos pikiranna ngariut, sanés ukur henteu resep maca, malah nyarios ogé henteu resep. Molla Said mimiti ngapalkeun Qur’an ku maca hiji atawa dua juz sapoé. Ku ngapalkeun dua juz unggal poé, anjeunna ngapalkeun sabagian penting Qur’an, nanging ku dua ilham anu medal dina haténa, anjeunna henteu dipasihan kasempetan pikeun ngaréngsékeun sadayana: Kahiji, sangkan maca Qur’an anu pohara gancang henteu janten teu ngahormat; kadua, ngapalkeun hakékat-hakékat Qur’an langkung diperlukeun. Ku sabab éta, anjeunna ngapalkeun opat puluh risalah ngeunaan hikmah jeung élmu-élmu Islam dina dua taun, anu bakal janten konci hakékat Qur’an sarta nangtayungan jeung ngalawan mamang. Ku maca sabagian tina ingetan unggal poé, anjeunna ngan tiasa ngaréngsékeun hiji puteran sadayana dina tilu bulan. Anjeunna mimiti ngapalkeun kitab anu namina Mirkat, tanpa catetan jeung syarah. Engké anjeunna ngabandingkeun paningalna sorangan sareng catetan sarta syarah kitab éta anu kapendak. Sakabéh perkara saluyu, ngan tilu kecap anu henteu cocog. Ieu cara ngajelaskeun ogé ditampi ku para alim kalayan pangajén. Hiji poé aya jalma ngabohong yén Syekh Mehmed Küfrevî, salah sahiji syekh Bitlis, parantos ngadu’akeun anu goréng pikeun anjeunna. Ku sabab éta anjeunna angkat nganjang ka tokoh anu disebut tadi. Syekh ngabagéakeun Molla Said kalayan ramah sarta masihan hiji palajaran pikeun nampi berkah. Ieu palajaran anu pangahirna ditampi ku Molla Said. Hiji peuting Molla Said ningali Syekh Mehmed Küfrevî dina impian. Nalika anjeunna nyarios, —Molla Said! Kadieu, nganjang ka abdi, abdi bakal angkat, anjeunna geuwat angkat nganjang. Nalika ningali Syekh ngapung angkat, anjeunna hudang. Anjeunna ningali jam, waktosna jam tujuh peuting. Anjeunna saré deui. Isukna anjeunna nguping sora duka naék ti bumi Syekh, angkat ka dinya sarta nampi béja yén Syekh parantos wafat jam tujuh peuting. ﺍِﻧَّﺎ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻭَﺍِﻧَّٓﺎ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺭَﺍﺟِﻌُﻮﻥَ ٭ ﺭَﺣْﻤَﺔُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ Anjeunna wangsul kalayan sedih. Ku sabab Molla Said parantos nampi palajaran anu béda-béda ngeunaan élmu jeung irfan ti masing-masing tokoh luhur sapertos Seyyid Nur Mehmed, Syekh Abdurrahman-ı Tağî, Syekh Fehim jeung Syekh Mehmed Küfrevî, anu kaasup alim jeung syekh agung Wétan, anjeunna kacida nyaahna ka aranjeunna. Anjeunna ogé ngagaduhan kanyaah anu ageung ka para alim Syekh Emin Efendi, Molla Fethullah jeung Syekh Fethullah Efendi. Ku sabab di Van henteu aya alim anu kamashur, ku ondangan Hasan Paşa Molla Said angkat ka Van. Anjeunna cicing di Van salami lima belas taun, ngaliwatan hirupna ku ngalampah di antara suku-suku pikeun masihan pituduh, sarta ngalaksanakeun tugas ngajar jeung diajar. Salami aya di Van, ku gaul sareng gubernur sarta pagawé, anjeunna ngayakinkeun dirina yén dina abad ieu, élmu kalam ku cara baheula hungkul henteu cekap pikeun nolak ragu jeung mamang ngeunaan agama Islam. Anjeunna nganggap peryogi diajar élmu-élmu. {(Catetan handap): Pangartos Bedîüzzaman dina yuswana anu kacida anomna ieu parantos nyiapkeun anjeunna pikeun khidmat Qur’an jeung Islam anu kacida agungna dina mangsa payun. Tilu puluh atawa opat puluh taun sanggeus anjeunna ngedalkeun pamadegan ieu harita, Gusti Alloh masihan kasuksésan pikeun anjeunna nyusun Risale-i Nur Külliyatı anu ngomean widang élmu kalam.} Dina mangsa anjeunna ngahontal pamadegan ieu, anjeunna mimiti ngulik sakabéh élmu anu disebut élmu empiris, sarta dina waktos anu kacida pondokna ngartos dasar-dasar élmu sapertos sajarah, géografi, matématika, géologi, fisika, kimia, astronomi jeung filsafat. Anjeunna ngartos ieu élmu-élmu kalayan leres, sanés ku diajar ti guru, tapi ngan ku macana sorangan. Upamana, sateuacan ngamimitian perdebatan sareng hiji guru géografi, anjeunna ngapalkeun hiji buku géografi anu dicandakna dina dua puluh opat jam, teras isukna ngéléhkeun guru éta dina dalil di bumi almarhum Tahir Paşa, Gubernur Van. Ku cara anu sami, minangka hasil hiji perdebatan deui, anjeunna ngartos kimia anu sanés organik (kimia anorganik) dina lima poé, teras ngamimitian perdebatan sareng guru kimia sarta ngéléhkeun anjeunna ogé dina dalil. Para ahli élmu anu nyaksian hal-hal luar biasa anu disebut tadi dina yuswa anu kacida anomna, sarta élmuna anu sapertos samudra, parantos masihan Molla Said julukan “Bedîüzzaman”. Salami aya di Van, Bedîüzzaman, ku pikiran jeung bacaan anu parantos dihontalna dugi ka harita, ku ningali cara ngajar élmu jeung agama, sarta merhatikeun kabutuhan anu wajib dina mangsa éta, nyiptakeun cara ngajar anu husus pikeun dirina. Ieu nyaéta nyaangan murid-muridna ku ngabuktikeun hakékat agama kalayan cara ngajelaskeun jeung ngedalkeun anu panganyarna, anu saluyu sareng pangartos abad éta. Nalika Molla Said aya di Van, dina sababaraha perkara anjeunna béda sareng para alim wewengkon éta. {(Catetan handap): Kaayaan anu sami terus lumangsung dina hirupna salami dalapan puluh taun.} Perkara-perkara ieu nyaéta: 1—Pasti henteu nampi duit minangka hadiah ti sasaha, sarta malah henteu nampi gajih. Leres, sanaos henteu ngagaduhan harta matéri naon waé dina hirupna, hirup miskin sarta taya anu nangtayungan, dina kasusah jeung musibah anu kacida matak gentarna ku terus-terusan diasingkeun jeung dipanjara, parantos katémbong ku panon sorangan yén anjeunna henteu nampi duit atawa hadiah tanpa balesan ti sasaha. 2—Henteu naros ka alim mana waé. Salami dua puluh taun anjeunna salawasna ngan ngawaler anu ditaroskeun. Ngeunaan ieu anjeunna nyarios, “Abdi henteu mungkir kana élmu para alim; ku kituna, naros ka aranjeunna henteu diperlukeun. Upami aya anu cangcaya kana élmu abdi, mangga naros, abdi bakal ngawaler.” 3—Ngalarang murid-murid anu aya sareng anjeunna tina nampi zakat jeung hadiah, sapertos dirina. Anjeunna ngajadikeun aranjeunna damel ngan pikeun karidoan Gusti. Malah sering pisan anjeunna nyalira anu nyukupan tuangeun murid-muridna. 4—Salawasna henteu nikah, sarta henteu gaduh patalina sareng hal naon waé di dunya. Ku sabab ieu anjeunna nyarios, “Abdi kedah tiasa ngangkat jeung nyandak sakabéh harta abdi ku hiji panangan.” Nalika ditaros sabab kaayaan ieu, anjeunna nyarios, “Bakal sumping hiji mangsa, saréréa bakal mikahayang kaayaan sapertos abdi. Kadua, harta jeung kabeungharan henteu masihan kanikmatan ka abdi; abdi ningali dunya ngan salaku panginepan pikeun tamu.” Nalika anjeunna aya di Van, almarhum Gubernur Tahir Paşa ngulik buku-buku Éropa, teras nyusun jeung naroskeun patarosan ka anjeunna. Sanaos anjeunna henteu acan kantos ningali hiji ogé éta buku sarta nembé mimiti nyarios basa Turki, anjeunna henteu ragu dina ngawaler. Hiji poé anjeunna ningali buku-buku éta, sarta ngartos yén Tahir Paşa nyusun patarosan ti dinya. Dina waktos anu pondok, anjeunna ngartos eusina. Harita, tujuan jeung pamikiranana anu pangageungna nyaéta ngadegkeun universitas anu namina “Medresetü'z-Zehra” di Bitlis jeung Van, minangka pasangan Camiü'l-Ezher di Mesir. Anjeunna ngarancang ieu sarta niat ngawujudkeun usaha ieu tina kamungkinan kana lampah nyata. Di Van anjeunna ngalangkungan usum panas di dataran luhur anu namina Başit jeung Beytüşşebab. Hiji poé anjeunna nyarios ka Tahir Paşa yén di puncak gunung anu disebut tadi, malah dina bulan Juli ogé aya és. Tahir Paşa ngabantah sarta nyatakeun, “Dina bulan Juli pasti di dinya henteu aya és.” Nalika aya di dataran luhur, hiji poé anjeunna émut kana ieu sarta nyarios dina serat basa Turki anu munggaran ditulisna ka Tahir Paşa: —Hé Paşa! Di puncak Başit aya és anu ngabeku. Ulah mungkir kana hal anu teu katémbong ku anjeun. Sagala hal henteu diwatesan ku pangaweruh anjeun, wassalam. Nalika Molla Said nguping pasulayan mana waé antara suku-suku, anjeunna geuwat ngiring campur sarta ku masihan pituduh geuwat ngakurkeun deui dua pihak. Malah anjeunna ngakurkeun deui Şeker Ağa sareng Mustafa Paşa, kapala Mîran, anu henteu tiasa diakurkeun deui ku pamaréntah. Nalika anjeunna naros ka Mustafa Paşa, —Naha anjeun tacan tobat? Mustafa Paşa ngawaler: —Seyda! Naon waé anu anjeun carioskeun, abdi moal mungkir. Mustafa Paşa hoyong masihan kuda sareng duit. Bedîüzzaman nampik sarta nyarios: —Naha anjeun henteu acan nguping yén dugi ka ayeuna abdi henteu nampi duit ti sasaha? Utamina kumaha abdi tiasa nampi duit ti jalma anu nganiaya sapertos anjeun? Sareng sigana anjeun parantos ngalanggar tobat anjeun; upami kitu, anjeun moal tiasa sumping ka Cezire. Saleresna, anjeunna nampi béja yén éta jalma maot di jalan saméméh dugi ka Cezire.
Bedîüzzaman miboga kamampuh luar biasa pikeun gancang nyangkem perkara matématika. Perkara naon baé anu hésé langsung diréngsékeun ku anjeunna dina pikiran. Malah anjeunna kungsi nyusun hiji risalah ngeunaan élmu aljabar. Nalika soal itungan janten bahan sawala di payuneun Tahir Paşa, perkara itungan naon baé anu dibahas, Molla Said geus manggihan hasilna dina pikiran saméméh jalma séjén jeung para juru tulis anu pangmahirna manggihan éta hasil. Anjeunna sering pisan milu dina pasanggiri kitu, sarta salawasna meunang tempat kahiji dina sakabéhna. Hiji waktos, aranjeunna naros kieu:
—Upami lima belas muslim jeung lima belas nonmuslim disusun ngajajar hiji sanggeus hiji, dipiharep unggal undian anu dilakukeun ka aranjeunna salawasna tumiba ka nonmuslim. Kumaha ngabagikeunana?
Pikeun ngawaler ieu patarosan, anjeunna nyarios:
—Aya saratus dua puluh opat susunan anu tiasa aya pikeun aranjeunna, tuluy anjeunna ngalakukeunana.
Anjeunna ogé nyarios:
—Simkuring tiasa nyiptakeun soal anu leuwih hésé tibatan ieu. Simkuring tiasa ngalakukeunana pikeun dua rébu lima ratus susunan anu tiasa aya.
Dina waktu dua jam, anjeunna ngabagi lima puluh nonmuslim tina saratus urang dina susunan anu salawasna ngajadikeun undian tumiba ka nonmuslim. Malah anjeunna nyiptakeun hiji soal anu ngandung lima ratus nonmuslim kalayan dua ratus lima puluh rébu susunan anu tiasa aya, tuluy nunjukkeunana ka Tahir Paşa sarta nyeratna dina wangun risalah. {(Catetan handap): Hanjakal, risalah éta kaduruk dina hiji kahuruan di Van.}
Salila aya di Van, Bedîüzzaman biasa maca béja tina sababaraha koran sareng Gubernur Tahir Paşa. Anjeunna hususna merhatikeun perkara anu patali jeung Islam. Salila cicing di Van, anjeunna geus terang kaayaan dunya Islam nepi ka hiji tingkat. Hiji dinten, Tahir Paşa nunjukkeun ka anjeunna hiji béja anu ngageunjleungkeun dina koran. Béjana kieu:
Dina hiji biantara di Parlemén Inggris, Mentri Urusan Koloni, bari némbongkeun Al-Qur'an anu dicepengna, nyarios: “Salila Al-Qur'an ieu aya dina leungeun umat Islam, urang moal bisa ngawasa aranjeunna. Ku cara naon baé anu kudu dilakukeun, urang kudu nyabut Al-Qur'an ieu tina leungeun maranéhna, atawa ngajadikeun kaum muslimin teu resep deui kana Al-Qur'an.” Ieu béja anu ngageunjleungkeun nimbulkeun pangaruh anu teu tiasa digambarkeun dina dirina. Bedîüzzaman, anu bakatna ngagedur lir kilat, rasa jeung sakabéh kamampuh halus batinna hudang, sarta dipaparin pitulung jeung sipat anu luar biasa saperti élmu, pangaweruh, ihlas, kawani jeung kagagahan, nalika ngadangu ieu béja, dina rohna hudang hiji niat anu kuat:
“Simkuring bakal ngabuktikeun sarta némbongkeun ka dunya yén Al-Qur'an téh lir panonpoé rohani anu moal pareum jeung moal tiasa dipareuman!”
Kalayan dorongan ieu anjeunna digawé. {(Catetan): Genep puluh lima taun ka tukang, nalika Bedîüzzaman Said Nursî aya di Van sareng Gubernur Tahir Paşa, anjeunna maca dina hiji koran yén Menteri Urusan Koloni Inggris, bari némbongkeun Al-Qur'an dina Parlemén Inggris, nyarios: “Salila Al-Qur'an ieu tetep aya dina leungeun kaum muslimin, urang moal bisa ngawasa aranjeunna kalayan saéstuna. Urang kudu ngaleungitkeun Al-Qur'an, atawa ngajadikeun aranjeunna teu resep deui kana Al-Qur'an.” Ieu ucapan nimbulkeun rasa anu ngagugudag jeung sumanget anu teu aya tungtungna dina rohna. Anjeunna hoyong ngabuktikeun yén Al-Qur'an téh mukjizat, nyebarkeun buktina ka sagala tempat, sarta ngabungkem kaum kafir sagemblengna; anjeunna mutuskeun ieu kalayan pageuh. Salila lima belas taun aya di Van, salian ti ngulang tina ingetan leuwih ti dalapan puluh kitab anu geus diapalkeunana, anjeunna ogé meunang sagala rupa katerangan anu diperlukeun ngeunaan kaayaan dunya Islam harita.
Bedîüzzaman, hiji ulama anu teu aya tandinganana, sakumaha tiasa katingali tina seukeutna akal jeung élmuna anu istiméwa saprak anjeunna ngora kénéh, ogé parantos diajarkeun hikmah Al-Qur'an sacara husus ngaleuwihan batur anu saimbang sareng anjeunna. Anjeunna miboga kamampuh, pageuhna, cita-cita jeung pangorbanan pikeun ngabuktikeun ka sakuliah dunya yén Al-Qur'an téh mukjizat sarta ngayakinkeun sadaya jalma, pikeun nyumponan pangabutuh jaman ayeuna, kalayan ngaleuwihan tingkat élmu jeung sastra jaman éta. Saperti tangkal sagedé gunung anu mucunghul tina siki pinus saukuran hiji sisikian gandum némbongkeun kakawasaan Gusti kalayan écés, kitu deui mucunghulna kamajuan rohani anu nyakup sagala, sumebar ka sakuliah dunya, anu bakal mangaruhan sacara lahir boh Anatolia, boh dunya Islam, boh sabagéan gedé dunya sarta ngarobah cara mikirna, tina kahirupan jeung pangabdian Bedîüzzaman anu lir siki, dina salah sahiji jaman sajarah anu pangpikasieuneunana, padahal anjeunna henteu miboga kakuatan lahir naon baé, malah dina kaayaan dikaniaya jeung saolah-olah leungeun katut lengenna dibeungkeut, katingali ku akal jeung haté yén éta saleresna ku kakawasaan anu mutlak, ku dipakéna anjeunna dina pangabdian ku Gusti, sarta ku pangaping Gusti.
Saéstuna, dina salah sahiji karyana, nalika nyarioskeun pitulung Gusti dina pangabdian pikeun iman minangka nyebatkeun nikmat, anjeunna nyarios kieu:
Dina Perang Dunya baheula sarta saméméhna, dina hiji impian anu leres, simkuring ningali yén simkuring aya handapeun gunung Ağrı anu kawentar, disebut ogé Gunung Ararat. Ujug-ujug gunung éta ngabeledug kalayan rongkah. Éta gunung ngalungkeun bongkahan-bongkahan sagedé gunung ka sakumna juru dunya. Dina kaayaan anu pikasieuneun éta, simkuring ningali yén almarhum ibu simkuring aya di gigireun. Simkuring nyarios:
“Ibu, ulah sieun! Ieu paréntah Gusti. Mantenna téh Gusti Rahîm sarta Gusti Hakîm.”
Ujug-ujug, nalika aya dina kaayaan éta, simkuring ningali hiji jalma penting anu nyarios kalayan maréntah ka simkuring:
“Écéskeun i'jaz Al-Qur'an!”
Simkuring hudang, sarta ngartos yén: Bakal aya hiji kajadian ngabeledug anu gedé. Sanggeus éta kajadian ngabeledug jeung robahan gedé, témbok-témbok anu ngurilingan Al-Qur'an bakal rubuh. Al-Qur'an bakal langsung ngabéla dirina sorangan. Al-Qur'an bakal diserang; i'jazna bakal janten baju waja pikeun éta. Simkuring ngartos yén jalma saperti simkuring, ngaleuwihan kamampuh simkuring, bakal dijantenkeun calon pikeun némbongkeun salah sahiji rupa i'jaz éta dina jaman ieu, sarta yén simkuring téh éta calon.}
Bedîüzzaman sumping ka İstanbul pikeun ngusahakeun muka hiji paguron luhur anu dingaranan “Medresetü'z-Zehra” di Anatolia Wétan, atawa ngadegkeun madrasah anu satara jeung paguron luhur di Van atawa Diyarbakır. Hiji pangarang ngagambarkeun datangna anjeunna ka İstanbul kieu: “Tina batu-batu cadas Wétan anu lungkawing, hiji seuneu tina seukeutna akal medal dina cakrawala İstanbul.” Saméméh anjeunna sumping ka İstanbul, hiji dinten Tahir Paşa nyarios:
—Anjeun tiasa ngajadikeun para ulama Wétan teu mampuh ngawaler. Tapi upami angkat ka İstanbul, naha anjeun ogé tiasa nangtang lauk-lauk gedé dina éta laut?
Sasumpingna ka İstanbul, anjeunna ngajak para ulama pikeun munazarah. Tuluy para ulama kawentar di İstanbul ngadatangan anjeunna sabubuhan, naroskeun patarosan, sarta anjeunna ngawaler sadayana kalayan leres. Tujuanana nyaéta narik perhatian kana kagiatan élmu jeung pangaweruh di Anatolia Wétan. Molla Said mah leres-leres henteu resep nyombongkeun diri. Anjeunna lampah tanpa sagala rupa pintonan atawa kagagahan anu dijieun-jieun. Dina élmu, kawani, daya ingetan jeung seukeutna akal, anjeunna luar biasa pisan. Dina tingkat anu sarua, malah leuwih ti éta, anjeunna tulus jeung ihlas. Anjeunna leres-leres henteu resep kalakuan anu dijieun-jieun atawa maksa diri. Dina panto tempat cicingna di İstanbul, aya tulisan kieu: “Di dieu unggal perkara hésé diréngsékeun, unggal patarosan diwaler, tapi patarosan henteu diajukeun.” {(Catetan handap): Di dieu perlu ditambihan katerangan yén: Dina tilu puluh nepi ka opat puluh taun panungtung kahirupan Bedîüzzaman Said Nursî, Risale-i Nur dipaparin ka anjeunna kalayan rohmat jeung pitulung anu luar biasa pikeun pangabdian ka agama Islam jeung Al-Qur'an. Tina pangabdianana dina jihad agama anu rohani, sumebar ka sakuliah dunya, sarta pangabdian ka Al-Qur'an, dipikaharti, sarta engké anjeunna nyalira ogé nyeratna ku hiji pépéling rohani, yén hirupna lumangsung dina hiji tata anu tartib. Hartina, lantaran anjeunna bakal ngalakukeun hiji pangabdian penting ka Al-Qur'an dina mangsa datang, Gusti, kalayan hikmah nyiapkeun landasan pikeun pangabdian éta, ngagunakeun Said dina kaayaan anu ngaleuwihan ukuran biasa, dina pitulung anu luar biasa, kalayan dipaparin seukeutna akal jeung kapinteran anu luar biasa. Ku kituna, sakumaha dijelaskeun di awal sajarah hirupna, kedah ningali hirup jeung kaayaan anjeunna tina paningal ieu. Malah saméméh Hürriyet, anjeunna nyarios ka seueur murid jeung rerencanganana:
—Simkuring ningali hiji cahaya, simkuring mandang mangsa datang kalayan harepan anu gedé,
sarta ngawartosan yén hiji pangabdian penting ka Al-Qur'an bakal lumangsung. Ku rasa anu ngarasakeun hiji kajadian saméméh lumangsung, harita anjeunna nyangka yén pangabdian rohani Risale-i Nur pikeun Al-Qur'an jeung iman anu ayeuna lumangsung bakal aya dina dunya pulitik. Ku kituna, anjeunna digawé kalayan sagala kakuatan di İstanbul, ngagunakeun pulitik pikeun ngalayanan agama jeung Al-Qur'an.}
Di İstanbul, anjeunna ngawaler patarosan para ulama anu daratang sabubuhan. Dina yuswa anu ngora, ngawaler sagala patarosan tanpa aya iwal, kalayan cara nepikeun anu pohara ngayakinkeun jeung hadé, sarta kaayaan jeung paripolah anu luar biasa, ngajadikeun jalma-jalma ahli élmu kagum sarta ngahargaan anjeunna. Maranéhna nganggap anjeunna leres-leres pantes nampi gelar “Bedîüzzaman”, sarta nyebut jalma anu luar biasa ieu minangka “jalma anu langka dina ciptaan”.
Malah harita, nalika Syekh Bahît Efendi anu kawentar, salah sahiji pamingpin Universitas Camiü'l-Ezher di Mesir, sumping ka İstanbul dina hiji lalampahan, para ulama İstanbul, anu henteu tiasa ngajadikeun Bedîüzzaman Said Nursî teu mampuh ngawaler, padahal anjeunna sumping ti antara batu-batu cadas Kurdistan anu lungkawing, ménta Syekh Bahît supaya ngajadikeun guru ngora ieu teu mampuh ngawaler. Syekh Bahît ogé nampi ieu paménta sarta milarian kasempetan pikeun munazarah. Dina hiji waktos solat, nalika kaluar ti Masjid Ayasofya tuluy calik di warung téh, Syekh Bahît Efendi nganggap ieu minangka kasempetan; bari para ulama aya di dinya, anjeunna nyarios ka Bedîüzzaman: ﻣَﺎ ﺗَﻘُﻮﻝُ ﻓ۪ﻰ ﺣَﻖِّ الْاَوْرُوبَائِيَّةِ ﻭَ ﺍﻟْﻌُﺜْﻤَﺎﻧِﻴَّﺔِ
Nyaéta: “Kumaha pamadegan anjeun ngeunaan Éropa jeung urang Osmanli?”
Maksad Syekh Bahît Efendi dina ieu patarosan sanés pikeun nguji élmu Bedîüzzaman anu henteu diragukeun lir sagara anu lega, atawa seukeutna akalna anu lir seuneu, tapi pikeun ngartos jembarna paningal anjeunna ngeunaan mangsa datang jeung pulitikna dina ngatur dunya. Waleran Bedîüzzaman kieu: ﺍِﻥَّ الْاَوْرُوبَا ﺣَﺎﻣِﻠَﺔٌ بِالْاِسْلَامِيَّةِ ﻓَﺴَﺘَﻠِﺪُ ﻳَﻮْﻣًﺎ ﻣَﺎ ﻭَ ﺍِﻥَّ ﺍﻟْﻌُﺜْﻤَﺎﻧِﻴَّﺔَ ﺣَﺎﻣِﻠَﺔٌ بِالْاَوْرُوبَائِيَّةِ ﻓَﺴَﺘَﻠِﺪُ ﻳَﻮْﻣًﺎ ﻣَﺎ
Nyaéta: “Éropa keur ngandung hiji Nagara Islam; dina hiji dinten bakal ngalahirkeunana. Urang Osmanli ogé keur ngandung Éropa; éta ogé bakal ngalahirkeunana.” Ngadangu ieu waleran, Syekh Bahît nyarios:
—Teu tiasa munazarah sareng ieu nonoman. Simkuring ogé gaduh kayakinan anu sami. Tapi nepikeunana ku cara anu sakitu ringkes jeung hadé ngan ukur tiasa ku Bedîüzzaman. {(): Sakumaha anu diucapkeun Bedîüzzaman, dua sisi béja ngeunaan mangsa datang éta ogé parantos laksana. Hiji dua taun ti harita, dina jaman Meşrutiyet, nyokot seueur adat asing anu patukang tonggong jeung syiar Islam, sarta saeutik-saeutik nempatkeunana di Türkiye; kitu deui perhatian anu saé anu ayeuna ditémbongkeun di Éropa ka Al-Qur'an jeung Islam, hususna kajadian saperti bangsa Jérman anu bagja narima Islam sabubuhan, sapinuhna ngabuktikeun éta béja.}
Kahirupan Bedîüzzaman di İstanbul, nepi ka hiji tingkat, patali jeung pulitik. Anjeunna miboga kayakinan yén Islam bakal dilayanan ngaliwatan pulitik. Miluna anjeunna dina kahirupan pulitik mangrupa hasil tina kanyaahna pikeun ngalayanan Islam. Anjeunna salawasna ngadukung kabébasan. Lantaran lampah teu adil anu disaksianana, anjeunna salawasna ngalawan Jön Türk sarta henteu sieun némbongkeun panentangan ku nyarios:
—Aranjeun parantos nganyenyeri agama, nyulut murka Alloh, sarta ngarendahkeun syariat; akibatna bakal cilaka.
Sanggeus Hürriyet, anjeunna sareng rerencangan anu bajoang ngadegkeun İttihad-ı Muhammedî ﷺ Cemiyeti. Paguyuban éta mimiti mekar dina waktos anu pondok pisan; malah ku hiji tulisan Bedîüzzaman, lima puluh rébu urang di wewengkon Adapazarı jeung İzmit milu kana paguyuban éta.
Anjeunna ngécéskeun yén kabébasan henteu kénging ditafsirkeun kaliru, sarta pamaréntahan konstitusional kedah ditampi minangka pamaréntahan konstitusional anu luyu jeung syariat. Dina ieu perkara anjeunna nyebarkeun tulisan dina koran-koran agama sarta nepikeun biantara. Tulisan jeung biantara ieu hadé tur ngayakinkeun nepi ka tiasa disebut teu aya tandinganana. Para ahli élmu jeung pulitik meunang mangpaat anu seueur tina tulisan jeung pangajaran Bedîüzzaman Said Nursî ieu. Anjeunna ngawartosan yén hudangna bangsa harita minangka fajar anu leres pikeun kabagjaan dunya Anatolia jeung Asia. Tapi supaya éta henteu leungit tina leungeun, anjeunna nekenkeun yén gancang ngalaksanakeun paréntah-paréntah syariat téh penting pisan. Anjeunna masihan pépéling: “Upami urang henteu narima pamaréntahan konstitusional kalayan kabébasan anu luyu jeung syariat, sarta henteu dilaksanakeun kitu, éta bakal leungit tina leungeun urang sarta masrahkeun tempatna ka pamaréntahan anu nindes.”
Minangka conto, urang nyelapkeun sabagéan leutik tina biantara jeung tulisan éta di dieu:
(Ieu salinan biantara anu ditepikeun sacara spontan ku Bedîüzzaman Said Nursî dina dinten katilu sanggeus Hürriyet diumumkeun, tuluy diulang di Lapang Hürriyet di Selanik, sarta dimuat ku koran-koran harita.)