بِاسْمِه۪ وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪ اَلسَّلَامُ عَلٰى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدٰى وَالْمَلَامُ عَلٰى مَنِ اتَّبَعَ الْهَوٰى
Riwayat Hirup · hlm. 151
Hé para sadérék nu dipikaasih! Aranjeun mindeng pisan naroskeun kaayaan sareng istirahat kaula, naha kaula teu ngajukeun paménta kanggo nampi surat idin, sareng naha kaula teu paduli kana pulitik kaayaan dunya. Ku margi patarosan-patarosan aranjeun ieu remen pisan diulang, sareng ku margi sacara maknawi ogé hal éta ditaroskeun ka kaula, kaula kapaksa ngawaler tilu patarosan ieu — sanés ku basa Said Anyar, nanging ku basa Said Heubeul.
Patarosan Kahiji ti Aranjeun: Kumaha istirahat anjeun? Kumaha kaayaan anjeun?
Waleran: Kaula sukuran saratus rébu kali ka Gusti Arhamur-Râhimîn, nu parantos ngarobah rupa-rupa kazaliman nu dilampahkeun ku ahli dunya ka kaula janten rupa-rupa rohmat. Kieu:
Nalika kaula parantos ngantunkeun pulitik sareng ngajauhan dunya, teras mikiran aherat di jero hiji guha gunung, ahli dunya kalayan zalim ngaluarkeun kaula ti dinya teras ngabuang kaula. Gusti Khâliq Nu Rahîm tur Hakîm ngarobah éta pangbuangan janten hiji rohmat kanggo kaula. Mantenna ngarobah nyingkur di gunung éta — nu teu aman sarta kakeunaan sabab-sabab nu bakal ngaruksak ihlas — janten halwat nu aman tur ihlas di gunung-gunung Barla. Nalika jadi tawanan di Rusia, kaula niat sareng neneda supados dina ahir umur kaula tiasa nyingkur ka hiji guha. Arhamur-Râhimîn ngajadikeun Barla éta guha kanggo kaula, sarta maparin mangpaat guha éta. Nanging Mantenna henteu numpangkeun beuratna karerepet guha kana awak kaula nu lemah. Ngan waé di Barla aya dua tilu jalmi nu gaduh rasa was-was. Ku margi rasa was-was éta kaula ngalaman kanyeri. Malah para sobat kaula éta téh cenah nuju mikiran istirahat kaula. Padahal ku margi rasa was-was éta maranéhna ngarugikeun haté kaula sareng khidmah ka Al-Qur'an. Sareng deui, sanaos ahli dunya maparin surat idin ka sadaya jalma nu dibuang sarta ngaluarkeun jalma-jalma jahat ti panjara teras ngahampura maranéhna, ka kaula mah kalayan zalim maranéhna henteu maparin. Rabb kaula Nu Rahîm ngantunkeun kaula dina rasa terasing ieu kalayan tanpa ributna dunya supados kaula langkung seueur dipidamel dina khidmah ka Al-Qur'an sarta langkung seueur nyeratkeun cahya-cahya Qur'ani nu dijenenganan Kalimah-Kalimah; ku kituna Mantenna ngarobah éta janten hiji kaasih nu ageung. Sareng deui, sanaos ahli dunya ngantunkeun sadaya pamingpin sareng syéh nu boga pangaruh tur kakuatan — nu bisa waé milu campur kana dunya maranéhna — di kota-kota leutik sareng di kota-kota ageung, sarta maparin idin ka maranéhna pikeun patepang sareng saha waé katut sareng barayana, ari ka kaula mah maranéhna kalayan zalim ngasingkeun sarta ngintunkeun ka hiji kampung. Maranéhna teu maparin idin pisan ka baraya sareng ka batur salembur kaula pikeun sumping ka kaula — iwal ti hiji dua urang. Gusti Khâliq kaula Nu Rahîm ngarobah kaayaan diasingkeun éta janten hiji rohmat nu ageung kanggo kaula. Mantenna ngajadikeun éta jalan supados pikiran kaula tetep beresih, bébas tina hasad sareng cidra, sarta tiasa nampi limpahan Al-Qur'an Al-Hakîm sakumaha ayana. Sareng deui, dina mimitina ahli dunya ngaraos kaleuleuwihi ku kaula nyerat dua serat biasa dina waktos dua taun. Malah dugi ka ayeuna ogé maranéhna teu resep kana sumpingna hiji dua tamu ka kaula — nu ngan wungkul kanggo urusan aherat — dina sapuluh atawa dua puluh dinten atawa sasasih sakali; maranéhna migawé zalim ka kaula. Rabb kaula Nu Rahîm sareng Gusti Khâliq kaula Nu Hakîm ngarobah éta kazaliman janten kaasih kanggo kaula, nyaéta dirobah janten nempatkeun kaula dina hiji halwat nu pikaresepeun sareng hiji uzlah nu ditampi, dina tilu sasih mulya nu bakal ngahasilkeun umur maknawi salapan puluh taun ieu.
ٔاَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى كُلِّ حَالٍ
Tah kitu kaayaan sareng istirahat kaula…
Patarosan Kadua ti Aranjeun: Naha anjeun teu ngajukeun paménta kanggo nampi surat idin?
Waleran: Dina pasualan ieu kaula téh dihukum ku papasten, sanés dihukum ku ahli dunya. Kaula ngajukeun paménta ka papasten. Iraha waé papasten maparin idin, nyaéta iraha waé rejeki kaula ti dieu dipegatkeun, harita kaula angkat. Hakékat harti ieu kieu: dina unggal perkara nu tumiba ka urang téh aya dua sabab; nu hiji lahiriah, nu hiji deui sajati. Ahli dunya téh jadi sabab lahiriah, nu mawa kaula ka dieu. Ari papasten Alloh mah sabab nu sajati, nu ngahukum kaula kana nyingkur ieu. Sabab lahiriah téh migawé zalim, ari sabab nu sajati mah midamel adil. Nu lahiriah mikirna kieu: "Ieu jalmi téh kacida seueurna khidmah kana élmu sareng agama; bisa waé manéhna milu campur kana dunya urang." Ku sangkaan sapertos kitu maranéhna ngabuang kaula sarta migawé hiji kazaliman nu lapis-lapis tina tilu jihat. Ari papasten Alloh mah ningali yén kaula henteu tiasa khidmah kana élmu sareng agama kalayan sabenerna tur ihlas; ku margi kitu kaula dihukum kana pangbuangan ieu. Kazaliman maranéhna nu lapis-lapis téh dirobah janten rohmat nu lipet ganda. Ku margi dina pangbuangan kaula téh papasten nu jadi hakimna, sarta éta papasten téh adil, tangtos ka éta papasten kaula ngajukeun paménta. Ari sabab lahiriah mah mémang gaduh rupa-rupa alesan. Hartosna, ngajukeun paménta ka maranéhna téh teu aya hartosna. Upami di leungeun maranéhna aya hiji hak atawa sabab-sabab nu kuat, harita mah tangtos ka maranéhna ogé bakal ngajukeun paménta. Dunya maranéhna — sing jadi cilaka pikeun sirahna — parantos ku kaula ditinggalkeun sagemblengna, sareng pulitik maranéhna — sing malibet kana sukuna — parantos ku kaula dipiceun pisan; nanging ku margi alesan-alesan sareng rasa was-was nu ku maranéhna dipikiran téh tangtos teu aya dasarna, kaula teu hoyong maparin hiji hakékat ka éta rasa was-was ku jalan ngajukeun paménta ka maranéhna. Upami kaula gaduh karesep pikeun milu campur kana pulitik dunya nu tungtung-tungtungna aya dina leungeun bangsa deungeun, tangtos sanés dalapan taun, dalapan jam ogé moal tiasa nyumput; tangtos éta karesep téh bakal bocor sarta némbongkeun dirina. Padahal parantos dalapan taun kaula teu gaduh kahoyong maos hiji koran ogé, sarta kaula henteu maos. Parantos opat taun kaula aya di dieu dina kaayaan diawaskeun, sarta teu aya hiji tanda ogé nu katingal bocor. Hartosna, khidmah ka Al-Qur'an Al-Hakîm téh gaduh hiji sipat nu luhur tur mulya di luhureun sagala pulitik, dugi ka teu maparin lolongkrang pikeun turun kana pulitik dunya nu lolobana mah ngan bohong wungkul. Sabab nu kadua naha kaula teu ngajukeun paménta téh kieu: ngadu hak di hareupeun jalma-jalma nu nyangka yén lampah teu adil téh hak, éta téh sarupaning lampah teu adil kana hak. Kaula teu hoyong ngalampahkeun lampah teu adil sapertos kitu.
Patarosan Katilu ti Aranjeun: Naha anjeun sakitu teu padulina kana pulitik dunya? Naha anjeun henteu ngarobah pisan sikep anjeun kana sakitu réana kajadian di alam dunya? Naha anjeun ngaraos resep kana kajadian-kajadian ieu? Atawa naha anjeun sieun dugi ka jempé?
Waleran: Khidmah ka Al-Qur'an Al-Hakîm nyegah kaula kalayan tegas pisan tina alam pulitik. Malah ngajadikeun kaula hilap kana mikirkeunana. Upami sanés kitu, sakumna lalampahan hirup kaula jadi saksi yén rasa sieun téh tacan kantos nyekel leungeun kaula sarta nyegah kaula tina nyorang jalan nu ku kaula dianggap bener; sarta ayeuna ogé moal tiasa. Sareng deui, ku naon kaula kedah sieun? Kaula teu gaduh patalian sareng dunya salian ti ajal kaula. Teu aya anak pamajikan nu kedah dipikiran. Teu aya harta nu kedah dipikiran. Teu aya hormat kulawarga agung nu kedah dipikiran. Rohmat pikeun saha waé nu ngabantosan sanés kana ngajaga ngaran agung sareng hormat dunya — nu saenyana mah ngan ngaran kawentar nu palsu tur pinuh riya — nanging kana ancurna. Nu nyésa téh ajal kaula. Éta mah aya dina genggeman Gusti Khâliq Dzul-Jalâl. Saha nu wani ngaganggu éta samemeh waktosna sumping? Kaula mah mémang kaasup jalma nu leuwih milih maot kalayan mulya tibatan hirup kalayan hina. Aya hiji jalmi nu sapertos Said Heubeul nyarios kieu:
وَ نَحْنُ اُنَاسٌ لَا تَوَسُّطَ بَيْنَنَا ٭ لَنَا الصَّدْرُ دُونَ الْعَالَم۪ينَ اَوِ الْقَبْرُ
Malah khidmah ka Al-Qur'an téh nyegah kaula tina mikiran kahirupan masarakat sareng pulitik umat manusa. Kieu:
Kahirupan umat manusa téh hiji lalampahan. Dina jaman ieu, ku cahya Al-Qur'an kaula ningali yén éta jalan téh parantos asup kana hiji rawa leutak. Kafilah umat manusa téh leumpang bari tikosewad-tikosewad di jero leutak nu kotor tur bau. Sabagian leumpang dina jalan nu salamet. Sabagian deui parantos mendakan sawatara parantara supados leupas tina leutak sareng rawa sakumaha mungkinna. Sabagian nu pangageungna mah leumpang dina poék di jero rawa nu bau, kotor, tur pinuh leutak éta. Dua puluh persénna, ku margi mabok, nyangka éta leutak kotor téh misik sareng ambar, teras dibalurkeun kana beungeut sareng panonna. Maranéhna leumpang bari labuh cengkat, dugi ka tungtungna titeuleum. Ari dalapan puluh persénna mah ngartos kana rawa éta; maranéhna ngaraos yén éta téh bau tur kotor, nanging maranéhna bingung, teu tiasa ningali jalan nu salamet. Tah kanggo maranéhna aya dua jalan:
Nu kahiji: ngélingan éta dua puluh nu mabok ku gada.
Nu kadua: nuduhkeun jalan salamet ka jalma-jalma nu bingung ku jalan némbongkeun hiji cahya.
Kaula ningali yén kanggo nyanghareupan nu dua puluh téh dalapan puluh jalmi nyepeng gada dina leungeunna. Padahal ka nu dalapan puluh nu balangsak tur bingung téh cahya henteu ditémbongkeun sakumaha mistina. Sanaos ditémbongkeun ogé, ku margi dina hiji leungeun aya iteuk sareng cahya sakaligus, jadi teu ngayakinkeun. Jalmi nu bingung téh salempang bari nyarios: "Naha manéhna hoyong narik kaula ku cahya teras neunggeul kaula ku gada?" Sareng deui, sakapeung nalika gada téh peupeus ku margi aya gangguan, cahya ogé ngapung atawa pareum. Tah rawa éta téh kahirupan masarakat umat manusa nu lalawora, nu ngajadikeun jalan sasar jadi pagawéanana, sarta pinuh ku lampah nu nurutkeun hawa nafsu. Nu marabok téh jalma-jalma bedegong nu ngaraos ni'mat ku jalan sasar. Nu bingung téh jalma-jalma nu mikangéwa jalan sasar, nanging teu tiasa kaluar; maranéhna hoyong leupas, teu mendakan jalan — jalma-jalma nu bingung. Ari gada-gada éta téh aliran-aliran pulitik. Ari cahya-cahya éta téh hakékat-hakékat Qur'ani. Kana cahya mah teu aya nu paséa, kana éta teu aya nu mumusuhan. Teu aya nu mikangéwa éta salian ti syétan nu dirajam. Tah kitu deui kaula: pikeun nyepeng cahya Al-Qur'an dina leungeun, kaula nyarios ٔاَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِٔ , teras miceun gada pulitik sarta nyekel cahya ku dua leungeun kaula. Kaula ningali yén dina aliran-aliran pulitik téh, boh di pihak nu ngarojong boh di pihak nu ngalawan, aya jalma-jalma nu mikacinta éta cahya. Pangajaran Al-Qur'an nu dipaparinkeun sarta cahya-cahya Qur'ani nu ditémbongkeun dina hiji kalungguhan nu jauh pisan di luhureun sagala aliran pulitik katut sikep mihak, sarta beresih tur bébas tina panyangka-panyangka maranéhna nu pinuh ku niat goréng, éta téh henteu kedah dijauhan sarta henteu kedah dituduh ku pihak mana waé sareng ku golongan mana waé. Kajaba upami maranéhna téh syétan dina wangun manusa, nu nyangka yén teu ngagem agama sareng zindiq téh pulitik teras mihak kana éta; atawa sato dina pakéan manusa. Alhamdulillâh, ku margi kaula ngajauhan pulitik, kaula henteu nurunkeun hakékat-hakékat Al-Qur'an nu sapertos inten téh kana ajén beling-beling ku tuduhan propaganda pulitik. Malah beuki lila éta inten-inten téh beuki nambahan ajénna kalayan ngagurilap dina paningal unggal golongan.
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذ۪ى هَدٰينَا لِهٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلَٓا اَنْ هَدٰينَا اللّٰهُ لَقَدْ جَٓاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ
اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Said Nursî