MEKTUP KAGENEP BELAS
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﻗَﺎﻝَ ﻟَﻬُﻢُ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻨَّﺎﺱَ ﻗَﺪْ ﺟَﻤَﻌُﻮﺍ ﻟَﻜُﻢْ ﻓَﺎﺧْﺸَﻮْﻫُﻢْ ﻓَﺰَﺍﺩَﻫُﻢْ ﺍ۪ﻳﻤَﺎﻧًﺎ ﻭَ ﻗَﺎﻟُﻮﺍ ﺣَﺴْﺒُﻨَﺎ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَﻧِﻌْﻢَ ﺍﻟْﻮَﻛ۪ﻴﻞُ
Dina serat ieu katingal rusiah فَقُولَا ﻟَﻪُ قَوْلًا ﻟَﻴِّﻨًﺎ; éta henteu ditulis kalawan teuas.
Ieu jawaban pikeun hiji patarosan anu datang ti seueur jalma, boh sacara écés boh sacara teu langsung. Masihan jawaban ieu henteu nyenangkeun abdi, sareng abdi henteu hoyong. Abdi parantos nyerahkeun sadayana ku tawakal ka Gusti Nu Maha Hak. Tapi ku sabab abdi henteu diantep tengtrem dina kaayaan sareng dunya abdi sorangan, sarta raray abdi diarahkeun kana dunya, ku kapaksa abdi ngajelaskeun lima titik, sanés ku basa Said Anyar tapi ku basa Said Baheula. Ieu sanés pikeun pribadi abdi, tapi pikeun ngabébaskeun rerencangan sareng Sözler abdi tina anggapan sareng panyiksaan jalma-jalma anu ngudag dunya, sareng pikeun ngajelaskeun kaayaan anu nyata boh ka rerencangan abdi, boh ka jalma-jalma anu ngudag dunya sareng para pangawasa.
TITIK KAHIJI
Aya anu nyarios, “Naha anjeun mundur tina pulitik? Henteu pisan ngadeukeutan?” Jawaban: Said Baheula salapan atanapi sapuluh taun kapengker kalibet sakedik dina pulitik. Anjeunna kacapé tanpa guna bari mikir meureun ngaliwatan pulitik anjeunna tiasa ngawula ka agama sareng élmu. Tuluy anjeunna ningali yén éta jalan anu diragukeun sareng pinuh ku kasusah, sarta pikeun abdi éta hiji jalan anu henteu perlu, ngahalangan pangabdian anu paling perlu sareng bahaya. Aya kamungkinan sabagéan gedéna téh bohong sareng, tanpa uninga, jadi alat campur leungeun urang asing. Ogé, jalma anu kalibet dina pulitik boh ngadukung boh ngalawan. Upami abdi ngadukung, ku sabab abdi sanés pajabat atanapi anggota parlemén, mangka kagiatan pulitik téh hiji hal anu henteu perlu sareng teu aya gunana pikeun abdi. Teu aya kabutuhan ka abdi sangkan abdi campur tanpa guna. Upami abdi kalibet dina pulitik oposisi, abdi baris kalibet boh ku pamikiran boh ku kakuatan. Upami ku pamikiran, teu aya kabutuhan ka abdi. Sabab perkara-perkarana parantos écés, unggal jalma uninga sapertos abdi. Ngan ngobrol tanpa guna téh teu aya hartina. Upami abdi ngalawan ku kakuatan sareng nyieun kajadian, aya kamungkinan asup kana rébuan dosa pikeun hiji tujuan anu kahontalna diragukeun. Ku sabab hiji jalma, seueur jalma katarajang musibah. Ogé, asup kana dosa sareng nyurung jalma-jalma anu teu salah kana dosa dumasar kana hiji atanapi dua kamungkinan tina sapuluh kamungkinan, teu ditarima ku nurani abdi. Ku nyarios kitu, Said Baheula ninggalkeun surat kabar, pulitik sareng obrolan pulitik dunya babarengan sareng roko. Saksi anu pasti pikeun ieu: ti waktos éta, salila dalapan taun abdi henteu maca atanapi ngadangukeun hiji surat kabar ogé. Upami aya nu ningali abdi maca atanapi ngadangukeun, hayu anjeunna kaluar sareng nyarios. Padahal dalapan taun kapengker Said Baheula meureun maca dalapan surat kabar sapoé. Ogé, salila lima taun kaayaan abdi diawaskeun kalayan sadaya perhatian. Upami aya anu ningali hiji tapak pulitik, hayu anjeunna nyarios. Padahal pamikiran hiji jalma sapertos abdi anu gampang kagugah, henteu sieun sareng henteu kalibet, anu ku prinsip ﺍِﻧَّﻤَﺎ ﺍﻟْﺤ۪ﻴﻠَﺔُ ﻓ۪ﻰ ﺗَﺮْﻙِ ﺍﻟْﺤِﻴَﻞِ manggihan tipu daya anu panggedéna dina henteu maké tipu daya, moal tetep nyumput, sanés salila dalapan taun, malah dalapan poé. Upami anjeunna miboga napsu sareng kahayang kana pulitik, tanpa kedah ditalungtik atanapi dipilarian anjeunna bakal ngaluarkeun sora sapertos peluru mariem.
TITIK KADUA
Naha Said Anyar sakitu pisan ngajauhan pulitik? Jawaban: sangkan henteu ngurbankeun usaha sareng kénginganana pikeun hirup salawasna anu langkung ti milyaran taun, ku campur tanpa perlu sareng tanpa guna kana hirup dunya hiji dua taun anu diragukeun... Ogé, anjeunna kacida ngajauhan pulitik pikeun pangabdian ka iman sareng Al-Qur'an anu paling penting, paling perlu, paling murni sareng paling nyata. Sabab anjeunna nyarios: abdi beuki kolot; abdi henteu uninga sabaraha taun deui abdi bakal hirup. Ku kituna pagawéan anu pangpentingna pikeun abdi nyaéta usaha pikeun hirup salawasna. Jalan anu pangutamana pikeun meunangkeun hirup salawasna sareng konci kabagjaan salawasna téh iman; perlu narékahan pikeun éta. Tapi ku sabab dina hal élmu abdi kawajiban ku syariat pikeun ngawula sangkan masihan mangpaat ogé ka manusa, abdi hoyong ngawula. Nanging, pangabdian éta boh ngeunaan kahirupan sosial sareng dunya, anu henteu tiasa abdi pigawé; ogé dina jaman anu pinuh ku badai, pangabdian anu kukuh teu bisa dipigawé. Ku kituna, abdi ninggalkeun sisi éta sareng milih pangabdian ka iman anu paling penting, paling perlu sareng paling salamet. Pikeun ngajadikeun hakékat-hakékat iman anu abdi kéngingkeun pikeun diri abdi sareng ubar-ubar batin anu abdi parantos coba dina diri abdi tumiba ogé kana leungeun manusa sanés, abdi ngantep éta panto kabuka. Panginten Gusti Nu Maha Hak nampi ieu pangabdian sareng ngajantenkeunana panebus dosa abdi anu lami. Ngalawan ieu pangabdian, teu aya saha waé—boh jalma nu iman boh kafir, boh jalma nu kacida jujurna boh zindik—anu boga hak ngalawan, iwal setan anu diusir. Sabab henteu iman téh henteu sarua sareng hal-hal sanés. Dina kajaliman, kalakuan fasik sareng dosa-dosa gedé bisa aya hiji kanikmatan setan anu goréng. Tapi dina henteu iman teu aya sisi kanikmatan. Éta nyeri di jero nyeri, poék di jero poék, sareng siksaan di jero siksaan. Ninggalkeun usaha pikeun hirup salawasna anu taya wates sareng pangabdian ka cahya suci sapertos iman, tuluy dina umur kolot asup kana cocooan pulitik anu teu perlu sareng bahaya, pikeun hiji jalma anu henteu kalibet, nyorangan sareng kapaksa néangan panebus dosa-dosana anu lami sapertos abdi, sakumaha ngalawan akal, ngalawan hikmah sareng sakumaha gélona, jalma-jalma gélo ogé bisa ngartos. Ari upami anjeun naros naha pangabdian ka Al-Qur'an sareng iman ngalarang abdi, abdi nyarios: hakékat-hakékat iman sareng Al-Qur'an miboga ajén sapertos intan. Upami abdi kacampuran ku pulitik, jalma-jalma biasa anu bisa disasabkeun baris mikir ngeunaan intan-intan dina leungeun abdi, “Naha ieu sanés propaganda pulitik pikeun meunangkeun pangrojong?” Maranéhna bisa ningali éta intan salaku kaca biasa. Ku kituna, ku nyabak pulitik éta abdi ngazalim éta intan sareng éta jadi nurunkeun ajénna. Hé jalma-jalma anu ngudag dunya! Naha aranjeun ngaganggu abdi sareng henteu ngantep abdi dina kaayaan sorangan? Upami aranjeun nyarios, “Para syekh sakapeung campur kana urusan urang. Anjeun ogé sakapeung disebut syekh,” abdi nyarios: hé para anu mulya! Abdi sanés syekh, abdi guru. Ieu buktina: salila opat taun abdi aya di dieu; upami abdi masihan tarekat ka hiji jalma waé, aranjeun boga hak pikeun curiga. Sabalikna, ka saha waé anu datang ka abdi, abdi nyarios: iman perlu, Islam perlu; ieu sanés waktos tarekat. Upami aranjeun nyarios, “Anjeun disebut Said-i Kürdî. Meureun anjeun miboga pikiran ngagungkeun suku, sareng éta henteu cocog sareng urusan urang,” abdi nyarios: hé para anu mulya! Tulisan Said Baheula sareng Said Anyar parantos écés. Abdi ngajadikeun éta saksi yén ku titah anu pasti اَلْاِسْلَامِيَّةُ ﺟَﺒَّﺖِ ﺍﻟْﻌَﺼَﺒِﻴَّﺔَ ﺍﻟْﺠَﺎﻫِﻠِﻴَّﺔَ, ti baheula abdi ningali nasionalisme anu négatif sareng ngagungkeun suku salaku racun anu maéhan, ku sabab éta salah sahiji panyakit bangsa Frank ti Éropa. Abdi nganggap yén Éropa parantos ngalungkeun éta panyakit bangsa Frank ka jero Islam sangkan nyieun paséa, ngarempak, sareng nyiapkeunana pikeun ditelek. Murid-murid sareng jalma-jalma anu patepang sareng abdi uninga yén ti baheula abdi parantos narékahan ngubaran éta panyakit bangsa Frank. Ku sabab kitu, hé para anu mulya! Naha unggal kajadian dijadikeun alesan pikeun nyusahkeun abdi? Ku tata cara mana unggal kajadian dunya dijadikeun sabab nyusahkeun abdi, sapertos upami hiji prajurit di Wétan ngalakukeun kasalahan tuluy hiji prajurit di Kulon disusahkeun sareng dihukum ku sabab duanana prajurit, atanapi hiji padagang di İstanbul ngalakukeun kajahatan tuluy nu boga toko di Bağdat dihukum ku sabab duanana padagang? Nurani mana anu mutuskeun kitu? Mangpaat mana anu nungtut éta?
TITIK KATILU
Rerencangan abdi anu ngémutan kaayaan sareng katenangan abdi, sareng héran kana sabar sareng cicingna abdi ngalawan unggal musibah, miboga patarosan kieu: “Kumaha anjeun tiasa nahan kasusah sareng kanyeri anu datang ka anjeun? Padahal baheula anjeun kacida gampang ambek sareng ngajaga ajén diri; anjeun teu bisa nahan hinaan anu pangleutikna?” Jawaban: dangukeun dua kajadian sareng dua carita alit, sareng tampi jawabanana. Carita Kahiji: Dua taun kapengker hiji kepala tanpa sabab nyarios ngeunaan abdi, nalika abdi teu aya, ku ucapan anu ngarendahkeun sareng ngahina. Saenggeus éta, aranjeunna nyarioskeunana ka abdi. Kira-kira sajam abdi kapangaruhan ku sipat Said Baheula. Tuluy, ku rohmat Gusti Nu Maha Hak, hiji hakékat kieu datang kana haté, ngaleungitkeun kasusah sareng ngajadikeun abdi ngahampura éta jalma. Hakékat éta nyaéta: abdi nyarios ka nafsu abdi, upami hinaan sareng kakurangan anu disebut ku anjeunna ngeunaan pribadi sareng nafsu abdi, mugia Alloh rido ka anjeunna, sabab anjeunna nyarioskeun cacad nafsu abdi. Upami anjeunna nyarios anu leres, éta ngadorong abdi ngadidik nafsu abdi sareng mantuan ngabébaskeun abdi tina takabur. Upami anjeunna ngabohong, éta mantuan ngabébaskeun abdi tina riya sareng kasohor palsu anu jadi dasar riya. Enya, abdi tacan rukun sareng nafsu abdi, sabab abdi tacan ngadidikna. Upami aya anu nyarios atanapi némbongkeun yén aya hiji kalajengking dina beuheung atanapi dina jero baju abdi, kedahna abdi bungah, sanés ambek ka anjeunna. Upami hinaan éta jalma ngeunaan sipat abdi salaku palayan iman sareng Al-Qur'an, éta sanés urusan abdi. Abdi pasrahkeun éta jalma ka Gusti Nu Kagungan Al-Qur'an, anu nganggo abdi dina pangabdian. Mantenna Gusti Azîz Hakîm. Upami éta ngan nyarékan, ngahina sareng ngaruksak ajén abdi, éta ogé sanés urusan abdi. Ku sabab abdi diasingkeun, ditawan, asing sareng leungeun abdi kabeungkeut, narékahan ngabenerkeun ajén abdi ku leungeun sorangan sanés bagian abdi. Éta bagian para pangawasa désa tempat abdi jadi sémah sareng anu ngawas abdi, tuluy kaza, tuluy propinsi. Ngahina tawanan anu aya dina leungeun hiji jalma téh urusan nu boga anjeunna; nu boga anjeunna anu ngabéla. Margi ieu hakékatna, haté abdi tengtrem. Abdi nyarios ﻭَﺍُﻓَﻮِّﺽُ ﺍَﻣْﺮ۪ٓﻯ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﺑَﺼ۪ﻴﺮٌ ﺑِﺎﻟْﻌِﺒَﺎﺩِ. Abdi nganggap kajadian éta sapertos henteu kantos aya, teras hilap. Nanging hanjakal, saatos éta dipikanyaho yén Al-Qur'an henteu ngahampura anjeunna... Carita Kadua: Dina taun ieu abdi ngadangu yén aya hiji kajadian. Sanaos saatos kajadian éta abdi mung ngadangu sacara singget yén éta kajadian, abdi diperlakukeun saolah-olah gaduh hubungan anu serius sareng kajadian éta. Saéstuna abdi henteu silih serat; sanaos silih serat, jarang pisan abdi nyerat hiji pasualan iman ka sobat. Malah salami opat taun abdi nyerat mung hiji serat ka sadérék abdi. Sareng boh abdi sorangan nyegah campur sareng batur, boh jalma-jalma dunya nyegah abdi. Abdi mung tiasa patepang sareng hiji atanapi dua sobat saminggu sakali. Ari sémah anu sumping ka kampung, hiji atanapi dua sabulan, sakapeung ngobrol sareng abdi ngeunaan pasualan aherat salami hiji atanapi dua menit. Dina kaayaan asing ieu, asing, nyalira sareng taya saha-saha, di hiji kampung anu henteu cocog pikeun jalmi sapertos abdi usaha pangupa jiwa, abdi dicegah tina sagalana sareng ti sadayana. Malah opat taun kapengker abdi ngajantenkeun hiji masjid anu parantos ruksak dibebenah. Margi dokumén imam sareng juru da'wah ti lemah cai aya dina panangan abdi, sanaos parantos janten imam di masjid éta salami opat taun —mugia Alloh nampi—, dina Ramadan anu diberkahan anu parantos kalangkung ieu abdi henteu tiasa mios ka masjid. Sakapeung abdi solat nyalira. Abdi henteu nampi dua puluh lima pahala sareng kasaéan solat anu dilaksanakeun sasarengan sareng jamaah. Ngalawan dua kajadian anu tumiba kana abdi ieu, abdi némbongkeun sabar sareng tahan sapertos anu ditingalikeun kana lampah pagawé éta ka abdi dua taun kapengker. Insya Alloh abdi ogé bakal neraskeun. Abdi ogé ngémut sareng nyarios sapertos kieu: upami kasusah, kanyeri sareng tekanan anu tumiba kana abdi ti jalma-jalma dunya ieu kanggo nafsu abdi anu cacad sareng kirang, abdi ngahampura. Panginten nafsu abdi ngabenerkeun kaayaanana ku ieu sareng éta janten kafarat dosa-dosana. Abdi parantos seueur ngaraosan kasenangan bumi sémah dunya; upami ngaraosan saeutik kasangsaraanana, abdi tetep sukur. Upami jalma-jalma anu ngudag dunya neken abdi ku sabab pangabdian abdi ka iman sareng Al-Qur'an, ngabéla éta sanés urusan abdi; abdi pasrahkeun ka Gusti Azîz Jabbâr. Upami tujuan ngaruksak perhatian umum ka abdi téh pikeun ngaruksak kasohor palsu anu teu aya dasarna, nyababkeun riya sareng ngarempak ihlas, mugia rohmat ka maranéhna... Sabab abdi nyangka yén meunang perhatian umum sareng jadi kasohor dina paningal jalma-jalma téh ngarugikeun jalma sapertos abdi. Anu patepang sareng abdi uninga yén abdi henteu nyuhunkeun hormat ka pribadi abdi, malah geuleuh kana éta. Malah saurang rerencangan abdi anu penting sareng ajénna luhur parantos abdi tegor meureun lima puluh kali ku sabab hormatna kaleuleuwihi. Upami maksud maranéhna ngaruksak ajén abdi, nurunkeun sareng ngajadikeun abdi ragrag tina pamadegan umum aya patalina sareng hakékat-hakékat iman sareng Al-Qur'an anu ditepikeun ku abdi, éta sia-sia. Sabab béntang-béntang Al-Qur'an teu bisa ditutupan ku tabir. Jalma anu nutup panonna ngan dirina anu henteu ningali; anjeunna henteu bisa ngajadikeun peuting pikeun batur.
TITIK KAOPAT
Ieu jawaban pikeun sababaraha patarosan anu pinuh ku anggapan. Kahiji: jalma-jalma anu ngudag dunya nyarios ka abdi, “Ku naon anjeun hirup? Kumaha anjeun nyumponan pangabutuh tanpa digawé? Di nagara urang, urang henteu hoyong jalma-jalma anu cicing bari kedul sareng hirup tina usaha batur.” Jawaban: abdi hirup ku hémat sareng barokah. Abdi henteu nanggung hutang budi ka saha waé iwal Gusti Razzâq abdi, sareng parantos mutuskeun henteu nanggung éta. Enya, hiji jalma anu hirup ku saratus para, malah opat puluh para sapoé, henteu nanggung hutang budi ka batur. Abdi henteu pisan hoyong ngajelaskeun perkara ieu. Ku pikiran yén éta meureun ngisyaratkeun takabur sareng ngagul-ngagul diri, ngajelaskeunana kacida teu nyenangkeun abdi. Tapi ku sabab jalma-jalma anu ngudag dunya naros kalayan pinuh ku anggapan, abdi ogé nyarios: ti alit abdi henteu nampa harta jalma-jalma—sanaos éta zakat—ogé henteu nampa gajih—ngan salila hiji dua taun di Dârülhikmeti'l-İslâmiye abdi kapaksa nampa ku desakan rerencangan—sareng henteu asup kana hutang budi pikeun pangupa jiwa dunya; ieu prinsip hirup abdi sapanjang umur. Warga lemah cai sareng jalma-jalma di tempat sanés anu wanoh ka abdi uninga ieu. Dina pangasingan lima taun ieu, seueur rerencangan kacida narékahan supaya abdi nampa hadiah maranéhna; abdi henteu nampa. Upami ditaros, “Upami kitu, kumaha anjeun nyumponan pangabutuh?” abdi nyarios: abdi hirup ku barokah sareng pasihan Gusti. Sanaos nafsu abdi pantes meunang unggal hinaan sareng unggal pangkhianatan, minangka karomah pangabdian ka Al-Qur'an, dina urusan dahareun abdi narima barokah anu mangrupa pasihan Gusti. Ku rusiah ﻭَ ﺍَﻣَّﺎ ﺑِﻨِﻌْﻤَﺔِ ﺭَﺑِّﻚَ ﻓَﺤَﺪِّﺙْ, bari ngélingan kahadéan anu dipasihkeun ku Gusti Nu Maha Hak ka abdi, abdi badé nyarioskeun sababaraha conto minangka hiji wangun sukur batin. Sanaos éta sukur batin, abdi sieun ku ngisyaratkeun riya sareng takabur, barokah anu diberkahan ieu eureun. Sabab ngungkabkeun barokah anu nyumput kalayan kareueus nyababkeun éta eureun. Tapi kumaha deui, abdi kapaksa nyarios. Salah sahiji nyaéta: salila genep bulan ieu, hiji kile gandum anu ngawengku tilu puluh genep roti parantos nyukupan abdi. Masih aya, tacan béak. Abdi henteu uninga sabaraha lami deui éta bakal nyukupan {(Catetan handap): Lumangsung salila sataun.}. Kadua: Dina Ramadan anu diberkahan ieu, ngan ti dua imah aya dahareun anu datang ka abdi; duanana ngajadikeun abdi gering. Abdi ngartos yén abdi dilarang tuang dahareun batur. Ari sésana, ku laporan sareng kasaksian hiji kulawarga anu diberkahan anu ngurus pangabutuh abdi sapanjang Ramadan, sareng nu boga imah éta, Abdullah Çavuş, anu mangrupa rerencangan abdi anu satia, tilu roti sareng hiji kıyye béas parantos nyukupan abdi. Malah béas éta béak lima belas poé saatos Ramadan. Katilu: di gunung, hiji kıyye mantega nyukupan abdi sareng sémah abdi salila tilu bulan, kalayan unggal poé didahar bareng sareng roti. Malah aya hiji sémah abdi anu diberkahan anu namina Süleyman. Roti abdi sareng roti anjeunna duanana nuju béak. Éta poé Rebo; abdi nyarios ka anjeunna, “Angkat, candak roti.” Dina jarak dua jam di sabudeureun urang teu aya saha-saha pikeun meunangkeun roti. Anjeunna nyarios, “Abdi hoyong ngado'a babarengan sareng anjeun di gunung ieu dina wengi Jumaah.” Abdi ogé nyarios, “Tawakkalnâ 'alalloh, cicing.” Tuluy, sanaos henteu pisan aya patalina sareng teu aya alesan, urang duaan leumpang naék ka puncak hiji gunung. Aya sakedik cai dina kendi. Urang miboga sakedik gula sareng téh. Abdi nyarios, “Sadérék, damel sakedik téh.” Anjeunna ngamimitian éta, sareng abdi calik di handapeun hiji tangkal katran anu nyanghareup ka hiji lebak anu jero. Kalayan sedih abdi ngémut: urang boga sapotong roti anu kapang; éta ngan cukup pikeun urang duaan wengi ieu. Nalika abdi nuju ngémutan kumaha urang salila dua poé sareng naon anu bakal abdi carioskeun ka jalma anu haténa murni ieu, ujug-ujug saolah-olah sirah abdi dibalikkeun, abdi ngabalikkeun sirah sareng ningali: hiji roti anu gedé dina tangkal katran, di antara dahanna, nyanghareup ka urang. Abdi nyarios, “Süleyman, wartos gumbira! Gusti Nu Maha Hak parantos maparin rezeki ka urang.” Urang nyokot éta roti sareng ningali yén teu aya hiji manuk atanapi sato liar ogé anu nyabakna. Salila dua puluh atanapi tilu puluh poé teu aya hiji manusa ogé anu naék ka puncak éta. Roti éta nyukupan urang duaan salila dua poé. Nalika urang nuju tuang sareng éta ampir béak, Süleyman anu istiqamah, anu salila opat taun janten rerencangan abdi anu satia, sumping ti handap mawa roti. Kaopat: Jas anu nuju abdi anggo ieu abdi pésér tujuh taun kapengker dina kaayaan geus dipaké. Salila lima taun, pikeun pakéan, baju jero, sapatu sareng kaos suku abdi nyukupan ku opat satengah lira. Barokah hémat sareng rohmat Gusti nyukupan abdi. Aya seueur hal sapertos conto-conto ieu sareng seueur sisi barokah Gusti. Warga désa ieu uninga sabagéan gedéna. Tapi ulah nyangka yén abdi nyebut ieu pikeun takabur; abdi kapaksa. Ogé ulah mikir yén éta bukti kahadéan diri abdi. Barokah ieu boh pasihan ka rerencangan anu tulus anu datang ka abdi, boh hiji pasihan pikeun pangabdian ka Al-Qur'an, boh hiji mangpaat hémat anu mawa barokah, atanapi rezeki opat ucing anu aya di sisi abdi sareng zikir “Yâ Rahîm, Yâ Rahîm”, anu datang dina wangun barokah sareng abdi ogé nyandak mangpaat tina éta. Enya, lamun anjeun ngadangukeun kalawan taliti sora méréngékna anu sedih, anjeun bakal ngartos yén maranéhna nyebat “Yâ Rahîm, Yâ Rahîm”. Obrolan ngeunaan ucing datang sareng ngingetkeun ka hayam. Abdi miboga hiji hayam. Dina usum tiris ieu, sapertos mesin endog, ampir tanpa eureun éta unggal poé mawa hiji endog ka abdi tina khazanah rohmat. Malah dina hiji poé éta mawa dua endog, sareng abdi héran. Abdi naros ka rerencangan, “Naha bisa kitu?” Maranéhna nyarios, “Panginten éta hiji pasihan Gusti.” Ogé hayam ieu miboga hiji anak alit anu kaluar dina usum panas. Dina mimiti Ramadan anu mulya, éta mimiti ngendog sareng lumangsung nepi ka opat puluh poé. Boh abdi boh jalma-jalma anu ngabantu abdi teu gaduh sangsi deui yén kaayaan anu diberkahan ieu—masih alit, dina usum tiris, sareng dina Ramadan—mangrupa hiji pasihan Rabb. Ogé, nalika indungna eureun, éta geuwat ngamimitian sareng henteu ngantep abdi tanpa endog. Patarosan kadua anu pinuh ku anggapan: jalma-jalma anu ngudag dunya nyarios, “Kumaha urang bisa percaya yén anjeun moal campur kana dunya urang? Upami urang ngantep anjeun bébas, meureun anjeun bakal campur kana dunya urang. Ogé, kumaha urang tiasa uninga yén anjeun henteu licik? Kumaha urang baris uninga yén némbongkeun diri salaku jalma anu ninggalkeun dunya, sacara lahiriah henteu nampa harta jalma-jalma tapi nampa sacara nyumput, sanés hiji kalicikan?” Jawaban: kaayaan sareng kalakuan abdi anu dipikanyaho ku seueur jalma dina Divan-ı Harb-i Örfî dua puluh taun kapengker sareng dina waktos méméh Kabébasan, sareng pembelaan abdi dina pangadilan militér waktos éta anu namina “İki Mekteb-i Musibetin Şehadetnamesi”, némbongkeun kalawan pasti yén abdi parantos hirup dina cara anu, sanés ngan henteu licik, malah henteu ngarendahkeun diri kana tipu daya anu pangleutikna. Upami aya tipu daya, dina lima taun ieu bakal aya paménta ka aranjeun ku cara ngarayu. Jalma anu maké tipu daya ngajadikeun dirina dipikaresep, henteu ngajauhan diri; anjeunna salawasna narékahan nyasabkeun sareng nipu. Padahal ngalawan serangan sareng kritik anu pangpentingna ka abdi, abdi henteu ngarendahkeun diri kana kahinaan. Ku nyarios “Tawakkaltu 'alalloh”, abdi ngabalikkeun tonggong ka jalma-jalma anu ngudag dunya. Ogé, saha waé anu uninga aherat sareng parantos manggihan hakékat dunya, upami anjeunna boga akal, moal kaduhung sareng balik deui ngurus dunya. Saenggeus lima puluh taun, hiji jalma anu henteu kalibet sareng nyorangan moal ngurbankeun hirup salawasnana pikeun obrolan kosong sareng akal-akalan dunya hiji dua taun; upami anjeunna ngurbankeunana, anjeunna sanés loba akal, tapi jalma gélo anu bodo. Naon anu bisa dipigawé ku jalma gélo anu bodo nepi ka kudu diganggu? Ari sangsi yén sacara lahiriah anjeunna ninggalkeun dunya tapi dina batin ngudag dunya, ku rusiah ﻭَﻣَٓﺎ ﺍُﺑَﺮِّﺉُ ﻧَﻔْﺴ۪ٓﻰ ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻨَّﻔْﺲَ لَاَمَّارَةٌ ﺑِﺎﻟﺴُّٓﻮﺀِ: abdi henteu ngabébaskeun nafsu abdi tina kasalahan; nafsu abdi hoyong unggal kagoréngan. Tapi di dunya anu bakal musna ieu, dina imah sémah samentara ieu, dina umur kolot sareng umur anu pondok, ngaruksak hirup salawasna anu tetep sareng kabagjaan salawasna pikeun sakedik kanikmatan sanés kalakuan jalma anu boga akal. Ku sabab éta sanés kalakuan jalma anu boga akal sareng kasadaran, nafsu ammarah abdi, hoyong atanapi henteu, parantos nurut kana akal. Patarosan katilu anu pinuh ku anggapan: jalma-jalma anu ngudag dunya nyarios, “Naha anjeun nyaah ka urang? Naha anjeun resep ka urang? Upami anjeun nyaah, naha anjeun pundung ka urang sareng henteu campur? Upami anjeun teu resep, anjeun ngalawan urang, sareng urang ngarempak pihak anu ngalawan urang?” Jawaban: sanés ngan upami abdi nyaah ka aranjeun, malah upami abdi nyaah ka dunya aranjeun, abdi moal mundur tina dunya. Abdi henteu resep boh ka aranjeun boh ka dunya aranjeun. Tapi abdi henteu campur. Sabab abdi ngudag tujuan anu sanés; perkara-perkara sanés geus minuhan haté abdi sareng henteu nyésakeun tempat dina haté abdi pikeun mikiran hal-hal sanés. Tugas aranjeun ningali leungeun, sanés ningali haté! Sabab aranjeun hoyong pamaréntahan sareng katengtreman aranjeun. Nalika leungeun henteu campur, naon hak aranjeun pikeun nyarios, “Haté ogé kedah nyaah ka urang,” padahal aranjeun henteu pisan pantes pikeun éta? Upami aranjeun campur kana haté... Enya, sakumaha abdi ngarepkeun sareng miharep usum semi dina usum tiris ieu, tapi henteu tiasa mutuskeun sangkan éta datang sareng henteu tiasa nyobian ngadatangkeunana, kitu ogé abdi miharep kaayaan dunya jadi hadé, ngado'a sareng miharep jalma-jalma anu ngudag dunya ngabenerkeun diri. Tapi abdi henteu tiasa mutuskeun éta, sabab henteu mampuh. Abdi henteu tiasa nyoba ngalakukeunana, sabab éta sanés tugas abdi sareng abdi henteu boga kakuatan. Patarosan kaopat anu diragukeun: jalma-jalma anu ngudag dunya nyarios, “Urang parantos ningali sakitu seueur musibah nepi ka teu bisa percaya ka saha waé. Kumaha urang bisa percaya ka anjeun yén upami kasempetan aya dina leungeun anjeun, anjeun moal campur sakumaha anu dipikahayang?” Jawaban: salian titik-titik kapengker méré rasa aman ka aranjeun, nalika abdi di lemah cai, di antara murid sareng dulur, di tengah jalma-jalma anu ngadangukeun abdi, dina kajadian-kajadian anu matak sumanget, abdi henteu campur kana dunya aranjeun. Ari di tempat anu asing, asing, nyorangan, lemah, teu mampuh, kalayan sadaya kakuatan ngarah ka aherat, pegat tina gaul sareng silih serat, anu ngan manggihan sababaraha jalma anu ngarah ka aherat salaku rerencangan ti kajauhan patali sareng iman sareng aherat, sarta asing ka sadaya jalma sanés sareng sadaya jalma ogé ningali anjeunna minangka asing, upami jalma sapertos kitu campur kana dunya aranjeun anu teu ngahasilkeun buah sareng bahaya, tangtu anjeunna gélo dua kali lipat.
TITIK KALIMA
Ngeunaan lima pasualan alit. Kahiji: jalma-jalma anu ngudag dunya nyarios ka abdi, “Naha anjeun henteu nerapkeun tata cara peradaban urang, cara hirup sareng cara maké pakéan urang ka diri anjeun? Hartina anjeun ngalawan urang.” Abdi ogé nyarios: hé para anu mulya! Ku hak naon aranjeun nawarkeun tata cara peradaban aranjeun ka abdi? Padahal aranjeun, saolah-olah parantos ngaleungitkeun hak sipil abdi, kalawan teu adil maksa abdi cicing lima taun di hiji désa bari dilarang silih serat sareng gaul. Unggal jalma anu diasingkeun diantep cicing di kota bareng sareng rerencangan sareng dulurna, sarta saatos éta dipasihan dokumén; ari abdi tanpa sabab dipisahkeun, sareng iwal hiji dua jalma, henteu diidinan patepang sareng saha waé ti lemah cai anu sarua. Hartina aranjeun henteu nganggap abdi bagian tina bangsa sareng rahayat. Kumaha aranjeun nawarkeun supaya undang-undang peradaban aranjeun diterapkeun ka abdi? Aranjeun ngajadikeun dunya panjara pikeun abdi. Hal-hal sapertos kitu henteu ditawarkeun ka jalma anu aya di panjara. Aranjeun nutup panto dunya ka abdi; abdi ogé ngetrok panto aherat, sareng rohmat Gusti mukakeunana. Kumaha tata cara sareng kabiasaan dunya anu kacau bisa ditawarkeun ka hiji jalma anu aya di panto aherat? Nalika aranjeun ngantep abdi bébas, mulangkeun abdi ka lemah cai sareng masihan hak-hak abdi, mangka aranjeun tiasa nyuhunkeun nerapkeun tata cara aranjeun. Pasualan Kadua: jalma-jalma anu ngudag dunya nyarios, “Urang miboga hiji lembaga resmi pikeun ngajarkeun hukum agama sareng hakékat-hakékat Islam ka urang. Ku wewenang naon anjeun nyebarkeun tulisan agama? Ku sabab anjeun dihukum pangasingan, anjeun teu boga hak campur kana urusan ieu.” Jawaban: hak sareng hakékat teu bisa dimonopoli! Kumaha iman sareng Al-Qur'an bisa dimonopoli? Aranjeun tiasa ngamonopoli tata cara sareng undang-undang dunya aranjeun. Tapi hakékat-hakékat iman sareng dasar-dasar Al-Qur'an henteu tiasa dijadikeun urusan dunya dina wangun resmi sareng pikeun upah. Malah, rusiah-rusiah anu mangrupa pasihan Gusti sareng limpahan mangpaat éta tiasa datang ku niat anu tulus sareng ku ngajauhan dunya sareng kanikmatan nafsu. Ogé, nalika abdi di lemah cai, lembaga resmi aranjeun éta nampa sareng ngangkat abdi minangka juru da'wah. Abdi nampa tugas éta, tapi ninggalkeun gajihna. Dokuménna aya dina leungeun abdi. Ku dokumén juru da'wah sareng imam, abdi tiasa ngalaksanakeun tugas di mana waé, sabab pangasingan abdi teu adil. Ogé, ku sabab jalma-jalma anu diasingkeun parantos dipulangkeun, kakawasaan dokumén abdi anu lami tetep aya. Kadua: dina hakékat-hakékat iman anu abdi tulis, abdi langsung nyarita ka nafsu abdi. Abdi henteu ngondang sadayana. Tapi jalma-jalma anu rohna peryogi sareng haténa tatu néangan sareng manggihan ubar-ubar Al-Qur'an éta. Ngan pikeun pangupa jiwa abdi, méméh aksara anyar muncul, abdi nyitak hiji risalah ngeunaan hudang deui. Gubernur kapengker anu teu adil ka abdi ogé henteu tiasa ngaganggu ieu, sabab anjeunna mariksa éta risalah sareng henteu manggihan hiji sisi pikeun dikritik. Pasualan Katilu: Sababaraha rerencangan abdi, ku sabab jalma-jalma anu ngudag dunya ningali abdi kalayan curiga, pikeun katingali hadé dina paningal jalma-jalma éta, sacara lahiriah ngajauhan sareng mungkir hubungan sareng abdi, malah ngiritik abdi. Padahal jalma-jalma dunya anu licik nganggap mungkirna maranéhna sareng ngajauhan abdi téh sanés kasatiaan ka jalma-jalma dunya, tapi hiji wangun riya sareng teu boga nurani, sarta ningali éta rerencangan abdi kalayan goréng. Abdi ogé nyarios: hé rerencangan aherat abdi! Ulah mungkir sareng ngajauhan pangabdian abdi ka Al-Qur'an. Sabab insya Alloh moal aya karugian anu datang ka aranjeun ti abdi. Upami, anggap waé, aya musibah atanapi abdi dizalimi, aranjeun henteu tiasa salamet ku mungkir hubungan sareng abdi. Ku kaayaan éta, aranjeun malah langkung pantes katarajang musibah sareng tamparan. Ogé, aya naon nepi ka aranjeun asup kana anggapan-anggapan? Pasualan Kaopat: dina waktos pangasingan ieu, abdi ningali sababaraha jalma anu resep némbongkeun diri sareng geus ragrag kana leutak pulitik ningali abdi kalayan milih pihak sareng janten saingan. Saolah-olah abdi ogé, sapertos maranéhna, aya hubungan sareng arus-arus dunya. Hé para anu mulya! Abdi aya dina arus iman. Di hareupeun abdi aya arus henteu iman. Abdi teu boga hubungan sareng arus sanés. Jalma-jalma di antara éta anu ngalakukeun pagawéan pikeun upah meureun nganggap dirina miboga sakedik alesan pangampura. Tapi tanpa upah, kalayan nami ngajaga ajén, nyokot posisi milih pihak sareng janten saingan ngalawan abdi, ngaganggu sareng nyiksa abdi téh hiji kasalahan anu kacida goréngna. Sabab, sakumaha parantos dibuktikeun, abdi henteu pisan aya hubungan sareng pulitik dunya; abdi ngan ngahususkeun sareng ngabaktikeun sadaya waktos sareng hirup abdi pikeun hakékat-hakékat iman sareng Al-Qur'an. Ku sabab kitu, jalma anu nyiksa sareng ngaganggu abdi salaku saingan kedah mikir yén kalakuanana jadi ngaganggu iman demi zindik sareng henteu iman. Pasualan Kalima: ku sabab dunya bakal musna; ku sabab umur pondok; ku sabab seueur tugas anu kacida perluna; ku sabab hirup salawasna bakal dimeunangkeun di dieu; ku sabab dunya henteu tanpa Nu Kagungan; ku sabab imah sémah dunya ieu miboga Gusti Hakîm sareng Kerîm anu ngatur; ku sabab kahadéan atanapi kagoréngan henteu bakal ditinggalkeun tanpa ganjaran; ku sabab ku rusiah لَا ﻳُﻜَﻠِّﻒُ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻧَﻔْﺴًﺎ اِلَّا ﻭُﺳْﻌَﻬَﺎ teu aya beban anu ngaleuwihan kamampuh; ku sabab jalan anu henteu ngarugikeun leuwih diutamakeun tibatan jalan anu ngarugikeun; sareng ku sabab rerencangan sareng pangkat dunya ngan nepi ka panto kuburan, tangtu jalma anu pangbagjana nyaéta anu henteu mopohokeun aherat demi dunya, henteu ngurbankeun aheratna pikeun dunya, henteu ngaruksak hirup salawasnana pikeun hirup dunya, henteu ngabéakeun umurna ku hal-hal anu teu aya gunana, nganggap dirina sémah sareng ngalakukeun nurutkeun paréntah Nu Kagungan imah sémah, tuluy kalawan salamet muka panto kuburan sareng asup kana kabagjaan salawasna. {(Catetan handap): Ku sabab ieu sadaya “ku sabab”, abdi henteu merhatoskeun sareng henteu nganggap penting kajaliman sareng kasusah ka pribadi abdi. Abdi nyarios, “Teu pantes dipikahariwang,” sareng henteu campur kana dunya.}