TAMBAHAN MEKTUP KAGENEP BELAS
ﺑِﺎﺳْﻤِﻪ۪ ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻰْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪ Jalma-jalma anu ngudag dunya tanpa sabab nyangka hal-hal ngeunaan hiji jalma anu teu mampuh sareng asing sapertos abdi, ngabayangkeun anjeunna miboga kakuatan rébuan jalma, tuluy nempatkeun abdi dina seueur pisan watesan. Aranjeunna henteu ngidinan abdi cicing hiji atanapi dua wengi di Bedre, anu mangrupa hiji bagian Barla, atanapi di hiji gunung Barla. Abdi ngadangu aranjeunna nyarios, “Said miboga kakuatan lima puluh rébu prajurit, ku kituna urang henteu ngantep anjeunna bébas.” Abdi ogé nyarios: hé jalma-jalma dunya anu cilaka! Sanaos aranjeun narékahan pikeun dunya kalayan sadaya kakuatan, naha aranjeun henteu uninga urusan dunya ogé? Aranjeun mutuskeun sapertos jalma gélo. Upami aranjeun sieun ka pribadi abdi, sanés lima puluh rébu prajurit, malah hiji prajurit bisa ngalakukeun pagawéan lima puluh kali langkung seueur tibatan abdi. Hartina, anjeunna bisa nangtung di panto kamar abdi sareng nyarios, “Anjeun moal kaluar!” Upami aranjeun sieun ka jalan abdi, ka pangabdian abdi nyebarkeun Al-Qur'an sareng ka kakuatan batin iman, éta sanés lima puluh rébu prajurit; aranjeun salah! Dina hal jalan ieu, abdi miboga kakuatan lima puluh juta; kudu aranjeun terang! Sabab ku kakuatan Al-Qur'an Al-Hakîm, abdi nangtang sakabéh Éropa, kaasup jalma-jalma aranjeun anu henteu ngagem agama. Ku sadaya cahya iman anu parantos abdi sebarkeun, abdi parantos ngajungkirbalikkeun benteng-benteng kukuh anu maranéhna sebut élmu positif sareng tabiat. Abdi parantos nurunkeun para filsuf panggedéna maranéhna anu henteu ngagem agama kana darajat handapeun sato. Sanaos sakabéh Éropa, kaasup jalma-jalma aranjeun anu henteu ngagem agama, ngumpul, ku taufik Alloh maranéhna moal tiasa ngabalikkeun abdi tina hiji pasualan dina jalan abdi; insya Alloh aranjeunna moal tiasa ngéléhkeun abdi! Ku sabab kitu, abdi henteu campur kana dunya aranjeun; aranjeun ogé ulah campur kana aherat abdi! Sanaos campur, éta sia-sia. Takdir Alloh teu robah ku kakuatan leungeun
Lilin anu dihurungkeun ku Gusti teu pareum ku ditiup.
Ngeunaan abdi, jalma-jalma anu ngudag dunya kacida pisan nyangka hal-hal ku cara anu luar biasa, malah saolah-olah sieun. Maranéhna ngabayangkeun perkara-perkara anu teu aya dina abdi, anu sanaos aya ogé henteu jadi kasalahan pulitik atanapi dasar tuduhan: janten syekh, jalma agung, miboga kulawarga menak atanapi suku, boga pangaruh, seueur pangikut, patepang sareng jalma ti lemah cai anu sarua, aya hubungan sareng kaayaan dunya, malah kalibet dina pulitik atanapi jadi oposisi, sarta ku éta maranéhna asup kana anggapan-anggapan. Malah nalika aranjeunna ngabahas pangampura jalma-jalma anu aya di panjara sareng di luar—hartina jalma-jalma anu ku aranjeunna dianggap teu bisa dihampura—abdi saolah-olah dilarang tina sagala hal. Aya kecap anu hadé sareng tetep tina saurang jalma anu goréng sareng bakal musna: upami kajaliman miboga mariem, peluru sareng benteng
Hak ogé miboga leungeun anu teu bisa dibengkokkeun sareng raray anu teu ngabalieur.
Abdi ogé nyarios: upami jalma-jalma dunya miboga kakawasaan, kawibawaan sareng kakuatan
Ku limpahan mangpaat Al-Qur'an, palayanana ogé miboga
Élmu anu teu kasasab sareng ucapan anu teu cicing;
Haté anu teu kaliru sareng cahya anu teu pareum.
Saurang panglima anu ngawas abdi sareng seueur rerencangan sababaraha kali naros, “Naha anjeun henteu ngalamar pikeun dokumén? Naha henteu masrahkeun surat paménta?” Jawaban: ku lima atanapi genep sabab, abdi henteu sareng henteu tiasa ngalamar. Kahiji: abdi henteu campur kana dunya jalma-jalma anu ngudag dunya nepi ka abdi jadi jalma anu dihukum ku maranéhna sareng ngalamar ka maranéhna. Abdi aya dina hukuman takdir Gusti sareng boga kasalahan kana éta; ka éta abdi ngajukeun paménta. Kadua: abdi parantos iman sareng uninga kalawan yakin yén dunya ieu hiji imah sémah anu gancang robah. Ku kituna éta sanés lemah cai anu sajati; unggal tempat sarua. Ku sabab abdi moal tetep di lemah cai, usaha pikeun éta sareng angkat ka dinya tanpa guna henteu aya mangpaatna. Ku sabab unggal tempat téh imah sémah, upami rohmat Nu Kagungan imah sémah janten rerencangan, unggal jalma rerencangan sareng unggal tempat mangpaat. Upami henteu janten rerencangan, unggal tempat beurat pikeun haté sareng unggal jalma musuh. Katilu: paménta dilakukeun dina wates undang-undang. Padahal salila genep taun ieu, perlakuan ka abdi dumasar kahayang sorangan sareng di luhur undang-undang. Abdi henteu diperlakukeun nurutkeun undang-undang ngeunaan jalma-jalma anu diasingkeun. Abdi ditingali dina cara saolah-olah geus dileungitkeun hak sipil, malah hak dunya abdi. Ngajukeun paménta dumasar kana undang-undang ka jalma-jalma anu ngalakukeun perlakuan di luhur undang-undang ieu teu aya hartina. Kaopat: dina taun ieu kapala di dieu ngajukeun paménta ngawakilan abdi pikeun cicing sababaraha poé pikeun robah hawa di désa Bedre, anu dianggap hiji bagian Barla; aranjeunna henteu ngidinan. Kumaha tiasa ngalamar ka jalma-jalma anu nampik kabutuhan abdi anu teu penting sapertos kieu? Upami dilakukeun, éta bakal jadi ngarendahkeun diri tanpa mangpaat dina kahinaan. Kalima: nungtut hak sareng ngajukeun paménta ka jalma-jalma anu ngaku yén kalakuan teu adil téh hak, mangrupakeun kalakuan teu adil sareng henteu ngahormat ka hak. Abdi henteu hoyong ngalakukeun kalakuan teu adil sareng henteu ngahormat ka hak ieu. Wassalam. Sabab Kagenep: kasusah anu dipasihkeun ku jalma-jalma anu ngudag dunya ka abdi sanés pikeun pulitik, sabab maranéhna ogé uninga yén abdi henteu kalibet sareng ngajauhan pulitik. Tapi, kalayan uninga atanapi henteu, pikeun kapentingan zindik maranéhna nyiksa abdi ku sabab abdi nyangking agama. Ku kituna, ngajukeun paménta ka maranéhna hartina némbongkeun kaduhung kana agama sareng ngelus jalan zindik. Ogé, salami abdi ngajukeun paménta sareng ménta panyalindungan ka maranéhna, takdir Gusti anu adil baris nyiksa abdi ku leungeun maranéhna anu zalim. Sabab maranéhna neken abdi ku sabab abdi nyangking agama. Ari takdir neken abdi ku sabab kakurangan abdi dina agama sareng ihlas, sareng sakapeung riya abdi ka jalma-jalma anu ngudag dunya. Ku kituna, ayeuna abdi tacan boga jalan kaluar tina kasusah ieu. Upami abdi ngajukeun paménta ka jalma-jalma dunya, takdir nyarios, “Hé jalma riya! Rasakeun hukuman tina paménta ieu!” Upami abdi henteu ngajukeun paménta, jalma-jalma dunya nyarios, “Anjeun henteu ngaku urang; tetep dina kasusah!” Sabab Katujuh: geus dipikanyaho yén tugas hiji pajabat nyaéta henteu méré jalan ka jalma-jalma anu ngarugikeun masarakat sareng mantuan jalma-jalma anu mangpaat. Padahal, nalika abdi ngajelaskeun kanikmatan iman anu lemes dina “Lâ ilâha illalloh” ka saurang sémah anu kolot sareng geus datang ka panto kuburan, pajabat anu ngawas abdi—sapertos rék nangkep abdi nalika ngalakukeun kajahatan—anu geus lami henteu datang, dina waktos éta datang saolah-olah abdi keur ngalakukeun kasalahan. Anjeunna ogé ngahalangan jalma teu walakaya anu ngadangukeun kalayan ihlas éta tina mangpaat, sareng ngajadikeun abdi ambek. Padahal di dieu aya sababaraha jalma anu henteu diperhatikeun ku anjeunna. Tuluy nalika maranéhna ngalakukeun kalakuan teu sopan sareng cara anu ngaracun kahirupan sosial désa, anjeunna mimiti merhatoskeun sareng ngahargaan maranéhna. Ogé geus dipikanyaho yén hiji jalma di panjara anu geus ngalakukeun saratus kajahatan tiasa salawasna patepang sareng perwira atanapi prajurit anu ditugaskeun ngawas. Padahal salila sataun, dua jalma penting pamaréntah nasional, boh anu janten pingpinan boh anu ditugaskeun ngawas, sanaos sababaraha kali ngaliwat gigireun kamar abdi, henteu pisan patepang atanapi naroskeun kaayaan abdi. Mimiti abdi nyangka yén maranéhna henteu ngadeukeutan ku sabab mumusuhan. Tuluy dipastikeun yén ku sabab anggapan-anggapan maranéhna... Maranéhna ngajauhan saolah-olah abdi baris ngelek maranéhna. Nganggap hiji pamaréntah anu miboga anggota sareng pajabat sapertos ieu salaku pamaréntah sareng tempat ngajukeun paménta, sanés kalakuan anu boga akal, tapi kahinaan tanpa guna. Upami éta Said Baheula, anjeunna baris nyarios sapertos Antere: ﻣَﺎﺀُ ﺍﻟْﺤَﻴَﺎﺓِ ﺑِﺬِﻟَّﺔٍ ﻛَﺠَﻬَﻨَّﻢَ ٭ ﻭَ ﺟَﻬَﻨَّﻢُ ﺑِﺎﻟْﻌِﺰِّ ﻓَﺨْﺮُ ﻣَﻨْﺰِﻟ۪ﻰ Said Baheula henteu aya; Said Anyar mah nganggap nyarios sareng jalma-jalma dunya teu aya hartina. “Hayu dunya maranéhna ngelek maranéhna sorangan! Hayu maranéhna ngalakukeun naon waé! Urang bakal sidang sareng maranéhna di Pangadilan Panggedéna,” anjeunna nyarios, tuluy cicing. Sabab kadalapan abdi henteu ngajukeun paménta: nurutkeun kaidah, “Hasil kanyaah anu henteu sah téh mumusuhan tanpa welas asih,” takdir Gusti anu adil nyiksa abdi ku leungeun jalma-jalma dunya anu zalim ieu, anu abdi condong ka maranéhna padahal maranéhna teu pantes. Abdi ogé nyarios yén abdi pantes meunang siksaan ieu, tuluy cicing. Sabab dina Perang Dunya, abdi digawé sareng tarung salila dua taun salaku Panglima Resimen Sukarelawan. Dina pangajén Panglima Tentara sareng Enver Paşa, abdi ngurbankeun murid-murid sareng rerencangan abdi anu ajénna luhur. Abdi tatu sareng ditawan. Saenggeus mulang tina tawanan, ku karya sapertos Hutuvat-ı Sitte abdi ngabahayakeun diri sareng, dina kakawasaan bangsa Inggris di İstanbul, abdi neunggeul sirah bangsa Inggris. Abdi mantuan jalma-jalma anu ayeuna tanpa sabab nempatkeun abdi dina tawanan anu pinuh ku siksaan. Ayeuna aranjeunna masihan hukuman pikeun bantuan éta ka abdi sapertos kieu. Kasusah sareng kanyeri anu abdi alami salila tilu taun janten tawanan di Rusia, ku ieu rerencangan abdi dipasihkeun ka abdi di dieu ngan dina tilu bulan. Padahal bangsa Rusia, sanaos ningali abdi salaku Panglima Sukarelawan Kurdi sareng jalma kejem anu maéhan Kazak sareng tawanan, henteu ngalarang abdi ngajar. Abdi ngajar ka sabagéan gedé ti salapan puluh perwira tawanan anu janten rerencangan abdi. Sakali Panglima Rusia sumping sareng ngadangukeun. Ku sabab anjeunna henteu uninga basa Turki, anjeunna nyangka éta pangajaran pulitik; sakali anjeunna ngalarang abdi, tuluy ngidinan deui. Ogé, dina barak anu sarua urang ngajadikeun hiji kamar masjid. Abdi janten imam. Aranjeunna henteu pisan campur, henteu ngalarang gaul sareng henteu motong hubungan silih serat abdi. Padahal rerencangan ieu, anu saolah-olah sasama warga sareng sasama agama abdi, sareng jalma-jalma anu keur kauntungan iman maranéhna abdi narékahan, tanpa sabab naon waé sareng bari uninga yén abdi parantos megatkeun hubungan sareng pulitik sareng dunya, henteu nempatkeun abdi dina tawanan anu susah tilu taun, tapi genep taun; maranéhna ngalarang gaul. Sanaos abdi gaduh dokumén, maranéhna ngalarang abdi ngajar, malah pangajaran pribadi di kamar abdi ogé; maranéhna ngahalangan silih serat. Malah, sanaos abdi gaduh dokumén, maranéhna ngalarang abdi ti masjid anu ku abdi sorangan dibebenah sareng tempat abdi janten imam salila opat taun. Ayeuna ogé, pikeun ngahalangan abdi meunang pahala jamaah, maranéhna henteu nampa abdi janten imam pikeun ngan tilu jalma anu khusus—jamaah tetap sareng sadérék aherat abdi. Ogé, sanaos abdi henteu nyuhunkeun, upami aya anu nyarios hadé ngeunaan abdi, pajabat anu ngawas abdi sirik sareng ambek. Pikeun ngarempak pangaruh abdi, anjeunna nyokot léngkah-léngkah tanpa nurani, sareng pikeun meunang perhatosan pingpinanna anjeunna ngaganggu abdi. Dina kaayaan sapertos ieu, ka saha hiji jalma ngajukeun paménta iwal ka Gusti Alloh? Upami hakim sorangan jadi pihak anu nungtut, tangtu keluhan teu diajukeun ka anjeunna. Hayu anjeun nyarios, naon anu bakal urang sebut kana kaayaan ieu? Naon waé anu anjeun nyarios. Abdi nyarios: di antara rerencangan ieu aya seueur jalma munafik. Munafik leuwih parah tibatan kafir. Ku sabab éta maranéhna ngajadikeun abdi ngalaman hal anu teu dipasihkeun ku bangsa Rusia anu kafir. Hé jalma-jalma anu cilaka! Naon anu parantos sareng nuju abdi pigawé ka aranjeun? Abdi ngawula supaya iman aranjeun salamet sareng pikeun kabagjaan salawasna aranjeun! Hartina pangabdian abdi tacan tulus, tacan pikeun Alloh, nepi ka aya akibat anu sabalikna. Pikeun ngajawab éta, aranjeun nganyenyeri abdi dina unggal kasempetan. Tangtu urang baris patepang di Pangadilan Panggedéna. Abdi nyarios ﺣَﺴْﺒُﻨَﺎ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَﻧِﻌْﻢَ ﺍﻟْﻮَﻛ۪ﻴﻞُ ٭ ﻧِﻌْﻢَ ﺍﻟْﻤَﻮْﻟٰﻰ ﻭَﻧِﻌْﻢَ ﺍﻟﻨَّﺼ۪ﻴﺮُ. ﺍَﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ
Bedîüzzaman Said Nursî