TITIK KAHIJI
Riwayat Hirup · hlm. 237
Aya nu naros: "Naha anjeun mundur tina pulitik? Naha pisan-pisan teu hoyong ngadeukeutan?"
Waleran: Said Heubeul, salapan atawa sapuluh taun ka tukang, rada asup kana pulitik. Anjeunna lungsé taya hasilna ku pamikiran yén ku jalan pulitik anjeunna baris midamel khidmah kanggo agama sareng élmu. Sarta anjeunna ningali yén éta jalan téh pinuh mamang, hésé, teu aya gunana kanggo kaula, ngahalangan khidmah nu pangperluna, tur pinuh bahaya. Sabagian ageungna bohong, sarta aya kamungkinan jadi pakakas dina ramo bangsa deungeun tanpa dipikanyaho.
Deuih, nu asup kana pulitik téh boh jadi pihak nu satuju, boh jadi pihak nu ngalawan. Upami kaula jadi pihak nu satuju, ku margi kaula sanés pagawé nagri sareng sanés wakil rahayat, tangtos pagawéan pulitik téh perkara nu teu perlu tur perkara nu teu aya mangpaatna kanggo kaula. Teu aya nu merlukeun kaula, dugi ka kaula kedah pipilueun tanpa guna. Upami kaula asup kana pulitik nu ngalawan, kaula bakal campur boh ku pamikiran boh ku kakuatan. Upami ku pamikiran, teu aya nu merlukeun kaula. Sabab sagala pasualan parantos écés, sadayana ogé terang sapertos kaula. Cacarios ngalantur taya guna mah teu aya hartosna. Upami kaula ngalawan ku kakuatan sareng ku nimbulkeun huru-hara, aya kamungkinan asup kana rébuan dosa ngan kanggo hiji maksad nu can tangtu kahontal. Ku margi hiji jalma, seueur jalma nu tigebrus kana balai. Deuih, asup kana dosa-dosa dumasar kana hiji dua kamungkinan tina sapuluh kamungkinan, sarta ngalungkeun jalma-jalma nu teu gaduh dosa kana dosa — haté nurani kaula teu tiasa nampi éta; ku margi kitu Said Heubeul ninggalkeun koran, pulitik, katut paguneman dunya ngeunaan pulitik, babarengan sareng roko.
Saksi nu pasti kana hal éta: ti harita, salami dalapan taun, kaula henteu maos sareng henteu ngadangukeun hiji koran ogé. Sok, saha nu terang yén kaula kantos maos atawa ngadangukeun, mangga ngadeg teras nyarios. Padahal dalapan taun ka tukang, Said Heubeul sadinten sigana maos dugi ka dalapan koran.
Deuih, parantos lima taun kaayaan kaula ditalingakeun kalayan taliti pisan. Saha nu ningali hiji rembesan waé nu sipatna pulitik, mangga nyarios. Padahal pikiran hiji jalma nu gampil ambek sapertos kaula — nu numutkeun kaidah اِنَّمَا الْح۪يلَةُ ف۪ى تَرْكِ الْحِيَلِ mendakan tipu daya nu panggedéna dina teu ngagunakeun tipu daya, nu teu ieuh sieun tur teu ieuh paduli — sanés dalapan taun, dalapan dinten ogé moal tiasa disumputkeun. Upami kaula gaduh nafsu sareng kahoyong kana pulitik, tangtos parantos ngageder sapertos sora mariem, tanpa merlukeun deui usaha nalungtik sareng mariksa.