ISYARAT KALIMA
Wahdatus syuhud dina nami "wahdatul wujud", nu mangrupa hiji jalan tarekat nu kacida pentingna; nyaéta ngawateskeun paningal kana aya Gusti Wâjibul Wujûd, sareng ningali sadaya nu aya nu sanés sakitu lemah sareng sapertos kalangkangna dibandingkeun sareng aya Gusti Wâjibul Wujûd, dugi ka mutuskeun yén éta teu pantes ngagaduhan nami aya. Ku ngabungkusna dina tutup hayal, dina kalungguhan ninggalkeun sagala nu sanés Gusti, anjeunna nganggap éta teu nanaon, malah ngabayangkeun teu aya; sareng maju dugi ka ngan maparin hiji kaayaan eunteung hayal kanggo tajalli asma-asma Ilahi. Tah, ieu jalan ngagaduhan hiji hakékat nu penting: Ku kakuatan iman sareng mekarkeunana kawalian nu luhur dina darajat kayakinan sajati, ayana mumkinat ragrag sakitu handapna dibandingkeun sareng aya Gusti Wâjibul Wujûd, dugi ka dina paningalna teu aya kalungguhanana sajaba hayal sareng teu aya; saolah-olah anjeunna nyangkal jagat raya kanggo Gusti Wâjibul Wujûd. Nanging jalan ieu ngagaduhan bahaya-bahaya. Nu pangkahijina nyaéta: Rukun iman aya genep. Sajaba iman ka Alloh, aya rukun-rukun sapertos iman kana dinten ahir. Rukun-rukun ieu merlukeun ayana mumkinat. Rukun-rukun iman nu kukuh éta teu diwangun dina hayal! Ku kituna, nalika nu ngiring jalan éta lebet ti alam tilelep sareng mabok ruhani kana alam sadar, anjeunna kedah teu nyandak éta jalan sareng anjeunna, sareng kedah teu ngalakukeun nurutkeun kabutuhan jalan éta. Sareng teu kedah ngarobah jalan nu tina haté, kaayaan sareng rasa ieu, janten wangun akal, ucapan sareng élmu. Margi papagon-papagon akal, hukum-hukum élmu sareng dasar-dasar kalam nu sumping tina Kitab sareng sunnah, teu tiasa nanggung éta jalan, sareng teu tiasa dilarapkeun kana éta. Ku kituna, jalan éta teu katingal sacara écés ti Khulafaur Rasyidin, para imam mujtahid sareng para pangagung salaf saléh. Hartosna, éta sanés jalan nu pangluhurna. Nanging luhur, sanajan teu lengkep. Kacida pentingna, sanajan kacida bahayana. Kacida beuratna, sanajan kacida nikmatna. Nu lebet kana éta kanggo rasa nikmatna, teu hoyong kaluar ti dinya, sareng ku ngutamakeun dirina nganggap éta tingkat nu pangluhurna. Ku margi urang parantos nerangkeun dasar sareng hakékat jalan ieu dina hiji tingkat dina Nokta Risalesi sareng sabagéan Kalimah sareng Mektubat, urang cukup ku éta, sareng di dieu bakal nerangkeun hiji bahaya penting tina jalan nu penting éta. Kieu: Jalan éta hiji jalan nu saléh, nu katampi ku jalma-jalma nu panghususna di antawis nu husus, dina kaayaan tilelep mutlak, saenggeus ngalangkungan wewengkon sabab sareng megatkeun hubunganana sareng mumkinat ku rusiah ninggalkeun sagala nu sanés Gusti. Ngajarkeun jalan ieu sacara ilmiah kana paningal nu tilelep dina sabab, nu mikanyaah dunya sareng nu kajiret dina tabiat ku filsafat matérial, mangrupa ngajantenkeun aranjeunna tilelep dina tabiat sareng matéri, sareng ngajauhkeun aranjeunna tina hakékat Islam. Margi paningal nu mikanyaah dunya sareng kabeungkeut kana wewengkon sabab, hoyong ngajantenkeun dunya nu fana ieu tetep langgeng ku hiji cara. Anjeunna teu hoyong leungit dunya nu dipikaasih éta tina leungeunna; ku alesan wahdatul wujud, anjeunna ngabayangkeun hiji ayana nu langgeng kanggo éta. Kanggo dunya nu dipikaasihna sareng ku nganggap yén langgeng sareng hirup salamina sapinuhna milik dunya éta, anjeunna ngangkat dunya kana darajat nu disembah —urang nyuhunkeun pangraksa ka Alloh— sareng muka jalan kana bahaya nyangkal Alloh. Dina abad ieu, pikiran materialisme parantos ngawasa sakitu kuatna, dugi ka aranjeunna nganggap matérial minangka tempat nyanggakeun sagala rupa. Dina abad sapertos kitu, ku margi jalma-jalma nu iman nu husus nganggap perkara-perkara matéri teu penting dugi ka darajat nyirnakeunana; lamun jalan wahdatul wujud dikaluarkeun, panginten para materialis bakal nyepeng éta sareng nyarios, "Urang ogé nyarios kitu". Padahal, di antawis jalan-jalan di dunya, jalan nu paling jauh tina jalan para materialis sareng nu nyembah tabiat, nyaéta jalan wahdatul wujud. Margi jalma-jalma nu ngiring wahdatul wujud masihan pentingna aya Ilahi ku kakuatan iman sakitu kuatna, dugi ka nyangkal jagat raya sareng sadaya nu aya. Ari para materialis masihan pentingna sadaya nu aya sakitu kuatna, dugi ka nyangkal Alloh kanggo jagat raya. Tah, nu ieu aya di mana? Ari nu sanésna aya di mana?
ISYARAT KAGENEP
Tilu perkara.
Perkara Kahiji: Di antawis jalan-jalan kawalian, nu pangsaéna, panglempengna, pangmancorongna sareng pangbeungharna, nyaéta ngiring sunnah nu mulya. Nyaéta, dina amal sareng lampahna, ngémutan sunnah nu mulya, ngiring sareng nyonto éta; sareng dina hubungan sareng lampahna, ngémutan hukum-hukum syariat sareng ngajantenkeun éta pamingpin. Tah, ngalangkungan ngiring sareng nyonto ieu, babarengan sareng kaayaan biasa, hubungan adat sareng gerakan fitrahna janten wangun ibadah; unggal amalna, ku ngajantenkeun ngémutan sunnah sareng syariat dina jihat ngiring éta, maparin pangémut kana hukum syariat. Éta pangémut ngajantenkeun ngémutan nu ngagaduhan syariat. Éta pangémut ngadatangkeun Gusti Nu Maha Leres kana émutan. Éta émutan maparin hiji jinis rasa aya di payuneun-Na. Dina kaayaan éta, menit-menit umur tiasa terus dijantenkeun lir ibadah dina rasa aya di payuneun-Na. Tah, jalan nu agung ieu mangrupa jalan para sahabat sareng salaf saléh, nu mangrupa ahli warisan kanabian, nu mangrupa kawalian agung. Perkara Kadua: Dasar pangpentingna jalan-jalan kawalian sareng cabang-cabang tarekat nyaéta ihlas. Margi ku ihlas, salamet tina syirik-syirik nu rusiah. Nu teu kénging ihlas teu tiasa ngalangkungan jalan-jalan éta. Sareng kakuatan pangseukeutna jalan-jalan éta nyaéta kanyaah. Leres, kanyaah teu milari alesan pikeun nyalahkeun nu dipikaasihna sareng teu hoyong ningali kakuranganana. Sareng ningali tanda-tanda nu lemah nu nunjukkeun kasampurnaanana, lir hujah-hujah nu kuat. Salawasna mihak ka nu dipikaasihna. Tah, dumasar kana rusiah ieu, jalma-jalma nu nuju kana makrifatullah ku dampal kanyaah, teu ngadangukeun karaguan sareng bantahan, sareng salamet kalayan gampang. Sanajan rébuan sétan kakumpul, dina paningalna, aranjeunna teu tiasa ngabatalkeun hiji tanda nu nunjukkeun kasampurnaan Gusti Nu Dipikaasih nu Sajati. Lamun teu aya kanyaah, dina waktos éta anjeunna bakal seueur bajoang di antawis bantahan-bantahan nafsuna sorangan, sétanna sareng sétan-sétan ti luar. Diperyogikeun kategeran lir pahlawan, kakuatan iman sareng paningal nu taliti supados anjeunna nyalametkeun dirina. Tah, dumasar kana rusiah ieu, kanyaah nu sumping tina makrifatullah, dina sakabéh tingkat kawalian mangrupa inti sareng ubar nu pangpentingna. Nanging kanyaah ngagaduhan hiji bahaya: Éta luncat tina nyuhunkeun sareng ngaleutikan diri, nu mangrupa rusiah ubudiyah, kana manja sareng pangakuan, sareng lampah tanpa timbangan. Nalika nuju kana nu sanés Ilahi, ku ngalih tina makna harfi kana makna ismi, nalika mangrupa panawar, éta janten racun. Nyaéta, nalika mikanyaah ka nu sanés Alloh, padahal kedah ngabeungkeut haté kanggo Gusti Nu Maha Leres sareng kalayan nami-Na, dina jihat éta mangrupa eunteung asma-Na; sakapeung anjeunna ngémutan éta jalma kanggo dirina sorangan, dina nami kasampurnaan pribadina sareng kaéndahan dirina, sareng mikanyaah ku makna ismi. Tanpa ngémutan Alloh sareng nabi, anjeunna tetep tiasa mikanyaah ka aranjeunna. Kanyaah ieu janten tutup, sanés sarana kana kanyaah ka Alloh. Lamun kalayan makna harfi, éta janten sarana kana kanyaah ka Alloh; malah tiasa disarioskeun minangka tajallina. Perkara Katilu: Dunya ieu tempat hikmah, tempat pangabdian; sanés tempat upah sareng ganjaran. Upah amal sareng pangabdian di dieu aya di barzah sareng aherat. Amal di dieu masihan buah di barzah sareng aherat. Ku margi hakékat sapertos kieu, teu kedah nyuhunkeun di dunya hasil-hasil nu patali sareng amal aherat. Sanajan dipasihkeun, kedah nampi kalayan sedih, sanés kalayan sugema. Margi, sapertos buah-buah sawarga, ku rusiah unggal dipetik aya nu sami ngagentosan, buah amal aherat nu lir langgeng, didahar di dunya ieu ku cara nu fana, sanés lampah nu bijaksana. Éta sapertos ngagentos hiji lampu nu langgeng sareng lampu nu bakal hirup samenit sareng pareum. Tah, dumasar kana rusiah ieu, para wali nampi pangabdian, kasusah, musibah sareng beban kalayan saé; teu manja sareng teu ngawadul. Aranjeunna ngucapkeun ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺣَﺎﻝٍٔ. Nalika dipaparin kasyaf sareng karamah, rasa-rasa sareng cahya-cahya, aranjeunna nampi minangka hiji jinis panitén Gusti Alloh sareng usaha pikeun nyumputkeunana. Aranjeunna langkung lebet kana sukur sareng ubudiyah, sanés kana ngagungkeun diri. Seueur di antawis aranjeunna nyuhunkeun supados éta kaayaan disumputkeun sareng diputuskeun, supados ihlas dina amalna teu ruksak. Leres, paparin Ilahi nu pangpentingna kanggo hiji jalma nu katampi, nyaéta teu ngajantenkeun anjeunna ngaraos paparin-Na, supados anjeunna teu ngalih tina nyuhunkeun kana manja sareng tina sukur kana ngagungkeun diri. Tah, dumasar kana hakékat ieu, nu mikahayang kawalian sareng tarekat, lamun mikahayang rasa-rasa sareng karamah nu mangrupa sababaraha pancaran kawalian, nuju kana éta sareng resep kana éta; babarengan sareng éta mangrupa ngadahar buah-buah aherat nu langgeng dina dunya nu fana ku cara nu fana, anjeunna leungit ihlas nu mangrupa inti kawalian sareng muka jalan pikeun leungitna kawalian.
ISYARAT KATUJUH
Opat pangajaran lemes.
Pangajaran Lemes Kahiji: Syariat mangrupa hasil pangandika Ilahi, langsung, tanpa kalangkang sareng tanpa tutup, ku rusiah ahadiyah dina jihat rububiyah mutlak. Tingkat-tingkat pangluhurna tarekat sareng hakékat janten lir bagéan-bagéan syariat. Upami henteu, éta salawasna lir sarana, bubuka sareng palayan. Hasil-hasilna mangrupa hukum-hukum syariat nu kukuh. Nyaéta, pikeun ngahontal hakékat-hakékat syariat, jalan tarekat sareng hakékat mangrupa lir sarana, palayan sareng tangga-tangga. Laun-laun dina tingkat nu pangluhurna, éta robah janten makna hakékat sareng rusiah tarekat nu aya dina syariat sorangan. Dina waktos éta, éta janten bagéan-bagéan syariat agung. Upami henteu, ngabayangkeun syariat minangka kulit lahiriah sareng hakékat minangka eusina, hasilna sareng tujuanana, sapertos nu disangka ku sababaraha ahli tasawuf, sanés leres. Leres, mekarkeunana syariat bénten-bénten nurutkeun tingkatan manusa. Nganggap lahiriah syariat kanggo jalma-jalma biasa minangka hakékat syariat, sareng masihan nami "hakékat sareng tarekat" kana tingkat syariat nu dibuka ka jalma-jalma husus, téh salah. Syariat ngagaduhan tingkat-tingkat nu patali sareng sakabéh tingkatan. Tah, dumasar kana rusiah ieu, beuki jalma-jalma nu ngiring tarekat sareng ahli hakékat maju, beuki tarikan, kahayang sareng ngiringna ka hakékat-hakékat syariat nambahan. Aranjeunna nganggap sunnah nu mulya nu pangleutikna lir tujuan pangageungna, usaha pikeun ngiring éta sareng nyonto éta. Margi sakumaha luhurna wahyu tina ilham, adab syariat nu mangrupa buah wahyu, sakitu langkung luhur sareng pentingna tina adab tarekat nu mangrupa buah ilham. Ku kituna, dasar tarekat nu pangpentingna nyaéta ngiring sunnah nu mulya. Pangajaran Lemes Kadua: Tarekat sareng hakékat kedah teu kaluar tina janten sarana. Lamun éta janten lir tujuan pikeun dirina sorangan, dina waktos éta hukum-hukum syariat nu kukuh, lampah-lampahna sareng ngiring sunnah nu mulya, tetep ngan lir formalitas; sareng haté nuju ka pihak nu sanés. Nyaéta, anjeunna langkung ngémutan kumpulan zikir tibatan solat; langkung kataji kana wiridna tibatan nu fardu; sareng langkung nyingkahan ngalawan adab tarekat tibatan nyingkahan dosa-dosa ageung. Padahal, wirid-wirid tarekat teu tiasa nandingan salah sahiji fardu nu mangrupa hukum syariat nu kukuh; teu tiasa ngeusian tempatna. Adab tarekat sareng wirid-wirid tasawuf kedah janten sarana panglipur kana rasa sajati dina perkara-perkara fardu éta, sanés sumberna. Nyaéta, tempat tarekatna kedah janten sarana kana rasa sareng ta'dilul arkan solat di masjid; upami henteu, nu ngémutan supados ngalaksanakeun solat di masjid kalayan gancang sareng ngan formal, sareng mendakan rasa sareng kasampurnaan sajatina di tempat tarekat, ngajauhan hakékat. Pangajaran Lemes Katilu: Dipataroskeun, "Naha tiasa aya tarekat di luar sunnah nu mulya sareng hukum-hukum syariat?". ~Waleran:
Aya sareng teu aya. Aya, margi sababaraha wali nu sampurna parantos dihukum pati ku pedang syariat. Sareng teu aya, margi para wali ahli tahkik parantos sapuk kana papagon Sa'dî-i Şirazî ieu: ﻣُﺤَﺎﻟَﺴْﺖْ ﺳَﻌْﺪ۪ﻯ ﺑَﺮَﺍﻩِ ﺻَﻔَﺎ ٭ ﻇَﻔَﺮْ ﺑُﺮْﺩَﻥْ ﺟُﺰْ ﺩَﺭْ ﭘَﻰِ ﻣُﺼْﻄَﻔٰﻰ Nyaéta, "Mustahil nu aya di luar jalan Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ sareng teu ngiring anjeunna, tiasa ngahontal cahya-cahya hakékat nu sajati". Rusiah perkara ieu nyaéta: Ku margi Kangjeng Rosul Nu Mulya ﷺ mangrupa panutup para nabi sareng nu diajak nyarios ku Ilahi kalayan nami sakabéh umat manusa; tangtos umat manusa teu tiasa angkat di luar jalan anjeunna, sareng kedah aya di handapeun panji anjeunna. Sareng ku margi jalma-jalma nu katampi tarikan sareng tilelep ruhani teu nanggung tanggung jawab tina panyimpanganana. Sareng ku margi dina manusa aya sababaraha daya batin nu teu tiasa lebet kana kawajiban; nalika éta daya batin ngawasa, anjeunna teu ditanggungjawabkeun tina ngalawan kawajiban-kawajiban syariat. Sareng ku margi dina manusa aya sababaraha daya batin nu, sakumaha teu lebet kana kawajiban, ogé teu lebet kana pilihan, malah teu lebet kana pangaturan akal; éta daya batin teu ngadangukeun haté sareng akal. Tangtos nalika éta daya batin ngawasa dina hiji manusa —nanging ngan husus kanggo mangsa éta— jalma éta, ku ngalawan syariat, teu ragrag tina darajat kawalian sareng dianggap ngagaduhan alesan. Nanging kalayan hiji sarat: Teu aya panyangkalan, ngahinakeun atanapi nganggap remeh ka hakékat-hakékat syariat sareng aturan-aturan iman. Sanajan teu ngalaksanakeun hukumna, kedah terang yén hukum-hukumna leres. Upami henteu, éléh ku éta kaayaan sareng —urang nyuhunkeun pangraksa ka Alloh— hiji kaayaan nu nimbulkeun rasa panyangkalan sareng ngabohongkeun hakékat-hakékat nu kukuh éta, mangrupa tanda ragrag! ~Cindekna:
Jalma-jalma nu ngiring tarekat nu aya di luar wewengkon syariat, aya dua bagéan. Bagéan nu hiji: —Sakumaha parantos kaliwat— boh éléh ku kaayaan, tilelep, tarikan sareng mabok ruhani, atanapi kajajah ku daya batin nu teu ngadangukeun kawajiban atanapi teu nguping pilihan, sareng kaluar tina wewengkon syariat. Nanging kaluar éta sanés margi teu resep atanapi teu hoyong hukum-hukum syariat; aranjeunna ninggalkeunana margi kapaksa tanpa pilihan. Aya para wali dina bagéan ieu. Sareng wali-wali nu penting parantos samentawis aya di antawis aranjeunna. Malah sababaraha wali ahli tahkik parantos mutuskeun yén jinis ieu aya sanés ngan di luar wewengkon syariat, nanging ogé di luar wewengkon Islam. Nanging kalayan hiji sarat: Teu ngabohongkeun hiji ogé tina hukum-hukum nu dibawa ku Muhammad ﷺ. Nanging boh anjeunna teu ngémutan, atanapi teu tiasa nuju kana éta, atanapi teu tiasa terang sareng teu terang. Lamun terang sareng teu nampi, éta teu tiasa! Ari bagéan kadua: Ku kapincut ku rasa-rasa tarekat sareng hakékat nu mancorong, sareng ku margi teu ngahontal darajat rasa hakékat-hakékat syariat nu jauh langkung luhur tibatan rasana, anjeunna nganggap éta hiji perkara nu teu gaduh rasa sareng formal, sareng teu paduli kana éta. Laun-laun anjeunna nganggap syariat minangka kulit lahiriah. Anjeunna nganggap hakékat nu kapendak minangka dasar sareng tujuan. Anjeunna nyarios, "Abdi parantos mendakan éta, éta cekap kanggo abdi", sareng lampah ngalawan hukum-hukum syariat. Nu ngagaduhan akal tina bagéan ieu nanggung tanggung jawab sareng ragrag; malah sawaréh janten cocooan sétan. Pangajaran Lemes Kaopat: Sabagéan jalma tina golongan kasasaran sareng bid'ah, katampi dina paningal umat. Aya jalma-jalma persis sapertos aranjeunna, sareng tanpa hiji bédana lahiriah ogé, umat nolak aranjeunna. Abdi héran kana ieu. Contona, sanajan Zamakhsyari mangrupa salah sahiji nu pangfanatikna dina Mu'tazilah, para ahli tahkik Ahlus Sunnah teu nganggap anjeunna kafir sareng sasat pikeun bantahan-bantahanana nu teges éta, nanging milari hiji jalan kasalametan kanggo anjeunna. Aranjeunna nganggap para imam Mu'tazilah sapertos Abu Ali Jubbai, nu darajat tegesna jauh langkung handap tibatan Zamakhsyari, minangka ditolak sareng diusir. Salami waktos nu panjang, rusiah ieu ngusik kahayang terang abdi. Lajeng ku kahadéan Gusti Alloh, abdi ngartos yén: Bantahan-bantahan Zamakhsyari ka Ahlus Sunnah, sumping tina kanyaah kana bebeneran dina jalan nu dianggap leres ku anjeunna. Nyaéta, contona, dina paningalna, nyucikeun kalayan sajati kajantenan ku sasatoan janten nu nyiptakeun lampahna sorangan. Ku kituna, tina kanyaah pikeun nyucikeun Gusti Nu Maha Leres, anjeunna teu nampi papagon Ahlus Sunnah dina perkara panyiptaan lampah. Para imam Mu'tazilah nu sanés nu ditolak, langkung ti kanyaah kana bebeneran, margi akalna nu pondok teu tiasa ngahontal papagon-papagon Ahlus Sunnah nu luhur, sareng margi hukum-hukum Ahlus Sunnah nu lega teu tiasa netep dina pikiranana nu heureut, aranjeunna nyangkal; ku kituna aranjeunna ditolak. Persis sapertos lampah ngalawan ahli Mu'tazilah dina élmu kalam ka Ahlus Sunnah wal Jamaah ieu, lampah ngalawan sabagéan jalma-jalma tarekat di luar sunnah nu mulya ogé aya dua jihat. Nu hiji: Sapertos Zamakhsyari, dina jihat kapincut ku kaayaan sareng jalanana, anjeunna teu paduli dina hiji tingkat kana adab syariat nu darajat rasana teu acan kahontal. Ari bagéan nu sanés: Hâşâ, anjeunna ningali adab syariat teu penting dibandingkeun sareng papagon-papagon tarekat. Margi pangartosna nu heureut teu tiasa ngawengku rasa-rasa nu lega éta, sareng kalungguhanana nu pondok teu tiasa ngahontal adab nu luhur éta.
ISYARAT KADALAPAN
Nerangkeun dalapan bahaya:
Nu kahiji: Sabagéan nu ngalangkungan jalan ruhani, nu teu merhatikeun ngiring sunnah nu mulya kalayan lengkep, ragrag kana bahaya ku langkung milih kawalian tibatan kanabian. Dina Kalimah Kadua Puluh Opat sareng Katilu Puluh Hiji, parantos dibuktikeun sakumaha luhurna kanabian sareng sakumaha reup-reupanana kawalian dibandingkeun sareng éta. Nu kadua: Sabagéan jalma-jalma tarekat nu kaleuleuwihan, ragrag kana bahaya ku langkung milih para wali tibatan para sahabat, malah ningali aranjeunna dina darajat para nabi. Dina Kalimah Kadua Belas sareng Kadua Puluh Tujuh sareng lampiranana ngeunaan para sahabat, parantos dibuktikeun sacara pasti yén dina para sahabat aya hiji kakhususan pasamoan nu teu tiasa kahontal ku kawalian, sareng para sahabat teu tiasa diunggulan; sareng para wali teu tiasa ngahontal para nabi dina mangsa mana ogé. Nu katilu: Sabagéan nu ngagaduhan fanatisme tarekat nu kaleuleuwihan, ku langkung milih adab sareng wirid tarekat tibatan sunnah nu mulya, ngalawan sunnah sareng ninggalkeun sunnah, nanging teu ninggalkeun wiridna. Ku cara éta, sumping hiji kaayaan teu paduli kana adab syariat sareng anjeunna ragrag kana bahaya. Sakumaha parantos dibuktikeun dina seueur Kalimah, para ahli tahkik tarekat sapertos Imam Ghazali sareng Imam Rabbani ogé parantos nyarios: "Katampi nu kajantenan tina jihat ngiring hiji sunnah nu mulya, teu tiasa sumping tina saratus adab sareng ibadah sunat husus. Sakumaha hiji fardu langkung unggul tina sarébu sunnah; hiji sunnah nu mulya ogé langkung unggul tina sarébu adab tasawuf". Nu kaopat: Sabagéan ahli tasawuf nu kaleuleuwihan nganggap ilham sapertos wahyu sareng nganggap ilham tina jinis wahyu, sareng ragrag kana bahaya. Sakumaha luhur, nyakup sakabéhna sareng sucina darajat wahyu, sareng sakumaha juz'i sareng reup-reupanana ilham dibandingkeun sareng éta, parantos dibuktikeun sacara kacida pastina dina Kalimah Kadua Belas, Kalimah Kadua Puluh Lima ngeunaan i'jaz Al-Qur'an sareng risalah-risalah nu sanés. Nu kalima: Sabagéan ahli tasawuf nu teu ngartos rusiah tarekat, resep sareng kapincut ku rasa-rasa, cahya-cahya sareng karamah nu dipaparin tanpa dipénta pikeun nguatkeun nu lemah, ngadorong nu kendur sareng ngurangan bosen sareng kasusah nu sumping tina beuratna pangabdian; sareng ragrag kana bahaya ku langkung milih éta tibatan ibadah, pangabdian sareng wirid. Sakumaha parantos diterangkeun sacara ringkes dina Perkara Katilu Isyarat Kagenep risalah ieu sareng parantos dibuktikeun sacara pasti dina Kalimah nu sanés: Dunya ieu tempat pangabdian, sanés tempat upah! Nu nyuhunkeun upahna di dieu, babarengan sareng ngarobah buah-buah nu langgeng sareng terus aya janten wangun nu fana sareng samentawis, ogé resep kana tetep aya di dunya sareng teu tiasa ningali barzah kalayan kahayang. Saolah-olah dina hiji jihat, anjeunna mikanyaah hirup dunya, margi mendakan hiji jinis aherat di jerona. Nu kagenep: Sabagéan nu ngalangkungan jalan ruhani, nu sanés ahli hakékat, ragrag kana bahaya ku nyampurkeun kalangkang-kalangkang sareng conto-conto juz'i kalungguhan kawalian, sareng kalungguhan asli nu nyakup sakabéhna. Dina Dahan Kadua Kalimah Kadua Puluh Opat sareng Kalimah nu sanés, parantos dibuktikeun sacara pasti yén: Sakumaha panonpoé janten seueur ngalangkungan eunteung-eunteung, rébuan panonpoé misal ngagaduhan cahya sareng panas sapertos panonpoé nu sami. Nanging panonpoé-panonpoé misal éta kacida lemahna dibandingkeun sareng panonpoé sajati. Persis sapertos kitu, kalungguhan para nabi sareng kalungguhan wali-wali pangagungna ngagaduhan sababaraha kalangkang. Nu ngalangkungan jalan ruhani lebet kana éta; anjeunna nganggap dirina langkung agung tibatan para wali nu agung éta; malah nganggap parantos ngalangkungan para nabi, sareng ragrag kana bahaya. Nanging kanggo teu rugi tina sakabéh bahaya nu parantos kaliwat ieu, kedah salawasna nyepeng dasar-dasar iman sareng dasar-dasar syariat minangka pamingpin sareng dasar, sareng nyangka nu disaksian sareng rasana salah nalika ngalawan éta. Nu katujuh: Sabagéan jalma-jalma nu ngagaduhan rasa sareng sumanget, dina lalampahanana ragrag kana bahaya ku langkung milih ngagungkeun diri, manja, syathahat, panitén manusa sareng janten tempat rujukan, tibatan sukur, nyuhunkeun, ngadu'a kalayan handap asor sareng teu ngandelkeun manusa. Padahal tingkat nu pangluhurna nyaéta ubudiyah Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, nu diungkabkeun kalayan gelar "dipikaasih". Ari rusiah dasar ubudiyah ngahontal kasampurnaan éta hakékat dina jihat nyuhunkeun, sukur, ngadu'a kalayan handap asor, khusyuk, kalemahan, fakir sareng teu ngandelkeun mahluk. Sababaraha wali nu agung parantos samentawis sareng tanpa pilihan lebet kana ngagungkeun diri, manja sareng syathahat; nanging dina jihat éta, teu diiring sacara ngahaja. Aranjeunna ngagaduhan hidayah, nanging sanés nu maparin pituduh; teu kedah ngiring aranjeunna! Bahaya Kadalapan: Sabagéan nu ngalangkungan jalan ruhani, nu mikanyaah dirina sareng buru-buru, hoyong ngadahar di dunya buah-buah kawalian nu bakal dicandak sareng dipetik di aherat, sareng ragrag kana bahaya ku nyuhunkeun éta dina lalampahanana. Padahal, sakumaha diembarkeun ku ayat-ayat sapertos ﻭَﻣَﺎ ﺍﻟْﺤَﻴٰﻮﺓُ ﺍﻟﺪُّﻧْﻴَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺘَﺎﻉُ ﺍﻟْﻐُﺮُﻭﺭِ, sareng parantos dibuktikeun sacara pasti dina seueur Kalimah, hiji buah di alam nu langgeng langkung unggul tina sarébu kebon dunya nu fana. Ku kituna, teu kedah ngadahar buah-buah nu diberkahan éta di dieu. Lamun dipasihkeun pikeun didahar tanpa dipénta, kedah sukur; kedah dianggap salaku hiji paparin Ilahi kanggo ngadorong, sanés kanggo ganjaran.
ISYARAT KASALAPAN
Tina seueur pisan buah sareng mangpaat tarekat, di dieu urang bakal nerangkeun sacara ringkes ngan salapan: Nu kahiji: Mekarkeun, écés sareng némbonganana dina darajat kayakinan ku paningal, hakékat-hakékat iman nu mangrupa konci, sumber sareng tambang khazanah-khazanah langgeng dina kabagjaan langgeng, ngalangkungan tarekat nu lempeng. Nu kadua: Ku tarekat janten sarana ngajantenkeun haté damel, nu mangrupa puseur sareng pér mesin manusa; sareng ku éta, ngagerakkeun daya-daya batin manusa nu sanés sareng nuntun kana hasil fitrahna, janten manusa sajati. Nu katilu: Dina lalampahan alam barzah sareng aherat, ngagabung kana salah sahiji silsilah tarekat sareng janten réncang dina jalan langgeng salamina sareng rombongan nu pinuh cahya éta; salamet tina rasa asing nyalira sareng akrab dina jihat batin sareng aranjeunna di dunya sareng barzah; sareng ngalawan serangan sangkaan sareng karaguan, ngandelkeun ijma sareng kasapukanana, ningali unggal Kangjeng Üstadna dina darajat hiji bukti nu kukuh sareng hiji bukti nu kuat, sareng ku aranjeunna nyingkirkeun kasasaran sareng karaguan nu sumping kana émutan éta. Nu kaopat: Ngartos rasa makrifatullah dina iman sareng kanyaah ka Alloh dina éta makrifat, ngalangkungan tarekat nu murni; sareng ku pangartos éta, salamet tina rasa asing mutlak dunya sareng pangumbaraan mutlak manusa dina jagat raya. Dina seueur Kalimah, urang parantos ngabuktikeun yén kabagjaan dua alam, kanikmatan tanpa kanyeri, kaakraban tanpa rasa asing, rasa sajati sareng kabagjaan nu daria, aya dina hakékat iman sareng Islam. Sakumaha diterangkeun dina Kalimah Kadua, iman nyandak hiji siki tangkal Tuba sawarga. Tah, ku pangajaran tarekat, éta siki tumuwuh sareng mekarkeun. Nu kalima: Ngaraos sareng ngahargaan hakékat-hakékat nu lemes dina kawajiban-kawajiban syariat, ngalangkungan hiji hudangna haté nu sumping tina tarekat sareng zikir ka Ilahi... Dina waktos éta, anjeunna taat kalayan kahayang sareng ngalaksanakeun ubudiyah, sanés lir kuli paksa. Nu kagenep: Kénging kalungguhan tawakal, darajat pasrah sareng tingkat rido, nu mangrupa dasar sareng sarana sajati pikeun rasa sajati, panglipur nu daria, kanikmatan tanpa kasedih sareng kaakraban tanpa rasa asing. Nu katujuh: Ngalangkungan ihlas, nu mangrupa sarat pangpentingna sareng hasil pangpentingna lalampahan tarekat, salamet tina syirik nu rusiah sareng kagoréngan sapertos riya sareng kadamel-damelan; sareng ngalangkungan ngabersihan nafsu, nu mangrupa hakékat lampah tarekat, salamet tina bahaya-bahaya nafsu ammarah sareng enaniyah. Nu kadalapan: Ngalangkungan nuju, rasa aya di payuneun-Na sareng niat-niat nu kuat, nu dikéngingkeun dina tarekat ku zikir haté sareng tafakur akal, ngarobah kabiasaanana janten lir ibadah sareng ngajantenkeun hubungan dunya janten lir amal aherat. Dina jihat ngagunakeun modal umurna kalayan saé, anjeunna ngajantenkeun menit-menit umurna lir siki-siki nu bakal maparin tangké-tangké hirup langgeng. Nu kasalapan: Usaha pikeun janten manusa sampurna ku lalampahan haté, perjuangan roh sareng kamajuan batin; nyaéta janten mu'min sajati sareng Muslim nu lengkep; nyaéta kénging hakékat iman sareng hakékat Islam, sanés ngan rupana; nyaéta di antawis jagat raya ieu sareng dina hiji jihat minangka wakil jagat raya, langsung janten abdi, nu diajak nyarios, réncang, nu dipikaasih sareng eunteung Gusti Khâliq Dzul-Jalâl jagat raya, sareng ku nunjukkeun yén anjeunna aya dina wangun nu pangsaéna, ngabuktikeun kaunggulan turunan Adam tina malaikat; sareng ngapung dina kalungguhan-kalungguhan nu luhur ku jangjang iman sareng amal syariat, sareng ningali kabagjaan langgeng di dunya ieu, malah lebet kana éta kabagjaan. ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺻَﻞِّ ﻭَ ﺳَﻠِّﻢْ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﻐَﻮْﺙِ الْاَكْبَرِ ﻓ۪ﻰ ﻛُﻞِّ ﺍﻟْﻌُﺼُﻮﺭِ ﻭَ ﺍﻟْﻘُﻄْﺐِ الْاَعْظَمِ ﻓ۪ﻰ ﻛُﻞِّ ﺍﻟﺪُّﻫُﻮﺭِ ﺳَﻴِّﺪِﻧَﺎ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺗَﻈَﺎﻫَﺮَﺕْ ﺣِﺸْﻤَﺔُ وَلَايَتِه۪ ﻭَ ﻣَﻘَﺎﻡُ ﻣَﺤْﺒُﻮﺑِﻴَّﺘِﻪ۪ ﻓ۪ﻰ ﻣِﻌْﺮَﺍﺟِﻪ۪ ﻭَ ﺍِﻧْﺪَﺭَﺝَ ﻛُﻞُّ الْوَلَايَاتِ ﻓ۪ﻰ ﻇِﻞِّ ﻣِﻌْﺮَﺍﺟِﻪ۪ ﻭَ ﻋَﻠٰﻰ ﺍٰﻟِﻪ۪ ﻭَ ﺻَﺤْﺒِﻪ۪ ﺍَﺟْﻤَﻌ۪ﻴﻦَ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ ﻭَ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ
LAMPIRAN
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ
Lampiran nu kacida alitna ieu ngagaduhan pentingna nu ageung. Mangpaat kanggo sadayana.
Jalan-jalan nu bakal ngahontal Gusti Nu Maha Leres kacida seueurna. Sakabéh jalan nu leres dicandak tina Al-Qur'an. Nanging sabagéan tarekat langkung singget, langkung aman sareng langkung umum tibatan nu sanés. Di antawis éta jalan-jalan, ku pangartos abdi nu pondok, nu dicandak tina Al-Qur'an nyaéta jalan kalemahan, fakir, welas asih sareng tafakur. Leres, kalemahan ogé sapertos kanyaah, malah jalan nu langkung aman, nu ngalangkungan jalan ubudiyah dugi ka dipikaasih. Fakir ogé nganteurkeun kana asma Gusti Rahmân. Sareng welas asih ogé sapertos kanyaah, malah jalan nu langkung seukeut sareng langkung lega, nu nganteurkeun kana asma Gusti Rahîm. Sareng tafakur ogé sapertos kanyaah, malah jalan nu langkung beunghar, langkung mancorong sareng langkung lega, nu nganteurkeun kana asma Gusti Hakîm. Jalan ieu sanés sapuluh léngkah sapertos "Sapuluh Daya Batin" dina tarekat nu rusiah; sareng sanés léngkah-léngkah nu ditincak kana tujuh tingkat "Tujuh Nafsu" dina tarekat nu écés, nanging diwangun ku opat léngkah. Langkung ti tarekat, éta hakékat sareng syariat. Ulah salah ngartos: Éta hartosna ningali kalemahan, fakir sareng kakurangan dirina payuneun Gusti Nu Maha Leres. Upami henteu, sanés hartosna ngalakukeun éta atanapi némbongkeun éta ka manusa. Wirid-wirid jalan nu singget ieu: Ngiring sunnah, ngalaksanakeun nu fardu sareng ninggalkeun dosa-dosa ageung. Sareng hususna ngalaksanakeun solat kalayan ta'dilul arkan, sareng ngalaksanakeun tasbih saatos solat. Ayat فَلَا ﺗُﺰَﻛُّٓﻮﺍ ﺍَﻧْﻔُﺴَﻜُﻢْ nunjukkeun léngkah kahiji. Ayat وَلَا ﺗَﻜُﻮﻧُﻮﺍ ﻛَﺎﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﻧَﺴُﻮﺍ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻓَﺎَﻧْﺴٰﻴﻬُﻢْ ﺍَﻧْﻔُﺴَﻬُﻢْ nunjukkeun léngkah kadua. Ayat ﻣَٓﺎ ﺍَﺻَﺎﺑَﻚَ ﻣِﻦْ ﺣَﺴَﻨَﺔٍ ﻓَﻤِﻦَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻭَﻣَٓﺎ ﺍَﺻَﺎﺑَﻚَ ﻣِﻦْ ﺳَﻴِّﺌَﺔٍ ﻓَﻤِﻦْ ﻧَﻔْﺴِﻚَ nunjukkeun léngkah katilu. Ayat ﻛُﻞُّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻫَﺎﻟِﻚٌ اِلَّا ﻭَﺟْﻬَﻪُ nunjukkeun léngkah kaopat. Pedaran singget ngeunaan opat léngkah ieu nyaéta kieu: Dina léngkah kahiji, sakumaha nu diisyaratkeun ku ayat فَلَا ﺗُﺰَﻛُّٓﻮﺍ ﺍَﻧْﻔُﺴَﻜُﻢْ: Ulah nyucikeun diri ku nganggap diri beresih tina cacad. Sabab, lantaran tabiat sareng fitrahna, manusa mikanyaah nafsuna. Malah, mimitina sareng dina dirina sorangan, anjeunna ngan mikanyaah dirina; sagala nu séjén dikurbankeun pikeun nafsuna. Anjeunna muji nafsuna ku cara nu pantes pikeun Nu disembah. Anjeunna ngabersihkeun sareng ngabébaskeun nafsuna tina cacad ku cara nyucikeun nu pantes pikeun Nu disembah. Sabisana, anjeunna henteu nganggap cacad téh pantes aya dina dirina sareng henteu narimana. Anjeunna ngabéla nafsuna kalawan rongkah, kawas nu nyembah ka éta nafsu. Malah, ku ngagunakeun pikeun nafsuna sorangan sagala alat sareng kamampuhan nu dititipkeun dina fitrahna sarta dipasihkeun ka anjeunna pikeun muji sareng ngagungkeun Gusti Nu saéstuna disembah, anjeunna jadi tempat katémbongna rusiah ﻣَﻦِ ﺍﺗَّﺨَﺬَ ﺍِﻟٰﻬَﻪُ ﻫَﻮٰﻳﻪُ. Anjeunna ngan ningali dirina, ngandelkeun dirina, sareng ngarasa reueus ku dirina. Tah, dina tingkatan ieu, dina léngkah ieu, éta nafsu disucikeun sareng dibersihan ku henteu nganggap éta beresih sarta henteu ngabébaskeunana tina cacad. Dina léngkah kadua, sakumaha pangajaran وَلَا ﺗَﻜُﻮﻧُﻮﺍ ﻛَﺎﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﻧَﺴُﻮﺍ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻓَﺎَﻧْﺴٰﻴﻬُﻢْ ﺍَﻧْﻔُﺴَﻬُﻢْ: Anjeunna mopohokeun dirina, henteu sadar kana dirina. Upami anjeunna mikiran maot, éta dialamatkeun ka batur. Upami anjeunna ningali fana sareng sirnana hiji hal, éta henteu dilarapkeun ka dirina. Mopohokeun nafsuna dina mangsa nanggung kasusah sareng ngalaksanakeun pangabdian, nanging mikiran sarta pageuh ngutamakeun nafsuna dina mangsa narima upah sareng ngarasakeun kanikmatan, nyaéta tuntutan nafsu ammarah. Dina tingkatan ieu, éta nafsu disucikeun, dibersihan, sareng dididik ku ngalakukeun sabalikna tina kaayaan éta. Hartina, henteu mopohokeun diri dina kaayaan mopohokeun diri; nyaéta mopohokeun diri dina kanikmatan sareng kahayang nu sarakah, sarta mikiran diri dina maot sareng pangabdian. Dina léngkah katilu, sakumaha pangajaran ﻣَٓﺎ ﺍَﺻَﺎﺑَﻚَ ﻣِﻦْ ﺣَﺴَﻨَﺔٍ ﻓَﻤِﻦَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻭَﻣَٓﺎ ﺍَﺻَﺎﺑَﻚَ ﻣِﻦْ ﺳَﻴِّﺌَﺔٍ ﻓَﻤِﻦْ ﻧَﻔْﺴِﻚَ: Tuntutan nafsu nyaéta salawasna nganggap kahadéan asalna ti dirina, tuluy asup kana kareueus sareng ujub. Dina léngkah ieu, anjeunna kedah ningali dina nafsuna ngan ukur cacad, kakurangan, kalemahan, sareng fakir; ngartos yén sagala kahadéan sareng kasampurnaanana nyaéta nikmat nu dipaparinkeun ku Gusti Fâthir Dzul-Jalâl; tuluy sukur gaganti reueus sareng muji Alloh gaganti muji dirina. Dina tingkatan ieu, éta nafsu disucikeun ku rusiah ﻗَﺪْ ﺍَﻓْﻠَﺢَ ﻣَﻦْ ﺯَﻛّٰﻴﻬَﺎ ku cara kieu: Ngartos yén kasampurnaanana aya dina henteuna kasampurnaan, kakuatanana dina kalemahan, sareng kakayaanana dina fakir. Dina léngkah kaopat, sakumaha pangajaran ﻛُﻞُّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻫَﺎﻟِﻚٌ اِلَّا ﻭَﺟْﻬَﻪُ: Nafsu nganggap dirina bébas, mandiri, sarta aya ku dirina sorangan. Tina ieu, anjeunna ngaku hiji rupa rububiyah. Anjeunna ngandung lampah baruntak nu pinuh ku mumusuhan ka Gusti Nu disembahna. Anjeunna tiasa leupas tina ieu ku ngartos hakékat nu bakal dipedar. Hakékat éta nyaéta kieu: Sagala hal, dina dirina sorangan sareng ditilik ku makna ismî, téh fana, leungit, dijadikeun, sareng taya. Nanging, ditilik ku makna harfî, minangka eunteung asma Gusti Shâni' Dzul-Jalâl sarta minangka nu ngalaksanakeun tugas, éta jadi saksi, kasaksian, manggihan, sareng aya. Dina tingkatan ieu, éta nafsu disucikeun sareng dibersihan ku cara kieu: Dina ayana aya katayaan; dina katayaanana aya ayana. Hartina, upami anjeunna ngan mikawanoh dirina sarta masihan ayana ka dirina sorangan, anjeunna aya dina poékna katayaan nu saageung jagat raya. Hartina, upami anjeunna ngandelkeun ayana dirina pribadi sarta lalawora ka Gusti Nu saéstuna ngayakeun, cahya ayana dirina pribadi, kawas cahya cika-cika, aya sarta tilelep dina poékna katayaan sareng papisahan nu teu aya tungtungna. Nanging, nalika anjeunna ngantunkeun kaakuan sarta ningali yén nafsuna, dina dirina sorangan, téh taya nanaon sareng mangrupa eunteung tajalli Gusti Nu saéstuna ngayakeun, anjeunna kéngingkeun sakabéh nu aya sarta ayana nu teu aya tungtungna. Sabab, haté nu manggihan Zat Wâjibul Wujûd, Nu sakabéh nu aya jadi tempat katémbongna pancaran asma-Na, téh manggihan sagala hal.