KALIMAH KALIMA
ﻟَﻪُ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ Hartosna, kasampurnaan nu janten sabab muji sareng pujian dina sadaya nu aya kagungan Mantenna. Ku kituna, hamd ogé kagungan Mantenna. Ti azali dugi ka langgeng salawasna, muji sareng pujian nu parantos sareng bakal sumping ti saha baé ka saha baé, kagungan Mantenna. Margi ni'mat, paparin, kasampurnaan sareng kaéndahan nu janten sabab muji, sareng sagala rupa nu janten dasar hamd, kagungan Mantenna sareng kanggo Mantenna. Leres, ku isyarat ayat-ayat Al-Qur'an, ti sadaya nu aya terus nuju ka payuneun Ilahi, hiji ubudiyah, hiji tasbih, hiji sujud, hiji doa sareng hiji hamd sareng pujian, nu salawasna nuju ka payuneun-Na éta. Urang nunjukkeun salah sahiji bukti pangagungna nu ngabuktikeun hakékat tauhid ieu, ku cara kieu: Nalika urang ningali ieu jagat raya, éta katingal dina wangun kebon nu lega; hateupna dipapaés ku béntang-béntang nu luhur, sareng bumina diramekeun ku sadaya nu aya nu dihias. Tah, jasad-jasad langit nu tartib sareng pinuh cahya, sareng sadaya nu aya di bumi nu pinuh hikmah sareng hiasan dina kebon nu lega ieu, unggal hiji ngucapkeun ku basa hususna: Abdi sadaya téh mu'jizat-mu'jizat kudrat Gusti Qadîr Dzul-Jalâl. Abdi sadaya nyaksian katunggalan Gusti Khâliq Nu Hakîm sareng Gusti Nu Ngadamel Nu Qadîr. Sareng urang ningali bumi dina kebon alam nu lega ieu, sareng ningali yén: Dina wangun hiji kebon, ratusan rébu golongan tutuwuhan nu warna-warni, dihias sareng pinuh kembang, sumebar di jerona; sareng ratusan rébu jinis sasatoan nu rupa-rupa sumebar di dinya. Tah, sadaya tutuwuhan nu dihias sareng sasatoan nu dipapaés dina kebon bumi ieu, kalayan rupa-rupana nu tartib sareng wangun-wangunna nu saimbang, ngembarkeun yén: Abdi sadaya masing-masing mu'jizat sareng perkara luar biasa tina seni hiji Gusti Nu Ngadamel Nu Hakîm, sareng masing-masing nu ngembarkeun sareng nu nyaksian kaésaan. Sareng nalika urang ningali luhur tatangkalan di éta kebon, urang ningali buah-buah sareng kembang-kembang dina rupa-rupa wangun, nu dijieun ku élmu, hikmah, sipat béréhan, kalembutan sareng kaéndahan nu kacida luhurna. Tah, sadayana ngembarkeun ku hiji basa yén: Abdi sadaya téh hadiah-hadiah nu némbongkeun mu'jizat sareng paparin-paparin nu nimbulkeun kaéran tina hiji Gusti Rahmân Dzul-Jamâl sareng hiji Gusti Rahîm Dzul-Kamâl. Tah, jasad-jasad langit sareng sadaya nu aya dina kebon jagat raya, tutuwuhan sareng sasatoan dina kebon bumi, sareng kembang-kembang sareng buah-buah dina luhur tatangkalan sareng tutuwuhan, nyaksian, ngembarkeun sareng nyarios kalayan sora nu kacida tarikna: Gusti Khâliq abdi sadaya, Gusti Mushawwir abdi sadaya sareng Gusti Qadîr Dzul-Jamâl, Gusti Hakîm Nu Teu Aya Bandinganana sareng Gusti Karîm Nu Pinuh Paparin, nu maparin abdi sadaya minangka hadiah, maha kawasa kana sagala rupa. Teu aya hiji barang ogé nu beurat pikeun Mantenna. Teu aya hiji barang ogé nu tiasa aya di luar wewengkon kudrat-Na. Dina patalina sareng kudrat-Na, zarah sareng béntang sami. Nu nyakup sakabéhna gampang sakumaha nu juz'i. Bagéan sakitu ajénna sareng sakabéhna. Nu pangageungna gampang sakumaha nu pangleutikna dina patalina sareng kudrat-Na. Nu alit sarua pinuh seni sareng nu ageung; malah sababaraha nu alit langkung ageung tibatan nu ageung tina jihat seni. Sakabéh kajadian dina mangsa kapengker, nu mangrupa perkara-perkara ahéng tina kudrat-Na, nyaksian yén Gusti Qadîr Mutlak éta maha kawasa pikeun sadaya kamungkinan nu ahéng dina mangsa payun. Sakumaha nu ngadatangkeun kamari ngadatangkeun énjing; Gusti Zat Nu Qadîr, nu nyiptakeun mangsa kapengker, ogé nyiptakeun mangsa payun. Gusti Nu Ngadamel Nu Hakîm, nu ngadamel dunya, ogé ngadamel aherat. Leres, sakumaha Nu Satemenna Hak Disembah ngan Gusti Qadîr Dzul-Jalâl éta, Nu Dipuji Sacara Mutlak ogé ngan Mantenna. Sakumaha ibadah husus kanggo Mantenna, hamd sareng pujian ogé husus kanggo Mantenna. Naha mungkin pisan Gusti Nu Ngadamel Nu Hakîm, nu nyiptakeun langit-langit sareng bumi, ngantep manusa nu mangrupa hasil pangpentingna tina langit-langit sareng bumi, sareng buah pangsampurnana tina jagat raya, teu aya nu ngatur; nyanggakeunana ka sabab-sabab sareng kabeneran; sareng ngarobah hikmah-Na nu kacida écésna janten kasia-siaan? Hâsyâ! Naha mungkin pisan hiji Zat Nu Hakîm sareng Nu 'Alîm, bari ngatur sareng ngawangun hiji tangkal kalayan perhatian nu kacida ageungna, sareng ngurus sareng miara éta tangkal kalayan hikmah nu kacida luhurna, teu ningali sareng teu merhatikeun buah-buahna nu mangrupa tujuan sareng mangpaat éta tangkal; dugi ka buah-buahna sumebar ka leungeun maling sareng tempat-tempat kosong, sareng musna? Tangtos, teu ningali sareng teu merhatikeun téh teu mungkin. Margi merhatikeun tangkal téh pikeun buah-buahna. Tah, buah, hasil sareng tujuan jagat raya ieu nu sadar sareng nu pangsampurnana nyaéta manusa. Naha mungkin Gusti Nu Ngadamel Nu Hakîm tina jagat raya ieu, maparin hamd sareng ibadah, sukur sareng kanyaah, nu mangrupa buah-buah tina buah nu sadar ieu, ka nu sanés; sareng ngajantenkeun hikmah-Na nu kacida écésna teu aya hartina, atanapi ngarobah kudrat-Na nu mutlak janten kalemahan, atanapi ngarobah élmu-Na nu ngawengku sagalana janten kabodoan? Saratus rébu kali hâsyâ! Naha mungkin pisan sukur sareng ibadah nu ditepikeun ku nu sadar pikeun ni'mat-ni'mat nu katampi ku aranjeunna, hususna ku umat manusa nu mangrupa nu pangunggulna di antawis nu sadar sareng nu mangrupa puseur tujuan-tujuan Rabb dina ngawangun karaton jagat raya ieu, nuju ka nu sanés Gusti Nu Ngadamel éta karaton jagat raya? Sareng Gusti Nu Ngadamel Nu Dzul-Jalâl éta ngijinan sukur sareng ibadah nu mangrupa tujuan pangahirna éta nuju ka nu sanés? Sareng naha mungkin pisan Mantenna ngajantenkeun nu sadar mikanyaah ka Mantenna ku rupa-rupa ni'mat-Na nu teu aya watesna sareng ngajantenkeun aranjeunna terang ka Mantenna ku mu'jizat-mu'jizat seni-Na nu teu aya watesna; lajeng nyanggakeun sukur sareng ibadahna, hamd sareng kanyaahna, makrifat sareng rasa nuhunna ka sabab-sabab sareng tabiat tanpa merhatikeunana; ngajantenkeun hikmah-Na nu mutlak disangkal sareng ngajantenkeun kakawasaan rububiyah-Na teu aya hartina? Saratus rébu kali hâsyâ wa kallâ! Naha mungkin pisan hiji nu teu tiasa nyiptakeun hiji mangsa semi, teu tiasa nyiptakeun sadaya buah sareng teu tiasa ngawangun sadaya apel di beungeut bumi nu capna hiji, tiasa nyiptakeun hiji apel nu mangrupa conto alit tina sadayana éta, sareng masihan éta apel minangka ni'mat pikeun didahar ku hiji jalma; lajeng kénging sukur ti anjeunna sareng milu gaduh bagian dina hamd ka Nu Dipuji Sacara Mutlak? Hâsyâ!.. Margi saha nu nyiptakeun hiji apel, ngan anjeunna ogé nu tiasa nyiptakeun sadaya apel nu sumping ka sakabéh dunya. Margi capna hiji. Sareng saha nu nyiptakeun apel, anjeunna ogé nu nyiptakeun sisikian sareng buah-buahan nu janten sumber rejeki di sakabéh dunya. Hartosna, Nu maparin ni'mat nu pangleutikna ka hiji mahluk hirup juz'i nu pangleutikna, langsung nyaéta Gusti Khâliq jagat raya sareng Gusti Razzâq Dzul-Jalâl. Ku kituna, sukur sareng hamd langsung kagungan Mantenna. Ku kituna, hakékat jagat raya salawasna nyarios ku basa nu leres: ﻟَﻪُ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻣِﻦْ ﻛُﻞِّ ﺍَﺣَﺪٍ ﻣِﻦَ الْاَزَلِ ﺍِﻟَﻰ الْاَبَدِ
KALIMAH KAGENEP
ﻳُﺤْﻴ۪ﻰ Hartosna, Nu maparin hirup ngan Mantenna. Ku kituna, Gusti Khâliq sadaya barang ogé ngan Mantenna. Margi roh, cahya, inti, dasar, hasil sareng kacindekan jagat raya nyaéta hirup. Saha Nu maparin hirup, Mantenna ogé Gusti Khâliq sakabéh jagat raya. Nu maparin hirup tangtos Mantenna, Gusti Hayy tur Qayyûm. Tah, urang nunjukkeun bukti pangagungna tina ieu tingkat tauhid, ku cara kieu: —Sakumaha parantos dijelaskeun sareng dibuktikeun dina Kalimah nu sanés— urang ningali hiji pasukan mahluk hirup nu kacida megahna, nu kémah-kémahna dipasang dina tegal beungeut bumi. Leres, tina pasukan-pasukan Gusti Hayy tur Qayyûm nu teu aya watesna, urang ningali dina unggal mangsa semi muncul hiji pasukan anyar nu sumping ti alam gaib, nu nembe diasupkeun kana wajib militer. Urang ningali éta pasukan sareng ningali rupa-rupa bangsa nu bénten-bénten, langkung ti dua ratus rébu tina golongan tutuwuhan, sareng langkung ti saratus rébu deui tina bangsa sasatoan. Sanajan papakéan unggal bangsa sareng unggal golongan bénten, bekelna bénten, paréntahna bénten, pangbébasanana tina tugas bénten, pakarangna bénten sareng lilana tugas militérna bénten; hiji panglima pangagungna, kalayan kudrat sareng hikmah nu teu aya watesna, élmu sareng kersa nu teu aya tungtungna, rohmat nu teu béak sareng khazanah nu teu séép, tanpa mopohokeun hiji ogé, tanpa kaliru, tanpa pacampur sareng tanpa ngalambatkeun, maparin bekelna masing-masing, papakéanana masing-masing sareng pakarangna masing-masing ka sadaya bangsa sareng golongan nu langkung ti tilu ratus rébu éta, kalayan katartiban nu sampurna sareng kasaimbangan nu lengkep, tepat dina waktuna; maparin paréntahna masing-masing sareng ngabébaskeunana tina tugas masing-masing. Nu kagungan panon nyaksian ieu langsung, sareng nu kagungan haté ngabenerkeun kalayan kayakinan nu ditingali ku panon. Tah, naha mungkin pisan hiji nu sanés Nu kagungan élmu nu ngawengku éta pasukan sareng sadaya urusanana, sareng kudrat nu mutlak nu ngatur éta pasukan sareng sadaya kabutuhanana, tiasa milu campur, ngintervensi atanapi kagungan bagian dina ngajantenkeun hirup sareng ngatur ieu, sareng dina miara sareng maparin bekel ieu? Ratusan rébu kali hâsyâ!.. Dipikanyaho yén lamun dina hiji batalyon aya sapuluh bangsa, nyayagikeun pakakas nu bénten-bénten kanggo aranjeunna sakitu héséna sareng sapuluh batalyon; ku kituna, manusa nu lemah, kersa atanapi henteu, kapaksa nyayagikeun pakakasna dina hiji cara. Padahal, Gusti Hayy tur Qayyûm maparin pakakas kahirupan nu bénten-bénten ka langkung ti tilu ratus rébu bangsa dina pasukan-Na nu megah ieu. Sareng Mantenna maparinna tanpa kabeuratan, tanpa kasusah, ku cara nu gampang sareng enteng, kalayan hikmah sareng katartiban nu kacida luhurna. Sareng ku ngajantenkeun pasukan nu ageung éta ngucapkeun ﻫُﻮَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﻳُﺤْﻴ۪ﻰ ku hiji basa, Mantenna ngajantenkeun jamaah nu kacida ageungna éta maos ﺍَﻟﻠّٰﻪُ لَٓا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ ﺍﻟْﺤَﻰُّ ﺍﻟْﻘَﻴُّﻮﻡُ لَا ﺗَﺎْﺧُﺬُﻩُ ﺳِﻨَﺔٌ ﻭَ لَانَوْمٌ ﺍﻟﺦ dina masjid jagat raya...
KALIMAH KATUJUH
ﻭَ ﻳُﻤ۪ﻴﺖُ Hartosna, Mantenna nu maparin pati. Nyaéta, sakumaha Mantenna nu maparin kahirupan, Mantenna kénéh nu nyandak kahirupan sareng maparin pati. Leres, pati sanés ngan ukur ruksak sareng pareum, dugi ka tiasa disanggakeun ka sabab-sabab sareng dipasrahkeun ka tabiat. Sabalikna, sakumaha hiji siki sacara lahiriah paéh sareng buruk, nanging sacara batiniah ngalih kana kahirupan sareng diolah jadi hiji bulir, nyaéta tina kahirupan siki nu juz'i kana kahirupan bulir nu nyakup sakabéhna; kitu deui pati, sanaos sacara lahiriah katingal bubar sareng pareum, dina hakékatna janten tanda, bubuka sareng awal kahirupan nu langgeng pikeun manusa. Ku kituna, Gusti Qadîr Mutlak nu maparin sareng ngatur kahirupan, tangtos Mantenna kénéh nu nyiptakeun pati. Urang nunjukkeun salah sahiji bukti pangagungna tina tingkat tauhid nu pangluhurna dina ieu kalimah ku cara kieu: Sakumaha diterangkeun dina Jandéla Kadua Puluh Opat tina Mektup Katilu Puluh Tilu: Sadaya nu aya ieu ngalir ku kersa Ilahi. Jagat raya ieu ngalanglang ku paréntah Rabb. Mahluk-mahluk ieu terus ngalir dina walungan waktos ku idin Ilahi; dikintun ti alam gaib, dipaparin pakean wujud lahiriah di alam nu katingal, teras sacara tartib murag lir hujan sareng lungsur ka alam gaib. Sareng ku paréntah Rabb, terus sumping ti mangsa nu bakal datang, ngaliwat mangsa ayeuna pikeun narik napas, lajeng ngocor ka mangsa baheula. Tah, ngalirna mahluk-mahluk ieu dina lingkup rohmat sareng paparin kalayan pinuh hikmah; ngalanglangna dina lingkup hikmah sareng katartiban kalayan pinuh élmu; sareng ngocorna dina lingkup kanyaah sareng timbangan kalayan pinuh rohmat, ti awal dugi ka ahir dilaksanakeun kalayan hikmah-hikmah, mangpaat-mangpaat, hasil-hasil sareng tujuan-tujuan. Hartosna, Gusti Qadîr Dzul-Jalâl, Gusti Hakîm Dzul-Kamâl, terus maparin kahirupan ku kudrat-Na sareng masihan tugas ka golongan-golongan anu aya, ka masing-masing anggotana dina unggal golongan, sareng ka alam-alam nu kawangun tina golongan-golongan éta. Teras ku hikmah-Na Mantenna ngabébaskeun aranjeunna tina tugas, maparin pati sareng ngintunkeun ka alam gaib. Mantenna ngalihkeun aranjeunna tina lingkup kudrat kana lingkup élmu. Naha mungkin pisan hiji zat nu teu sanggup ngagerakkeun ieu jagat raya kalayan sakabéhna, nu kakawasaanana teu ngawengku sadaya mangsa, nu teu cekap kakuatanana pikeun maparin kahirupan sareng pati ka alam-alam saolah-olah ka hiji jalma, sareng nu teu tiasa maparin kahirupan ka usum-usum semi lir ka hiji kembang, masangkeunana dina bumi, lajeng ku pati ngala sareng nyabutna ti dinya, tiasa ngaku kagungan pati sareng ngamaotkeun? Leres, pati mahluk hirup nu pangjuz'ina ogé, sakumaha kahirupanana, kedah lumangsung ku hukum, idin, paréntah, kakuatan sareng élmu Zat Dzul-Jalâl nu kagungan sadaya hakékat kahirupan sareng rupa-rupa pati dina kakawasaan-Na.
KALIMAH KADALAPAN
ﻭَ ﻫُﻮَ ﺣَﻰٌّ لَا ﻳَﻤُﻮﺕُ Hartosna, kahirupan-Na tetep, azali sareng langgeng salawasna. Pati sareng fana, teu aya sareng sirna moal tiasa tumiba ka Mantenna. Margi kahirupan téh sipat Zat-Na. Nu janten sipat Zat moal tiasa ical. Leres, nu azali tangtos langgeng salawasna. Nu qadim tangtos langgeng. Nu Wâjibul Wujûd tangtos langgeng tanpa tungtung. Leres, hiji kahirupan nu sadaya wujud kalayan sadaya cahayana téh kalangkangna; kumaha teu aya tiasa tumiba ka éta kahirupan? Leres, hiji kahirupan nu wujud nu wajib téh sarat nu teu tiasa dipisahkeun sareng tandana; tangtos teu aya sareng fana moal tiasa tumiba ka éta kahirupan tina sisi mana baé. Leres, hiji kahirupan nu sadaya kahirupan terus némbongan ku tajallina, sareng sadaya hakékat jagat raya nu tetep ngandelkeun sareng nangtung ku éta kahirupan; tangtos fana sareng sirna moal tiasa tumiba ka éta kahirupan tina sisi mana baé. Leres, hiji kahirupan nu sakilat tajallina maparin katunggalan ka rupa-rupa barang nu bakal fana sareng sirna, ngajantenkeunana langgeng, nyalametkeunana tina paburencay, ngajaga wujudna sareng ngajantenkeunana langgeng dina hiji rupa. Nyaéta, kahirupan maparin katunggalan ka kasrah sareng ngajantenkeunana tetep aya. Upami kahirupan ical, éta barang paburencay sareng nuju fana. Tangtos sirna sareng fana moal tiasa ngadeukeutan kahirupan nu wajib, nu kilatan-kilatan kahirupan nu teu aya watesna sapertos kitu téh hiji tajallina. Saksi nu pasti pikeun ieu hakékat nyaéta sirna sareng fanana ieu jagat raya. Nyaéta, sakumaha ku wujud sareng kahirupanana sadaya nu aya nunjukkeun sareng nyaksian kahirupan Gusti Hayy Nu Teu Kantos Maot sareng wajib ayana éta kahirupan. {(Catetan handap): Angkatna Kangjeng Nabi Ibrahim aleyhisselâm tina perkara ngamaotkeun sareng ngahirupkeun kana terbit sareng surupna panonpoé nalika nyanghareupan Nemrut, nyaéta ngalih tina ngamaotkeun sareng ngahirupkeun nu juz'i kana ngamaotkeun sareng ngahirupkeun nu nyakup sakabéhna, sareng éta hiji kamajuan. Éta nunjukkeun lingkup bukti nu pangcaangna sareng panglegana. Sanés ninggalkeun bukti nu buni pikeun angkat kana bukti nu lahiriah, sakumaha diucapkeun ku sawatara ahli tafsir.} Kitu deui ku pati sareng sirnana, aranjeunna nunjukkeun sareng nyaksian yén éta kahirupan langgeng sareng tetep tanpa tungtung. Margi, sanggeus sadaya nu aya sirna, aya deui nu sapertos aranjeunna nu dipaparin kahirupan sareng ngagentos aranjeunna; ieu nunjukkeun yén aya Zat nu tetep hirup, nu terus ngabarukeun tajalli kahirupan. Sakumaha gelembung-gelembung dina beungeut walungan nu ngalir nyanghareupan panonpoé, mancorong teras ical. Nu sumping nunjukkeun cahya nu sami sareng, golongan demi golongan di tukangeunna, mancorong teras pareum sareng ical. Ku kaayaan pareum sareng mancorong ieu, aranjeunna nunjukkeun yén aya panonpoé nu luhur sareng tetep langgeng. Kitu deui parobahan sareng silih gantina kahirupan sareng pati dina sadaya nu aya nu ngalanglang ieu, nyaksian langgeng sareng tetep ayana Gusti Hayy Nu Bâqî. Leres, sadaya nu aya ieu téh eunteung-eunteung. Nanging sakumaha poék janten eunteung pikeun cahya, sareng sakumaha beuki poék, beuki némbongkeun mancorongna cahya; aranjeunna janten eunteung dina seueur sisi tina jihat sabalikna. Contona, sakumaha sadaya nu aya ku kalemahanana janten eunteung pikeun kudrat Gusti Nu Ngadamel, sareng ku kakuranganana janten eunteung pikeun kacukupan-Na. Kitu deui ku fanana janten eunteung pikeun langgeng-Na. Leres, beungeut bumi sareng tangkal-tangkal di luhurna, kalayan kaayaanana nu miskin dina usum tiis sareng harta sareng kacukupanana nu mancorong dina usum semi, ku cara nu pasti pisan janten eunteung pikeun kudrat sareng rohmat Gusti Qadîr Mutlak sareng Gusti Ghaniyy Mutlak. Leres, sadaya nu aya saolah-olah ku basa kaayaan, sapertos Veysel Karanî, munajat kieu sareng nyarios: Nun Gusti, Ilah abdi sadaya! Gusti téh Rabb abdi sadaya! Margi abdi sadaya téh hamba. Abdi sadaya teu sanggup ngadidik diri abdi sadaya sorangan. Hartosna, Gusti nu ngadidik abdi sadaya. Sareng Gusti téh Khâliq! Margi abdi sadaya téh mahluk, abdi sadaya didamel. Sareng Gusti téh Razzâq! Margi abdi sadaya peryogi rejeki, leungeun abdi sadaya teu tiasa ngahontalna. Hartosna, Gusti nu ngadamel abdi sadaya sareng maparin rejeki ka abdi sadaya. Sareng Gusti téh Mâlik! Margi abdi sadaya téh nu dipimilik. Aya nu sanés diri abdi sadaya nu ngatur abdi sadaya. Hartosna, Gusti nu kagungan abdi sadaya. Sareng Gusti téh 'Azîz, Nu Kagungan kamulyaan sareng kaagungan! Abdi sadaya ningali hina abdi sadaya, di luhur abdi sadaya aya tajalli kamulyaan. Hartosna, abdi sadaya téh eunteung kamulyaan Gusti. Sareng Gusti téh Ghaniyy Mutlak! Margi abdi sadaya miskin. Abdi sadaya dipaparin kacukupan nu teu tiasa kahontal ku leungeun kakurangan abdi sadaya. Hartosna, Gusti Nu Maha Cekap, Gusti nu maparin. Sareng Gusti téh Hayy Nu Bâqî! Margi abdi sadaya maot. Dina pati sareng hirupna abdi sadaya, abdi sadaya ningali tajalli Nu Tetep Maparin Kahirupan. Sareng Gusti téh Bâqî! Margi dina fana sareng sirnana abdi sadaya, abdi sadaya ningali Gusti tetep aya sareng langgeng. Sareng Gusti nu ngawaler sareng maparin paparin! Margi abdi sadaya, sadaya nu aya, ku basa ucapan sareng kaayaan abdi sadaya, terus nyambat sareng neda, neneda sareng neda kalayan handap asor. Kahayang abdi sadaya kacumponan, tujuan abdi sadaya dipaparin. Hartosna, Gusti nu ngawaler abdi sadaya. Sareng kitu deui... Unggal nu aya, nu nyakup sakabéhna sareng nu juz'i, sapertos masing-masing Veysel Karanî, janten eunteung dina wangun munajat batin. Ku kalemahan, kakurangan sareng cacadna, aranjeunna ngembarkeun kudrat sareng kasampurnaan Ilahi.
KALIMAH KASALAPAN
ﺑِﻴَﺪِﻩِ ﺍﻟْﺨَﻴْﺮُ Hartosna, sadaya kasaéan aya dina kakawasaan-Na, sadaya lampah saé aya dina buku-Na, sadaya paparin aya dina khazanah-Na. Ku kituna, nu neda kasaéan kedah neda ka Mantenna, nu mikahayang kasaéan kedah neneda ka Mantenna... Pikeun nunjukkeun hakékat ieu kalimah ku cara nu pasti, urang nunjukkeun tanda-tanda sareng kilatan-kilatan hiji bukti nu lega tina bukti-bukti élmu Ilahi nu teu aya watesna, sareng nyarios kieu: Gusti Nu Ngadamel, nu ngatur sareng nyiptakeun ku lampah-lampah nu katingal dina ieu jagat raya, kagungan élmu nu ngawengku sadayana. Sareng éta élmu téh sipat Zat-Na nu kedah aya, nu teu tiasa dipisahkeun; misahna téh mustahil. Sakumaha mustahil aya panonpoé nanging teu aya cahayana, kitu deui mustahil mangrébu darajat langkung ti éta, élmu misah ti Zat nu nyiptakeun sadaya nu aya nu tartib ieu. Sakumaha élmu nu ngawengku sadayana ieu teu tiasa dipisahkeun ti éta Zat, kitu deui tina jihat patalina, éta élmu teu tiasa dipisahkeun ti sagala rupa. Nyaéta, teu aya hiji ogé nu tiasa nyumput tina éta élmu. Sakumaha barang-barang dina beungeut bumi nu tanpa tabir nyanghareupan panonpoé teu mungkin teu ningali panonpoé; kitu deui nyumputna barang-barang tina cahya élmu Gusti 'Alîm Dzul-Jalâl téh sarébu darajat langkung teu mungkin, mustahil. Margi aya dina payuneun-Na. Nyaéta, sagala rupa aya dina lingkup paningal-Na sareng nyanghareupan Mantenna, aya dina lingkup nu disaksian-Na, sareng Mantenna nembus sagala rupa. Upami nu kagungan cahya sapertos panonpoé nu teu hirup ieu, manusa nu lemah ieu sareng sinar rontgen nu teu sadar ieu, sanaos aranjeunna aya sanggeus teu aya, teu sampurna sareng sipatna ngaliwat, cahayana tiasa ningali sareng nembus sagala rupa nu nyanghareupanana; tangtos teu aya hiji ogé nu tiasa nyumput atanapi aya di luar cahya élmu azali nu wajib, ngawengku sadayana sareng sipat Zat. Aya tanda-tanda sareng ayat-ayat jagat raya nu teu tiasa diitung, nu nunjukkeun ieu hakékat. Di antarana: Sadaya hikmah nu katingal dina sadaya nu aya nunjukkeun éta élmu. Margi ngalaksanakeun pagawean kalayan hikmah téh ku élmu. Sareng sadaya pitulung sareng hiasan nunjukkeun éta élmu. Nu ngalaksanakeun pagawean kalayan pinuh pitulung sareng welas asih, tangtos uninga sareng ngalaksanakeunana kalayan uninga. Sareng sadaya nu aya nu tartib, masing-masing aya dina hiji timbangan, sareng sadaya susunan nu saimbang sareng diukur, masing-masing aya dina hiji katartiban, ogé nunjukkeun éta élmu nu ngawengku sadayana. Margi ngalaksanakeun pagawean kalayan tartib téh ku élmu. Nu ngadamel kalayan ukuran sareng timbangan kalayan pinuh seni, tangtos ngandelkeun élmu nu kuat dina ngadamelna. Sareng ukuran-ukuran nu tartib nu katingal dina sadaya nu aya, wangun-wangun nu diukur luyu sareng hikmah sareng mangpaat, kaayaan sareng susunan nu ngahasilkeun buah, saolah-olah diatur ku kaidah qada sareng jangka takdir, nunjukkeun élmu nu ngawengku sadayana. Leres, maparin wangun-wangun nu tartib sareng béda-béda ka barang-barang, maparin wangun nu husus nu luyu sareng mangpaat-mangpaat kahirupan sareng wujud unggal barang, téh ku élmu nu ngawengku sadayana; teu tiasa ku cara sanés. Sareng maparin rejeki ka sadaya mahluk hirup, ku cara nu luyu sareng masing-masing, dina waktos nu pas sareng di tempat nu teu disangka, téh ku élmu nu ngawengku sadayana. Margi Nu Ngintunkeun rejeki kedah uninga sareng mikawanoh nu peryogi rejeki, kedah uninga waktosna sareng ngartos kabutuhanna, teras tiasa maparin rejeki ku cara nu luyu. Sareng ajal sareng pati sadaya mahluk hirup, nu dina sebutan teu écés kabeungkeut ku hukum nu netepkeunana, nunjukkeun élmu nu ngawengku sadayana. Margi sanaos sacara lahiriah teu katingal waktos ajal nu pasti pikeun masing-masing anggota unggal golongan, nanging ajal golongan éta pasti dina mangsa nu kawates antara dua wates. Dina waktos ajal éta, dijagana hasil, buah sareng sikina, nu bakal neraskeun tugasna sanggeus éta barang, sareng dirobahna janten hiji kahirupan nu anyar, ogé nunjukkeun éta élmu nu ngawengku sadayana. Sareng paparin rohmat nu ngawengku sadaya nu aya ku cara nu luyu sareng masing-masing, nunjukkeun élmu nu ngawengku sadayana dina rohmat nu lega. Margi contona, Nu Maparin bekel ka barudak mahluk hirup ku susu sareng Nu Nulungan tutuwuhan bumi nu peryogi cai ku hujan, tangtos mikawanoh barudak éta, uninga kabutuhanna sareng ningali tutuwuhan éta, ngartos yén aranjeunna peryogi hujan, teras ngintunkeunana, sareng kitu deui... Tajalli-tajalli rohmat-Na nu pinuh hikmah sareng pitulung, nu teu aya watesna, nunjukkeun élmu nu ngawengku sadayana. Sareng talitina dina seni sagala rupa, panggambaran kalayan pinuh seni sareng hiasan kalayan pinuh kaparigelan, nunjukkeun élmu nu ngawengku sadayana. Margi milih hiji kaayaan nu tartib sareng dihias, pinuh seni sareng hikmah, di antara mangrébu kaayaan nu mungkin, téh ku élmu nu jero. Cara milih ieu dina sadaya barang nunjukkeun élmu nu ngawengku sadayana. Sareng gampil pisan dina nyiptakeun sareng ngawujudkeun barang-barang tanpa conto, nunjukkeun élmu nu pangsampurnana. Margi gampilna hiji pagawean sareng entengna hiji kaayaan téh saimbang sareng darajat élmu sareng kaparigelan. Beuki seueur uningana, beuki gampil ngadamelna. Ku ieu rusiah, urang ningali sadaya nu aya nu masing-masing mangrupa mu'jizat seni, yén aranjeunna diciptakeun kalayan gampil sareng enteng dina darajat nu matak héran, tanpa beban sareng kaributan, dina waktos nu pondok, nanging ku cara nu némbongkeun mu'jizat. Hartosna, aya élmu nu teu aya watesna dugi ka didamel kalayan gampil nu teu aya watesna, sareng kitu deui... Aya mangrébu tanda nu leres sapertos tanda-tanda nu parantos disebutkeun, yén Zat nu ngatur ieu jagat raya kagungan élmu nu ngawengku sadayana. Sareng Mantenna uninga sagala rupa kalayan sadaya urusanna, teras ngadamelna. Ku margi Nu Kagungan ieu jagat raya kagungan élmu sapertos kitu; tangtos Mantenna ningali manusa sareng lampah-lampahna, uninga naon nu luyu sareng manusa sareng naon nu pantes ditampi ku aranjeunna, sareng parantos sareng bakal ngurus aranjeunna luyu sareng sarat hikmah sareng rohmat. Hé manusa! Sing émut, sing taliti! Sing uninga sareng hudang tina lalawora, Zat sapertos naon nu uninga sareng merhatikeun anjeun!.. ~Upami diucapkeun:
Élmu wungkul teu cekap, kersa ogé diperyogikeun. Upami teu aya kersa, élmu teu cekap? ~Waleran:
Sakumaha sadaya nu aya nunjukkeun sareng nyaksian élmu nu ngawengku sadayana, kitu deui nunjukkeun kersa Nu Kagungan éta élmu nu nyakup sadayana. Kieu: Maparin ciri pribadi nu tartib pisan ka unggal barang, utamina ka unggal mahluk hirup, ku hiji kamungkinan nu pasti di antara seueur kamungkinan nu pabalatak, sareng ku hiji jalan nu ngahasilkeun di antara seueur jalan nu teu ngahasilkeun, nalika aya di antara seueur hal nu mungkin, nunjukkeun kersa nu nyakup sadayana tina sisi nu teu aya watesna. Margi di antara kamungkinan sareng pilihan nu teu aya watesna nu ngawengku wujud unggal barang, sareng dina jalan-jalan nu teu ngahasilkeun sareng unsur-unsur nu teu hirup nu ngalir tanpa timbangan lir caah nu pacampur sareng saragam, wangun nu saimbang sareng ciri pribadi nu tartib nu dipaparin kalayan ukuran nu kacida talitina, timbangan nu lemes, katartiban nu kacida rincina sareng tatanan nu éndah; ku kapastian sareng écésna, malah ku ningali langsung, nunjukkeun yén éta hasil kersa nu nyakup sadayana. Margi milih hiji kaayaan di antara kaayaan nu teu aya watesna téh ku ngahususkeun, milih, tujuan sareng kersa, sareng dihususkeun ku ngahaja sareng mikahayang. Tangtos nu dihususkeun peryogi Nu Ngahususkeun. Nu dipilih peryogi Nu Milih. Sareng nu ngahususkeun sareng nu milih téh kersa. Contona, diciptakeunana hiji awak sapertos manusa, nu lir mesin tina ratusan pakakas sareng alat nu béda-béda, tina satétés cai; hiji manuk nu kagungan ratusan anggota nu béda-béda tina hiji endog nu basajan; sareng hiji tangkal nu kabagi jadi ratusan bagian nu béda-béda tina hiji siki nu basajan; sakumaha nyaksian kudrat sareng élmu, kitu deui ku cara nu pasti pisan sareng nu kedah kitu, nunjukkeun yén Gusti Nu Ngadamelna kagungan kersa nu nyakup sadayana, nu ku éta kersa Mantenna ngahususkeun sagala rupana sareng ku éta kersa maparin wangun nu béda sareng husus, sareng nganggéan hiji kaayaan ka unggal bagéan, anggota sareng potonganana. ~Cindekna:
Sakumaha dina barang-barang, contona sasaruaan sareng cocogna anggota-anggota nu penting dina sasatoan, tina jihat dasar sareng hasilna, sareng némbongkeun hiji cap katunggalan, sacara pasti nunjukkeun yén Gusti Nu Ngadamel sadaya sasatoan téh Hiji, Wâhid sareng Ahad. Kitu deui ciri pribadi sasatoan nu béda-béda sareng ciri-ciri nu pinuh hikmah, nu netepkeun sareng ngabédakeun rarayna, nunjukkeun yén Gusti Nu Ngadamelna Nu Wâhid téh Nu Milampah kalayan bébas milih sareng kagungan kersa; Mantenna ngadamel nu dipikersa sareng teu ngadamel nu teu dipikersa; Mantenna milampah kalayan tujuan sareng kersa. Ku margi aya tanda sareng kasaksian pikeun élmu Ilahi sareng kersa Rabb saloba sadaya nu aya, malah saloba urusan sadaya nu aya; tangtos nampik kersa Ilahi ku sawatara filsuf, mungkir takdir ku sawatara ahli bid'ah, ngaku yén Mantenna teu uninga nu juz'i ku sawatara jalma nu sasar, sareng nyanggakeun sawatara nu aya ka tabiat sareng sabab-sabab ku para penganut tabiat, téh kabohongan nu dilipatkeun saloba sadaya nu aya sareng kagilaan kasasaran nu dilipatkeun saloba urusan sadaya nu aya. Margi nu ngabohongkeun kasaksian nu leres nu teu aya watesna, parantos ngalaksanakeun kabohongan nu teu aya watesna. Tah, timbangkeun kumaha salah sareng ngalawan hakékatna nyarios kalayan ngahaja, "Ku tabiat, ku tabiat", gaganti "Insya Alloh, insya Alloh" dina perkara-perkara nu ngawujud ku masyîah Ilahi...