Mektup Kadua Puluh
ﺑِﺎﺳْﻤِﻪ۪ ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻪُ ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻰْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪ ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَﺣْﺪَﻩُ لَا ﺷَﺮ۪ﻳﻚَ ﻟَﻪُ ﻟَﻪُ ﺍﻟْﻤُﻠْﻚُ ﻭَ ﻟَﻪُ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻳُﺤْﻴ۪ﻰ ﻭَ ﻳُﻤ۪ﻴﺖُ ﻭَ ﻫُﻮَ ﺣَﻰٌّ لَا ﻳَﻤُﻮﺕُ ﺑِﻴَﺪِﻩِ ﺍﻟْﺨَﻴْﺮُ ﻭَ ﻫُﻮَ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻗَﺪ۪ﻳﺮٌ ﻭَ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺍﻟْﻤَﺼ۪ﻴﺮُ Ungkapan tauhid ieu, nu ngulangna saatos solat subuh sareng magrib kagungan seueur kaunggulan, sareng dina hiji riwayat nu sahih kagungan darajat Ismul A'zham, aya sabelas kalimah. Dina unggal kalimahna aya wartos gumbira sareng wawaran nu matak bingah, darajat tauhid pangriksa Rabb, sareng dina hiji poko Ismul A'zham aya kaagungan katunggalan sareng kasampurnaan kaésaan. Urang nyanggakeun katerangan hakékat-hakékat nu ageung sareng luhur ieu ka Kalimah-kalimah sanés; sareng dumasar kana hiji jangji, kanggo ayeuna urang bakal ngadamel daptar pikeun éta, dina wangun ringkesan nu pondok, kalayan "Dua Tingkat" sareng hiji "Bubuka".
BUBUKA
Sing kauninga sacara pasti: Tujuan ciciptan nu pangluhurna sareng hasil fitrah nu pangagungna nyaéta iman ka Alloh. Sareng tingkat kamanusaan nu pangluhurna sareng kalungguhan umat manusa nu pangagungna nyaéta makrifatulloh dina iman ka Alloh. Kabagjaan jin sareng manusa nu pangcaangna sareng ni'mat nu pangamisna nyaéta kanyaah ka Alloh dina makrifatulloh éta. Sareng kabingah nu pangmurnina pikeun roh manusa sareng kabagjaan nu pangbersihna pikeun manah manusa nyaéta nikmat ruhani dina kanyaah ka Alloh éta. Leres, sadaya kabagjaan sajati, kabingah murni, ni'mat nu amis sareng nikmat nu bersih, tangtos aya dina makrifatulloh sareng kanyaah ka Alloh. Éta sadayana teu tiasa aya tanpa éta dua. Nu mikawanoh sareng mikanyaah Gusti Haq, janten wadah kabagjaan, ni'mat, cahya sareng rusiah nu teu aya tungtungna, boh dina kamampuh boh dina kanyataan. Nu henteu leres-leres mikawanoh sareng mikanyaah Mantenna, kakeunaan sangsara, kanyeri sareng sangkaan nu teu aya tungtungna, sacara batin sareng lahir. Leres, dina dunya nu pabalatak ieu, di antara umat manusa nu teu kagungan tujuan, dina kahirupan nu teu ngahasilkeun; tanpa nu kagungan, tanpa nu ngajaga; hiji manusa nu lemah sareng miskin, sanaos janten raja sakumna dunya, naon ajénna. Tah, di antara umat manusa nu teu kagungan tujuan ieu, dina dunya nu pabalatak sareng fana ieu, upami manusa henteu mikawanoh Nu Kagungan anjeunna sareng henteu mendakan Gusti Mâlikna, sadayana ngartos kumaha anjeunna teu aya daya sareng ngumbara tanpa tujuan. Upami anjeunna mendakan Nu Kagungan anjeunna sareng mikawanoh Gusti Mâlikna, harita anjeunna nyalindung kana rohmat-Na sareng ngandelkeun kudrat-Na. Dunya nu janten tempat pikasieuneun éta robah janten tempat ngumbara sareng janten tempat dagang.
TINGKAT KAHIJI
Dina unggal hiji tina sabelas kalimah ucapan tauhid ieu aya wartos gumbira. Sareng dina wartos gumbira éta aya ubar; sareng dina ubar éta aya nikmat batin.
KALIMAH KAHIJI
Dina لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ aya wartos gumbira kieu: Roh manusa, nu kakeunaan kabutuhan nu teu aya watesna sareng janten sasaran serangan musuh nu teu aya tungtungna, mendakan dina ieu kalimah hiji titik tempat neda pitulung, nu ngabukakeun ka anjeunna lawang banda rohmat nu bakal nyumponan sadaya kabutuhanna; sareng mendakan hiji titik pananggeuhan, nu ngawanohkeun sareng ngabéjakeun Gusti Ma'bûd sareng Gusti Khâliqna sorangan, Nu Kagungan kudrat mutlak nu bakal ngajaga anjeunna tina kajahatan sadaya musuhna, nunjukkeun Nu Kagungan anjeunna sareng ngawanohkeun saha Gusti Mâlikna. Sareng ku ngawanohkeun éta, éta nyalametkeun manah tina simpé nu pikasieuneun nu mutlak sareng roh tina kasedih nu nyeri, sareng ngajamin manah nu lega nu langgeng sareng kabingah nu tetep.
KALIMAH KADUA
ﻭَﺣْﺪَﻩُ Dina ieu kalimah aya wartos gumbira nu janten ubar sareng maparin kabagjaan. Kieu: Roh manusa sareng manah manusa, nu patali sareng seuseueurna jinis jagat raya, sareng margi patali éta dugi ka darajat titeuleum dina pabalatak sareng kacau, mendakan hiji panyalindungan sareng hiji juru salamet dina kalimah ﻭَﺣْﺪَﻩُ, nu nyalametkeun anjeunna tina sadaya kacau sareng pabalatak éta. Nyaéta, ﻭَﺣْﺪَﻩُ dina maknana nyarios: Alloh téh Hiji. Ulah capé ku nyuhunkeun ka barang-barang sanés; ulah ngahinakeun diri sareng kedah ngaraos hutang budi ka aranjeunna; ulah nyanjung-nyanjung sareng tunduk ka aranjeunna; ulah kasusah ku nuturkeun aranjeunna; ulah sieun sareng ngageter ku aranjeunna. Margi Gusti Sultan jagat raya téh Hiji, konci sagala rupa aya di sisi-Na, kendali sagala rupa aya dina kakawasaan-Na; sagala rupa diréngsékeun ku paréntah-Na. Upami anjeun mendakan Mantenna, anjeun parantos mendakan sadaya nu dipilarian; anjeun parantos salamet tina hutang budi sareng kasieun nu teu aya watesna.
KALIMAH KATILU
لَا ﺷَﺮ۪ﻳﻚَ ﻟَﻪُ Nyaéta, sakumaha dina kailahian sareng karajaan-Na teu aya nu nyarengan; Alloh téh Hiji, teu tiasa langkung ti Hiji. Kitu deui dina pangriksa-Na, lampah sareng panyiptaan-Na ogé teu aya nu nyarengan. Kadang-kadang aya hiji raja, nu teu kagungan nu nyarengan dina karajaanana; nanging dina lampahna, pajabat-pajabatna dianggap nyarengan anjeunna sareng ngahalangan sadayana lebet ka payuneunna. Aranjeunna nyarios, "Nyuhunkeun ka abdi sadaya ogé." Nanging Gusti Haq, Nu Janten Sultan azali sareng langgeng salawasna, sakumaha teu kagungan nu nyarengan dina karajaan-Na, dina lampah pangriksa-Na ogé teu peryogi nu nulungan atanapi nu nyarengan. Upami teu aya paréntah sareng kersa-Na, daya sareng kakuatan-Na, teu aya hiji ogé nu tiasa milu campur kana hiji barang mana baé. Sadayana tiasa nyuhunkeun langsung ka Mantenna. Margi Mantenna teu kagungan nu nyarengan sareng nu nulungan, jalma nu nyuhunkeun éta henteu diparéntah, "Dilarang, anjeun teu tiasa lebet ka payuneun Mantenna." Tah, ieu kalimah maparin wartos gumbira kieu kanggo roh manusa: Roh manusa nu parantos ngahontal iman, tanpa panghalang, tanpa nu milu campur, tanpa tabir sareng tanpa nu nyegah, dina unggal kaayaanana, dina unggal kahayangna, dina unggal waktos sareng di unggal tempat, tiasa lebet ka payuneun Gusti Jamîl Dzul-Jalâl, Gusti Qadîr Dzul-Kamâl, Nu Kagungan azali, langgeng salawasna sareng banda-banda rohmat sareng Nu Kagungan banda-banda kabagjaan, pikeun nyuhunkeun kabutuhanna. Sareng ku mendakan rohmat-Na sareng ngandelkeun kudrat-Na, tiasa ngahontal manah nu lega sareng kabingah nu sampurna.
KALIMAH KAOPAT
ﻟَﻪُ ﺍﻟْﻤُﻠْﻚُ Hartosna, sadaya milik kagungan Mantenna. Anjeun téh milik-Na, nu dipimilik ku Mantenna, sareng anjeun milampah dina milik-Na. Ieu kalimah maparin wartos gumbira nu janten ubar kieu sareng nyarios: Hé manusa! Ulah nganggap yén anjeun kagungan diri anjeun sorangan. Margi anjeun teu tiasa ngatur diri anjeun sorangan, beban éta beurat. Anjeun teu tiasa ngajaga diri anjeun ku sorangan, henteu tiasa nyingkahan balai sareng nyumponan kabutuhan anjeun. Ku kituna, ulah kanyeri sareng kasiksa kalayan sia-sia; milik téh kagungan Nu Sanés. Gusti Mâlik éta Qadîr sareng Rahîm; sing ngandelkeun kudrat-Na, ulah nuduh rohmat-Na. Sing tinggalkeun kasedih, sing raoskeun kabingah. Sing leupaskeun kasusah, sing mendakan nikmat. Sareng nyarios yén: Jagat raya ieu, nu ku anjeun dipikaasih sacara batin sareng patali sareng anjeun, nu pabalatakna ngajantenkeun anjeun sedih sareng nu henteu tiasa ku anjeun dilereskeun, téh milik Gusti Qadîr Nu Rahîm. Pasrahkeun milik ka Nu Kagunganana, sing tinggalkeun ka Mantenna; raoskeun kabingahna, ulah nyandak sangsarana. Mantenna Hakîm sareng Rahîm. Mantenna ngatur sareng ngagerakkeun milik-Na sakumaha dipikersa-Na. Nalika anjeun sieun, sing nyarios sapertos İbrahim Hakkı, "Hayu urang tingali naon nu dipilampah ku Maulâ / Naon baé nu dipilampah-Na, Mantenna milampah kalayan saé." Sing ningali tina jandéla-jandéla, ulah lebet ka jerona.
KALIMAH KALIMA
ﻭَ ﻟَﻪُ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ Hartosna, hamd sareng pujian, muji sareng nganuhunkeun, husus kanggo Mantenna sareng pantes kanggo Mantenna. Hartosna, ni'mat-ni'mat kagungan Mantenna sareng medal tina banda-Na. Sareng banda éta tetep aya. Tah, ieu kalimah maparin wartos gumbira sareng nyarios kieu: Hé manusa! Ulah kanyeri ku icalna ni'mat. Margi banda rohmat moal béak. Sareng ulah nyambat ku kanyeri tina mikiran icalna nikmat. Margi buah ni'mat éta téh hasil rohmat nu teu aya tungtungna. Upami tangkalna langgeng, sanaos buahna ical, aya deui nu ngagentosna. Dina nikmat ni'mat, ku hamd anjeun tiasa mikiran hiji perhatian rohmat nu saratus darajat langkung nikmat tibatan éta nikmat, sareng sakaligus ngajantenkeun nikmat saratus darajat. Sakumaha hiji apel nu dihadiahkeun ka anjeun ku raja nu agung, dina nikmatna, ngajantenkeun anjeun ngaraos sareng dipaparin nikmat hiji perhatian raja, nu langkung luhur tibatan nikmat saratus, malah sarébu apel. Kitu deui ku kalimah ﻟَﻪُ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ, nyaéta ku hamd sareng sukur, nyaéta ku ngaraos paparin dina ni'mat, nyaéta ku mikawanoh Gusti Nu Maparin Ni'mat sareng mikiran paparin-Na, nyaéta ku mikiran perhatian rohmat-Na, Kanyaah-Na nu museur ka anjeun sareng tetepna paparin-Na, éta ngabukakeun ka anjeun lawang nikmat batin nu sarébu darajat langkung nikmat tibatan ni'mat.
KALIMAH KAGENEP
ﻳُﺤْﻴ۪ﻰ Hartosna, Mantenna nu maparin kahirupan. Sareng Mantenna ogé nu ngajaga kahirupan ku rejeki. Sareng Mantenna kénéh nu nyayagikeun kabutuhan kahirupan. Sareng tujuan-tujuan kahirupan nu luhur kagungan Mantenna, hasil-hasilna nu penting nuju ka Mantenna; salapan puluh salapan persén buahna kagungan Mantenna. Tah, ieu kalimah nyambat, maparin wartos gumbira sareng nyarios kieu ka umat manusa nu fana sareng lemah: Hé manusa! Ulah kasusah ku nyandak tugas-tugas kahirupan nu beurat kana taktak anjeun. Ulah sedih ku mikiran fanana kahirupan. Ulah nunjukkeun kaduhung sumping ka dunya ku ngan ukur ningali buah-buahna nu teu penting nu kanggo dunya. Sabalikna, mesin kahirupan dina kapal wujud anjeun éta kagungan Gusti Hayy tur Qayyûm. Mantenna nyumponan waragad sareng kabutuhanana. Sareng kahirupan éta kagungan seueur pisan tujuan sareng hasil, sareng éta kagungan Mantenna. Anjeun téh hiji prajurit nu nyekel kamudi dina kapal éta. Laksanakeun tugas anjeun kalayan saé, tampi upah anjeun, sareng raoskeun kabingah anjeun. Sing mikiran kumaha luhur ajén kapal kahirupan éta, kumaha éndah mangpaat-mangpaat nu dipaparin ku éta, sareng kumaha Karîm sareng Rahîm Zat Nu Kagungan kapal éta; sing bungah, sing sukur sareng sing ngartos yén nalika anjeun ngalaksanakeun tugas kalayan leres, sadaya hasil nu dipaparin ku kapal éta, dina hiji sisi lebet kana buku lampah anjeun, ngajamin kahirupan nu langgeng kanggo anjeun sareng ngahirupkeun anjeun salawasna.
KALIMAH KATUJUH
ﻭَ ﻳُﻤ۪ﻴﺖُ Hartosna, Mantenna nu maparin pati. Nyaéta, Mantenna ngabébaskeun tina tugas kahirupan, ngalihkeun tempat tina dunya nu fana sareng ngabébaskeun tina beban khidmah. Nyaéta, Mantenna nyandak anjeun tina kahirupan nu fana kana kahirupan nu langgeng. Tah, ieu kalimah nyambat kieu ka jin sareng manusa nu fana, sareng nyarios: Wartos gumbira kanggo aranjeun! Pati sanés hukuman pati, sanés euweuh pisan, sanés fana, sanés tumpur, sanés pareum, sanés paturay nu langgeng, sanés teu aya, sanés kabeneran, sanés musnah tanpa nu milampah. Sabalikna, éta dibébaskeun tina tugas ku Gusti Nu Milampah Nu Hakîm tur Rahîm, éta ngalih tempat. Éta diantarkeun nuju kabagjaan langgeng, ka lemah cai asalna. Éta lawang patepang ka alam barzah, nu janten tempat dihimpunna salapan puluh salapan persén nu dipikaasih.
KALIMAH KADALAPAN
ﻭَ ﻫُﻮَ ﺣَﻰٌّ لَا ﻳَﻤُﻮﺕُ Hartosna, Gusti Ma'bûd nu teu kantos sirna, Gusti Nu Dipikaasih nu teu kantos ical, Nu Kagungan kaéndahan, kasampurnaan sareng paparin nu teu aya watesna langkung luhur tibatan kasampurnaan, éndah sareng paparin nu katingal dina sadaya nu aya dina sakabéh jagat raya sareng nu janten jalan kanyaah, sareng nu hiji tajalli kaéndahan-Na wungkul cekap gaganti sadaya nu dipikaasih, kagungan kahirupan nu tetep, azali sareng langgeng salawasna; nu suci tina noda sirna sareng fana, sareng bersih tina perkara kakurangan sareng cacad nu ngaliwat. Tah, ieu kalimah ngembarkeun ka jin, manusa, sadaya nu sadar sareng ahli kanyaah sareng asih yén: Wartos gumbira kanggo aranjeun! Aranjeun kagungan Gusti Nu Dipikaasih Nu Langgeng, Nu Ngubaran sareng Ngoleskeun ubar kana raheut-raheut tina paturay nu teu aya tungtungna sareng nu dipikaasih ku aranjeun. Ku margi Mantenna aya sareng Langgeng, ulah hariwang naon baé nu kajadian ka nu sanés. Sabalikna, éndah sareng paparin, karunia sareng kasampurnaan nu janten sabab kanyaah aranjeun dina nu dipikaasih éta, sanggeus ngaliwat seueur tabir, nyaéta kalangkang tina kalangkang nu kacida lemahna tina tajalli kaéndahan Gusti Nu Dipikaasih Nu Langgeng éta, nu langgeng. Ulah icalna aranjeunna nganyenyeri aranjeun. Margi aranjeunna hiji rupa eunteung. Silih gantina eunteung ngabarukeun sareng ngajantenkeun langkung éndah tajalli kaéndahan nu mancorong. Ku margi Mantenna aya, sagala rupa aya.
KALIMAH KASALAPAN
ﺑِﻴَﺪِﻩِ ﺍﻟْﺨَﻴْﺮُ Hartosna, sadaya kasaéan aya dina kakawasaan-Na. Unggal kasaéan nu dilaksanakeun ku aranjeun lebet kana buku-Na. Unggal lampah soleh nu dilaksanakeun ku aranjeun kacatet di sisi-Na. Tah, ieu kalimah nyambat sareng maparin wartos gumbira ka jin sareng manusa, sareng nyarios: Hé nu teu aya daya! Nalika aranjeun ngalih ka pakuburan, ulah nyarios, "Duh! Harta abdi sadaya parantos ruksak sareng usaha abdi sadaya sia-sia, abdi sadaya mios ti dunya nu éndah sareng lega ieu sareng lebet kana taneuh nu heureut." Ulah nyambat sareng putus harepan. Margi sagala rupa nu kagungan aranjeun dijaga. Sadaya lampah aranjeun parantos ditulis. Sadaya khidmah aranjeun parantos kacatet. Zat Dzul-Jalâl, Nu Bakal Maparin ganjaran khidmah aranjeun, Nu Kagungan sadaya kasaéan dina kakawasaan-Na sareng Nu Tiasa Ngalaksanakeun sadaya kasaéan, narik aranjeun sareng nempatkeun aranjeun saheulaanan di handapeun taneuh. Teras Mantenna nyandak aranjeun ka payuneun-Na. Kumaha bagjana aranjeun, margi aranjeun parantos ngaréngsékeun khidmah sareng tugas. Kasusah aranjeun parantos béak, aranjeun nuju ka reureuh sareng rohmat. Khidmah sareng kasusah parantos béak; aranjeun nuju nampi upah. Leres, Gusti Qadîr Dzul-Jalâl, Nu Ngajaga siki-siki sareng bibit-bibit nu mangrupa kaca-kaca buku lampah sareng peti-peti khidmah usum semi nu kaliwat, sareng Nu Ngajaga sareng Nyebarkeunana dina usum semi kadua ku cara nu mancorong pisan, malah saratus darajat langkung barokah tibatan asalna, tangtos ogé ngajaga hasil-hasil kahirupan aranjeun sapertos kitu, sareng bakal maparin ganjaran nu kacida seueur pisanana pikeun khidmah aranjeun.
KALIMAH KASAPULUH
ﻭَ ﻫُﻮَ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻗَﺪ۪ﻳﺮٌ Hartosna, Mantenna Wâhid sareng Ahad, Nu Maha Kawasa kana sagala rupa. Teu aya hiji ogé nu ngabeuratkeun Mantenna. Nyiptakeun hiji usum semi sagampil hiji kembang pikeun Mantenna. Nyiptakeun sawarga saenteng hiji usum semi pikeun Mantenna. Ciciptan nu teu aya watesna nu diciptakeun deui ku Mantenna unggal dinten, unggal taun sareng unggal abad, nyaksian kudrat-Na nu teu aya tungtungna ku basa-basa nu teu aya tungtungna. Tah, ieu kalimah ogé maparin wartos gumbira kieu sareng nyarios: Hé manusa! Khidmah nu ku anjeun dilaksanakeun sareng ubudiyah nu ku anjeun dipilampah moal sia-sia. Hiji nagri ganjaran sareng hiji tempat kabagjaan parantos disayagikeun kanggo anjeun. Gaganti dunya anjeun nu fana ieu, sawarga nu langgeng nungguan anjeun. Sing iman sareng percanten kana jangji Gusti Khâliq Dzul-Jalâl, Nu Ku Anjeun Disembah sareng Dipikawanoh. Mustahil Mantenna ingkar kana jangji-Na. Teu aya kakurangan tina sisi mana baé dina kudrat-Na. Kalemahan teu tiasa milu campur kana lampah-Na. Sakumaha Mantenna nyiptakeun kebon anjeun nu alit, Mantenna ogé tiasa nyiptakeun sawarga kanggo anjeun, sareng parantos nyiptakeun sareng ngajangjikeunana ka anjeun. Sareng ku margi parantos ngajangjikeun, tangtos Mantenna bakal nyandak anjeun ka jerona. Ku margi urang ningali langsung: Unggal taun dina bumi, Mantenna ngahudangkeun sareng nyebarkeun langkung ti tilu ratus rébu jinis sareng bangsa sasatoan sareng tutuwuhan, kalayan katartiban sareng timbangan nu sampurna, kagancangan sareng gampil nu sampurna. Tangtos Gusti Qadîr Dzul-Jalâl sapertos kitu sanggup nyumponan jangji-Na. Sareng ku margi unggal taun, Gusti Qadîr Mutlak sapertos kitu nyiptakeun conto-conto hasyr sareng sawarga dina mangrébu cara. Sareng ku margi Mantenna parantos ngajangjikeun kabagjaan langgeng sareng maparin wartos gumbira sawarga ku sadaya dawuhan samawi-Na. Sareng ku margi sadaya lampah sareng urusan-Na téh bebeneran sareng hakékat, sareng kalayan leres sareng daria. Sareng ku margi kalayan kasaksian hasil lampah-Na, sadaya kasampurnaan nunjukkeun sareng nyaksian kasampurnaan-Na nu teu aya tungtungna, sareng teu aya kakurangan sareng cacad tina sisi mana baé dina Mantenna. Sareng ku margi ingkar kana jangji, nyarios nu sabalikna, bohong sareng nipu téh sipat, kakurangan sareng cacad nu pangawonana. Tangtos sareng tangtos, Gusti Qadîr Dzul-Jalâl éta, Gusti Hakîm Dzul-Kamâl éta, Gusti Rahîm Dzul-Jamâl éta bakal nyumponan jangji-Na; bakal ngabukakeun lawang kabagjaan langgeng, sareng bakal ngalebetkeun aranjeun, hé ahli iman, kana sawarga nu janten lemah cai asal bapa aranjeun, Adam.
KALIMAH KASABELAS
ﻭَ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺍﻟْﻤَﺼ۪ﻴﺮُ Hartosna, manusa nu dikintun kalayan tugas-tugas nu penting pikeun dagang sareng ngalaksanakeun kawajiban ka dunya nu janten nagri cocoba ieu, sanggeus ngalaksanakeun dagangna, ngaréngsékeun tugasna sareng nyampurnakeun khidmahna, bakal mulih deui ka Gusti Khâliq Dzul-Jalâl nu parantos ngintunkeun aranjeunna, sareng bakal patepang sareng Maulâ Nu Maha Mulya. Nyaéta, aranjeunna bakal angkat ti nagri nu fana ieu sareng dipaparin kamulyaan hadir payuneun kaagungan-Na di nagri nu langgeng. Nyaéta, aranjeunna bakal salamet tina kaributan sabab-sabab sareng tabir-tabir poék parantara, sareng bakal patepang tanpa tabir sareng Gusti Rabb Nu Rahîm, dina puseur karajaan-Na nu langgeng. Langsung, sadayana bakal uninga sareng mendakan saha Gusti Khâliq, Ma'bûd, Rabb, Nu Kagungan sareng Gusti Mâlikna sorangan. Tah, ieu kalimah maparin wartos gumbira kieu langkung luhur tibatan sadaya wartos gumbira sareng nyarios: Hé manusa! Naha anjeun uninga ka mana anjeun angkat sareng ka mana anjeun diantarkeun? Sakumaha diucapkeun di tungtung Kalimah Katilu Puluh Dua: Anjeun nuju ka lingkup rohmat sareng darajat hadir payuneun Gusti Jamîl Dzul-Jalâl, nu sarébu taun kahirupan nu bagja di dunya henteu sabanding sareng sajam kahirupan sawarga, sareng sarébu taun kahirupan sawarga éta ogé henteu sabanding sareng sajam ningali kaéndahan-Na. Aranjeun nuju ka lingkup hadir payuneun Gusti Ma'bûd nu teu kantos sirna, Gusti Nu Dipikaasih nu teu kantos ical; nu éndah sareng kaéndahan dina para kakasih majasi nu dipikaasih, matak kasengsem sareng dipikaresep ku aranjeun, sareng dina sadaya nu aya di dunya, nyaéta hiji rupa kalangkang tina tajalli kaéndahan sareng éndahna Asma-Na; sareng sakabéh sawarga kalayan sadaya lemesna nyaéta hiji tajalli rohmat-Na; sareng sadaya kahayang, kanyaah, kasengsem sareng daya narik nyaéta sakilat cahya kanyaah-Na; sareng aranjeun disaur ka sawarga nu janten susuguh langgeng-Na. Ku kituna, lebet ka lawang kubur kalayan seuri, sanés kalayan nangis. Sareng ieu kalimah maparin wartos gumbira kieu, nyarios: Hé manusa! Ulah nyangka sareng mikiran yén aranjeun nuju fana, teu aya, euweuh pisan, poék, dipopohokeun, buruk, paburencay sareng titeuleum dina kasrah. Aranjeun sanés nuju fana, nanging nuju langgeng. Aranjeun sanés diantarkeun kana teu aya, nanging kana wujud nu langgeng. Aranjeun sanés lebet ka poék, nanging ka alam cahya. Aranjeun nuju ka Nu Kagungan sareng Nu Ngawasaan Sajati, sareng mulih ka puseur dayeuh karajaan Gusti Sultan Azali. Aranjeun sanés bakal titeuleum dina kasrah, nanging bakal narik napas dina lingkup katunggalan. Aranjeun sanés nuju paturay, nanging nuju patepang.
TINGKAT KADUA
Hiji isyarat ringkes pikeun ngabuktikeun tauhid dina poko Ismul A'zham.
KALIMAH KAHIJI
Dina لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ aya tauhid kailahian sareng disembahna Alloh. Urang nunjukkeun salah sahiji bukti nu kacida kuatna tina ieu darajat ku cara kieu: Dina beungeut ieu jagat raya, utamina dina kaca bumi, katingal hiji kagiatan nu kacida tartibna. Sareng urang nyaksian panyiptaan nu kacida pinuh hikmahna. Sareng ku 'ainul-yaqin, urang ningali ngabukakeun nu kacida tartibna, nyaéta ngabukakeun wangun sareng maparin rupa nu luyu ka unggal barang. Sareng urang ningali maparin sareng paparin nu kacida pinuh kanyaah, mulya sareng rohmatna. Ku kituna, sacara pasti ieu kaayaan sareng ieu sipat ngabuktikeun, malah ngajantenkeun ngaraos wajib ayana sareng katunggalan Zat Dzul-Jalâl, Nu Fâ'al, Khallâq, Fattâh sareng Wahhâb. Leres, terus sirna sareng baruna sadaya nu aya nunjukkeun yén sadaya nu aya éta téh tajalli Asma-asma suci Gusti Nu Ngadamel Nu Qadîr, kalangkang cahya-cahya Asma-Na, hasil lampah-Na, ukiran sareng kaca-kaca kalam takdir sareng kudrat, sareng eunteung kaéndahan kasampurnaan-Na. Sakumaha Nu Kagungan ieu jagat raya nunjukkeun tauhid éta ku sadaya kitab suci sareng suhuf nu dikintunkeun ku Mantenna, kana ieu hakékat nu agung sareng darajat tauhid nu luhur ieu; kitu deui sadaya ahli hakékat sareng jalma-jalma nu sampurna tina umat manusa nunjukkeun darajat tauhid nu sami ku hasil nalungtik sareng paningal batinna. Sareng jagat raya ogé, babarengan sareng kalemahan sareng kakuranganana, nunjukkeun darajat tauhid nu sami ku kasaksian mu'jizat-mu'jizat seni, perkara-perkara luar biasa kudrat sareng banda-banda kabeungharan nu terus dipaparin ka éta. Hartosna, Saksi Azali kalayan sadaya kitab sareng suhuf-Na, nu nyaksian langsung kalayan sadaya hasil nalungtik sareng paningal batinna, sareng alam nu katingal kalayan sadaya kaayaan nu tartib sareng urusan nu pinuh hikmahna, sadayana sapuk ku ijma dina darajat tauhid éta. Tah, nu henteu nampi Gusti Wâhid tur Ahad éta, kedah boh nampi ilah-ilah nu teu aya tungtungna, boh mungkir dirina sorangan sareng wujud jagat raya lir ahli sofis nu bodo.
KALIMAH KADUA
ﻭَﺣْﺪَﻩُ Tah, ieu kalimah nunjukkeun hiji darajat tauhid nu écés. Urang nunjukkeun salah sahiji bukti nu kacida kuatna, nu ogé ngabuktikeun ieu darajat ku cara nu pangagungna, kieu: Nalika urang muka panon sareng nganteurkeun paningal ka beungeut jagat raya, nu pangheulana katingal ku urang téh tatanan nu umum sareng sampurna, sareng timbangan nu nyakup sareng taliti. Urang ningali éta. Sagala rupa aya dina tatanan nu rinci sareng timbangan sareng ukuran nu taliti. Nalika urang merhatikeun sakedik deui, pangaturan sareng pangimbangan nu terus dibarukeun katingal ku urang. Nyaéta, aya Nu Ngarobah éta tatanan kalayan katartiban sareng Nu Ngabarukeun éta timbangan kalayan nimbang. Unggal barang janten pola, sareng dipaparin pakean rupa-rupa nu tartib sareng saimbang nu kacida seueur pisanana. Nalika urang langkung merhatikeun, di handapeun pangaturan sareng pangimbangan éta katingal hikmah sareng kaadilan. Dina unggal gerakan, hiji hikmah sareng mangpaat dijaga, hiji haq sareng mangpaat dipilarian. Nalika urang langkung merhatikeun, dina hiji kagiatan nu kacida pinuh hikmahna, némbongkeun diri hiji kudrat sareng tajalli élmu nu kacida ngawengku sadayana, nu ngawengku unggal urusan unggal barang, katingal ku paningal sadar urang. Hartosna, tatanan sareng timbangan dina sadaya nu aya ieu nunjukkeun ka panon urang pangaturan sareng pangimbangan nu umum pikeun sadayana; sareng pangaturan sareng pangimbangan éta nunjukkeun hikmah sareng kaadilan nu umum; sareng hikmah sareng kaadilan éta nunjukkeun kudrat sareng élmu. Hartosna, Gusti Qadîr kana sagala rupa sareng Gusti 'Alîm kana sagala rupa katingal ku akal di tukangeun tabir-tabir ieu. Sareng urang ningali awal sareng ahir unggal barang, utamina dina jinis mahluk hirup, sareng ningali yén: Mimiti, asal sareng akarna, sareng ogé buah sareng hasilna, aya dina cara sapertos kitu dugi ka saolah-olah siki sareng asalna, dina wangun masing-masing katerangan sareng rancangan, ngawengku sadaya pakakas éta nu aya. Sareng dina hasil sareng buahna, sadaya makna mahluk hirup éta deui-deui disaring sareng dihimpun di dinya, ninggalkeun riwayat hirupna ka dinya. Urang ningali saolah-olah siki nu janten asalna mangrupa hiji kumpulan kaidah-kaidah panyiptaanna. Sareng buah sareng hasilna lir daptar paréntah-paréntah panyiptaanna. Teras urang ningali lahir sareng batin mahluk hirup éta. Katingal pangaturan kudrat nu kacida pinuh hikmahna, sareng panggambaran sareng pangaturan kersa nu nembus. Nyaéta, hiji kakuatan sareng kudrat nyiptakeun, hiji paréntah sareng kersa nganggéan wangun. Tah, nalika urang merhatikeun awal sadaya nu aya sapertos kitu, urang nyaksian buku katerangan hiji élmu; sareng nalika merhatikeun ahirna, rancangan sareng katerangan Gusti Nu Ngadamel; sareng nalika ningali lahirna, pakean seni nu kacida pinuh seni sareng saimbangna tina Gusti Nu Milampah kalayan bébas milih sareng Nu Ngersakeun; sareng nalika ningali batinna, hiji mesin nu kacida tartibna tina Gusti Qadîr. Tah, ieu kaayaan sareng sipat sacara pasti sareng écés ngembarkeun yén teu aya hiji barang, waktos atanapi tempat mana baé nu tiasa aya di luar kakawasaan pangaturan hiji Gusti Nu Ngadamel Nu Dzul-Jalâl. Unggal barang sareng sadaya barang, kalayan sadaya urusanna, diurus dina kakawasaan pangaturan Gusti Qadîr Nu Ngersakeun. Sareng dijantenkeun éndah ku pangaturan sareng welas asih Gusti Rahmân Nu Rahîm. Sareng dipapaés ku hiasan Gusti Hannân Nu Mannân. Leres, pikeun nu kagungan kasadaran dina mastaka sareng panon dina rarayna, tatanan sareng timbangan, pangaturan sareng pangimbangan dina ieu jagat raya sareng sadaya nu aya ieu nunjukkeun hiji Zat, Nu Tunggal, Wâhid, Ahad, Qadîr, Nu Ngersakeun, 'Alîm sareng Hakîm, dina darajat kaésaan. Leres, dina unggal barang aya katunggalan. Sareng katunggalan nunjukkeun hiji. Contona, panonpoé nu janten lampu dunya téh hiji; ku kituna, Nu Kagungan dunya ogé Hiji. Contona, hawa, seuneu sareng cai nu janten palayan mahluk hirup dina beungeut bumi téh hiji; ku kituna, Nu Migawékeun sareng Nu Ngajadikeun aranjeunna tumut kanggo urang ogé Hiji.
KALIMAH KATILU
لَا ﺷَﺮ۪ﻳﻚَ ﻟَﻪُ Ku margi Tingkat Kahiji Kalimah Katilu Puluh Dua parantos ngabuktikeun ieu kalimah ku cara nu kacida kuat sareng mancorongna, urang nyanggakeun ka dinya. Teu tiasa aya katerangan nu langkung luhur ti éta, teu peryogi sareng teu tiasa dipedar katerangan nu langkung jauh ti éta.
KALIMAH KAOPAT
ﻟَﻪُ ﺍﻟْﻤُﻠْﻚُ Hartosna, ti bumi dugi ka arsy, ti taneuh dugi ka béntang Surayya, ti zarah-zarah dugi ka planét-planét, ti azali dugi ka langgeng salawasna, unggal nu aya, langit-langit sareng bumi, dunya sareng aherat, sagala rupa téh milik-Na. Darajat pangagungna dina kagungan, dina wangun tauhid pangagungna, kagungan Mantenna. Hiji bukti nu ageung tina darajat pangagungna dina kagungan sareng kalungguhan tauhid nu pangagungna ieu, dina hiji waktos nu lemes sareng hiji émutan nu lemes, ditanemkeun kana émutan abdi nu lemah ieu, dina ungkapan basa Arabna. Demi éta émutan nu lemes, urang bakal nyerat ungkapan Arab nu sami, teras nyerat hartina. ﻟَﻪُ ﺍﻟْﻤُﻠْﻚُ لِاَنَّ ﺫَﺍﻙَ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻢَ ﺍﻟْﻜَﺒ۪ﻴﺮَ ﻛَﻬٰﺬَﺍ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻢِ ﺍﻟﺼَّﻐ۪ﻴﺮِ ٠ ﻣَﺼْﻨُﻮﻋَﺎ ﻗُﺪْﺭَﺗِﻪ۪ ﻣَﻜْﺘُﻮﺑَﺎ ﻗَﺪَﺭِﻩ۪ ٠ ﺍِﺑْﺪَﺍﻋُﻪُ ﻟِﺬَﺍﻙَ ﺻَﻴَّﺮَﻩُ ﻣَﺴْﺠِﺪًﺍ ٠ ﺍ۪ﻳﺠَﺎﺩُﻩُ ﻟِﻬٰﺬَﺍ ﺻَﻴَّﺮَﻩُ ﺳَﺎﺟِﺪًﺍ ﺍِﻧْﺸَﺎﺅُﻩُ ﻟِﺬَﺍﻙَ ﺻَﻴَّﺮَ ﺫَﺍﻙَ ﻣِﻠْﻜًﺎ ٠ ﺍ۪ﻳﺠَﺎﺩُﻩُ ﻟِﻬٰﺬَﺍ ﺻَﻴَّﺮَﻩُ ﻣَﻤْﻠُﻮﻛًﺎ ٠ ﺻَﻨْﻌَﺘُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﺫَﺍﻙَ ﺗَﻈَﺎﻫَﺮَﺕْ ﻛِﺘَﺎﺑًﺎ ٠ ﺻِﺒْﻐَﺘُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﻫٰﺬَﺍ ﺗَﺰَﺍﻫَﺮَﺕْ ﺧِﻄَﺎﺑًﺎ ٠ ﻗُﺪْﺭَﺗُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﺫَﺍﻙَ ﺗُﻈْﻬِﺮُ ﺣِﺸْﻤَﺘَﻪُ ٠ ﺭَﺣْﻤَﺘُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﻫٰﺬَﺍ ﺗُﻨَﻈِّﻢُ ﻧِﻌْﻤَﺘَﻪُ ٠ ﺣِﺸْﻤَﺘُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﺫَﺍﻙَ ﺗَﺸْﻬَﺪُ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﻮَﺍﺣِﺪُ ٠ ﻧِﻌْﻤَﺘُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﻫٰﺬَﺍ ﺗُﻌْﻠِﻦُ ﻫُﻮَ الْاَحَدُ ٠ ﺳِﻜَّﺘُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﺫَﺍﻙَ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻜُﻞِّ وَالْاَجْزَاءِ ٠ ﺧَﺎﺗَﻤُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﻫٰﺬَﺍ ﻓِﻰ ﺍﻟْﺠِﺴْﻢِ ﻭَ الْاَعْضَاءِ Paragraf Kahiji: ﺫَﺍﻙَ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻢَ ﺍﻟْﻜَﺒ۪ﻴﺮَ ﺍﻟﺦ Nyaéta, alam nu ageung nu disebat jagat raya ieu sareng alam nu alit nu disebat manusa, nu janten gambaran nu dileutikan tina éta, nunjukkeun dalil-dalil kaésaan dina alam luar sareng dina diri, nu ditulis ku kalam kudrat sareng takdir. Leres, conto seni nu tartib dina jagat raya aya dina manusa dina ukuran nu alit. Sakumaha seni dina lingkup nu ageung éta nyaksian Gusti Nu Ngadamel Nu Wâhid, kitu deui seni nu kacida alitna dina ukuran nu alit dina manusa ieu ogé nunjukkeun Gusti Nu Ngadamel éta sareng nunjukkeun katunggalan-Na. Sareng sakumaha ieu manusa hiji serat Rabb nu kacida pinuh maknana, hiji kasidah takdir nu tartib; kitu deui ieu jagat raya hiji kasidah takdir nu tartib, nu ditulis ku kalam takdir nu sami, nanging dina ukuran nu ageung. Naha mungkin pisan aya milu campur ti nu sanés Gusti Wâhid tur Ahad kana cap katunggalan dina raray manusa ieu, nu patali sareng sadaya manusa kalayan tanda-tanda nu ngabédakeun nu teu aya watesna, sareng kana cap kaésaan dina jagat raya, nu ngajantenkeun sadaya nu aya babarengan taktak sareng taktak, réma sareng réma, mastaka sareng mastaka? Paragraf Kadua: ﺍِﺑْﺪَﺍﻋُﻪُ ﻟِﺬَﺍﻙَ ﺍﻟﺦ Hartosna kieu: Gusti Nu Ngadamel Nu Hakîm parantos nyiptakeun alam nu ageung ku cara nu sakitu ahéngna sareng ngukir ayat-ayat kaagungan-Na dina éta, dugi ka ngarobah jagat raya janten wangun hiji masjid nu ageung; sareng Mantenna parantos nyiptakeun manusa ku cara sapertos kitu sareng maparin akal ka anjeunna, dugi ka ku akal éta anjeunna sujud kalayan héran ka mu'jizat-mu'jizat seni-Na sareng kudrat-Na nu ahéng éta; ngajantenkeun anjeunna maos ayat-ayat kaagungan sareng siap ngalaksanakeun ubudiyah; Mantenna parantos nyiptakeun anjeunna kalayan fitrah hiji hamba nu sujud di éta masjid nu ageung. Naha mungkin pisan Nu Disembah Sajati ku nu sujud sareng nu ibadah di jero masjid nu ageung ieu, nyaéta nu sanés Gusti Nu Ngadamel Nu Wâhid tur Ahad éta? Paragraf Katilu: ﺍِﻧْﺸَﺎﺋُﻪُ ﻟِﺬَﺍﻙَ ﺍﻟﺦ Hartosna kieu: Gusti Mâlikul Mulk Dzul-Jalâl éta parantos ngawangun sareng ngadamel alam nu ageung, utamina beungeut bumi, ku cara sapertos kitu dugi ka aya lingkup-lingkup nu teu aya watesna nu aya di jero hiji sareng nu sanés; sareng unggal lingkup lir hiji tegalan, nu ku Mantenna ditanduran, dipanén sareng dicandak hasilna ti waktos ka waktos, ti usum ka usum sareng ti abad ka abad. Mantenna terus migawékeun sareng ngatur milik-Na. Ku ngajantenkeun alam zarah, nu mangrupa lingkup nu pangageungna, hiji tegalan, unggal waktos Mantenna nandur, panén sareng nyandak hasil saukuran jagat raya di dinya ku kudrat sareng hikmah-Na. Mantenna ngintunkeun tina alam nu katingal ka alam gaib, tina lingkup kudrat ka lingkup élmu. Teras Mantenna parantos ngajantenkeun beungeut bumi, nu mangrupa lingkup tengah, hiji tegalan persis sapertos kitu, nu di jerona Mantenna nandur, panén sareng nyandak alam-alam sareng jinis-jinis ti usum ka usum. Hasil-hasil batinna ogé Mantenna ngintunkeun ka alam-alam-Na nu gaib, nu aherat, nu gambaran sareng nu batin. Hiji kebon, nu mangrupa lingkup nu langkung alit, ogé Mantenna ngeusian ku kudrat sareng ngajantenkeun kosong ku hikmah, saratus kali, sarébu kali. Tina hiji mahluk hirup, contona hiji tangkal atanapi hiji manusa, nu mangrupa lingkup nu langkung alit, Mantenna nyandak hasil saratus kali saukuran éta. Hartosna, Gusti Mâlikul Mulk Dzul-Jalâl éta, ku ngawangun unggal barang, nu alit atanapi ageung, nu juz'i atanapi nu nyakup sakabéhna, lir masing-masing pola, nganggéankeun ka aranjeunna anyaman-anyaman seni-Na nu diukir ku ukiran nu terus anyar dina ratusan cara; sareng némbongkeun tajalli Asma-Na sareng mu'jizat-mu'jizat kudrat-Na. Dina milik-Na, Mantenna parantos ngawangun unggal barang lir masing-masing kaca; dina unggal kaca, Mantenna nyerat serat-serat-Na nu pinuh makna dina ratusan cara, némbongkeun ayat-ayat hikmah-Na sareng ngajantenkeun nu sadar maosna. Babarengan sareng ngawangun alam nu ageung ieu dina wangun milik, Mantenna ogé parantos nyiptakeun manusa ieu ku cara sapertos kitu sareng maparin ka anjeunna pakakas, alat, daya indra sareng parasaan, utamina nafsu, kahayang, kabutuhan, karesep, ambisi sareng pangakuan sapertos kitu, dugi ka ngajantenkeun anjeunna lir hiji nu dipimilik nu peryogi sakabéh milik, dina milik-Na nu lega éta. Tah, naha mungkin pisan nu sanés Gusti Mâlikul Mulk Dzul-Jalâl éta, tiasa ngatur éta milik sareng janten nu ngawasaan éta nu dipimilik; Mantenna nu parantos ngajantenkeun sadayana, ti alam zarah nu kacida ageungna dugi ka hiji laleur, minangka milik sareng tegalan, sareng ngajantenkeun manusa nu alit minangka nu merhatikeun, nu nalungtik, patani, padagang, nu ngembarkeun, nu ibadah sareng nu dipimilik dina milik nu ageung éta, sareng nyandak anjeunna minangka sémah nu dipihormat sareng nu diajak nyarios nu dipikaasih ku Mantenna? Paragraf Kaopat: Nyaéta ungkapan ﺻَﻨْﻌَﺘُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﺫَﺍﻙَ ﺍﻟﺦ. Hartosna kieu: Seni Gusti Nu Ngadamel Nu Dzul-Jalâl dina alam nu ageung sakitu pinuh maknana, dugi ka seni éta némbongan dina wangun buku sareng ngajantenkeun jagat raya lir hiji buku nu ageung; ku kituna, akal manusa nyandak perpustakaan élmu hikmah sajati ti dinya sareng nyerat dumasar kana éta. Sareng buku hikmah éta sakitu patalina sareng hakékat sareng sakitu ngandelkeun hakékat, dugi ka diembarkeun dina wangun Al-Qur'an Al-Hakîm, nu mangrupa hiji salinan tina Kitab Mubîn nu ageung. Sareng sakumaha seni dina jagat raya janten wangun buku margi sampurna katartibanana; warna sareng ukiran hikmah-Na dina manusa ogé mekarkeun kembang ucapan. Nyaéta, seni éta sakitu pinuh makna, taliti sareng éndahna, dugi ka pakakas dina mesin nu hirup éta janten tiasa nyarios lir fonograf, sareng ngajantenkeunana nyarios. Sareng Mantenna parantos maparin warna Rabb dina hiji wangun nu pangsaéna, dugi ka dina mastaka nu matéri, jasmani sareng teu hirup éta, mekar kembang katerangan sareng ucapan nu batin, gaib sareng hirup. Sareng Mantenna parantos maparin pakakas sareng kamampuh nu sakitu luhurna kana kamampuh nyarios sareng nerangkeun dina mastaka manusa éta, dugi ka ngajantenkeunana kabuka sareng maju dina hiji kalungguhan nu tiasa diajak nyarios ku Gusti Sultan Azali. Nyaéta, warna Rabb dina fitrah manusa parantos mekarkeun kembang dawuhan Ilahi. Naha mungkin pisan nu sanés Gusti Wâhid tur Ahad tiasa milu campur kana seni dina sadaya nu aya nu parantos ngahontal darajat buku, sareng kana warna dina manusa nu parantos ngahontal kalungguhan ucapan? Hâsyâ! Paragraf Kalima: Nyaéta ungkapan ﻗُﺪْﺭَﺗُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﺫَﺍﻙَ ﺍﻟﺦ. Hartosna kieu: Kudrat Ilahi nunjukkeun megahna pangriksa-Na dina alam nu ageung. Ari rohmat Rabb ngatur ni'mat-ni'mat dina manusa nu mangrupa alam nu alit. Nyaéta, tina jihat kaagungan sareng jalal, kudrat Gusti Nu Ngadamel nyiptakeun jagat raya dina wangun karaton nu sakitu megahna, nu ku Mantenna dipapaés sareng dicaangan ku buah-buah panonpoé salaku lampu listrik nu ageung, bulan salaku palita sareng béntang-béntang salaku lilin-lilin. Sareng ku ngajantenkeun beungeut bumi hiji méja susuguh, hiji tegalan, hiji kebon sareng hiji karpét, sareng gunung-gunung masing-masing gudang, tihang sareng bénténg, sareng kitu deui, ku ngajantenkeun sadaya barang minangka kabutuhan éta karaton nu ageung dina ukuran nu ageung, sakumaha Mantenna nunjukkeun megahna pangriksa-Na ku cara nu mancorong... Tina jihat kaéndahan, rohmat-Na ogé maparin rupa-rupa ni'mat-Na ka unggal nu kagungan roh, dugi ka mahluk hirup nu pangleutikna, sareng ngatur ku éta ni'mat. Mantenna ngahias ti awal dugi ka ahir ku ni'mat-ni'mat sareng ngapaésan ku welas asih sareng sipat béréhan; sareng tina lisan-lisan nu kacida alitna éta, Mantenna nganteurkeun kaéndahan rohmat-Na ngalawan lisan nu ageung éta, nyanghareupan megahna jalal éta. Nyaéta, nalika jasad-jasad nu ageung sapertos panonpoé sareng arsy ngucapkeun ku basa megah, "Nun Gusti Jalîl, nun Gusti Kabîr, nun Gusti 'Azhîm"; mahluk-mahluk hirup nu kacida alitna sapertos laleur sareng lauk ogé ngucapkeun ku basa rohmat, "Nun Gusti Jamîl, nun Gusti Rahîm, nun Gusti Karîm", nambihan wirahma-wirahmana nu lemes kana musik nu ageung éta sareng ngajantenkeunana langkung amis. Naha mungkin pisan hiji barang nu sanés Gusti Jalîl Dzul-Jamâl sareng Gusti Jamîl Dzul-Jalâl éta, ku dirina sorangan tiasa milu campur kana alam nu ageung sareng nu alit ieu dina jihat nyiptakeun? Hâsyâ! Paragraf Kagenep: Nyaéta ungkapan ﺣِﺸْﻤَﺘُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﺫَﺍﻙَ ﺍﻟﺦ. Hartosna kieu: Sakumaha megahna pangriksa nu némbongan dina sakabéh susunan jagat raya ngabuktikeun sareng nunjukkeun kaésaan Ilahi, kitu deui ni'mat Rabb, nu maparin rejeki nu parantos ditangtukeun ka masing-masing anggota mahluk hirup, ngabuktikeun sareng nunjukkeun ahadiyah Ilahi. Ari wâhidiyah hartosna sadaya nu aya éta kagungan Hiji, nuju ka Hiji sareng ciciptan Hiji. Ari ahadiyah hartosna dina unggal barang, seuseueurna Asma Gusti Khâliq sagala rupa némbongan. Contona, cahya panonpoé, tina jihat ngawengku sakabéh beungeut bumi, nunjukkeun conto wâhidiyah. Sareng ayana cahya panonpoé, panasna, tujuh warna dina cahayana sareng hiji rupa kalangkangna dina unggal bagéan nu transparan sareng tétés-tétés cai, nunjukkeun conto ahadiyah. Sareng dina unggal barang, utamina dina mahluk hirup sareng utamana dina unggal manusa, tina jihat seuseueurna Asma Gusti Nu Ngadamel némbongan di jerona, éta nunjukkeun ahadiyah. Tah, ieu paragraf nunjukkeun yén: Megahna pangriksa nu ngatur jagat raya, pangriksa Ilahi nu ngajantenkeun panonpoé nu ageung éta lir hiji palayan, hiji lampu sareng hiji hawu pikeun mahluk hirup dina beungeut bumi ieu; sareng bumi nu ageung lir hiji ayunan, hiji tempat cicing sareng hiji tempat dagang kanggo aranjeunna; sareng seuneu lir hiji tukang masak sareng réncang nu hadir di mana baé; sareng méga lir saringan sareng indung susuan; sareng gunung-gunung lir gudang sareng lumbung; sareng hawa lir napas pikeun mahluk hirup sareng kipas pikeun jiwa-jiwa; sareng cai lir indung susuan nu maparin susu ka nu nembe lebet kahirupan, sareng nu maparin inuman nu maparin cai kahirupan ka sasatoan, nunjukkeun kaésaan Ilahi ku cara nu kacida écésna. Leres, saha nu sanés Gusti Khâliq Nu Wâhid nu tiasa ngajantenkeun panonpoé hiji palayan nu tumut kanggo nu nyicingan bumi? Sareng saha nu sanés Gusti Wâhid tur Ahad éta nu nyepeng hawa dina kakawasaanana, masihan seueur tugas sareng ngajantenkeunana palayan nu gancang sareng parigel dina beungeut bumi? Sareng saha nu sanés Gusti Wâhid tur Ahad éta nu kagungan hak pikeun ngajantenkeun seuneu tukang masak sareng ngajantenkeun hiji zarah seuneu nu sageung hulu korek seuneu ngelek barang mangrébu batman, sareng kitu deui... Unggal barang, unggal unsur sareng unggal jasad langit, dina jihat megahna pangriksa éta, nunjukkeun Gusti Wâhid Dzul-Jalâl. Tah, sakumaha tina jihat jalal sareng megah katingal wâhidiyah, tina jihat kaéndahan sareng rohmat ogé ni'mat sareng paparin ngembarkeun ahadiyah Ilahi. Margi dina seni nu sakitu nyakupna dina mahluk hirup, utamina manusa, aya pakakas sareng alat pikeun ngartos, nampi sareng mikahayang rupa-rupa ni'mat nu teu aya watesna, dugi ka éta janten wadah tajalli sadaya Asma-Na nu némbongan dina sakabéh jagat raya. Lir hiji titik puseur, ku eunteung hakékatna, éta sakaligus nunjukkeun sadaya Asma nu éndah sareng ngembarkeun ahadiyah Ilahi ku éta. Paragraf Katujuh: ﺳِﻜَّﺘُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﺫَﺍﻙَ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻜُﻞِّ وَالْاَجْزَاءِ ﺧَﺎﺗَﻤُﻪُ ﻓ۪ﻰ ﻫٰﺬَﺍ ﻓِﻰ ﺍﻟْﺠِﺴْﻢِ وَالْاَعْضَاءِ Hartosna kieu: Sakumaha Gusti Nu Ngadamel Nu Dzul-Jalâl kagungan hiji cap nu ageung dina sakabéh susunan alam nu ageung, kitu deui Mantenna parantos nempatkeun masing-masing cap katunggalan dina sadaya bagéan sareng jinisna. Sakumaha Mantenna parantos nyitak masing-masing cap kaésaan dina jasad sareng raray manusa nu mangrupa alam nu alit, kitu deui Mantenna kagungan masing-masing cap katunggalan dina unggal anggota awakna. Leres, Gusti Qadîr Dzul-Jalâl éta parantos nempatkeun masing-masing cap katunggalan dina sagala rupa, dina nu nyakup sakabéhna sareng nu juz'i, dina béntang-béntang sareng zarah-zarah, nu nyaksian Mantenna. Sareng Mantenna parantos nyitak masing-masing cap kaésaan, nu nunjukkeun Mantenna. Ku margi ieu hakékat nu agung parantos dijelaskeun sareng dibuktikeun ku cara nu kacida caang sareng pastina dina Kalimah Kadua Puluh Dua, Kalimah Katilu Puluh Dua sareng tilu puluh tilu Jandéla tina Mektup Katilu Puluh Tilu, urang nyanggakeun ka dinya, ngeureunkeun katerangan sareng masihan panutup di dieu.