Mektup Kadua Belas
ﺑِﺎﺳْﻤِﻪ۪ ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻪُ ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻰْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪ اَلسَّلَامُ ﻋَﻠَﻴْﻜُﻢْ ﻭَ ﻋَﻠٰﻰ ﺭُﻓَﻘَﺎﺋِﻜُﻢْ Sadérék-sadérék abdi anu dipikaasih! Wengi éta anjeun naros ka abdi, abdi henteu masihan waleran. Margi ngabahas pasualan-pasualan iman ku cara papaséaan henteu kénging. Anjeun parantos ngabahas ku cara papaséaan. Ayeuna abdi nyerat waleran singget pisan kana tilu patarosan anjeun anu janten dasar papaséaan. Rincianana anjeun bakal mendakan dina Kalimah-kalimah anu namina parantos ditulis ku Tuan Apotéker. Mung Kalimah Kadua Puluh Genep, anu patali sareng takdir sareng ikhtiar juz'i, henteu sumping kana émutan abdi, henteu ku abdi disebatkeun ka anjeun; tingali ogé éta, nanging ulah maos sapertos koran. Rasiah naha abdi masrahkeun ka Tuan Apotéker pikeun nalungtik Kalimah-kalimah éta nyaéta kieu: Mamang dina pasualan-pasualan sapertos kitu timbul tina lemahna rukun-rukun iman. Ari Kalimah-kalimah éta ngabuktikeun rukun-rukun iman sapinuhna. Patarosan Kahiji anjeun: Hikmah naon anu janten dasar dikaluarkeunana Hazrat Adam (alaihissalam) ti sawarga sareng dilebetkeunana sabagian turunan Adam ka naraka? ~Waleran:
Hikmahna nyaéta masihan tugas. Anjeunna parantos diutus kalayan dipasihan hiji tugas anu hasil-hasilna ngawengku sakumna kamajuan maknawi manusa, kabuka sareng ngalegaanna sadaya kamampuh manusa, sareng hakékat kamanusaan janten eunteung anu nyakup sakumna Asma Ilahi. Upami Hazrat Adam tetep di sawarga, kalungguhanana bakal tetep sapertos malaikat, kamampuh manusa henteu kabuka. Padahal malaikat anu gaduh kalungguhan anu sami seueur pisan; henteu peryogi manusa pikeun jinis ubudiyah éta. Nanging margi hikmah Ilahi nungtut nagri tugas sareng kawajiban anu cocog sareng kamampuh manusa, anu bakal ngalangkungan kalungguhan anu teu aya tungtungna, sabalikna tina malaikat, anjeunna dikaluarkeun ti sawarga ku dosa anu parantos dipikanyaho, anu mangrupa tuntutan fitrahna. Hartina, sakumaha dikaluarkeunana Hazrat Adam ti sawarga mangrupa hikmah éta sorangan sareng rohmat anu murni; dilebetkeunana jalma-jalma kafir ka naraka ogé hak sareng adil. Sakumaha disebatkeun dina Isyarat Katilu Kalimah Kasapuluh, sanaos saurang kafir ngalakukeun hiji dosa dina umur anu pondok, dina dosa éta aya kajahatan anu teu aya tungtungna. Margi kufur mangrupa ngahinakeun sakumna jagat raya, ngurangan ajénna, ngabohongkeun kasaksian sakumna ciptaan kana kaésaan, sareng ngahinakeun Asma Ilahi anu tajalli-Na katingali dina eunteung-eunteung mahluk. Ku sabab éta, Gusti Qahhâr Dzul-Jalâl, anu mangrupa Sultan sakumna mahluk, ngalungkeun jalma-jalma kafir kana naraka langgeng pikeun nyandak hak mahluk-mahluk ti kafir, mangrupa hak sareng kaadilan éta sorangan. Margi kajahatan anu teu aya tungtungna nungtut siksaan anu teu aya tungtungna. Patarosan Kadua anjeun: Kanggo naon sétan-sétan diciptakeun sareng diwujudkeun? Alloh parantos nyiptakeun sétan sareng kajahatan-kajahatan, naon hikmahna? Naha nyiptakeun kajahatan téh jahat, nyiptakeun anu goréng téh goréng? ~Waleran:
Hâsyâ! Nyiptakeun kajahatan sanés jahat, nanging kasb kajahatan téh jahat. Margi nyiptakeun sareng ngawujudkeun ningali sakumna hasil; kasb, margi mangrupa ngalakukeun sacara husus, ningali hasil-hasil anu husus. Upamana, sumpingna hujan gaduh rébuan hasil, sadayana saé. Upami ku goréngna pilihanana sabagian jalmi nandangan karugian tina hujan, anjeunna henteu tiasa nyarios "Ngawujudkeun hujan sanés rohmat", henteu tiasa nyimpulkeun "Nyiptakeun hujan téh jahat." Nanging ku goréngna pilihan sareng kasb-na, éta janten jahat pikeun anjeunna. Sareng dina nyiptakeun seuneu aya seueur mangpaat, sadayana saé. Nanging upami sabagian jalmi nandangan karugian tina seuneu ku goréngna kasb sareng nyalahgunakeunana, anjeunna henteu tiasa nyarios "Nyiptakeun seuneu téh jahat." Margi seuneu henteu diciptakeun mung pikeun ngaduruk anjeunna; nanging anjeunna ku goréngna pilihan sorangan ngalebetkeun panangan kana seuneu anu masak kadaharanana, sareng ngajantenkeun palayanna éta musuh dirina. ~Cindekna:
Kajahatan anu sakedik ditampi pikeun kasaéan anu seueur. Upami pikeun nyingkahan kajahatan anu sakedik, hiji kajahatan anu ngahasilkeun kasaéan anu seueur ditinggalkeun, harita kajahatan anu seueur parantos dilakukeun. Upamana, dina ngutus prajurit ka jihad tangtos aya sababaraha karugian sareng kajahatan anu alit, jasmani sareng matéri. Nanging dina jihad éta aya kasaéan anu seueur: Islam leupas tina invasi jalma-jalma kafir. Upami jihad ditinggalkeun pikeun kajahatan anu sakedik éta, harita saatos kasaéan anu seueur leungit, kajahatan anu seueur sumping. Éta kadzoliman éta sorangan. Sareng upamana, motong hiji ramo anu parantos gangrén sareng kedah dipotong mangrupa kasaéan, saé; padahal sacara lahir mangrupa kajahatan. Upami ramo henteu dipotong, panangan dipotong, janten kajahatan anu seueur. Nyiptakeun sareng ngawujudkeun kajahatan-kajahatan, karugian-karugian, balai-balai, sétan-sétan sareng perkara-perkara anu ngarugikeun dina jagat raya henteu jahat sareng henteu goréng; margi éta diciptakeun pikeun seueur hasil anu penting. Upamana, margi sétan henteu ngaganggu malaikat, aranjeunna henteu gaduh kamajuan; kalungguhanana tetep, henteu robih. Kitu deui sasatoan, margi sétan henteu ngaganggu, darajatna tetep sareng kirang. Ari dina alam manusa, darajat-darajat naék sareng turun henteu aya tungtungna. Ti Nimrod sareng Fir'aun dugi ka para wali anu siddiq sareng para nabi, aya jarak kamajuan anu panjang pisan. Pikeun ngabédakeun sareng misahkeun roh-roh anu handap sapertos batu bara ti roh-roh anu luhur sapertos inten, ku nyiptakeun sétan, ku rasiah tugas sareng diutusna para nabi, parantos dibuka lapang ujian, cobaan, jihad sareng pasanggiri. Upami henteu aya usaha bajoang sareng pasanggiri, kamampuh-kamampuh anu kawas inten sareng batu bara dina tambang kamanusaan bakal tetep sasarengan. Roh Abu Bakar Siddiq anu aya di a'la illiyyin bakal tetep dina hiji tingkat sareng roh Abu Jahal anu aya di asfala safilin. Hartina, margi nyiptakeun sétan-sétan sareng kajahatan-kajahatan ningali hasil anu ageung sareng nyakup sadayana, ngawujudkeunana sanés jahat, sanés goréng; nanging kajahatan sareng perkara-perkara goréng anu timbul tina nyalahgunakeun sareng ngalakukeun sacara husus anu disebat kasb mangrupa kasb manusa; henteu patali sareng ngawujudkeun Ilahi. ~Upami anjeun naros:
Babarengan sareng diutusna para nabi, ku ayana sétan kalolobaan manusa janten kafir, ngalih kana kufur sareng nandangan karugian. Numutkeun aturan "Hukum nurutkeun kalolobaan", upami kalolobaan nampi kajahatan tina éta, harita tiasa disebat yén nyiptakeun kajahatan téh jahat, malah diutusna para nabi ogé sanés rohmat? ~Waleran:
Jumlah henteu penting dibandingkeun kualitas. Kalolobaan anu sajati ningali kualitas. Upamana, upami aya saratus siki korma, henteu disimpen di handapeun taneuh, henteu dipasihan cai, henteu ngalaman prosés kimia sareng henteu ngalaman usaha bajoang kahirupan, éta mangrupa saratus siki anu ajénna saratus para. Nanging nalika dipasihan cai sareng ngalaman usaha bajoang kahirupan, upami dalapan puluhna ruksak ku goréngna sipatna sareng dua puluhna janten dua puluh tangkal korma anu ngahasilkeun buah, naha anjeun tiasa nyarios yén masihan cai téh jahat, ngaruksak kalolobaanana? Tangtos anjeun henteu tiasa nyarios kitu. Margi anu dua puluh éta janten sapertos dua puluh rébu. Anu kaleungitan dalapan puluh sareng ngahontal dua puluh rébu henteu rugi; éta henteu jahat. Sareng upamana, upami aya saratus endog merak, dina wangun endog ajénna lima ratus kuruş. Nanging upami merak dipasihan nyileungleum dina saratus endog éta, dalapan puluhna ruksak sareng dua puluhna janten dua puluh manuk merak, naha tiasa disebat yén aya karugian anu seueur, prosés ieu jahat, nyileungleum ieu goréng sareng jahat? Henteu, sanés kitu, nanging saé. Margi golongan merak sareng kelompok endog éta kaleungitan dalapan puluh endog anu ajénna opat ratus kuruş, sareng ngahontal dua puluh manuk merak anu ajénna dalapan puluh lira. Umat manusa, minangka ganti panonpoé, bulan sareng béntang alam kamanusaan, sapertos ratusan rébu nabi, jutaan wali sareng milyaran jalma-jalma anu suci, anu dihontal ku diutusna para nabi, ku rasiah tugas, ku usaha bajoang sareng perang ngalawan sétan, kaleungitan jalma-jalma kafir sareng munafik anu seueur jumlahna sareng henteu penting kualitasna, tina jinis sato anu ngarugikeun. Patarosan Katilu anjeun: Alloh maparin musibah, maparin balai-balai. Hususna ka jalma-jalma anu teu gaduh dosa, malah ka sasatoan, naha ieu sanés kadzoliman? ~Waleran:
Hâsyâ! Kakagungan téh kagungan Mantenna. Mantenna ngatur kakagungan-Na sakumaha anu dipikersa. Sareng naha, upami saurang ahli seni, pikeun hiji upah, ngajantenkeun anjeun modél, ngagemkeun ka anjeun anggoan anu dihias ku permata anu didamelna kalayan seni pisan, teras pikeun némbongkeun kaparigelan sareng kamahiranna anjeunna ngapondokkeun, manjangkeun, motong sareng ngunting; ngajantenkeun anjeun calik sareng ngadeg, naha anjeun tiasa nyarios ka anjeunna yén anjeun parantos ngajantenkeun goréng anggoan anu ngajantenkeun abdi éndah, sareng masihan kasusah ka abdi ku ngajantenkeun abdi calik sareng ngadeg? Tangtos anjeun henteu tiasa nyarios kitu. Upami nyarios kitu, anjeun ngalakukeun lampah anu gélo. Kitu pisan, Gusti Shâni' Dzul-Jalâl parantos ngagemkeun ka anjeun hiji wujud anu didamel kalayan seni pisan, dihias ku indra-indra sapertos panon, ceuli sareng létah. Pikeun némbongkeun ukiran-ukiran rupa-rupa Asma-Na, Mantenna ngajantenkeun anjeun teu damang, nandangan cobaan, lapar, wareg sareng halabhab; ngagulinkeun anjeun dina kaayaan-kaayaan sapertos kitu. Pikeun nguatkeun hakékat kahirupan sareng némbongkeun tajalli Asma-Na, Mantenna ngalalampahkeun anjeun dina seueur kaayaan sapertos kitu. Upami anjeun nyarios, "Kanggo naon Salira Gusti ngajantenkeun abdi nandangan musibah-musibah ieu?", sapertos anu diisyaratkeun dina ibarat, saratus hikmah bakal ngajantenkeun anjeun cicing. Saéstuna cicing sareng tenang, teu ngalakukeun nanaon, kaayaan anu salawasna sami sareng eureun mangrupa sajenis teu aya, karugian. Gerak sareng robih mangrupa aya, kasaéan. Kahirupan ngahontal sampurnana ku gerak-gerak, naék ngaliwatan balai-balai. Ku tajalli Asma, kahirupan ngalaman rupa-rupa gerak, janten murni, ngahontal kakuatan, kabuka, ngalegaan, janten kalam anu gerak pikeun nyerat takdir-takdirna, ngalaksanakeun tugasna sareng janten pantes pikeun upah aherat. Ieu waleran singget kana tilu patarosan dina papaséaan anjeun. Kateranganana aya dina tilu puluh tilu "Kalimah". Sadérék abdi anu dipikaasih, maoskeun serat ieu ka Apotéker sareng ka jalma-jalma anu ngadangu papaséaan anu ku anjeun dianggap cocog. Ogé ngahaturkeun salam ti abdi ka Apotéker, anu mangrupa murid abdi anu énggal, sareng nyarios: Henteu kénging ngabahas pasualan-pasualan iman anu taliti, sapertos pasualan anu disebatkeun, di tengah jamaah ku cara patarung anu tanpa timbangan. Margi patarung tanpa timbangan, anu tadina panawar janten racun. Éta ngarugikeun nu nyarios sareng nu ngadangu. Nanging ngabahas pasualan-pasualan iman sapertos kitu kalayan tenang, adil sareng ku cara silih tukeur pamikiran, kénging. Sareng nyarios: Upami mamang ngeunaan pasualan-pasualan sapertos ieu sumping kana haté anjeun sareng anjeun henteu mendakan waleran dina Kalimah-kalimah, nyerat ka abdi sacara pribadi. Sareng nyarios ka Apotéker: Ngeunaan impian anjeunna ngeunaan ramana anu parantos pupus, sumping kana émutan abdi harti sapertos kieu: Margi ramana anu parantos pupus mangrupa dokter, anjeunna parantos masihan mangpaat ka seueur jalmi anu saléh sareng diberkahan, malah wali; sareng roh-roh jalma anu diberkahan éta, anu resep ka anjeunna sareng nampi mangpaatna, nalika anjeunna pupus, némbongan dina wangun manuk ka putrana, anu mangrupa baraya pangcaketna, sareng nyambut rohna ku sajenis wilujeng sumping kalayan syafaat. Éta anu sumping kana émutan abdi. Abdi ngahaturkeun salam sareng ngadoakeun sadaya sobat anu aya sasarengan di dieu wengi éta. ﺍَﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ
Said Nursî