Mektup Kadua Puluh Salapan
Mektup Kadua Puluh Salapan aya salapan bagian.
IEU BAGIAN MANGRUPIKEUN BAGIAN KAHIJI
Aya salapan pangajaran lemes.
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻰْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪
Dulur abdi anu dipikacinta, leres satia, sareng rerencangan anu kacida dariana dina ngaladénan Al-Qur'an!
Dina serat aranjeun waktos ieu, aranjeun nyuhunkeun waleran ngeunaan hiji pasualan penting anu henteu diidinan ku waktos sareng kaayaan abdi.
Dulur abdi, taun ieu alhamdulillah anu nyerat risalah-risalah parantos kacida seueurna. Pangbeneran kadua sumping ka abdi. Ti enjing dugi ka sonten abdi sibuk kalayan gancang. Tugas-tugas penting pisan abdi ogé tetep nyésa, sareng abdi nganggap ieu tugas langkung agung. Hususna dina Syaban sareng Ramadan, manah langkung ngagaduhan bagian tibatan akal, roh gerak. Urang tangguhkeun pasualan agung ieu ka waktos sanés; iraha ilham sumping kana manah ku rohmat Gusti Nu Maha Leres, éta bakal ditulis saeutik-saeutik ka aranjeun. Kanggo ayeuna abdi bakal ngébréhkeun tilu pangajaran lemes {(Catetan handap): Teras dilengkepan janten salapan pangajaran lemes.}:
PANGAJARAN LEMES KAHIJI
Pamikiran anu diébréhkeun ku nyarios "Rusiah Al-Qur'an Al-Hakîm henteu dipikanyaho, para mufassir henteu ngartos hakékatna" ngagaduhan dua sisi, sareng anu nyarios kitu aya dua golongan.
Kahiji: Ahli bebeneran sareng panalungtik. Aranjeunna nyarios: "Al-Qur'an mangrupikeun harta anu henteu réngsé sareng henteu béak. Unggal abad, bari pasrah sareng narima nas-nas sareng muhkamna, ogé nyandak bagianna tina hakékat anu nyumput salaku panglengkep; henteu ngaganggu bagian batur anu tetep nyumput."
Leres, hartosna beuki waktos ngaliwat, langkung seueur hakékat Al-Qur'an Al-Hakîm mekar. Upami sanés kitu, hâsyâ sareng kallâ, sanés masihan mamang kana hakékat Al-Qur'an anu écés anu dijelaskeun ku salaf saleh. Margi kedah iman ka éta. Éta nas, pasti, dasar sareng pondasi.
Ku dawuhan ﻋَﺮَﺑِﻰٌّ ﻣُﺒ۪ﻴﻦٌ, Al-Qur'an ngabéjaan yén hartina écés. Pangandika Ilahi ti awal dugi ka ahir museur kana éta harti, ngukuhkeun sareng ngajantenkeun dugi ka darajat anu écés sorangan. Tina henteu narima harti anu écés dina nas éta, hâsyâ teras hâsyâ, timbul ngabohongkeun Gusti Nu Maha Leres sareng ngarendahkeun pamahaman Kangjeng Rosul.
Hartosna, harti-harti nas parantos dicandak sacara ngaruntuy tina sumber karosulan. Malah İbn-i Cerir-i Taberî parantos ngahubungkeun sadaya harti Al-Qur'an sacara ngaruntuy kana sumber karosulan ku sanad anu masing-masing nyebut ti saha dicandakna, sareng ku éta cara anjeunna nyerat tafsirna anu penting sareng ageung.
Golongan Kadua: Atanapi rerencangan anu henteu gaduh akal, anu nalika hoyong ngadamel halis malah nyabut panon; atanapi musuh anu pinter sapertos sétan, anu hoyong nentang hukum Islam sareng hakékat iman. Anjeunna hoyong mendakan jalan dina surat-surat Al-Qur'an Al-Hakîm anu gaduh témbok, anu ku ungkara aranjeun masing-masing sapertos bénténg waja. Jalma-jalma sapertos kieu, hâsyâ, nyebarkeun kecap sapertos ieu pikeun masihan mamang kana hakékat iman sareng Al-Qur'an.
PANGAJARAN LEMES KADUA
Gusti Nu Maha Leres parantos sumpah ku seueur hal dina Al-Qur'an. Dina sumpah-sumpah Al-Qur'an aya poko-poko lemes anu kacida ageungna, aya seueur rusiah.
Salaku conto, sumpah dina ﻭَﺍﻟﺸَّﻤْﺲِ ﻭَﺿُﺤٰﻴﻬَﺎ nuduhkeun dasar ibarat megah dina Kalimah Kasawelas. Éta némbongkeun jagat raya dina wangun hiji karaton sareng hiji kota.
Kitu deui, ku sumpah dina ﻳٰﺲٓ ٭ ﻭَﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥِ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢِ, Mantenna ngingetkeun kasucian i'caz Al-Qur'an sareng yén éta aya dina darajat hormat anu pantes pikeun dijantenkeun sumpah.
Sumpah dina ﻭَ ﺍﻟﻨَّﺠْﻢِ ﺍِﺫَﺍ ﻫَﻮٰﻯ ٭ فَلَٓا ﺍُﻗْﺴِﻢُ ﺑِﻤَﻮَﺍﻗِﻊِ ﺍﻟﻨُّﺠُﻮﻡِ ٭ ﻭَﺍِﻧَّﻪُ ﻟَﻘَﺴَﻢٌ ﻟَﻮْ ﺗَﻌْﻠَﻤُﻮﻥَ ﻋَﻈ۪ﻴﻢٌ, sasarengan sareng nuduhkeun yén ragragna béntang mangrupikeun tanda jin sareng sétan diputus tina béja gaib supados henteu masihan mamang kana wahyu, ngingetkeun ku éta sumpah kaagungan kudrat sareng kasampurnaan hikmah dina nempatkeun béntang-béntang dina tempatna kalayan kaagungan anu hébat sareng katartiban anu sampurna, sareng dina muterkeun planét-planét ku cara anu matak heran.
Dina sumpah ﻭَﺍﻟﺬَّﺍﺭِﻳَﺎﺕِ ٭ وَالْمُرْسَلَاتِ, Mantenna narik perhatian ku sumpah ka malaikat anu ditugaskeun kana angin, pikeun ngingetkeun hikmah-hikmah penting dina ombak sareng parobahan hawa, yén unsur-unsur anu disangka kabeneran ngalaksanakeun hikmah anu kacida lemesna sareng tugas anu penting, sareng kitu salajengna... Unggal tempat ngagaduhan poko lemes sareng mangpaat anu béda-béda.
Margi waktos henteu ngamungkinkeun, urang mung bakal nunjukkeun sacara ringkes hiji poko tina seueur poko lemes dina sumpah ﻭَ ﺍﻟﺘّ۪ﻴﻦِ ﻭَ ﺍﻟﺰَّﻳْﺘُﻮﻥِ. Kieu:
Gusti Nu Maha Leres, ngaliwatan sumpah ku tin sareng zaitun, ngingetkeun kaagungan kudrat-Na, kasampurnaan rohmat-Na sareng ni'mat-ni'mat-Na anu ageung. Mantenna nuduhkeun kamungkinan manusa anu nuju ngaléngkah ka asfal as-safilin, ku ngabalikeun rarayna tina éta sisi, nampi kamajuan maknawi dugi ka a'la illiyyin ku sukur, mikir, iman sareng amal saleh. Lantaran dihususkeunana tin sareng zaitun di antara ni'mat nyaéta dua buah éta kacida barokah sareng mangpaatna, sareng dina ciptaanna ogé aya seueur hal anu matak diperhatoskeun sareng ni'mat.
Margi sakumaha zaitun mangrupikeun dasar anu pangageungna pikeun kahirupan masarakat, dagang, nyaangan sareng kadaharan manusa, ciptaan tin ogé némbongkeun mu'jizat kudrat anu luar biasa, sapertos nyumputkeun sareng ngalebetkeun parabot tangkal tin anu ageung dina siki anu sapertos zarah. Ku sumpah, Mantenna ngingetkeun ni'mat Ilahi dina kadaharanana, mangpaatna, tahan lila anu béda ti lolobana buah, sareng mangpaat-mangpaat sanésna. Salaku waleranna, Mantenna maparin pangajaran pikeun ngangkat manusa kana iman sareng amal saleh, sarta henteu ngajantenkeun murag kana asfal as-safilin.
PANGAJARAN LEMES KATILU
Aksara-aksara muqattaah di awal surat mangrupikeun sandi Ilahi. Ku éta, Mantenna maparin sababaraha tanda gaib ka hamba husus-Na. Konci éta sandi aya dina éta hamba husus sareng para ahli warisna. Margi Al-Qur'an Al-Hakîm nyarios ka unggal waktos sareng unggal golongan, éta tiasa ngagaduhan seueur sisi sareng harti anu rupa-rupa, anu ngawengku bagian unggal lapisan dina unggal abad. Ari salaf saleh, bagian anu paling ihlas milik aranjeunna, anu parantos dijelaskeun. Ahli kawalian sareng panalungtik hakékat parantos mendakan di dinya tanda seueur urusan gaib anu patali sareng lalampahan rohani. Dina tafsir İşaratü'l-İ'caz, di awal Surat Al-Baqarah, urang parantos nyarios sakedik ngeunaan éta tina sisi i'caz balaghah; mangga dirujuk.
PANGAJARAN LEMES KAOPAT
Kalimah Kadua Puluh Lima parantos ngabuktikeun yén tarjamahan sajati Al-Qur'an Al-Hakîm henteu mungkin. Kitu deui, luhurna gaya dina i'caz maknawina henteu tiasa ditarjamahkeun. Kacida héséna ngébréhkeun sareng ngajantenkeun ngartos rasa nikmat sareng hakékat anu asalna tina sisi luhurna gaya anu aya dina i'caz maknawina. Nanging pikeun némbongkeun jalan, urang bakal nunjukkeun hiji dua sisi. Kieu:
Al-Qur'an anu ngajelaskeun kalayan mu'jizat, ku ayat-ayat sapertos ﻭَﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪ۪ ﺧَﻠْﻖُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ ﺍَﻟْﺴِﻨَﺘِﻜُﻢْ ﻭَ ﺍَﻟْﻮَﺍﻧِﻜُﻢْ ٭ ﻭَﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕُ ﻣَﻄْﻮِﻳَّﺎﺕٌ ﺑِﻴَﻤ۪ﻴﻨِﻪ۪ ٭ ﻳَﺨْﻠُﻘُﻜُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺑُﻄُﻮﻥِ ﺍُﻣَّﻬَﺎﺗِﻜُﻢْ ﺧَﻠْﻘًﺎ ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِ ﺧَﻠْﻖٍ ﻓ۪ﻰ ﻇُﻠُﻤَﺎﺕٍ ثَلَاثٍ ٭ ﺧَﻠَﻖَ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضَ ﻓ۪ﻰ ﺳِﺘَّﺔِ ﺍَﻳَّﺎﻡٍ ٭ ﻳَﺤُﻮﻝُ ﺑَﻴْﻦَ ﺍﻟْﻤَﺮْﺀِ ﻭَﻗَﻠْﺒِﻪ۪ ٭ لَا ﻳَﻌْﺰُﺏُ ﻋَﻨْﻪُ ﻣِﺜْﻘَﺎﻝُ ﺫَﺭَّﺓٍ ٭ ﻳُﻮﻟِﺞُ ﺍﻟَّﻴْﻞَ ﻓِﻰ ﺍﻟﻨَّﻬَﺎﺭِ ﻭَﻳُﻮﻟِﺞُ ﺍﻟﻨَّﻬَﺎﺭَ ﻓِﻰ ﺍﻟَّﻴْﻞِ ﻭَ ﻫُﻮَ ﻋَﻠ۪ﻴﻢٌ ﺑِﺬَﺍﺕِ ﺍﻟﺼُّﺪُﻭﺭِ, ngagambarkeun sareng némbongkeun hakékat nyiptakeun kana hayalan dina luhurna gaya anu sakitu luar biasa sareng dina ngahijikeun anu sapertos mu'jizat, dugi ka ngébréhkeun:
"Ahli ieu jagat raya anu mangrupikeun Gusti Nu Ngadamel alam, nalika ngalaksanakeun tugas, ku palu anu sami anu ku Mantenna dipaké nancebkeun panonpoé sareng bulan dina tempatna, dina waktos anu sami nempatkeun zarah-zarah dina tempatna — salaku conto, dina anak panon mahluk hirup. Ku ukuran sareng alat maknawi anu ku Mantenna dipaké ngatur sareng muka langit, dina waktos anu sami sareng katartiban anu sami Mantenna muka, ngadamel, ngatur sareng nempatkeun lapisan panon. Kitu deui, ku palu maknawi kudrat anu ku Gusti Sâni' Dzul-Jalâl dipaké nancebkeun béntang-béntang ka langit, ku palu maknawi anu sami Mantenna ngukir dina tempatna titik-titik tanda pangbéda anu teu aya watesna dina raray manusa sareng rasa lahir ogé batinna."
Hartosna, Gusti Sâni' Dzul-Jalâl éta nuju ngalaksanakeun tugas... Pikeun némbongkeun tugas-tugas-Na ka panon sareng ceuli, ku ayat-ayat Al-Qur'an Mantenna neunggeulkeun hiji palu kana zarah; ku kecap sanés tina ayat anu sami, Mantenna neunggeulkeun éta palu kana panonpoé. Ku gaya luhur, saolah-olah nancebkeun dina puseurna, Mantenna némbongkeun kaésaan dina ahadiyah sorangan, jalal anu pangluhurna dina jamal anu pangluhurna, kaagungan anu pangluhurna dina nyumput anu pangjerona, lega anu panglegana dina taliti anu panglemesna, megah anu pangmegahna dina rohmat anu pangluhurna, sareng jauh anu pangjauhna dina caket anu pangcaketna. Mantenna ngébréhkeun, ngabuktikeun sareng némbongkeun darajat anu pangjauhna tina ngahijikeun hal-hal anu silih lawan, anu dianggap mustahil, dina hiji wangun anu dugi ka darajat wajib. Tah, cara ngébréhkeun sareng gaya ieu anu ngajantenkeun sastrawan anu paling luar biasa sujud ka balaghahna.
Kitu deui, salaku conto, ku ayat ﻭَﻣِﻦْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪ۪ٓ ﺍَﻥْ ﺗَﻘُﻮﻡَ ﺍﻟﺴَّﻤَٓﺎﺀُ وَالْاَرْضُ ﺑِﺎَﻣْﺮِﻩ۪ ﺛُﻢَّ ﺍِﺫَﺍ ﺩَﻋَﺎﻛُﻢْ ﺩَﻋْﻮَﺓً ﻣِﻦَ الْاَرْضِ ﺍِﺫَٓﺍ ﺍَﻧْﺘُﻢْ ﺗَﺨْﺮُﺟُﻮﻥَ, Mantenna némbongkeun megahna dina karajaan rububiyah ku gaya luhur sapertos kieu:
"Langit sareng bumi sapertos dua barak anu taat sareng dina wangun dua puseur tentara anu diatur. Ku hiji paréntah atanapi tanda sapertos tarompét, mahluk-mahluk anu ngagolér dina lalangsé fana sareng teu aya di dua barak éta, kalayan gancang sareng taat anu sampurna ngucapkeun 'Labbaik!' kana éta paréntah, sareng kaluar ka médan hasyr sareng ujian."
Tah, éta ngébréhkeun hasyr sareng kiamat ku gaya luhur anu sakitu sapertos mu'jizatna, sareng dina pangakuan éta nunjukkeun hiji dalil anu ngayakinkeun:
Sakumaha anu ditingali langsung, siki-siki anu nyumput di jero bumi sareng sapertos maot, sareng tétés-tétés anu sumebar sareng nyumput di rohangan langit, dina teu aya sareng dina bola hawa, dikumpulkeun kalayan katartiban sareng gancang anu sampurna, sarta unggal mangsa semi kaluar ka médan cobaan sareng ujian; sisikian di bumi sareng tétés-tétés di langit salawasna nyandak wangun anu némbongkeun conto hasyr. Kitu ogé hasyr anu pangageungna muncul kalayan sakitu gampangna. Margi aranjeun ningali ieu, aranjeun henteu tiasa mungkir éta ogé; sareng kitu salajengna... Aranjeun tiasa ngabandingkeun darajat balaghah dina ayat-ayat sanés sareng ieu ayat-ayat.
Naha tarjamahan sajati ayat-ayat dina cara sapertos ieu mungkin? Tangtos henteu! Paling-paling mung hiji tarjamahan harti ringkes anu pondok, atanapi kedah nyerat lima atanapi genep jajaran tafsir pikeun unggal kalimah ayat.
PANGAJARAN LEMES KALIMA
Salaku conto, ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ mangrupikeun hiji kalimah Al-Qur'an. Hartina anu pangpondokna anu diperyogikeun ku kaidah élmu nahwu sareng bayan nyaéta: ﻛُﻞُّ ﻓَﺮْﺩٍ ﻣِﻦْ ﺍَﻓْﺮَﺍﺩِ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪِ ﻣِﻦْ ﺍَﻯِّ ﺣَﺎﻣِﺪٍ ﺻَﺪَﺭَ ﻭَﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻯِّ ﻣَﺤْﻤُﻮﺩٍ ﻭَﻗَﻊَ ﻣِﻦَ الْاَزَلِ ﺍِﻟَﻰ الْاَبَدِ ﺧَﺎﺹٌّ ﻭَﻣُﺴْﺘَﺤِﻖٌّ ﻟِﻠﺬَّﺍﺕِ ﺍﻟْﻮَﺍﺟِﺐِ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﺍﻟْﻤُﺴَﻤّٰﻰ ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ
Hartosna, "Sakumaha seueur hamd sareng pujian anu aya, ti saha waé asalna, sareng kanggo saha waé, ti azali dugi ka abadi, éta husus sareng pantes pikeun Zat Wâjibul Wujûd anu disebat Alloh."
Tah, "sakumaha seueur hamd anu aya" kaluar tina "al-istighraq". Ari pangwatesan "ti saha waé asalna", margi "hamd" mangrupa masdar sareng anu ngalaksanakeunana henteu disebatkeun, dina tempat sapertos ieu ngébréhkeun umum. Kitu deui, margi henteu disebatkeunana objék dina tempat pangandika ogé ngébréhkeun ngawengku sadayana sareng umum, éta ngébréhkeun pangwatesan "kanggo saha waé". Ari pangwatesan "ti azali dugi ka abadi", margi kaidah ngalih tina kalimah fi'il kana kalimah isim nuduhkeun tetep sareng terus lumangsung, éta ngébréhkeun éta harti. Harti "husus sareng pantes" diébréhkeun ku "lam jar" dina "lillah". Margi éta "lam" kanggo husus sareng pantes. Ari pangwatesan "Zat Wâjibul Wujûd", margi wajib aya mangrupikeun sarat anu teu tiasa dipisahkeun tina kailahian sareng hiji gelar dina mikiran Zat Dzul-Jalâl, sakumaha lafaz Alloh, tina sisi ngawengku Asma sareng sipat sanés sareng janten Asma pangagungna, nuduhkeun ku dalalah iltizamiyah, éta ogé nuduhkeun gelar Wâjibul Wujûd ku dalalah iltizamiyah anu sami.
Upami harti lahir kalimah ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ anu pangpondokna sareng disapukan ku ulama basa Arab sapertos kieu, kumaha éta tiasa ditarjamahkeun kana basa sanés kalayan i'caz sareng kakuatan éta?
Kitu deui, di antara basa-basa dunya, salian ti basa nahwu Arab mung aya hiji basa anu sanés, sareng éta ogé moal kantos ngahontal lega sareng lengkepna basa Arab. Naha kecap-kecap tarjamahan sababaraha jalma anu pamahamanana kawates, kasadaranana pondok, pikiranna bingung sareng manahna poék, ngalangkungan basa-basa anu ngagabungkeun sareng ngarobah wangun kecap, tiasa ngagentos kecap-kecap suci Al-Qur'an anu muncul ku cara mu'jizat dina basa nahwu anu lengkep sareng gaduh i'caz, dina élmu anu ngawengku, anu uninga sareng ngersakeun sakumna sisina sakaligus?
Malah abdi tiasa nyarios, sareng panginten tiasa ngabuktikeun, yén unggal aksara Al-Qur'an janten sapertos hiji harta hakékat; sakapeung hiji aksara masihan pangajaran hakékat sabanding hiji kaca.
PANGAJARAN LEMES KAGENEP
Pikeun nyaangan harti ieu, abdi nyarioskeun hiji kaayaan caang sareng hayalan anu hakékatna leres anu parantos dialaman ku abdi. Kieu:
Dina hiji waktos abdi mikiran nun anu nyarios sareng anu sanés dina ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَ ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ, sareng manah abdi milarian lantaran ngalih tina wangun nyarios sorangan kana wangun ﻧَﻌْﺒُﺪُ. Dumadakan kaunggulan sareng rusiah jamaah dina solat mekar tina éta nun. Abdi ningali yén:
Abdi ilubiung sareng jamaah dina Masjid Bayezid tempat abdi solat, sareng masing-masing sapertos hiji jinis anu masihan syafaat pikeun abdi, hiji saksi sareng anu ngukuhkeun hukum sareng pangakuan anu diébréhkeun ku abdi dina bacaan. Sumping kawani pikeun masrahkeun ubudiyah abdi anu kirang ka lawang Ilahi dina ibadah anu ageung sareng seueur tina éta jamaah.
Dumadakan hiji lalangsé sanés ogé muka: Hartosna, sakumna masjid Istanbul ngahiji. Kota éta janten sapertos Masjid Bayezid. Dumadakan abdi ngaraos sacara maknawi nampi hiji jinis bagian tina doa sareng ngabenerkeunana.
Dina éta ogé, abdi ningali diri dina saf-saf anu ngabunderan Ka'bah Nu Mulya dina masjid beungeut bumi. Abdi ngucapkeun ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ. Abdi ngagaduhan anu masihan syafaat sakitu seueurna; aranjeunna nyarios persis unggal kecap anu disarioskeun ku abdi dina solat sareng ngabenerkeun. Margi lalangsé ieu parantos kabuka dina hayalan, Ka'bah Nu Mulya janten sapertos mihrab. Nalika, ku ngamangpaatkeun ieu kasempetan sareng ngajantenkeun saf-saf éta saksi, abdi nyarios yén abdi masrahkeun sareng nitipkeun ungkara iman ﺍَﺷْﻬَﺪُ ﺍَﻥْ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَ ﺍَﺷْﻬَﺪُ ﺍَﻥَّ ﻣُﺤَﻤَّﺪًﺍ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ anu ku abdi dibaca dina tahiyat ka Hajar Aswad anu barokah, dumadakan hiji kaayaan sanés ogé muka. Abdi ningali yén jamaah anu ku abdi dilebetan kabagi kana tilu bunderan:
Bunderan Kahiji: Jamaah pangageungna ti mukmin sareng ahli tauhid di beungeut bumi. Bunderan Kadua: Abdi ningali yén abdi aya dina hiji jamaah anu sakumna mahluk sibuk dina hiji solat ageung sareng hiji tasbih agung, unggal golongan ku solat sareng tasbih anu husus pikeun dirina. Tugas-tugas anu katingali anu disebat "tugas barang-barang" mangrupikeun sebutan ubudiyahna. Dina kaayaan éta, abdi ngucapkeun "Allohu akbar", nundukkeun sirah ku heran sareng ningali diri abdi:
Dina bunderan katilu, abdi ningali hiji alam alit anu matak heran, anu sacara lahir sareng kaayaan alit, nanging sajatina, tina tugas sareng jumlah, ageung. Ti zarah-zarah awak abdi dugi ka indra lahir abdi, abdi ningali hiji jamaah anu golongan-golongan sibuk ku tugas ubudiyah sareng sukur. Dina ieu bunderan, daya lemes Rabb dina manah abdi ngucapkeun ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَ ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ ku nami éta jamaah. Sakumaha sateuacanna létah abdi ogé ngucapkeun kalayan niat pikeun dua jamaah ageung éta.
Cindekna,
Nun dina ﻧَﻌْﺒُﺪُ nuduhkeun tilu jamaah ieu.
Tah, nalika dina kaayaan ieu, dumadakan abdi ngabayangkeun pribadi maknawi Rosul Nu Mulya ﷺ, anu ngébréhkeun sareng nepikeun Al-Qur'an Al-Hakîm, némbongkeun wujud kalayan megahna dina mimbar maknawina anu disebat Madinah Nu Caang. Sakumaha sadayana, abdi ogé ngadangu sacara maknawi dawuhan ﻳَٓﺎ ﺍَﻳُّﻬَﺎ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﺍﻋْﺒُﺪُﻭﺍ ﺭَﺑَّﻜُﻢْ, sareng di tilu jamaah éta masing-masing ngawaler ku ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ sapertos abdi. Numutkeun kaidah ﺍِﺫَﺍ ﺛَﺒَﺖَ ﺍﻟﺸَّﻰْﺀُ ﺛَﺒَﺖَ ﺑِﻠَﻮَﺍﺯِﻣِﻪ۪, ieu hakékat katingali dina pikiran:
Margi Rabb sakumna alam nyandak manusa minangka anu diajak nyarios sareng ngandika sareng sakumna mahluk, sareng Rosul Nu Mulya ﷺ ieu nepikeun éta dawuhan mulya ka umat manusa, malah ka sakumna mahluk anu gaduh roh sareng kasadaran, sakumna mangsa kapungkur sareng mangsa payun janten sapertos waktos ayeuna; sakumna umat manusa sapertos hiji jamaah anu safna béda-béda dina hiji majelis, sareng dawuhan éta dipasihkeun ka aranjeunna ku cara sapertos kitu.
Harita abdi ningali unggal ayat Al-Qur'an dina hiji kakuatan, kaluhuran, kecap anu kuat sareng balaghah, anu dicandak tina tempat anu kacida megah sareng lega, tina anu diajak nyarios anu kacida seueur, béda sareng penting, ti Gusti Nu Ngandika ti Azali anu kagungan kaagungan sareng jalal anu teu aya tungtungna, sareng ti anu nepikeun dawuhan-Na anu luhur, anu ngagaduhan kalungguhan dipikacinta anu pangageungna; dina nur i'caz anu caang, malah kacida caangna.
Harita, sanés mung sakumna Al-Qur'an, hiji surat atanapi hiji ayat, malah unggal kecapna janten sapertos hiji mu'jizat; abdi ngucapkeun ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻋَﻠٰﻰ ﻧُﻮﺭِ الْا۪يمَانِ ﻭَ ﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥِ.
Sakumaha abdi lebet kana nun dina ﻧَﻌْﺒُﺪُ, abdi kaluar tina éta hayalan anu mangrupa hakékat sorangan, sareng ngartos yén sanés mung ayat sareng kecap Al-Qur'an, malah sababaraha aksarana sapertos nun dina Na'budu ogé konci-konci caang hakékat anu penting.
Saatos manah sareng hayalan kaluar tina nun dina Na'budu, akal sumping nyanghareupan aranjeunna, nyarios: "Abdi ogé hoyong bagian. Abdi henteu tiasa ngapung sapertos aranjeun. Suku abdi nyaéta dalil sareng hujjah. Dina ﻧَﻌْﺒُﺪُ sareng ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ anu sami, kedah némbongkeun jalan ka Gusti Khâliq anu disembah sareng dipénta pitulung, supados abdi tiasa sumping sareng aranjeun." Harita sumping kana manah: Nyarios ka akal anu heran éta:
Tingali sakumna anu aya dina jagat raya; mahluk hirup atanapi anu teu hirup, aranjeunna ngagaduhan ubudiyah dina wangun tugas kalayan taat sareng katartiban anu sampurna. Sanaos sabagian tanpa kasadaran sareng rasa, aranjeunna ngalaksanakeun tugas kalayan cara anu kacida sadar, mikaasih katartiban sareng ibadahna. Hartosna, aya Gusti Nu Leres Disembah sareng Nu Maréntah Mutlak, anu nungtun sareng nganggo aranjeunna pikeun ibadah.
Kitu deui, tingali sakumna mahluk, hususna anu hirup; masing-masing ngagaduhan kabutuhan anu kacida seueur sareng rupa-rupa, sareng gaduh seueur pisan kahoyong anu béda anu diperyogikeun pikeun aya sareng langgengna. Pananganna henteu ngahontal anu pangleutikna, kakuatanana henteu cekap. Padahal éta kahoyong anu teu aya watesna dipasihkeun kana pananganna kalayan teratur, dina waktos anu cocog, ti tempat anu henteu disangka; sareng éta katingali langsung.
Tah, fakir sareng kabutuhan mahluk anu teu aya watesna ieu, sareng bantuan gaib sareng pitulung Gusti Rahmân anu luar biasa ieu, némbongkeun kalayan écés sorangan yén aya Gusti Nu Nangtayungan sareng Maparin Rizki, Nu mangrupa Gusti Ghaniyy Mutlak, Gusti Karîm Mutlak sareng Gusti Qadîr Mutlak; unggal hal sareng unggal mahluk hirup nyuhunkeun pitulung ti Mantenna sareng ngaharepkeun bantuan. Sacara maknawi ngucapkeun ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ.
Harita akal ngucapkeun "Amanna wa saddaqna".
PANGAJARAN LEMES KATUJUH
Teras dina kaayaan éta, nalika abdi ngucapkeun ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ ﺍﻟﺼِّﺮَﺍﻁَ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻘ۪ﻴﻢَ ٭ ﺻِﺮَﺍﻁَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ, abdi ningali: Di antara rombongan manusa anu hijrah sareng angkat ka sisi mangsa kapungkur, abdi ningali rombongan nabi, siddiqin, syuhada, wali sareng jalma saleh anu kacida nurani sareng caangna, anu ngusir poék mangsa payun sareng ngaléngkah dina jalan ageung anu lempeng dina jalan nuju hirup langgeng salawasna. Ungkara ieu nunjukkeun jalan pikeun abdi ngahiji sareng éta rombongan, malah ngajantenkeun abdi ngahiji.
Dumadakan abdi ngucapkeun Fasubhanalloh. Anu ngagaduhan kasadaran saloba zarah kedah uninga sakumaha rugi sareng cilakana henteu ngahiji sareng ieu rombongan nurani anu pangageungna, anu nyaangan poék mangsa payun sareng ngaléngkah kalayan kasalametan anu sampurna. Naha anu nyimpang tina éta rombongan ageung ku ngadamel bid'ah tiasa mendakan nur ti mana sareng tiasa nyandak jalan anu mana?
Pituduh urang, Rosul Nu Mulya ﷺ, parantos ngadawuh: ﻛُﻞُّ ﺑِﺪْﻋَﺔٍ ضَلَالَةٌ ﻭَﻛُﻞُّ ضَلَالَةٍ ﻓِﻰ ﺍﻟﻨَّﺎﺭِ. Naha, ngalawan dawuhan anu pasti ieu, sababaraha jalma cilaka anu pantes disebat ulama goréng mendakan mangpaat anu mana sareng masihan fatwa anu mana, dugi ka nentang hal-hal anu écés sorangan tina syiar Islam ku cara anu henteu diperyogikeun sareng ngabahayakeun, sareng nganggap éta tiasa digentos? Paling-paling hiji gugah samentawis anu asalna tina pancaran harti samentawis parantos ngabobodo éta ulama goréng.
Salaku conto, upami kulit hiji sato atanapi hiji buah dikupas, éta samentawis némbongkeun hiji éndah lemes; nanging dina waktos anu pondok, éta daging lemes sareng buah saé, di handapeun kulit anu asing, karatan, kandel sareng samentawis, janten hideung sareng buruk.
Kitu ogé, ungkara Nabi sareng Ilahi dina syiar Islam sapertos kulit anu hirup sareng gaduh pahala. Ku ngupas éta, hiji nurani dina harti-harti samentawis katingali taranjang dina hiji darajat. Tapi sapertos buah anu dipisahkeun tina kulit, roh harti-harti barokah éta ngapung, ngantunkeun kulit manusana dina manah sareng sirah anu poék tuluy angkat; nur ngapung, haseupna nyésa. Kumaha waé...
PANGAJARAN LEMES KADALAPAN
Kedah ngébréhkeun hiji kaidah hakékat ngeunaan ieu. Kieu:
Sakumaha aya dua jinis hak, anu namina hak pribadi sareng hak umum anu dianggap hiji jinis hak Alloh, kitu ogé dina pasualan syariat sabagian pasualan patali sareng pribadi, sareng sabagian patali sareng umum tina sisi umum, anu disebat syiar Islam. Tina sisi syiar ieu patali sareng umum, sadayana ngagaduhan bagian di jerona. Upami henteu aya ridho umum, ngaganggu éta mangrupikeun nyerang hak umum.
Anu pangleutikna tina syiar éta — hiji pasualan tina jinis sunnah — dipandang penting sapertos pasualan anu pangageungna. Éta langsung patali sareng sakumna alam Islam. Anu usaha sareng ngabantosan pikeun meupeuskeun, ngaruksak sareng ngarobah ranté-ranté nurani anu dihijikeun sareng sadaya pribadi agung Islam ti jaman kabagjaan dugi ka ayeuna kedah mikiran sakumaha hébatna kasalahan anu dilebetanana. Sareng upami ngagaduhan kasadaran saloba zarah, kedah ngageter!..
PANGAJARAN LEMES KASALAPAN
Sabagian pasualan syariat disebat taabbudi; henteu dihijikeun sareng timbangan akal, dilaksanakeun margi diparéntahkeun. Illatna nyaéta paréntah.
Sabagian disebat ma'qulul-ma'na. Hartosna, éta ngagaduhan hiji hikmah sareng mangpaat anu janten lantaran langkung dipilih pikeun ditetepkeunana éta hukum, nanging sanés sabab sareng illat. Margi illat sajati nyaéta paréntah sareng larangan Ilahi.
Dina bagian syiar anu taabbudi, hikmah sareng mangpaat henteu tiasa ngarobah éta; sisi taabbudina langkung unggul, éta henteu diganggu. Sanaos saratus rébu mangpaat sumping, éta henteu tiasa ngarobahna. Kitu ogé, henteu tiasa disarioskeun "Mangpaat syiar mung mangpaat anu dipikanyaho", sareng uninga sapertos kitu téh lepat. Malah éta mangpaat tiasa janten hiji mangpaat tina seueur hikmahna.
Salaku conto, upami aya anu nyarios: "Hikmah azan nyaéta nyauran Muslim kana solat; ku kituna cekap némbak bedil sakali." Padahal jalma gélo éta henteu uninga yén di antara rébuan mangpaat azan, éta mung hiji mangpaat. Sanaos sora bedil masihan éta mangpaat, kumaha éta bakal ngagentos azan anu janten sarana, ku nami umat manusa atanapi warga éta kota, ngumumkeun tauhid sareng némbongkeun ubudiyah ka rububiyah Ilahi, anu mangrupikeun hasil pangageungna nyiptakeun jagat raya sareng hasil nyiptakeun umat manusa?
Cindekna,
naraka sanés henteu diperyogikeun; aya seueur lampah anu ku sakumna kakuatanana nyarios "Hirup naraka!" Surga ogé henteu murah, merlukeun harga anu penting. لَا ﻳَﺴْﺘَﻮ۪ٓﻯ ﺍَﺻْﺤَﺎﺏُ ﺍﻟﻨَّﺎﺭِ ﻭَﺍَﺻْﺤَﺎﺏُ ﺍﻟْﺠَﻨَّﺔِ ﺍَﺻْﺤَﺎﺏُ ﺍﻟْﺠَﻨَّﺔِ ﻫُﻢُ ﺍﻟْﻔَٓﺎﺋِﺰُﻭﻥَ ﺍﻟﺦ
BAGIAN KADUA ANU MANGRUPIKEUN RISALAH KADUA
Ngeunaan Ramadan Nu Mulya
Margi di ahir bagian kahiji sakedik parantos dibahas ngeunaan syiar Islam, dina bagian kadua ieu ngeunaan Ramadan nu mulya, anu paling caang sareng megah di antara syiar, bakal disebatkeun sababaraha hikmahna.
Bagian Kadua ieu aya salapan pangajaran lemes anu ngébréhkeun salapan hikmah tina seueur pisan hikmah Ramadan nu mulya. ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﺷَﻬْﺮُ ﺭَﻣَﻀَﺎﻥَ ﺍﻟَّﺬ۪ٓﻯ ﺍُﻧْﺰِﻝَ ﻓ۪ﻴﻪِ ﺍﻟْﻘُﺮْﺍٰﻥُ ﻫُﺪًﻯ ﻟِﻠﻨَّﺎﺱِ ﻭَ ﺑَﻴِّﻨَﺎﺕٍ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻬُﺪٰﻯ ﻭَ ﺍﻟْﻔُﺮْﻗَﺎﻥِ
PANGAJARAN LEMES KAHIJI
Saum dina Ramadan nu mulya mangrupikeun salah sahiji anu utama dina lima rukun Islam. Éta ogé salah sahiji syiar Islam anu pangageungna.
Tah, seueur hikmah saum dina Ramadan nu mulya; aya hikmah anu ningali ka rububiyah Gusti Nu Maha Leres, kahirupan masarakat manusa, kahirupan pribadina, ngasuh nafsu sareng sukur pikeun ni'mat Ilahi.
Salah sahiji hikmah tina seueur hikmah saum dina sisi rububiyah Gusti Nu Maha Leres nyaéta:
Margi Gusti Nu Maha Leres nyiptakeun beungeut bumi dina wangun hiji méja ni'mat sareng nyusun sadaya jinis ni'mat dina éta méja ku cara ﻣِﻦْ ﺣَﻴْﺚُ لَا ﻳَﺤْﺘَﺴِﺐُ, ku éta kaayaan Mantenna ngébréhkeun kasampurnaan rububiyah, Rahmaniyah sareng Rahimiyah-Na. Di handapeun lalangsé lalawora sareng dina bunderan sabab-sabab, manusa henteu tiasa ningali sapinuhna hakékat anu diébréhkeun ku éta kaayaan, sakapeung mopohokeun.
Ari dina Ramadan nu mulya, jalma-jalma iman dumadakan janten sapertos hiji tentara anu diatur. Ku némbongkeun sikep ubudiyah sapertos ngantosan paréntah "Mangga!" caket ka sonten, dina wangun diondang kana jamuan Gusti Sultan Azali, aranjeunna ngawaler Rahmaniyah anu pinuh ku welas asih, megah sareng ngawengku ku ubudiyah anu lega, agung sareng teratur. Naha manusa anu henteu ilubiung dina ubudiyah anu sakitu luhurna sareng kamulyaan karunia ieu pantes pikeun nami manusa?
PANGAJARAN LEMES KADUA
Dina sisi saum Ramadan barokah ningali ka sukur ni'mat Gusti Nu Maha Leres, salah sahiji hikmah tina seueur hikmahna nyaéta:
Sakumaha disarioskeun dina Kalimah Kahiji, kadaharan anu dibawa ku tukang baki tina dapur hiji raja nungtut hiji harga. Sanaos tip dipasihkeun ka tukang baki, nganggap ni'mat anu kacida luhur ajénna éta teu aya ajénna sareng henteu wanoh ka anu maparinna mangrupikeun bodo anu pangtungtungna. Kitu ogé Gusti Nu Maha Leres parantos nyebarkeun jinis-jinis ni'mat-Na anu teu aya watesna ka umat manusa di beungeut bumi. Salaku waleranna, Mantenna ngersakeun sukur salaku harga éta ni'mat. Sabab sareng anu gaduh éta ni'mat sacara lahir sapertos tukang baki. Urang masihan hiji harga ka tukang-tukang baki éta, ngahutang budi ka aranjeunna; malah masihan hormat sareng nuhun anu seueur pisan saluhureun anu pantes pikeun aranjeunna. Padahal Gusti Nu Maparin Ni'mat Nu Sajati, ngalangkungan éta ni'mat, pantes pikeun sukur dina darajat anu teu aya watesna saluhureun éta sabab-sabab.
Tah, nuhun ka Mantenna aya ku uninga yén éta ni'mat langsung ti Mantenna, ngahargaan ajén éta ni'mat sareng ngaraos kabutuhan diri kana éta ni'mat.
Tah, saum dina Ramadan nu mulya mangrupakeun konci sukur anu sajati sareng ihlas, agung sareng umum. Margi dina waktos sanés, lolobana manusa anu henteu aya dina paksaan, nalika henteu ngaraos lapar sajati, henteu tiasa ngartos ajén seueur ni'mat. Hiji sempalan roti garing, pikeun jalma anu wareg, hususna upami beunghar, darajat ni'mat di jerona henteu kahartos. Padahal dina waktos buka saum, daya ngaraosanna janten saksi yén éta roti garing mangrupa ni'mat Ilahi anu kacida luhur ajénna dina pandangan mukmin. Ti raja dugi ka anu pangmiskinna, sadayana dina Ramadan nu mulya nampi sukur maknawi ku ngartos ajén éta ni'mat. Kitu deui, tina sisi dilarang tuang dina beurang, kalayan nyarios "Éta ni'mat sanés milik abdi. Abdi henteu bébas nyandak ieu; hartosna ieu milik sareng karunia Anu Sanés. Abdi ngantosan paréntah-Na," anjeunna mikawanoh ni'mat salaku ni'mat sareng ngalaksanakeun sukur maknawi.
Tah, ku cara ieu, dina seueur sisi saum janten sapertos konci sukur anu mangrupakeun tugas manusa sajati.