Mektup Kadua Puluh Tilu
ﺑِﺎﺳْﻤِﻪ۪ ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻪُ ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻰْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪ اَلسَّلَامُ ﻋَﻠَﻴْﻜُﻢْ ﻭَ ﺭَﺣْﻤَﺔُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻭَ ﺑَﺮَﻛَﺎﺗُﻪُ ﺍَﺑَﺪًﺍ ﺑِﻌَﺪَﺩِ ﻋَﺎﺷِﺮَﺍﺕِ ﺩَﻗَﺎﺋِﻖِ ﻋُﻤْﺮِﻙَ ﻭَﺫَﺭَّﺍﺕِ ﻭُﺟُﻮﺩِﻙَ Sadérék abdi anu dipikaasih, sumanget, daria, leres, ihlas, sareng wijaksana! Béda waktu sareng tempat henteu janten halangan pikeun obrolan sareng raketna sadérék dina hakékat sareng aherat sapertos urang. Sanajan hiji aya di wétan, hiji di kulon, hiji dina mangsa katukang, hiji dina mangsa bakal datang, hiji di dunya, hiji di aherat, aranjeunna tiasa diitung babarengan sareng tiasa ngobrol. Utamana jalma anu aya dina hiji tugas pikeun hiji tujuan, masing-masing dianggap sarua sareng anu sanés. Unggal énjing abdi ngabayangkeun anjeun di gigireun abdi sareng masihan hiji bagian tina hasil abdi, nyaéta sapertilu, ka anjeun — mugi Alloh nampi. Dina doa, anjeun babarengan sareng Abdülmecid sareng Abdurrahman. Insya Alloh unggal waktos anjeun nampi bagian anjeun. Sawatara kasusah dunya anjeun ngajantenkeun abdi rada sedih pikeun anjeun. Nanging lantaran dunya henteu langgeng sareng dina musibahna aya sajenis kasaéan, dina manah abdi muncul, "Duh, ieu ogé bakal kaliwat!" minangka gaganti anjeun. Abdi ngémutan لَا ﻋَﻴْﺶَ اِلَّا ﻋَﻴْﺶُ الْاٰخِرَةِ, maos ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻣَﻊَ ﺍﻟﺼَّﺎﺑِﺮ۪ﻳﻦَ, sareng nyarios ﺍِﻧَّﺎ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻭَﺍِﻧَّٓﺎ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺭَﺍﺟِﻌُﻮﻥَ. Abdi nampi panglipur pikeun anjeun. Upami Alloh Nu Maha Leres mikanyaah hiji abdi-Na, Mantenna ngajantenkeun éta abdi henteu resep kana dunya, sareng némbongkeun dunya awon ka anjeunna. Insya Alloh anjeun ogé kaasup golongan anu dipikaasih éta. Nambahanana halangan pikeun nyebarkeun Sözler ulah ngajantenkeun anjeun sedih. Insya Alloh nalika jumlah anu parantos anjeun sebarkeun kénging rohmat, siki-siki anu pinuh cahya éta bakal ngahasilkeun kembang anu seueur kalayan diberkahan pisan. Anjeun naroskeun sawatara patarosan. Sadérék anu dipikaasih, kalolobaan Kalimah sareng Mektup anu ditulis sumping kana manah tanpa kahoyong sorangan, sakaligus sareng dadakan, tuluy janten saé. Upami abdi ngajawab kalayan kahoyong sorangan sareng mikir nganggo kakuatan élmu sapertos Said Baheula, hasilna janten surem sareng kirang. Parantos sawatara waktos, ilham anu sumping kana manah parantos eureun, pecut ingetan parantos pegat; nanging supados henteu tanpa waleran, urang bakal nyerat hiji-hiji waleran anu pondok pisan: Patarosan Kahiji anjeun: kumaha kedahna doa anu pangsaéna ti jalma anu iman pikeun jalma anu iman? ~Waleran:
Kedah aya dina bunderan sabab-sabab ditampina doa. Sabab doa ditampi dina sawatara sarat. Beuki sarat-sarat ditampina doa ngahiji, beuki ageung ditampina doa. Di antarana, nalika badé ngadoa, kedah ngabersihkeun batin ku istigfar, teras ngucapkeun salawat anu mulya — hiji doa anu ditampi — sapertos anu masihan syafaat, sareng dina tungtungna ngucapkeun salawat deui. Sabab doa anu aya di antara dua doa anu ditampi bakal ditampi. Sareng ﺑِﻈَﻬْﺮِ ﺍﻟْﻐَﻴْﺐِ, hartina "ngadoakeun anjeunna nalika anjeunna henteu aya", sareng ngadoa ku doa-doa ma'tsur anu aya dina hadis sareng Al-Qur'an. Upamana ngadoa ku doa anu nyakup seueur hal, sapertos ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺍِﻧّ۪ﻰ ﺍَﺳْﺌَﻠُﻚَ ﺍﻟْﻌَﻔْﻮَ ﻭَ ﺍﻟْﻌَﺎﻓِﻴَﺔَ ﻟ۪ﻰ ﻭَ ﻟَﻪُ ﻓِﻰ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦِ ﻭَ ﺍﻟﺪُّﻧْﻴَﺎ ﻭَ الْاٰخِرَةِ ﺭَﺑَّﻨَٓﺎ ﺍٰﺗِﻨَﺎ ﻓِﻰ ﺍﻟﺪُّﻧْﻴَﺎ ﺣَﺴَﻨَﺔً ﻭَﻓِﻰ الْاٰخِرَةِ ﺣَﺴَﻨَﺔً ﻭَ ﻗِﻨَﺎ ﻋَﺬَﺍﺏَ ﺍﻟﻨَّﺎﺭِ, sareng ngadoa kalayan ihlas, khusyuk, sareng manah anu hadir; ogé dina tungtung solat, utamana saatos solat subuh; ogé di tempat-tempat anu diberkahan, utamana masjid; ogé dina dinten Jumaah, utamana dina waktos ditampina doa; ogé dina tilu bulan suci, utamana dina wengi-wengi anu kasohor; ogé dina Ramadan, utamana Lailatul Qadar. Kalayan kuat dipiharep tina rohmat Ilahi yén doa dina kaayaan ieu caket kana ditampi. Boh pangaruh doa anu ditampi éta katingal persis di dunya, atanapi éta ditampi pikeun aherat sareng hirup langgeng jalma anu didoakeun. Hartina, upami tujuan anu sarua henteu kalaksanakeun, henteu dicarioskeun yén doa henteu ditampi; nanging dicarioskeun yén éta parantos ditampi dina wangun anu langkung saé. Patarosan Kadua anjeun: lantaran ka para sahabat anu mulya dicarioskeun radiyallohu anh, naha pantes ogé nyarios éta dina harti anu sami ka jalma sanés? ~Waleran:
Leres, tiasa dicarioskeun. Sabab ungkara radiyallohu anh sanés hiji syiar anu husus pikeun sahabat, sapertos kecap alaihissolatu wassalam anu janten syiar Kangjeng Rosul anu mulya. Malah kedah dicarioskeun ka jalma sapertos Opat Imam, Şah-ı Geylanî, Imam Ghazali, sareng Imam Rabbani, anu sapertos sahabat aya dina kawalian anu agung, anu disebut warisan kanabian, sareng parantos dugi kana kalungguhan rido. Nanging dina kabiasaan para ulama, pikeun sahabat dicarioskeun radiyallohu anh, pikeun tabi'in sareng tabi'ut tabi'in rohimahulloh, pikeun jalma saatos aranjeunna ghofarohulloh, sareng pikeun para wali quddisa sirruhu. Patarosan Katilu anjeun: anu langkung utama, naha para imam mujtahid anu ageung, atanapi para pamingpin sareng kutub tarékat anu leres? ~Waleran:
Sanés sadaya mujtahid; nanging Abu Hanifah, Malik, Syafi'i, sareng Ahmad Ibnu Hanbal aya di luhur para pamingpin sareng kutub éta. Nanging dina kaunggulan husus, sawatara kutub anu luar biasa sapertos Şah-ı Geylanî gaduh kalungguhan anu langkung caang tina hiji sisi. Nanging kaunggulan anu nyakup sadayana kagungan para imam. Sareng sawatara pamingpin tarékat kaasup mujtahid; ku sabab éta, henteu dicarioskeun yén sadaya mujtahid langkung utama tibatan kutub. Nanging tiasa dicarioskeun yén Opat Imam téh anu pangutamana saatos sahabat sareng Mahdi. Patarosan Kaopat anjeun: naon hikmah sareng tujuan dina ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻣَﻊَ ﺍﻟﺼَّﺎﺑِﺮ۪ﻳﻦَ? ~Waleran:
Alloh Nu Maha Leres, saluyu sareng tuntutan Asma Hakîm, parantos netepkeun hiji runtuyan dina ayana hal-hal, sapertos undakan tangga. Jalma anu henteu sabar, lantaran henteu ngalampahkeun kalayan lalaunan, boh ngaluncatan undakan tuluy ragrag, atanapi ngantunkeun undakan; anjeunna henteu tiasa naék kana hateup tujuan. Ku sabab éta, sarakah nyababkeun teu kabagéan. Ari sabar téh konci pikeun kasusah, dugi ka ﺍَﻟْﺤَﺮ۪ﻳﺺُ ﺧَﺎﺋِﺐٌ ﺧَﺎﺳِﺮٌ ٭ ﻭَﺍﻟﺼَّﺒْﺮُ ﻣِﻔْﺘَﺎﺡُ ﺍﻟْﻔَﺮَﺝِ parantos janten paribasa. Hartina, pitulung sareng taufik Alloh Nu Maha Leres aya sareng jalma anu sabar. Sabab sabar aya tilu: Hiji: nahan diri tina maksiat sareng sabar. Sabar ieu nyaéta takwa, sareng ngajantenkeun anjeunna anu ngalaman rusiah ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻣَﻊَ ﺍﻟْﻤُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ. Kadua: sabar kana musibah, anu mangrupa tawakal sareng pasrah, sareng ngajantenkeun anjeunna kénging kahormatan ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻳُﺤِﺐُّ ﺍﻟْﻤُﺘَﻮَﻛِّﻠ۪ﻴﻦَ ٭ ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻳُﺤِﺐُّ ﺍﻟﺼَّﺎﺑِﺮ۪ﻳﻦَ. Ari henteu sabar ngandung harti ngadu ngeunaan Alloh. Tina éta muncul nyempad lampah-Na, nuduh rohmat-Na, sareng henteu resep kana hikmah-Na. Leres, ngalawan pukulan musibah, manusa anu teu walakaya sareng lemah tangtos nangis dina wangun ngadu; nanging pangaduan kedah ka Mantenna, sanés ngeunaan Mantenna. Kedah sapertos dawuh Kangjeng Nabi Yakub alaihissalam, ﺍِﻧَّﻤَﺎ ﺍَﺷْﻜُﻮﺍ ﺑَﺜّ۪ﻰ ﻭَ ﺣُﺰْﻧ۪ﻰ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﻠّٰﻪِ. Hartina, kedah ngadu musibah ka Alloh. Ari nyarios "Duh! Ah!" sareng "Naon anu parantos dilakukeun ku abdi, dugi ka ieu sumping ka abdi?", sapertos ngadu ngeunaan Alloh ka manusa, pikeun ngahudangkeun rasa karunya manusa anu teu walakaya, téh ngarugikeun sareng henteu aya hartina. Sabar Katilu: sabar dina ibadah; sabar ieu ngangkat anjeunna dugi kana kalungguhan dipikaasih. Éta nungtun anjeunna ka arah ubudiyah anu sampurna, kalungguhan anu pangagungna. Patarosan Kalima anjeun: umur mukalaf ditampi lima belas taun. Kumaha Kangjeng Nabi alaihissolatu wassalam ibadah saméméh kanabian? ~Waleran:
Anjeunna ibadah nurutkeun sésa agama Kangjeng Nabi Ibrahim alaihissalam, anu lumangsung di Arab handapeun seueur tabir. Nanging sanés dina wangun fardu sareng kawajiban, nanging ku pilihanana sareng dina wangun mandub. Hakékat ieu panjang; kanggo ayeuna cekap pondok. Patarosan Kagenep anjeun: naon hikmah kanabian sumping dina umur opat puluh taun, anu dianggap umur sampurna, sareng yuswana anu diberkahan genep puluh tilu taun? ~Waleran:
Hikmahna seueur. Salah sahijina nyaéta: kanabian mangrupa kawajiban anu kacida beurat sareng ageung. Kawajiban beurat éta tiasa ditanggung ku mekar sareng sampurnana kamampuh akal sareng bakat manah. Mangsa sampurna éta nyaéta umur opat puluh taun. Sareng mangsa ngora, anu mangrupa waktos ngagejolakna hawa nafsu, ngagolakna panas alami awak, sareng ngagedurna ambisi dunya, henteu cocog sareng tugas-tugas kanabian anu murni Ilahi, pikeun aherat, sareng suci. Saméméh opat puluh, sanajan saurang jalma daria sareng ihlas pisan, dina pikiran jalma anu nyembah kasohor tiasa muncul sangkaan yén anjeunna damel pikeun kasohor sareng kahormatan dunya. Anjeunna henteu tiasa gancang leupas tina tuduhan aranjeunna. Nanging saatos opat puluh, lantaran mimiti turun ka arah kubur sareng aherat langkung katingal ka anjeunna tibatan dunya, anjeunna gancang leupas tina tuduhan éta dina lampah sareng amal aheratna, sareng tiasa hasil. Jalma-jalma ogé leupas sareng salamet tina suuzan. Ari yuswana anu diberkahan genep puluh tilu taun, salah sahiji tina seueur hikmahna nyaéta: numutkeun syariat, jalma anu iman wajib mikanyaah sareng ngahormat ka Kangjeng Rosul alaihissolatu wassalam dugi ka darajat anu pangluhurna, henteu mikangéwa naon waé tina dirina, sareng ningali unggal kaayaanana saé. Ku sabab éta, Alloh henteu ngantep Habib-Na anu mulya dina mangsa sepuh saatos genep puluh anu pinuh ku kasusah sareng musibah. Malah Mantenna ngintunkeun anjeunna ka Malaul A'la dina umur genep puluh tilu, anu mangrupa umur umumna umat anu dipingpin ku anjeunna, nyandak anjeunna ka sisi-Na, sareng némbongkeun yén anjeunna imam dina unggal sisi. Patarosan Katujuh anjeun: naha ﺧَﻴْﺮُ ﺷَﺒَﺎﺑِﻜُﻢْ ﻣَﻦْ ﺗَﺸَﺒَّﻪَ ﺑِﻜُﻬُﻮﻟِﻜُﻢْ ﻭَ ﺷَﺮُّ ﻛُﻬُﻮﻟِﻜُﻢْ ﻣَﻦْ ﺗَﺸَﺒَّﻪَ ﺑِﺸَﺒَﺎﺑِﻜُﻢْ téh hadis, sareng naon anu dimaksud? ~Waleran:
Abdi parantos ngadangu éta minangka hadis. Maksudna ogé nyaéta: "Nonoman anu pangsaéna nyaéta anu sapertos para sepuh, ngémutan maot sareng damel pikeun aheratna, henteu janten tawanan kahoyong mangsa ngora sareng henteu tilelep dina lalawora. Sareng anu panggoréngna di antara para sepuh anjeun nyaéta anu hoyong siga nonoman dina lalawora sareng kahoyong, tur nurut kana hawa nafsu sapertos murangkalih." Wangun anu leres tina bagian kadua anu anjeun tingali dina lambaran anjeun nyaéta kieu; abdi parantos ngagantungkeunana di luhur sirah abdi minangka lambaran hikmah. Unggal énjing sareng sonten abdi ningali éta, nyandak pangajaran: Upami anjeun hoyong sobat, Alloh cekap. Leres, upami Mantenna sobat anjeun, sadaya hal janten sobat. Upami anjeun hoyong réréncangan, Al-Qur'an cekap. Leres, dina hayal anjeun tiasa tepang sareng para nabi sareng malaikat anu aya di dinya, nyaksian kajadian-kajadian aranjeunna, sareng ngarasa raket. Upami anjeun hoyong harta, qanaah cekap. Leres, anu qanaah bakal hémat; anu hémat bakal kénging berkah. Upami anjeun hoyong musuh, nafsu cekap. Leres, anu kagum kana dirina bakal kénging musibah sareng kasusah; anu henteu kagum kana dirina bakal kénging kabungah sareng nuju ka rohmat. Upami anjeun hoyong naséhat, maot cekap. Leres, anu ngémutan maot bakal leupas tina cinta dunya sareng damel kalayan daria pikeun aheratna. Kana pasualan katujuh anjeun, abdi nambihan anu kadalapan. Kieu: Hiji dua dinten ka tukang, saurang hafiz maos hiji 'asyr tina Surah Yusuf dugi ka ﺗَﻮَﻓَّﻨ۪ﻰ ﻣُﺴْﻠِﻤًﺎ ﻭَ ﺍَﻟْﺤِﻘْﻨ۪ﻰ ﺑِﺎﻟﺼَّﺎﻟِﺤ۪ﻴﻦَ. Ujug-ujug hiji poko sumping kana manah: Sadaya hal anu patali sareng Al-Qur'an sareng iman téh aya ajénna; sabaraha alitna dina lahir, hargana tetep ageung. Leres, anu ngabantosan bagja langgeng henteu alit. Ku kituna, henteu dicarioskeun, "Ieu poko anu alit, henteu pantes dipasihan katerangan sareng perhatian." Tangtos Ibrahim Hulusi, anu janten murid sareng anu dituju pangheulana dina pasualan sapertos ieu, sareng ngahargaan poko-poko Al-Qur'an, hoyong ngadangu éta poko. Mangka dangukeun: Éta poko anu saé tina hiji kisah anu pangsaéna. Poko anu luhur, lemes, ngandung wartos bagja, sareng mangrupa mu'jizat tina ayat ﺗَﻮَﻓَّﻨ۪ﻰ ﻣُﺴْﻠِﻤًﺎ ﻭَ ﺍَﻟْﺤِﻘْﻨ۪ﻰ ﺑِﺎﻟﺼَّﺎﻟِﺤ۪ﻴﻦَ, anu nyarioskeun panutup Kisah Kangjeng Nabi Yusuf alaihissalam, anu mangrupa ahsanul qasas, nyaéta: Dina ahir kisah-kisah sanés anu pinuh ku kabungah sareng bagja, kanyeri sareng rasa nyeri tina wartos ical sareng pisah ngajantenkeun nikmat hayal anu dicandak tina kisah janten pait sareng ruksak. Utamana, nyarioskeun maot sareng pisahna dina waktos dikabarkeun yén anjeunna aya dina kabungah sareng bagja anu sampurna, langkung nyeri; ngajantenkeun anu ngadangukeun nyarios, "Duh!" Padahal ayat ieu, dina bagian anu pangcaangna tina Kisah Yusuf alaihissalam — nyaéta anjeunna janten Aziz Mesir, tepang sareng ibu sareng bapana, silih nyaah sareng silih kenal sareng sadérék-sadérékna — dina mangsa anu pangbagja sareng pangbungahna di dunya, nyarioskeun pupusna Kangjeng Nabi Yusuf ku cara kieu, sareng nyarios: Supados kénging hiji kaayaan anu langkung bagja sareng langkung caang tibatan kaayaan anu bungah sareng bagja ieu, Kangjeng Nabi Yusuf nyalira nyuhunkeun pupusna ka Alloh Nu Maha Leres, tuluy pupus, sareng kénging bagja éta. Hartina, aya bagja sareng kaayaan anu bungah anu langkung matak kataji tibatan bagja dunya anu nikmat éta di tukangeun kubur. Ku sabab éta, hiji jalma anu ningali hakékat sapertos Kangjeng Nabi Yusuf alaihissalam, dina kaayaan dunya anu nikmat pisan éta, nyuhunkeun maot anu nyeri pisan, supados kénging bagja anu sanés éta. Ayeuna tingali balaghah Al-Qur'an Al-Hakîm ieu, kumaha éta nyarioskeun panutup Kisah Yusuf. Dina wartos éta, anu ditambihan ka anu ngadangukeun téh sanés kanyeri sareng hanjakal, nanging wartos bagja sareng kabungah. Sareng éta masihan pituduh: damel pikeun anu aya di tukangeun kubur; bagja sareng nikmat anu sajati aya di dinya. Sareng éta némbongkeun luhur pisan darajat siddiq Kangjeng Nabi Yusuf, sareng nyarios: sanajan kaayaan dunya anu pangcaang sareng pangbungahna henteu ngajantenkeun anjeunna lalawora atanapi kapikat; anjeunna tetep hoyong aherat. ﺍَﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ
Said Nursî