Mektup Katilu
ﺑِﺎﺳْﻤِﻪ۪ ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻪُ ﻭَ ﺍِﻥْ ﻣِﻦْ ﺷَﻰْﺀٍ اِلَّا ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﺑِﺤَﻤْﺪِﻩ۪
(Ieu mangrupa bagian tina serat anu dikintunkeun ka muridna anu parantos dipikanyaho éta.)
Kalima: Dina hiji serat, anjeun nyerat kahayang pikeun ngiring ngaraosan rasa abdi di dieu. Dangukeun hiji tina sarébuna. Hiji wengi, dina jangkungna saratus tingkat, dina sayang di luhur tangkal katran, abdi ningali raray langit anu éndah, dihias ku béntang-béntang; dina sumpah فَلَٓا ﺍُﻗْﺴِﻢُ ﺑِﺎﻟْﺨُﻨَّﺲِ ٭ ﺍَﻟْﺠَﻮَﺍﺭِ ﺍﻟْﻜُﻨَّﺲِ tina Al-Qur'an Al-Hakîm abdi ningali cahya i'jaz anu luhur sareng rasiah balagah anu mancorong. Leres, ayat ieu, anu nunjukkeun béntang-béntang anu ngider sareng nyumput sareng némbonganna, némbongkeun ukiran seni anu luhur pisan sareng lambaran pangajaran anu luhur ka paningal anu niténan. Leres, planét-planét ieu kaluar tina lingkungan panonpoé anu mangrupa panglimana, lebet kana lingkungan béntang-béntang anu tetep, teras némbongkeun ukiran-ukiran sareng seni-seni anu énggal di langit. Sakapeung aranjeunna aya padeukeut sareng hiji béntang anu mancorong sapertos dirina, némbongkeun kaayaan anu éndah. Sakapeung lebet kana béntang-béntang alit sareng némbongkeun rupa hiji panglima. Hususna dina usum ieu, béntang Zühre dina cakrawala saatos magrib sareng sobatna anu séjén anu mancorong sateuacan fajar némbongkeun kaayaan anu pikaresepeun sareng éndah pisan. Teras, saatos ngalaksanakeun tugas pamariksaan sareng khidmah minangka taropong dina ukiran seni, aranjeunna ngider deui, lebet kana lingkungan panonpoé anu hérang, anu mangrupa sultanna, sareng nyumput. Ayeuna, kalayan mancorong sapertos panonpoé, aranjeunna némbongkeun rububiyah anu megah sareng karajaan kailahian anu hérang kagungan Zat anu muterkeun sareng ngalalampahkeun planét-planét anu disebat "Hunnes, Künnes" ieu sareng bumi urang di rohangan jagat raya, masing-masing sapertos kapal sareng pesawat, kalayan katartiban anu sampurna. Tingali kana megahna hiji karajaan: di antawis kapal sareng pesawatna aya anu ukuranana sarébu kali ukuran bumi sareng lajuna dina hiji detik ngalangkungan jarak dalapan jam. Timbangkeun kumaha luhurna kabagjaan sareng kumaha agungna kahormatan ngahubungkeun diri ka Sultan sapertos kitu ku ubudiyah sareng iman, sareng janten sémah-Na di dunya ieu. Teras abdi ningali bulan. Abdi ningali yén ayat ﻭَﺍﻟْﻘَﻤَﺮَ ﻗَﺪَّﺭْﻧَﺎﻩُ ﻣَﻨَﺎﺯِﻝَ ﺣَﺘّٰﻰ ﻋَﺎﺩَ ﻛَﺎﻟْﻌُﺮْﺟُﻮﻥِ ﺍﻟْﻘَﺪ۪ﻳﻢِ ngébréhkeun cahya i'jaz anu mancorong pisan. Leres, nangtukeun ukuran, muterkeun, ngatur sareng nyaangan bulan, sareng kaayaanana di payuneun bumi sareng panonpoé kalayan itungan anu taliti pisan, sakitu matak kagum sareng luar biasana, nepi ka taya perkara anu beurat pikeun Gusti Qadîr anu ngatur sareng nangtukeun ukuranana sapertos kitu. Éta ngajarkeun ka unggal mahluk anu sadar anu niténan, pamikiran "Nu ngadamel éta sapertos kitu tiasa ngadamel sagala perkara." Sareng bulan nuturkeun panonpoé ku cara anu henteu nyasar sanajan hiji detik, henteu tinggaleun tina tugasna sanajan sakedik pisan. Éta ngajantenkeun nu niténan kalayan taliti nyarios ﺳُﺒْﺤَﺎﻥَ ﻣَﻦْ ﺗَﺤَﻴَّﺮَ ﻓ۪ﻰ ﺻُﻨْﻌِﻪِ ﺍﻟْﻌُﻘُﻮﻝُ. Hususna dina sababaraha waktos sapertos ahir Méi, nalika bulan dina wangun hilal ipis lebet kana tempat Süreyya, margi bulan némbongkeun wangun dahan bodas tangkal korma anu ngaléngkung, sareng Süreyya némbongkeun wangun sagugus buah, éta ngajantenkeun hayal ngabayangkeun ayana tangkal ageung anu pinuh ku cahya di tukangeun tabir langit anu héjo éta. Saolah-olah tungtung anu seukeut tina salah sahiji dahanna nembus tabir éta, némbongan sareng hiji gugusan buah, teras janten Süreyya sareng hilal; éta ngabisikkeun kana hayal yén béntang-béntang séjén ogé mangrupa buah-buahan tina tangkal gaib éta. Tingali lemesna sareng balagah ibarat ﻛَﺎﻟْﻌُﺮْﺟُﻮﻥِ ﺍﻟْﻘَﺪ۪ﻳﻢِ. Teras abdi émut ayat ﻫُﻮَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺟَﻌَﻞَ ﻟَﻜُﻢُ الْاَرْضَ ذَلُولًا ﻓَﺎﻣْﺸُﻮﺍ ﻓ۪ﻰ ﻣَﻨَﺎﻛِﺒِﻬَﺎ, anu nunjukkeun yén bumi mangrupa kapal anu tunduk sareng hiji tutumpakan. Tina isyarat éta abdi ningali diri dina tempat anu luhur dina kapal ageung pisan anu ngalalampahan gancang di rohangan jagat raya. Abdi maos ayat ﺳُﺒْﺤَﺎﻥَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺳَﺨَّﺮَ ﻟَﻨَﺎ ﻫٰﺬَﺍ ﻭَﻣَﺎ ﻛُﻨَّﺎ ﻟَﻪُ ﻣُﻘْﺮِﻧ۪ﻴﻦَ, anu sunah dimaos nalika naék tutumpakan sapertos kuda sareng kapal. Sareng abdi ningali yén ku gerak ieu bumi janten siga mesin anu némbongkeun gambar-gambar pilem; éta ngagerakkeun sadaya langit, mimiti ngagerakkeun sadaya béntang sapertos pasukan anu megah. Éta némbongkeun pamandangan anu sakitu pikaresepeun sareng luhurna nepi ka ngajantenkeun jalma-jalma anu mikir mabok ku kagum. Abdi nyarios "Fasubhanalloh!"; ku biaya anu sakitu alitna, dilaksanakeun padamelan anu sakitu seueur, ageung, ahéng, pikahélokeun, luhur sareng luhur ajénna. Tina titik ieu, dua pangajaran iman anu lemes sumping kana émutan: Kahiji: Sababaraha dinten kapengker, hiji sémah naros ka abdi. Poko patarosan anu ngandung mamang éta kieu: Sawarga sareng naraka jauh pisan. Anggap waé ahli sawarga, ku lutf Ilahi, ngapung sapertos kilat sareng Buraq, ngalangkungan hasyr, teras angkat ka sawarga. Nanging kumaha ahli naraka angkat kalayan jasadna anu beurat sareng di handapeun beban dosa-dosa anu ageung sareng beurat? Ku alat naon? Anu sumping kana émutan nyaéta kieu: Sakumaha upamana sadaya bangsa diondang ka kongrés umum di Amérika, masing-masing bangsa naék kapal ageungna teras angkat ka dinya. Kitu deui bumi, anu parantos biasa ngalalampahan panjang salami dua puluh lima rébu taun dina hiji taun dina sagara anu ngurilingan jagat raya, nyandak pangeusina, angkat teras ngaluarkeun aranjeunna ka lapang mahsyar. Sareng, ku tanda yén dina unggal tilu puluh tilu méter panasna naék hiji darajat, bumi ngaluarkeun seuneuna ka naraka, anu aya di puseur bumi sareng ngandung panas dua ratus rébu darajat, luyu sareng darajat panas seuneu naraka anu dijelaskeun dina hadis, sareng numutkeun riwayat hadis, ngalaksanakeun sababaraha tugas naraka ageung di dunya sareng barzah; teras ku paréntah Ilahi bumi robih kana wangun anu langkung éndah sareng langgeng, janten hiji padumukan tina alam aherat. Pangajaran lemes kadua anu sumping kana émutan: Gusti Shâni' Nu Qadîr, Gusti Fâthir Nu Hakîm, Gusti Wâhid Ahad, pikeun némbongkeun kakawasaan-Na anu sampurna, kaéndahan hikmah-Na sareng dalil kaésaan-Na, parantos biasa ngalaksanakeun seueur padamelan ku perkara anu sakedik pisan, sareng ngajantenkeun perkara anu alit pisan ngalaksanakeun tugas-tugas anu ageung pisan. Dina sababaraha Kalimah abdi kantos nyarios: Upami sagala barang disandarkeun ka hiji Zat, timbul gampang dina darajat pasti kedah kitu. Upami barang-barang disandarkeun ka seueur nu ngadamel sareng sabab-sabab, timbul hésé sareng kasusah dina darajat mustahil. Margi sapertos hiji perwira atanapi ahli tukang, hiji jalmi ku hiji lampah sareng hiji gerak, kalayan gampang, masihan hiji kaayaan ka seueur prajurit sareng seueur batu, teras ngahasilkeun hiji hasil; upami ngahontal kaayaan éta sareng ngahasilkeun hasil éta dipasrahkeun ka prajurit-prajurit dina pasukan éta sareng batu-batu dina kubah tanpa tihang éta, éta mung tiasa dilaksanakeun ku seueur pisan lampah, seueur pisan kasusah sareng seueur pisan kaributan. Lampah-lampah dina jagat raya ieu, sapertos jogéd sareng puteran, lalampahan sareng ngider, pamandangan anu nyebarkeun tasbih, opat usum sareng lumangsungna wengi sareng siang, upami dipasihkeun ka kaésaan, hiji Zat ku hiji paréntah sareng ngagerakkeun hiji buleudan ngahasilkeun kaayaan anu luhur sareng hasil anu luhur ajénna, sapertos némbongkeun seni-seni anu pikahélokeun dina robihna usum, hikmah-hikmah anu ahéng dina puteran wengi sareng siang, sareng gambar-gambar anu pikaresepeun pikeun ditingali dina gerak béntang-béntang, panonpoé sareng bulan anu katingalina. Margi sakumna pasukan mahluk téh kagungan-Na. Upami kersa, Mantenna ngajantenkeun hiji prajurit sapertos bumi minangka panglima sadaya béntang; ngajantenkeun panonpoé anu ageung minangka lampu anu masihan panas sareng cahya ka pangeusina; opat usum, anu mangrupa lambaran ukiran kakawasaan, minangka taropong; sareng wengi sareng siang, anu mangrupa lambaran pikeun nyerat hikmah, minangka busur. Ku némbongkeun bulan dina wangun anu béda dina unggal dintenna, Mantenna masihan tugas nyusun kalénder pikeun ngitung waktos. Sareng Mantenna némbongkeun seueur hikmah-Na anu patali sareng bumi, sapertos ngajantenkeun béntang-béntang éta sorangan siga lampu-lampu anu dihias, pikaresepeun, mancorong sareng lemes dina panangan malaikat-malaikat anu jogéd sareng jogéd ku rasa katarik anu hébat. Upami kaayaan-kaayaan ieu henteu dipénta ti hiji Zat anu hukum, tatanan, aturan sareng pangaturan-Na ditujukeun ka sakumna mahluk, harita sadaya panonpoé sareng béntang kedah ngalangkungan jarak anu teu aya watesna unggal dinten ku gerak anu nyata sareng laju anu teu aya watesna. Margi dina kaésaan aya gampang anu teu aya watesna sareng dina kasrah aya kasusah anu teu aya watesna, para ahli seni sareng padagang ngajantenkeun anu seueur ngahiji sangkan aya gampang, nyaéta ngadegkeun pausahaan. ~Cindekna:
Dina jalan kasasaran aya kasusah anu teu aya watesna; dina jalan hidayah sareng kaésaan aya gampang anu teu aya watesna. ﺍَﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﺒَﺎﻗ۪ﻰ
Said Nursî