Şuâ Kalima Belas
El-Hüccetü'z-Zehra
Aya Dua Tingkat
Palajaran ieu sacara lahiriah leutik, tapi dina hakékatna mangrupa risalah anu kacida gedéna, kacida kuatna jeung kacida legana. Ieu buah iman jeung hasil Al-Qur'an anu asalna ti Firdaus, anu medal tina ngahijina ilmulyakin jeung ainulyakin, tina boh kahirupan tafakur abdi boh kahirupan batin Nur anu nalungtik hakékat.
Bedîüzzaman Said Nursî
TINGKAT KAHIJI
Aya Tilu Bagéan
TINA MEKTUP KADUA PULUH
RINGKESAN TINA RINGKESAN
Ieu BAGÉAN KAHIJI tina palajaran anu dipasihkeun di Madrasah Yusufiyah Katilu.
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻭَ ﺑِﻪ۪ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ Ku alesan serat pamenta anu ditulis ku abdi ka Pangadilan Kasasi ngeunaan salila sabelas bulan abdi diasingkeun sagemblengna di panjara Afyon, jalma anu teu walakaya saperti abdi dipindahkeun ku paksaan ka bangsal kalima, sarta dulur-dulur abdi dilarang datang ka abdi. Padahal geus tilu puluh lima taun abdi hirup nyorangan, utamana peuting, poho kana dunya; lantaran nandangan kasusah salila dua puluh tilu taun ku pangawasan anu boga niat goréng, abdi sieun ka manusa sarta cicing sorangan; kacida sesekna upama sajam aya di hiji tempat babarengan jeung hiji jalma, salian ti anu ngalayanan abdi jeung jalma anu hayang pisan palajaran Nur. Nalika abdi kacida hariwangna, nyangka moal bisa hirup di tengah karamean éta, ujug-ujug tiris jadi sakitu parnana, minangka tanda ambek jeung bendu, nepi ka lamun abdi tetep di tempat baheula, tangtu moal tahan. Kasusah éta pikeun abdi robah jadi rohmat. Nalika tasbih, datang kana haté kieu: “Sanajan murid-murid Nur di unggal bangsal usaha kalayan palajaran Nur anu lengkep, boh pikeun dirina sorangan boh pikeun ngawakilan anjeun, tapi bangsal kalima ieu, ku sabab mangrupa hiji rupa tempat pangasingan, terus anyar jeung robah; leuwih peryogi palajaran Nur. Kitu deui nonoman jeung jalma sepuh anu maca tulisan koran ngeunaan serangan Rusia kalayan mungkir anu pikasieuneun sarta henteu mikawanoh Alloh, tangtu peryogi pisan palajaran anu pasti tur kuat ngeunaan ayana jeung kaésaan Alloh dina iman ka Alloh.” Abdi ogé, sanggeus solat subuh, ngulang kalimah suci tahlil jeung tauhid anu agung ieu kalayan tafakur: لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَﺣْﺪَﻩُ لَا ﺷَﺮ۪ﻳﻚَ ﻟَﻪُ ﻟَﻪُ ﺍﻟْﻤُﻠْﻚُ ﻭَ ﻟَﻪُ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻳُﺤْﻴ۪ﻰ ﻭَ ﻳُﻤ۪ﻴﺖُ ﻭَ ﻫُﻮَ ﺣَﻰٌّ لَا ﻳَﻤُﻮﺕُ ﺑِﻴَﺪِﻩِ ﺍﻟْﺨَﻴْﺮُ ﻭَ ﻫُﻮَ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻗَﺪ۪ﻳﺮٌ ﻭَ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺍﻟْﻤَﺼ۪ﻴﺮُ. Ti baheula kalimah ieu dibaca ku abdi sapuluh kali, sarta dina sabelas kecapna risalah Mektup Kadua Puluh anu gedé némbongkeun kalayan rincian anu kacida caangna, saperti panonpoé, boh sabelas bukti ngeunaan Gusti Wâjibul Wujûd jeung katunggalan-Na, boh sabelas béja hadé; sarta dina hiji riwayat kalimah ieu mawa Asma A'zam. Babarengan jeung éta, abdi mikirkeun ringkesan anu pondok tina ringkesan Mektup Kadua Puluh. Ujug-ujug datang kana haté: “Ajarkeun ringkesan anu kacida pondokna ieu ka Nadir Hoca jeung nonoman di dieu.” Abdi ogé ngucap Bismillah tuluy ngamimitian, nyarios: Dina kalam tauhid ieu aya sabelas béja hadé jeung sabelas hujah iman. Ayeuna abdi ngan bakal masihan isyarat anu kacida pondokna kana hujah-hujah, sarta masrahkeun katerangan jeung béja hadéna ka Mektup Kadua Puluh jeung bagian-bagian Nur. Tapi ayeuna, nalika abdi nulis éta palajaran, abdi nganggap pantes pikeun nulis ogé sawatara kecap jeung pangajaran lemes anu henteu disarioskeun ku abdi ka aranjeunna. Ieu, tina sabelas kecap dina kalam tauhid éta;
KECAP KAHIJI
nyaéta لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﺍﻟﻠّٰﻪُ. Ari hujahna nyaéta Âyetü'l-Kübra Risalesi anu geus dicitak. Demi luar biasana hujah anu taya tandinganana éta, nalika Imam Ali (ra) ngabéjakeun bagian-bagian Nur, anjeunna nyarios ﻭَ بِالْاٰيَةِ ﺍﻟْﻜُﺒْﺮٰﻯ ﺍَﻣِﻨّ۪ﻰ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻔَﺠَﺖْ, ngajadikeun Âyetü'l-Kübra éta minangka anu masihan syafaat. Dina panjara Denizli, ku kameunangan éta risalah boh di Pangadilan Ankara boh Denizli, sarta ku nyebarna anu mujarab di balik hordéng, éta jadi sabab murid-muridna meunang putusan bébas. Kitu deui citakna anu rusiah jadi lantaran murid-muridna ditahan salila salapan bulan. Ku éta, risalah éta sacara écés pisan ngabuktikeun boh karomah Imam Ali (ra) ngeunaan gaib boh doa anjeunna pikeun ngawakilan murid-murid Nur. Enya, Şuâ Âyetü'l-Kübra némbongkeun tilu puluh tilu ijmak agung jeung hujah-hujah anu gembleng dina sakabéh anu aya. Dina unggal hujah anu gembleng, éta nuduhkeun bukti-bukti anu taya watesna; dimimitian ku langit, ku kecap-kecap béntangna; bumi, ku ucapan jeung kalimah sato sarta tatangkalanana; tuluy terus nepi ka sakabéh alam semesta, ku kecap-kecap hakékat eusi, anu aya, huduts, imkan jeung parobahanana; ngabuktikeun ayana jeung kaésaan Gusti Wâjibul Wujûd, caang saperti panonpoé jeung pasti saperti beurang. Jalma-jalma anu hoyong iman anu teu bisa digoyahkeun sarta néangan pedang anu teu bisa dipatahkeun pikeun ngalawan anarkisme tanpa agama, mangga ningali Âyetü'l-Kübra.
KECAP KADUA
nyaéta ﻭَﺣْﺪَﻩُ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujah di dieu nyaéta kieu: Dina alam semesta ieu, dina unggal sisi katempo kasatuan jeung katunggalan. Upamana, ku sabab alam semesta saperti kota anu rapih aturanana, karaton anu megah, kitab anu boga wujud jeung pinuh harti, sarta Al-Qur'an jasmani anu unggal ayatna, malah unggal aksara jeung unggal titikna, ngandung mu'jizat, éta némbongkeun katunggalan jeung kasatuan. Kitu deui lampu karaton éta hiji, lantéra anu ngatur kalénderna hiji, kokina anu seuneuan hiji, spons pangangkut cai jeung nu nyadiakeun caina hiji; hiji, hiji, hiji, nepi ka némbongkeun rébuan kasatuan jeung katunggalan. Ku éta, sacara pasti kabuktian yén anu kagungan, anu ngawasa, anu nyerat jeung anu ngarang karaton sarta kota éta, kitab jeung Al-Qur'an Agung anu jasmani éta, écés aya, tunggal tur hiji.
KECAP KATILU
nyaéta لَا ﺷَﺮ۪ﻳﻚَ ﻟَﻪُ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujah di dieu nyaéta kieu: Tambang, guru jeung dasar Şuâ Âyetü'l-Kübra nyaéta ayat pangagungna ﻗُﻞْ ﻟَﻮْ ﻛَﺎﻥَ ﻣَﻌَﻪُٓ ﺍٰﻟِﻬَﺔٌ ﻛَﻤَﺎ ﻳَﻘُﻮﻟُﻮﻥَ ﺍِﺫًﺍ لَابْتَغَوْا ﺍِﻟٰﻰ ﺫِﻯ ﺍﻟْﻌَﺮْﺵِ سَب۪يلًا ﺍِﻟٰﻰ ﺍٰﺧِﺮِ, anu dingaranan Âyetü'l-Kübra. Maksudna, lamun Mantenna miboga sekutu, sarta ramo-ramo séjén campur dina nyiptakeun jeung rububiyah, aturan anu rapih alam semesta bakal ruksak. Padahal ti jangjang laleur leutik jeung sél leutik dina manik panon, nepi ka manuk-manuk anu teu kaétang, anu mangrupa kapal terbang di hawa, nepi ka tata surya, dina unggal hal—sabagian atawa gembleng, leutik atawa gedé—aya aturan anu rapih anu pangsampurna. Ieu henteu diragukeun tur pasti nuduhkeun mustahilna jeung henteu ayana sekutu-sekutu, sarta sacara écés jadi saksi kana ayana jeung katunggalan Gusti Wâjibul Wujûd.
KECAP KAOPAT
nyaéta ﻟَﻪُ ﺍﻟْﻤُﻠْﻚُ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujah anu panjang di dieu: Enya, ku panon urang sorangan urang ningali yén aya Gusti Mutasharrif, anu kagungan kakawasaan jeung élmu anu taya watesna, di balik hordéng, anu ngalakukeun pangaturan ieu dina karajaan-Na anu lega tur beunghar, utamana dina kebon bumi. Mantenna ngajadikeun beungeut bumi hiji kebon; unggal usum semi, siki saratus rébu jinis tatangkalan dipelak babarengan, campur, dina kebon anu kacida legana éta. Hasilna dipanén masing-masing, tanpa dicampur jeung tanpa kaliru, kalayan aturan anu rapih tur sampurna; tuluy ku panangan rohmat jeung hikmah, bekel jeung jatah kadaharan tina éta dibagikeun ka dua ratus rébu jinis sato, saluyu jeung pangabutuhna. Jalma anu henteu mikawanoh Gusti Mutasharrif Hakîm jeung Gusti Mâlik Rahîm ieu kapaksa mungkir kana bumi ieu katut hasilna, saperti kaum sofis anu bodo.
KECAP KALIMA
nyaéta ﻭَ ﻟَﻪُ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ. Ieu isyarat anu kacida pondokna kana hujah anu kacida legana di dieu: Enya, ku panon urang ningali, sarta ku akal urang nyaho sacara écés, yén di kota alam semesta ieu, di lingkungan bumi jeung barak manusa sarta sato, Gusti Razzâq Rahîm jeung Gusti Muhsin Karîm ngatur, ngawasan sarta ngadidik ku cara kieu: pikeun ngajadikeun manusa muji jeung sukur pikeun nikmat-nikmat-Na, Mantenna ngajadikeun bumi saperti kapal dagang jeung karéta api anu mawa bekel; sarta usum semi dina beungeutna saperti gerbong, dieusian ku saratus rébu jinis kadaharan jeung bungkus kadaharan awét anu disebut pinareup, tuluy ditepikeun ka mahluk hirup anu butuh, anu bekelna geus béak dina ahir usum tiris. Jalma anu miboga akal sanajan saeutik bakal ngaku yén ieu pagawéan Gusti Razzâq Rahîm. Anu henteu ngaku tur indit kana mungkir, tangtu kapaksa mungkir sakabéh nikmat anu rapih aturanana jeung rejeki anu tangtu dina beungeut bumi, anu jadi lantaran muji jeung sukur, tuluy jadi sato bodo anu ngabahayakeun.
KECAP KAGENEP
nyaéta ﻳُﺤْﻴ۪ﻰ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujahna: Enya, dina Kalimah Kasapuluh jeung bagian-bagian Nur geus dibuktikeun ku bukti-buktina yén unggal usum semi, hiji tentara Gusti anu Mahasuci, anu diwangun ku tilu ratus rébu jinis mahluk hirup, kalayan rupa-rupa cara sarta individu anu taya watesna, dihirupkeun deui dina beungeut bumi. Kahirupan jeung kabutuhan hirupna dipasihkeun kalayan aturan anu rapih tur sampurna. Bari némbongkeun saratus rébu conto, malah tanda hasyr agung, Mantenna ngahirupkeun deui sarta méré hirup ka mahluk anu béda-béda tur teu kaétang éta babarengan, hiji dina anu séjén, tanpa poho, tanpa salah, tanpa kakurangan, henteu kungsi kaliru, sanajan campur henteu dicampurkeun, henteu mopohokeun, kalayan ukuran jeung aturan sampurna. Tina tétés cai anu sarupa anu disebut nutfah, sarta tina taneuh, siki anu sarupa, siki leutik anu saeutik bédana, endog-endog leutik laleur anu sarua, nutfah manuk anu sarua tina hawa anu sarua, jeung endog-endogna anu sarua atawa saeutik bédana, Mantenna ngahirupkeun ratusan rébu mahluk hirup, anu individuna taya watesna, béda-béda dina rupa, seni jeung pangupa jiwana; sarta dina kaca bumi jeung usum semi, nyerat saratus rébu kitab anu béda babarengan, hiji dina anu séjén, tanpa salah, kalayan sampurna. Jalma anu henteu yakin yén aya Gusti Zat Hayy Qayyûm, Gusti Muhyî jeung Gusti Hallâq Alîm, anu ngalakukeun pagawéan jeung ngatur kalayan taliti anu taya watesna sarta hikmah anu taya tungtungna, tangtu kapaksa mungkir boh dirina sorangan boh sakabéh mahluk hirup anu kungsi aya di sakuliah bumi, dina sakabéh usum semi baheula anu ngagantung dina pita waktu, sarta dina beungeut bumi jeung rohangan anu boga kahirupan; tuluy jadi mahluk hirup anu pangbodona tur pangcilakana.
KECAP KATUJUH
nyaéta ﻭَ ﻳُﻤ۪ﻴﺖُ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujahna: Enya, urang ningali yén nalika tilu ratus rébu jinis mahluk hirup dibébaskeun tina tugas kalayan nami wafat dina usum gugur, siki-sikina dititipkeun ka panangan hikmah Gusti Hafîzh Dzul-Jalâl di tempatna. Éta mangrupa kotak-kotak kaca amal unggal jinis jeung individu, daptar pagawéan anu geus dilakukeunana, daptar anu bakal dilakukeun dina usum semi anu datang, sarta dina hiji sisi saperti hiji rupa rohna. Jalma anu henteu mikawanoh Gusti Hallâq Hakîm jeung Gusti Hayy Lâ Yamût, anu ngajadikeun siki leutik sasiki zarah éta, saperti siki jeung biji buah tin, minangka roh anu langgeng, anu mawa sakabéh hukum kahirupan tangkal tin; anu ku kalam papasten nyerat riwayat hirup tangkal dina éta, saperti tulisan dina daya ingetan anu gedéna sakitab; sarta ngajadikeun éta saperti kitab gedé; tangtu jadi leuwih cilaka ti lain ngan manusa bodo jeung sato gélo, malah ti sétan liar anu ngaduk seuneu naraka, sarta dihukum maot langgeng. Enya, pagawéan-pagawéan pinuh hikmah anu geus disebutkeun ieu, anu nuduhkeun hujah kecap-kecap ieu, anu gembleng, ngawengku, sarta ngandung kaajaiban anu taya watesna, ogé kaajaiban jeung mu'jizat anu taya tungtungna, mustahil saratus kali jeung palsu lamun henteu aya anu ngalakukeunana. Masrahkeunana ka sabab-sabab anu buta, lemah, tanpa kasadaran, torek, teu boga hirup, paburantak, henteu puguh aturanana, campur jeung silih nyerobot, sarébu kali mustahil tur taya dasarna. Lamun henteu kitu, dina unggal zarah taneuh kedah aya kakawasaan jeung hikmah anu taya watesna, sarta kaahlian seni anu kacida luar biasana tur gembleng ngeunaan susunan sakabéh jukut jeung kembang; dina unggal zarah hawa—saperti anu disebat ku Pangajaran Lemes Hüve dina Tuntunan—kedah aya kamampuhan pikeun nyaho sakabéh obrolan sarta kecap-kecap telepon jeung radio, tuluy ngajarkeun ka zarah séjén. Ieu pikiran anu ahéng henteu bisa dijadikeun ditarima ku hiji jalma ku sétan mana waé. Hukuman pikeun kufur jeung mungkir, anu sakitu jauhna tina akal jeung hakékat, sarta mangrupa panghina jeung serangan ka sakabéh anu aya, ngan bisa naraka anu pikasieuneun, sarta ieu kaadilan anu sajati. Tangtu pikeun jalma-jalma mungkir saperti éta urang kedah nyarios, “Mugia naraka terus aya!”
KECAP KADALAPAN
nyaéta ﻭَ ﻫُﻮَ ﺣَﻰٌّ لَا ﻳَﻤُﻮﺕُ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujah di dieu nyaéta kieu: Upamana, nalika panonpoé leutik anu katempo dina gelembung-gelembung di beungeut sagara anu ngagolak jeung dina walungan anu ngocor dina beurang leungit, gelembung anyar anu datang sanggeusna némbongkeun panonpoé leutik persis saperti anu indit; ku éta aranjeunna nuduhkeun jeung jadi saksi kana panonpoé di langit, sarta ku leungit jeung wafatna nuduhkeun ayana jeung langgengna hiji panonpoé anu terus aya. Sarua kitu, dina beungeut sagara alam semesta anu unggal waktos robah, dina rohanganana anu taya watesna tur terus anyar, dina kebon zarah, sarta di jero walungan waktu anu ngarangkul sakabéh kajadian jeung anu aya anu fana bari ngagolak babarengan, mahluk-mahluk terus ngocor gancang jeung indit, wafat babarengan jeung sabab-sabab lahiriahna. Unggal taun, unggal poé, hiji alam semesta maot, hiji anu anyar datang ngaganti. Dina kebon zarah, hasil dunya-dunya anu leumpang jeung alam-alam anu ngocor terus dipanén. Tangtu, saperti gelembung jeung panonpoé leutik ku leungitna némbongkeun hiji panonpoé anu terus aya, wafatna mahluk jeung hasil anu taya watesna éta, sarta dibébaskeunana tina tugas kalayan aturan anu rapih tur sampurna babarengan jeung sabab-sabab lahiriahna, kalayan kapastian tanpa ragu saperti beurang jeung écés saperti panonpoé, ngajadikeun sakabéh anu aya, masing-masing jeung babarengan, jadi saksi: yén Wâjibul Wujûd, katunggalan jeung ayana Gusti Hayy Lâ Yamût, hiji Panonpoé Langgeng, Gusti Hallâq Bâqî jeung Gusti Panglima Aqdas, sarébu darajat leuwih écés tur pasti ti ayana alam semesta. Tangtu aranjeun geus ngartos sabaraha torek, bodo jeung jahatna jalma anu henteu ngadangu jeung henteu merhatikeun sora-sora luhur sarta kasaksian kuat ieu anu minuhan alam semesta.
KECAP KASALAPAN
nyaéta ﺑِﻴَﺪِﻩِ ﺍﻟْﺨَﻴْﺮُ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujah di dieu nyaéta kieu: Urang ningali yén dina alam semesta ieu unggal lingkup, unggal jinis, unggal lapisan, malah unggal individu jeung unggal anggota, malah unggal sél dina unggal awak, miboga gudang jeung tempat simpenan anu mawa bekel simpenanna, sarta kebon jeung khazanah anu ngahasilkeun sarta ngajaga pangabutuhna. Kalayan aturan anu rapih jeung ukuran anu kacida hadéna, sarta hikmah jeung pitulung anu taya tungtungna, dina waktos anu pas—di luar kamampuhan jeung pilihan jalma anu butuh—éta dipasihkeun ka panangan anu butuh ku hiji panangan gaib. Upamana, gunung-gunung mawa sakabéh mineral, ubar jeung hal-hal anu diperlukeun pikeun kahirupan mahluk hirup jeung manusa; ku paréntah jeung pangaturan Mantenna, éta saperti khazanah jeung gudang anu kacida sampurnana. Kitu deui bumi saperti kebon, tempat panén jeung dapur anu kalayan ukuran jeung aturan anu rapih tur sampurna, ngahasilkeun bekel pikeun sakabéh mahluk hirup éta ku kakuatan Gusti Razzâq Hakîm. Saperti unggal manusa jeung unggal anggota awakna miboga gudang jeung tempat simpenan, malah hiji sél ogé miboga gudang simpenan leutik; tuluy nepi ka dunya téh hiji gudang alam aherat. Salah sahiji kebon jeung gudang sawarga nyaéta alam Islam jeung kamanusaan anu sajati, anu ngahasilkeun kageulisan, kahadéan jeung cahya dina alam ieu. Ari salah sahiji gudang naraka nyaéta bahan-bahan jeung golongan-golongan kotor anu ngahasilkeun kajahatan, kaawonan jeung kufur, anu asalna tina teu ayana, anu mangrupa kajahatan, sarta ngotoran alam-alam anu aya, anu mangrupa kahadéan. Gudang panas béntang-béntang nyaéta naraka, sarta khazanah cahayana mangrupa sawarga. Kecap ﺑِﻴَﺪِﻩِ ﺍﻟْﺨَﻴْﺮُ nuduhkeun sakabéh khazanah anu taya watesna éta, némbongkeun hiji hujah anu kacida caangna. Enya, ku kecap ieu jeung kalimah ﺑِﻴَﺪِﻩ۪ ﻣَﻘَﺎﻟ۪ﻴﺪُ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ, nyaéta “Konci unggal hal aya dina panangan-Na,” hiji hujah rububiyah jeung katunggalan anu taya tungtung legana sarta taya wates kaajaibanana dipintonkeun ka jalma anu henteu sagemblengna buta. Upamana, tina khazanah jeung gudang anu taya watesna éta, mangga tingali ngan ieu: Gusti Mutasharrif Hakîm kagungan konci biji jeung siki, anu mangrupa gudang-gudang leutik, masing-masing mawa pakakas hiji tangkal gedé atawa hiji kembang caang, sarta program papastenna. Saperti Mantenna muka panto leutik hiji biji ku paréntah “Hudang!” jeung konci kahayang, kalayan kasaimbangan aturan anu sampurna; kitu deui Mantenna muka khazanah bumi ku konci hujan. Nalika Mantenna muka babarengan, tanpa salah, sakabéh gudang leutik siki anu mangrupa nutfah tatangkalan, sarta gudang-gudang tétés anu jadi asal sato, nutfah manuk jeung laleur tina cai jeung hawa, anu sadayana nampa paréntah pikeun mekar; lamun anjeun hoyong nyaho jeung ningali yén Mantenna muka sakabéh khazanah jeung gudang dina alam semesta, boh anu gembleng boh anu sabagian, boh lahir boh batin, ku panangan hikmah, kahayang, rohmat jeung pangersa, kalayan konci anu husus pikeun masing-masing; tingali haté, uteuk, awak, burih jeung kebon anjeun sorangan, anu saperti gudang-gudang leutik anjeun, sarta usum semi anu mangrupa kembang bumi, katut kembang jeung buah di jerona. Hiji panangan gaib muka éta kalayan aturan, ukuran, rohmat jeung hikmah sampurna, ku konci-konci anu béda, anu datang tina méja gawé “Paréntah kun fayakûn”. Tina hiji kotak leutik anu beuratna sadirham, Mantenna ngaluarkeun kadaharan sabatman, malah sakapeung saratus batman, kalayan aturan anu rapih tur sampurna, sarta ngajamu mahluk hirup. Naha mungkin kakuatan buta, tabiat torek, kabeneran anu liar, sabab-sabab anu teu boga hirup, jahil jeung lemah, bisa campur kana pagawéan anu taya tungtungna, anu rapih aturanana, dilakukeun kalayan élmu jeung paningal; kana seni anu sagemblengna pinuh hikmah tur tanpa kabeneran; kana pangaturan anu ukuranana sampurna tur tanpa salah; sarta kana rububiyah anu adil sampurna tur tanpa panganiayaan? Naha hiji anu aya, anu henteu bisa ningali sakabéh barang sakaligus jeung ngatur babarengan, sarta anu henteu ngawasa zarah, planét jeung béntang, bisa campur kana pangaturan jeung pangawasan ieu, anu dina unggal sisi pinuh hikmah, mu'jizat jeung ukuran? Tangtu jalma anu henteu mikawanoh Gusti Mutasharrif Rahîm jeung Gusti Rabb Hakîm saperti ieu, anu sagala kahadéan aya dina panangan-Na sarta konci unggal hal aya di sisi-Na, tuluy indit kana mungkir, bakal dibendu ku naraka. Saperti anu didawuhkeun ku ayat ﺗَﻜَﺎﺩُ ﺗَﻤَﻴَّﺰُ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻐَﻴْﻆِ, naraka ambek sarta beuki panas pikeun anjeunna, sarta ku basa kaayaan nyarios, “Anjeunna pantes meunang azab abdi anu taya watesna, henteu pantes meunang welas asih pisan.”
KECAP KASAPULUH
nyaéta ﻭَ ﻫُﻮَ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻗَﺪ۪ﻳﺮٌ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujah di dieu nyaéta kieu: Unggal mahluk anu sadar, anu datang ka panginepan dunya ieu, nalika muka panonna, ningali yén hiji kakawasaan geus nyekel sakabéh alam semesta dina pananganana. Dina kakawasaan éta aya élmu azali anu taya tungtungna, henteu kungsi kaliru sarta ngawengku; aya ogé hikmah jeung pitulung anu langgeng, kacida talitina, henteu kungsi ngalakukeun gerakan tanpa ukuran jeung tanpa mangpaat. Saperti kakawasaan éta muterkeun hiji zarah tina tentara zarah saperti darwis Mevlevi anu katarik asih, sarta ngagunakeunana dina loba tugas; dina waktos anu sarua, ku hukum anu sarua, éta ngajadikeun buleudan bumi ngurilingan bunderan anu lalampahanana dua puluh opat rébu taun dina sataun, deui saperti darwis Mevlevi anu katarik asih. Ku hukum anu sarua jeung dina waktos anu sarua nalika nganteurkeun hasil usum ka sato jeung manusa, kakawasaan éta ngajadikeun panonpoé saperti taropong pikeun ninun jeung roda pangintalan, muterkeunana dina puseurna kalayan katarik tur narik, sarta ngagunakeun planét jeung béntang, anu mangrupa tentara tata surya, dina tugas-tugas kalayan ukuran jeung aturan anu rapih tur sampurna. Kakawasaan anu sarua, dina waktos anu sarua, ku hukum hikmah anu sarua, nyerat ratusan rébu jinis, anu saperti ratusan rébu kitab, dina kaca bumi, babarengan, hiji dina anu séjén, tanpa pacampur jeung tanpa salah, sarta ngébréhkeun rébuan conto hasyr agung. Kakawasaan anu sarua, dina waktos anu sarua, ngarobah kaca hawa jadi papan anu ditulis jeung dipupus. Sakabéh zarahna dipaké saperti tungtung kalam jeung titik-titik kitab éta, dina tugas-tugas anu geus ditangtukeun ku paréntah jeung kahayang; unggal zarah dibéré kamampuhan nepi ka saolah-olah nyaho sakabéh kecap jeung obrolan, nampa jeung nyebarkeunana tanpa salah. Ku ngagunakeunana saperti ceuli leutik jeung létah ipis, éta ngabuktikeun yén unsur hawa mangrupa arsy paréntah jeung kahayang Alloh. Dumasar kana isyarat pondok ieu, Gusti Rahmân Rahîm ngajadikeun alam semesta ieu saperti kota anu rapih aturanana, apartemén jeung panginepan anu sampurna, kitab jeung Al-Qur'an anu ngandung mu'jizat. Mantenna nyekel sarta ngatur sakabéh lapisan, lingkup jeung golongan mahluk, ti gemblengna nepi ka hiji zarah, kalayan ukuran élmu jeung aturan hikmah; némbongkeun hikmah jeung rohmat-Na di jero kakawasaan-Na; dina rububiyah-Na anu mutlak, ngabéjakeun jeung ngajadikeun dipikawanoh ayana sarta kaésaan-Na saperti panonpoé jeung beurang. Minangka waleran kana ieu, Mantenna ngersakeun dipikawanoh ku iman; minangka waleran kana ngajadikeun diri-Na dipikanyaah, dipikanyaah ku ibadah; sarta minangka waleran kana paparin-paparin-Na, sukur jeung puji. Sétan-sétan dina rupa manusa, anu henteu mikawanoh Gusti saperti ieu sarta henteu usaha mikanyaah Mantenna ku ibadah, malah ku mungkir nyimpen hiji rupa mumusuhan ka Mantenna, tangtu pantes meunang azab anu taya tungtungna, masing-masing saperti Nemrut jeung Fir'aun leutik.
KECAP KASABELAS
nyaéta ﻭَ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺍﻟْﻤَﺼ۪ﻴﺮُ. Maksudna, saperti bakal indit ka payuneun Mantenna, alam-Na anu langgeng, aherat-Na jeung alam bagja-Na anu langgeng salawasna; Mantenna ogé tempat balik sakabéh mahluk dina alam semesta. Sakabéh runtuyan sabab ngandelkeun Mantenna jeung kakawasaan-Na, sarta masing-masing mangrupa hordéng pikeun pangaturan kakawasaan-Na. Pikeun ngajaga martabat jeung kaagungan kakawasaan anu suci éta, sakabéh sabab lahiriah ngan mangrupa hordéng, henteu boga pangaruh pisan dina nyiptakeun. Lamun henteu aya paréntah jeung kahayang-Na, teu aya hiji hal, malah hiji zarah, anu bisa gerak. Urang masihan isyarat anu kacida pondokna kana hujah dina kecap ieu: KAHIJI: Pikeun ngabuktikeun jeung ngajadikeun iman sagemblengna yén hakékat hasyr, aherat jeung hirup langgeng anu diébréhkeun ku kecap suci ieu bakal bener-bener lumangsung sarta datang kalayan pasti tur tanpa ragu saperti usum semi anu datang ieu, urang masrahkeun ka Kalimah Kasapuluh jeung tambihan-tambihanana, Kalimah Kadua Puluh Salapan, Pasualan Katujuh Bubuahan, Şuâ Münâcat, jeung risalah-risalah iman Nur. Saéstuna, karya-karya éta geus ngabuktikeun rukun iman ieu ku hujah anu taya watesna ku cara anu ngabuktikeun pasti ayana aherat sarua jeung ayana dunya, nepi ka maksa malah jalma mungkir anu paling bedegong ngaku bener. KADUA: Saper tilu Al-Qur'an anu ngajelaskeun kalayan pikahélokeun patali jeung hasyr jeung aherat, sarta ngawangun unggal perkara di luhurna. Ku kituna, saperti sakabéh mu'jizat jeung hujah anu ngabuktikeun benerna Al-Qur'an ogé nuduhkeun ayana aherat; sakabéh mu'jizat anu jadi saksi kana kanabian Muhammad ﷺ, sakabéh dalil kanabian jeung sakabéh hujah yén anjeunna leres, ogé jadi saksi kana hasyr jeung aherat. Sabab saperti hiji perkara gedé anu tetep sapanjang hirup anjeunna ﷺ nyaéta aherat; sakabéh saratus dua puluh opat rébu nabi—mugia katengtreman aya ka aranjeunna—ogé ngébréhkeun perkara hirup langgeng jeung bagja anu taya tungtungna, mawa béja hadé ka manusa, sarta ngabuktikeunana ku mu'jizat anu taya watesna jeung dalil anu pasti. Ku kituna, sakabéh mu'jizat jeung hujah anu nuduhkeun kanabian jeung leresna aranjeunna tangtu jadi saksi kana aherat jeung hirup langgeng, anu mangrupa perkara panggedéna sarta tetep pikeun aranjeunna. Dumasar kana ieu, sakabéh dalil anu ngabuktikeun rukun-rukun iman séjén ogé jadi saksi kana lumangsungna hasyr jeung dibukana alam bagja. KATILU: Naha mungkin henteu aya alam ganjaran jeung hukuman, hasyr jeung hirup deui, pikeun umat manusa ieu? Padahal Gusti Shâni' Dzul-Jalâl, Gusti Khâliq Dzul-Jamâl, Alloh Dzul-Kamâl, pikeun ngébréhkeun sipat-sipat sampurna-Na, kakawasaan jeung rububiyah-Na, nyiptakeun alam semesta ieu kalayan sakabéh zarah, planét, bagian jeung lapisanana, sarta kalayan hikmah sampurna, terus ngagunakeun masing-masing dina hiji tugas, malah loba tugas. Pikeun némbongkeun tajalli Asma-Na anu langgeng tur taya watesna, Mantenna ngirim golongan-golongan mahluk, rombongan sanggeus rombongan, malah dunya anu leumpang tur terus anyar sanggeus dunya séjén, ka panginepan alam ieu jeung lapang ujian kahirupan dunya. Ku bioskop aherat jeung foto barzakh anu disadiakeun di alam misal, Mantenna nyandak rupa, amal jeung kaayaanana; sanggeus ngabébaskeun aranjeunna tina tugas, Mantenna ngirim golongan jeung rombongan séjén, sarta hiji rupa dunya anu ngocor tur leumpang, ka lapang éta pikeun ngalakukeun tugas jeung jadi eunteung tajalli Asma-Na. Umat manusa ieu dina dunya fana, ku kasadaran jeung akal, ngawaler sakabéh tujuan Gusti Khâliq éta; ku sakabéh bakatna mikanyaah jeung ngajadikeun Mantenna dipikanyaah, mikawanoh jeung ngajadikeun Mantenna dipikawanoh; ku doa anu taya watesna nyuhunkeun bagja aherat anu langgeng; sarta ku sabab nampa nyeri anu taya tungtungna lantaran akalna, ku sakabéh sipat bawaan, roh jeung bakatna miharep hirup langgeng anu sapinuhna nikmat. Mustahil! Saratus rébu kali mustahil, moal pisan! Ku sabab katerangan, rincian jeung hujah tina isyarat anu kacida pondokna ieu aya dina Risale-i Nur kalayan caang tur kuat, urang masrahkeun ka dinya, sarta pondokkeun carita anu kacida panjangna ieu. ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ
RINGKESAN PONDOK AL-FATIHAH ANU MULYA
BAGÉAN KADUA tina hiji-hijina palajaran anu dipasihkeun di Madrasah Yusufiyah Katilu, dina waktos saheulaanan anu kacida pondokna, nalika abdi dipindahkeun tina pangasingan kana patepung jeung batur Ieu conto palajaran anu kacida pondokna pikeun murid-murid Nur di panjara. Eusina kieu: Al-Fatihah dina solat maréntah ka haté pikeun ngajelaskeun satétés tina sagara Al-Fatihah anu mulya, sarta hiji pancaran tina tujuh warna dina panonpoéna, nyaéta tujuh warna dina cahayana. Sanajan dina hiji bagian Mektup Kadua Puluh Salapan, utamana dina lalampahan dina lamunan dina “nun” tina ﻧَﻌْﺒُﺪُ, sarta dina Rumuz-u Semaniye, tafsir İşaratü'l-İ'caz jeung bagian-bagian Nur séjén, urang geus nulis loba pangajaran lemes anu amis tur éndah tina khazanah suci ieu; tapi dina hiji sisi abdi kapaksa nulis tafakur abdi sorangan dina solat, ngan ngeunaan isyarat ringkesan Al-Qur'an anu kacida amisna éta kana rukun jeung hujah iman, minangka ringkesan anu kacida pondokna, saperti katerangan dina bagéan kahiji. Kecap ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ku abdi dipasrahkeun ka dua atawa tilu risalah Nur, sarta abdi ngamimitian ti ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ. ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ٭ ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ ﺍﻟﺦ KECAP KAHIJI: nyaéta ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujah iman di dieu: Enya, paparin jeung nikmat anu dihaja, anu jadi lantaran muji jeung sukur dina alam semesta, utamana ngirim susu anu murni, beresih jeung ngandung gizi ti antara getih jeung kokotor ka anak-anak anu lemah; kahadéan jeung hadiah anu dipilih kalayan kahayang, sarta paparin jeung sasuguh anu welas asih, geus minuhan beungeut bumi, malah alam semesta. Hargana nyaéta Bismillah dina mimiti, Elhamdülillah dina ahir, sarta di tengahna ngarasa anu masihan nikmat dina nikmat éta, tuluy ku éta mikawanoh Gusti Rabb-na. Tingali diri, burih jeung rasa anjeun sorangan! Tingali sabaraha loba hal jeung nikmat anu diperlukeunana, sarta sabaraha jauh aranjeunna miharep rejeki jeung nikmat kalayan harga puji jeung sukur; bandingkeun unggal mahluk hirup jeung diri anjeun. Ku kituna, puji anu taya watesna ku basa kaayaan jeung omongan minangka waleran kana paparin umum ieu, sacara kacida pastina, némbongkeun ayana Gusti Ma'bûd Mahmûd jeung Gusti Mun'im Rahîm, sarta rububiyah-Na anu umum, saperti panonpoé. KECAP KADUA: nyaéta ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujah di dieu: Enya, ku panon urang sorangan urang ningali yén dina alam semesta ieu, lain rébuan, tapi jutaan alam jeung alam semesta leutik, anu kalolobaanana aya hiji dina anu séjén, sanajan sarat pikeun ngawasa jeung ngatur masing-masing béda-béda, dididik, diatur jeung diawasa kalayan sampurna pisan. Sakabéh alam semesta saperti hiji kaca anu unggal waktos aya dina paningal-Na, sarta sakabéh alam, saperti unggal baris, diserat, dijadikeun anyar jeung dirobah ku kalam kakawasaan jeung papasten-Na. Unggal waktos jeung mangsa, kasaksian anu gembleng jeung sabagian, taya watesna tur taya tungtungna, saloba zarah jeung anu aya anu diwangun ku zarah, datang pikeun nyaksian wajib ayana jeung katunggalan Gusti Rabbul-'Âlamîn, anu ngatur jutaan alam jeung alam semesta anu ngocor ieu kalayan élmu jeung hikmah anu taya tungtungna, sarta rohmat jeung perhatian anu ngawengku tur taya watesna, dina rububiyah anu taya tungtungna. Jalma anu henteu ngaku, henteu ngarasa, henteu nyaho jeung henteu ningali rububiyah anu ngatur sarta ngadidik babarengan, ku hukum, rububiyah jeung hikmah anu sarua, ti kebon zarah nepi ka tata surya, nepi ka lingkup galaksi anu disebut Samanyolu, sarta ti hiji sél awak nepi ka gudang bumi, nepi ka gemblengna alam semesta, tangtu ngajadikeun dirina pantes meunang azab anu taya watesna, sarta ngaleungitkeun pantesna meunang welas asih. KECAP KATILU: nyaéta ﺍَﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujah di dieu: Enya, ayana jeung hakékat rohmat anu taya watesna dina alam semesta katempo persis saperti cahya panonpoé. Saperti cahya jadi saksi pasti kana panonpoé, rohmat anu lega ieu ogé jadi saksi kana Gusti Rahmân Rahîm di balik hordéng. Enya, salah sahiji bagian penting rohmat nyaéta rejeki, nepi ka Gusti Rahmân dibéré harti Gusti Razzâq. Rejeki némbongkeun Gusti Razzâq Rahîm kalayan cara anu sakitu écésna, nepi ka jalma anu miboga kasadaran sanajan sasiki zarah kapaksa ngaku bener. Upamana, di sakuliah bumi jeung rohangan, Mantenna ngahasilkeun rejeki sakabéh mahluk hirup, utamana anu lemah, sarta utamana anak-anakna, di luar pilihan jeung kamampuhanana, kalayan cara anu kacida luar biasana, tina henteu aya, tina siki anu sarupa, tétés cai jeung siki taneuh leutik. Malah pikeun manuk leutik anu lemah tur tacan boga jangjang di sayang dina luhur tangkal, Mantenna ngajadikeun indungna indit saperti prajurit anu nampa paréntah, tuluy ngajadikeun rejekina dibawa ka dinya. Mantenna ngajadikeun singa anu lapar tunduk ka anakna, henteu ngahakan daging anu kahontalna, tapi méré éta ka anakna. Tina keran pinareup, Mantenna ngirim susu bodas anu ngeunah, ngandung gizi, beresih jeung murni, saperti cai Kautsar, ti antara getih beureum jeung kokotor anu kotor, tanpa kacampuran atawa jadi kiruh, pikeun nulungan anak sato séjén jeung anak manusa; sarta masihan asih indungna minangka pitulung. Saperti Mantenna ngajadikeun rejeki anu cocog datang kalayan cara anu kacida luar biasana ka sakabéh tangkal, anu miharep hiji rupa rejeki; kitu deui ka rasa manusa, akal, haté jeung rohna, anu miharep hiji rupa rejeki lahir jeung batin, dipasihkeun méja bekel anu kacida legana. Saolah-olah alam semesta mangrupa ratusan rébu méja anu béda-béda tur rupa-rupa, dibungkus hiji dina anu séjén saperti daun kembang mawar jeung lapisan bungkus tongkol jagong. Ku létah-létah anu saloba méja éta, sarta saloba kadaharan jeung nikmat dina éta, kalayan basa-basa anu béda, boh gembleng boh sabagian, méja-méja éta némbongkeun Gusti Rahmân Razzâq jeung Gusti Rahîm Karîm ka jalma anu henteu sagemblengna buta. Lamun aya anu nyarios, “Musibah, kaawonan jeung kajahatan di dunya ieu ngalawan rohmat anu ngawengku éta, ngajadikeunana kiruh.” Waleran: Dina risalah-risalah Nur, saperti Risalah Papasten, patarosan anu pikasieuneun ieu geus diwaler sagemblengna. Bari masrahkeun ka éta, isyarat anu kacida pondokna nyaéta kieu: Unggal unsur, unggal jinis jeung unggal anu aya miboga sababaraha tugas anu gembleng jeung sabagian; sarta unggal tugas miboga loba hasil jeung buah. Sabagéan anu kacida gedéna mangrupa mangpaat, kageulisan, kahadéan jeung rohmat. Sabagian leutik tumiba ka anu henteu mampuh, anu ngagunakeunana ku cara salah, anu pantes dihukum jeung dididik, atawa anu jadi lantaran loba kahadéan medal. Ku éta, sacara lahiriah aya kajahatan jeung kaawonan anu leutik, sarta katempo kurang welas asih. Lamun demi rohmat, supaya kajahatan leutik éta henteu datang, unsur jeung anu aya sacara gembleng éta dilarang tina tugasna, harita sakabéh hasil séjén anu hadé tur éndah moal aya. Ku sabab henteu ayana hiji kahadéan téh kajahatan, sarta ruksakna hiji kageulisan téh kaawonan, bakal aya kajahatan, kaawonan jeung kurang welas asih saloba hasil-hasil éta. Jadi pikeun nyegah datangna hiji kajahatan, ratusan kajahatan jeung laku kurang welas asih dilakukeun, anu sagemblengna ngalawan hikmah, mangpaat jeung rohmat dina rububiyah. Upamana, dina ratusan hikmah jeung mangpaat tina jinis-jinis saperti salju, tiris, seuneu jeung hujan, lamun sawatara jalma anu henteu taliti jeung henteu ati-ati, ku pilihan anu goréng, nyieun cilaka pikeun dirina—upamana ngasupkeun panangan kana seuneu, tuluy nyarios yén dina diciptakeunna seuneu henteu aya rohmat—mangpaat seuneu anu hadé, mawa mangpaat jeung welas asih, anu teu kaétang, bakal ngabantah anjeunna sarta neunggeul biwirna. Kitu deui, kahayang manusa anu mentingkeun diri, sarta rasana anu handap tur henteu ningali balukarna, henteu bisa jadi ukuran, batu uji jeung timbangan pikeun hukum rahmaniyah, hikmah jeung rububiyah anu lumangsung dina alam semesta. Anjeunna ningali saluyu jeung warna eunteungna sorangan. Haté anu hideung tur tanpa welas asih ningali alam semesta dina rupa anu ceurik, awon, pinuh panganiayaan jeung poék. Tapi lamun ningali ku panon iman, anjeunna nyaksian alam semesta minangka manusa agung anu ngagem tujuh puluh rébu papakéan éndah anu dijait tina rohmat, kahadéan jeung hikmah, tumpang tindih, salawasna seuri, imut ku rohmat, saperti huri sawarga anu ngagem tujuh puluh papakéan éndah. Anjeunna ningali umat manusa di jerona minangka alam semesta leutik, sarta unggal manusa minangka alam anu leuwih leutik. Kalayan sakabéh roh jeung nyawana anjeunna ngucap ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻣَﺎﻟِﻚِ ﻳَﻮْﻡِ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦِ. KECAP KAOPAT: nyaéta ﻣَﺎﻟِﻚِ ﻳَﻮْﻡِ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦِ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujahna: Kahiji: Sakabéh dalil anu jadi saksi kana hujah ﻭَ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﺍﻟْﻤَﺼ۪ﻴﺮُ, hasyr jeung aherat, dina ahir bagéan kahiji palajaran ieu, ogé jadi saksi persis kana hakékat iman anu lega anu dituduhkeun ku ﻣَﺎﻟِﻚِ ﻳَﻮْﻡِ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦِ. Kadua: Saperti anu disebat dina ahir Kalimah Kasapuluh, rububiyah, rohmat jeung hikmah Gusti Shâni' alam semesta ieu anu langgeng, kageulisan, kaagungan jeung kasampurnaan-Na anu azali tur langgeng, sarta sipat-sipat-Na anu taya tungtungna jeung ratusan Asma-Na, pasti nungtut aherat. Kitu deui, jalma anu henteu iman kana hirup langgeng di alam aherat, anu disaksian ku Al-Qur'an kalayan rébuan ayat jeung bukti; ku Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ kalayan ratusan mu'jizat jeung hujah; sarta ku sakabéh nabi—mugia katengtreman aya ka aranjeunna—kitab-kitab langit jeung suhuf, kalayan dalil anu taya watesna, ngalungkeun dirina malah di dunya kana naraka batin anu medal tina kufur, sarta salawasna nandangan azab. Saperti anu dijelaskeun dina Tuntunan, sakabéh mangsa anu geus kaliwat jeung bakal datang, mahluk jeung alam semesta, ku leungit jeung papisahna, terus ngahujankeun nyeri anu taya watesna kana roh jeung haténa, ngajadikeun anjeunna nandangan azab naraka saméméh indit ka naraka. Katilu: Ku isyarat ﻳَﻮْﻡِ ﺍﻟﺪّ۪ﻳﻦِ, éta nuduhkeun hiji hujah hasyr anu gedé tur kuat. Tapi dina ieu tempat, ujug-ujug aya hiji kaayaan anu jadi sabab éta hujah ditunda ka waktos séjén; malah bisa jadi éta henteu diperlukeun deui. Sabab risalah-risalah Nur geus ngabuktikeun isuk hasyr jeung usum semi hirup deui ku ratusan hujah kuat, kalayan kapastian beurang datang sanggeus peuting, sarta usum semi sanggeus usum tiris. KECAP KALIMA: nyaéta ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ. Saméméh masihan isyarat kana hujah di dieu, datang kana haté pikeun nerangkeun sacara singget hiji lalampahan lamunan anu sajati, dumasar kana katerangan Mektup Kadua Puluh Salapan. Kieu: Hiji mangsa nalika milarian mu'jizat-mu'jizat Al-Qur'an, abdi manggihan opat atawa lima mu'jizat jeung béja gaib dina ayat ahir Surah Feth, malah hiji mu'jizat sajarah dina kalimah ﺍَﻟْﻴَﻮْﻡَ ﻧُﻨَﺠّ۪ﻴﻚَ ﺑِﺒَﺪَﻧِﻚَ, sababaraha pancaran kaajaiban dina loba kecapna, sarta pangajaran lemes anu mangrupa mu'jizat dina sawatara aksarana, saperti katerangan dina Risale-i Nur, utamana tafsir Nur İşaratü'l-İ'caz jeung Rumuz-u Semaniye. Dina mangsa éta, nalika abdi maca Al-Fatihah dina solat, pikeun ngabéjakeun ka abdi hiji mu'jizat “nun” dina ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ, hiji patarosan datang kana haté: Naha henteu disebut ﺍَﻋْﺒُﺪُ ﺍَﺳْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ, nyaéta “Abdi ibadah jeung nyuhunkeun pitulung”? Naha disebut ku nun pikeun jalma anu nyarita babarengan jeung batur, nyaéta “Abdi sadayana ibadah ka Salira Gusti jeung nyuhunkeun pitulung ka Salira Gusti”? Ujug-ujug, ku panto “nun” éta, hiji lapang lalampahan lamunan kabuka. Abdi nyaho jeung ningali nepi ka darajat nyaksian langsung rusiah agung jeung mangpaat gedé jamaah dina solat, sarta yén hiji aksara ieu mangrupa mu'jizat. Kieu: Harita nalika abdi solat di Masjid Bayezid di Istanbul, abdi ngucap ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ. Abdi ningali, nalika jamaah di masjid éta ngucap saperti abdi, sagemblengna milu jeung ngaku bener kana perkara abdi ieu jeung doa abdi dina ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ, hiji hordéng deui kabuka. Abdi ningali yén sakabéh masjid Istanbul jadi saperti Bayezid anu gedé. Persis saperti abdi, aranjeunna ngucap ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ, masihan tanda panangan kana perkara jeung doa abdi, ngucap amin. Nalika aranjeunna nyandak rupa saperti anu masihan syafaat pikeun abdi, hiji hordéng deui kabuka dina lamunan abdi. Abdi ningali yén alam Islam nyandak rupa masjid gedé. Makkah, Ka'bah jadi saperti mihrab. Saf-saf sakabéh Muslim anu solat, dina wangun bunderan, nyanghareup ka mihrab suci éta; saperti abdi ngucap ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ, sarta masing-masing ngawakilan sadayana, boh ngadoa, boh ngébréhkeun perkara, boh ngaku bener, sarta ngajadikeun aranjeunna masihan syafaat pikeun dirina. Nalika abdi mikir yén jalan jeung perkara jamaah anu sakitu agungna henteu bisa salah, sarta doana henteu ditolak, nu ngusir waswas sétan; sarta nalika ku nyaksian sorangan abdi ngaku bener mangpaat gedé jamaah dina solat, hiji hordéng deui kabuka. Abdi ningali alam semesta minangka masjid pangagungna; sakabéh golongan mahluk dina solat agung kalayan jamaah, masing-masing kalayan ibadahna anu husus jeung basa kaayaan, saperti ngalakukeun hiji rupa solat. Pikeun ngawaler rububiyah Gusti Ma'bûd Dzul-Jalâl anu ngawengku, ku ubudiyah anu kacida legana, masing-masing ngaku bener kasaksian jeung tauhid sadayana, sarta nyandak sikep pikeun ngabuktikeun hasil anu sarua. Nalika abdi nyaksian ieu, ujug-ujug hiji hordéng deui kabuka. Abdi ningali, saperti alam semesta anu mangrupa manusa agung, ku basa kaayaan; loba bagianana ku basa bakat jeung pangabutuh bawaan; sarta anu aya anu sadar ku basa omongan, ngucap ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ sarta némbongkeun ubudiyahna pikeun ngawaler rububiyah Gusti Khâliq-na anu welas asih; persis kitu, zarah, kakuatan jeung rasa dina awak abdi, saperti awak unggal sobat abdi dina jamaah agung éta, anu masing-masing saperti alam semesta anu kacida leutikna, ogé ngucap ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ ku basa kaayaan tina nurut jeung pangabutuhna pikeun ngawaler rububiyah Gusti Khâliq-na. Abdi ningali aranjeunna gerak saluyu jeung paréntah sarta kahayang Alloh, sarta némbongkeun yén unggal waktos aranjeunna peryogi pitulung, rohmat jeung pangrojong Gusti Khâliq-na. Bari héran, abdi nyaksian boh rusiah suci jamaah dina solat boh mu'jizat “nun” anu éndah; abdi kaluar saperti nalika asup, ngaliwatan panto nun, tuluy ngucap Elhamdülillah. Abdi biasa ngucap kalimah ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ ogé pikeun ngawakilan tilu jamaah éta sarta sobat-sobat abdi anu gedé jeung kacida leutikna. Ayeuna bubuka geus réngsé, urang asup kana poko perkara. Ieu isyarat anu kacida pondokna kana hujah anu dituduhkeun ku ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ: Kahiji: Ku panon urang ningali yén dina alam semesta, utamana dina beungeut bumi, dina lumangsungna kagiatan jeung nyiptakeun anu pikasieuneun tur terus-terusan kalayan aturan anu rapih, rububiyah mutlak anu welas asih tur wijaksana némbongan kalayan nulungan sarta ngawaler masing-masing sacara nyata, kalayan hikmah jeung pitulung sampurna, kana paménta pitulung sarta doa mahluk hirup anu taya watesna, ku kalakuan, kaayaan jeung omongan. Dina ieu, tajalli kailahian mutlak jeung hak disembah anu umum ngawaler rébuan cara ibadah sakabéh mahluk, utamana mahluk hirup, sarta utamana golongan manusa, boh sacara bawaan boh ku pilihan. Saperti akal séhat jeung panon iman ningali ieu, sakabéh titah langit jeung nabi ogé ngabéjakeunana. Kadua: Ku isyarat nun dina ﻧَﻌْﺒُﺪُ, unggal sarta sakabéh tilu jamaah anu geus disebut dina bubuka babarengan ngalakukeun ibadah anu rupa-rupa, sacara bawaan jeung ku pilihan. Ieu tanpa ragu, sacara écés, mangrupa waleran kalayan sukur kana hak disembah, sarta kasaksian anu taya watesna tur tanpa ragu kana ayana Gusti Ma'bûd Muqaddas. Ku isyarat “nun” dina ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ, tilu jamaah anu geus disebut, nyaéta ti gemblengna alam semesta nepi ka jamaah zarah dina hiji awak, unggal golongan jeung unggal individuna miboga paménta pitulung jeung doa ku kalakuan sarta kaayaan. Éta tangtu jadi saksi kana Gusti Mudabbir Nu Maha Asih, anu datang nulungan aranjeunna sarta ngawaler doana kalayan nampi. Upamana, saperti anu disebat ku Kalimah Kadua Puluh Tilu, ditarimana tilu rupa doa sakabéh mahluk dina bumi, ku cara anu kacida luar biasana tur di luar harepan, pasti jadi saksi kana Gusti Rabb Rahîm jeung Gusti Mujîb. Enya, saperti binih jeung siki masing-masing nyuhunkeun ka Gusti Khâliq-na ku basa bakat supaya jadi tangkal jeung bulir, sarta doana ditarima di payuneun panon urang; sakabéh sato ogé ku basa pangabutuh bawaan nyuhunkeun ka Mantenna rejekina ti tempat anu henteu kahontal ku pananganana, jeung anu dipikabutuh pikeun hirupna, anu di luar kamampuhanana. Ieu jadi saksi anu écés kana Gusti Khâliq Karîm, anu nampi sakabéh doa anu dilakukeun ku basa pangabutuh bawaan éta di payuneun panon urang, sarta kalayan hikmah ngajadikeun mahluk anu ahéng tur tanpa kasadaran datang nulungan aranjeunna dina waktos anu pas. Dumasar kana dua bagian ieu, sakabéh rupa doa anu dilakukeun ku basa omongan, utamana ditarimana doa nabi-nabi—mugia katengtreman aya ka aranjeunna—jeung jalma-jalma pinunjul ku cara anu luar biasa, jadi saksi kana hujah kaésaan dina ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ. KECAP KAGENEP: nyaéta ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ ﺍﻟﺼِّﺮَﺍﻁَ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻘ۪ﻴﻢَ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujah di dieu nyaéta kieu: Enya, saperti jalan ti hiji tempat ka tempat séjén, sarta garis ti hiji titik ka titik anu jauh, anu pangpondokna nyaéta anu pangleresna jeung lempeng; persis kitu, dina urusan batin, jalan-jalan batin jeung jalan haté, anu pangleresna jeung panglempengna nyaéta anu pangpondokna jeung panggampangna. Upamana, sakabéh babandingan dina Risale-i Nur, sarta babandingan jalan kufur jeung iman, sacara pasti némbongkeun yén jalan iman jeung tauhid kacida pondokna, leres, lempeng jeung gampang. Jalan-jalan kufur jeung mungkir kacida panjangna, héséna jeung bahayana. Jadi dina alam semesta ieu, anu lempeng, pinuh hikmah, sarta dina unggal hal dipingpin ku jalan anu pangpondokna jeung panggampangna, tangtu syirik jeung kufur henteu bisa miboga hakékat; sarta hakékat iman jeung tauhid diperlukeun tur wajib pikeun alam semesta ieu saperti panonpoé. Kitu deui dina ahlak manusa, jalan anu panggenahna, pangmangpaatna, pangpondokna jeung pangsalametna nyaéta dina shiratal mustaqim, dina istiqomah. Upamana, lamun daya akal kaleungitan hikmah anu mangrupa wates tengah, sarta istiqomah anu gampang tur mangpaat, ku kaleuleuwihan atawa kakurangan éta ragrag kana licik anu ngarugikeun jeung kabodoan anu mawa bala, nandangan bahaya dina jalan-jalanna anu panjang. Lamun daya amarah henteu nuturkeun kawani anu mangrupa wates istiqomah, ku kaleuleuwihan éta ragrag kana kalakuan gegabah jeung angkuh anu kacida ngarugikeun sarta nindes; ku kakurangan éta ragrag kana sieun jeung leutik haté anu kacida hina jeung nyerina. Minangka hukuman kasalahan kaleungitan istiqomah, éta nandangan azab nurani anu terus-terusan. Lamun daya birahi manusa kaleungitan istiqomah anu salamet sarta ngajaga kahormatan diri, ku kaleuleuwihan éta ragrag kana laku dosa jeung cabul anu mawa musibah tur hina; ku kakurangan éta ragrag kana humud, nyaéta henteu meunang rasa resep jeung nikmat dina nikmat-nikmat, sarta nandangan azab panyakit batin éta. Dumasar kana ieu, dina sakabéh jalan kahirupan pribadi jeung masarakat, istiqomah anu pangmangpaatna, panggampangna jeung pangpondokna. Lamun shiratal mustaqim leungit, jalan-jalan éta jadi kacida pinuh balana, panjang jeung ngarugikeun. Jadi ﺍِﻫْﺪِﻧَﺎ ﺍﻟﺼِّﺮَﺍﻁَ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻘ۪ﻴﻢَ, salian ti mangrupa doa jeung ibadah anu kacida ngawengku sarta legana, ogé nuduhkeun hiji hujah tauhid, palajaran hikmah jeung atikan ahlak. KECAP KATUJUH: nyaéta ﺻِﺮَﺍﻁَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ. Isyarat anu kacida pondokna kana hujah di dieu: Kahiji: Saha ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ, diterangkeun ku ayat ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨَّﺒِﻴّ۪ﻦَ ﻭَﺍﻟﺼِّﺪّ۪ﻳﻘ۪ﻴﻦَ ﻭَﺍﻟﺸُّﻬَﺪَٓﺍﺀِ ﻭَﺍﻟﺼَّﺎﻟِﺤ۪ﻴﻦَ; sarta nalika nerangkeun opat golongan dina umat manusa anu meunang nikmat istiqomah, éta nuduhkeun para pamingpin golongan-golongan éta: ku ﺍَﻟﻨَّﺒِﻴّ۪ﻦَ ka Muhammad ﷺ, ku ﻭَﺍﻟﺼِّﺪّ۪ﻳﻘ۪ﻴﻦَ ka Ebubekir-i Sıddık radıyallahu anh, sarta ku ﻭَﺍﻟﺸُّﻬَﺪَٓﺍﺀِ ka Ömer, Osman jeung Ali radıyallahu anhüme. Ku béja gaib yén sanggeus nabi ﷺ aya Sıddık (ra), tuluy Ömer (ra), Osman (ra) jeung Ali (ra), anu tiluanana bakal jadi syahid jeung khalifah, éta némbongkeun hiji pancaran kaajaiban. Kadua: Hakékat tauhid anu ti saprak mangsa Adam (as) diébréhkeun ku opat golongan umat manusa anu pangluhurna, panglempengna jeung paling leres ieu kalayan sakabéh kakuatanana, ku hujah, mu'jizat, karomah, dalil jeung pangungkapan batin anu taya watesna, sarta anu ditarima ku kalolobaan manusa, tangtu pasti saperti panonpoé. Jalma-jalma kasohor anu taya watesna ieu némbongkeun leresna jeung benerna ku ratusan rébu mu'jizat sarta hujah anu taya watesna; kasapukan jeung ijmak maranéhna dina pasualan-pasualan anu positif, saperti tauhid, Wâjibul Wujûd jeung katunggalan Gusti Khâliq, mangrupa hujah anu henteu nyésakeun mamang. Naha jalma anu henteu mikawanoh sarta mungkir kana hiji hakékat, anu ku opat golongan éta diimani jeung dibéjakeun kalayan ijmak tur sapuk; anu ku aranjeunna dijadikeun sakabéh alam semesta katut sakabéh anu aya minangka dalil; anu diyakinkeun kalayan hakkulyakin, ainulyakin jeung ilmulyakin sarta diyakinkeun ku kayakinan anu teu bisa digoyahkeun, henteu pantes kana kajahatan anu taya watesna jeung azab anu taya tungtungna? Padahal opat golongan anu geus disebut éta téh jalma-jalma anu panglempengna, para mursyid anu paling leres tur dibuktikeun leresna, sarta para pamingpin dina kasampurnaan, tina umat manusa anu mangrupa hasil penting ciptaan alam semesta, khalifah bumi, sarta mahluk hirup anu panglengkepna jeung pangluhurna dina bakat. KECAP KADALAPAN: nyaéta ﻏَﻴْﺮِ ﺍﻟْﻤَﻐْﻀُﻮﺏِ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ وَلَا ﺍﻟﻀَّٓﺎﻟّ۪ﻴﻦَ. Ieu isyarat pondok kana hujah di dieu: Enya, sajarah manusa jeung kitab-kitab suci, dumasar kana riwayat mutawatir sarta kajadian, katerangan jeung kasaksian manusa anu gembleng tur pasti, sacara sapuk, écés jeung pasti ngabéjakeun yén: Dina rébuan kajadian, pitulung gaib datang ku cara luar biasa pikeun ngawaler paménta pitulung nabi-nabi—mugia katengtreman aya ka aranjeunna—anu aya dina shiratal mustaqim, sarta anu dipénta ku aranjeunna dipasihkeun persis kitu; dina ratusan kajadian, dina waktos anu sarua, bendu datang ka musuh-musuhna anu mungkir, sarta musibah langit tumiba ka aranjeunna. Ieu pasti, tanpa ragu némbongkeun yén alam semesta ieu jeung umat manusa di jerona miboga Gusti Mutasharrif, Gusti Rabb, anu Hakîm, Âdil, Muhsin, Karîm, Azîz jeung Qahhâr. Ku kajadian sajarah anu lega tur kacida luar biasana, Mantenna geus masihan kameunangan jeung kasalametan ka loba nabi saperti Nuh, Ibrahim, Musa, Hud jeung Salih—mugia katengtreman aya ka aranjeunna. Kitu deui, pikeun ngawaler durhaka maranéhna ka nabi-nabi, malah minangka hukuman di dunya, Mantenna geus nurunkeun musibah langit anu pikasieuneun ka loba jalma anu nindes jeung mungkir, saperti kaum Semud, Âd jeung Fir'aun. Enya, ti saprak mangsa Adam (as), dua arus gedé dina umat manusa geus terus silih tabrak. Hiji, kaum kanabian, kasoléhan jeung iman, anu nuturkeun jalan istiqomah, meunang nikmat jeung bagja dua alam. Ku sabab ngalakukeun kalakuanana dina istiqomah anu saluyu jeung kageulisan sajati, aturan anu rapih jeung kasampurnaan alam semesta, aranjeunna meunang boh paparin Gusti Nu Kagungan alam semesta boh bagja dua dunya. Ku jadi lantaran nganteurkeun manusa maju kana darajat malaikat, malah leuwih luhur, aranjeunna meunang sarta nganteurkeun batur meunang sawarga batin di dunya ku hakékat-hakékat iman, sarta bagja di aherat. Arus kadua ninggalkeun istiqomah, tuluy ku kaleuleuwihan jeung kakurangan ngarobah akal jadi sarana azab jeung pakakas pikeun ngumpulkeun nyeri; ku éta nurunkeun kamanusaan leuwih handap ti kahirupan sato anu paling cilaka. Salian ti nampa bendu Alloh jeung tapokan musibah di dunya pikeun ngawaler panganiayaanana, lantaran kasasaranana, ku hubungan akalna, anjeunna ningali alam semesta minangka tempat duka jeung imah tunggara umum, tempat meuncit jeung tempat ngulitan pikeun mahluk hirup anu ngaguling kana leungit, sarta kacida awon jeung pacampurna. Roh jeung nuranina aya dina naraka batin di dunya, sarta anjeunna ngajadikeun dirina pantes nandangan azab anu langgeng di aherat. Dina ahir Al-Fatihah anu mulya, ayat ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ ﻏَﻴْﺮِ ﺍﻟْﻤَﻐْﻀُﻮﺏِ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ وَلَا ﺍﻟﻀَّٓﺎﻟّ۪ﻴﻦَ ngajarkeun dua arus gedé ieu. Ayat ieu mangrupa sumber, dasar jeung guru sakabéh babandingan dina Risale-i Nur. Ku sabab risalah-risalah Nur geus napsirkeun ayat ieu ku ratusan babandingan, urang ogé masrahkeun kateranganana ka dinya, sarta cekap ku isyarat pondok ieu. KECAP KASALAPAN: nyaéta ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ. Isyarat anu kacida pondokna kana ieu: Ku sabab “nun” dina ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ némbongkeun tilu jamaah agung ka urang, utamana jamaah ahli tauhid dina masjid alam Islam, sarta utamana jutaan jamaah anu keur solat dina waktos éta; nempatkeun urang di jerona, sarta muka jalan pikeun urang meunang bagian dina doa, pangakuanana kana benerna anu ku urang disebatkeun ku ngucap persis kecap anu sarua, sarta hiji rupa syafaatna; urang ogé ku kecap “Amin” ieu nulungan doa jamaah ahli tauhid jeung anu solat éta, ngaku bener perkarana, sarta ku “Amin” éta miharep syafaat jeung paménta pitulungna ditarima. Ku ieu, ibadah, doa jeung perkara urang anu sabagian dirobah jadi ibadah anu gembleng tur lega, sarta dijadikeun ngawaler rububiyah anu gembleng jeung umum. Jadi ku rusiah ukhuwah iman jeung kasatuan Islam, dina unggal waktos solat, ku tatali kasatuan hiji jamaah anu anggotana jutaan di masjid alam Islam, sarta ku sarana radio batin, “Amin” dina Al-Fatihah jadi gembleng, bisa jadi saperti jutaan “Amin”. (Catetan handap): Numutkeun darajatna, lamun jalma awam meunang bagian tina hakékat suci ieu sakumaha hiji siki, manusa sampurna anu geus maju rohanina meunang bagian sakumaha hiji tangkal kurma. Tapi jalma anu tacan maju henteu kedah ngahaja nginget harti-harti ieu nalika maca Al-Fatihah, supaya henteu ngaruksak hadirna haté. Lamun anjeunna maju kana éta maqam, harti-harti éta bakal némbongkeun dirina sorangan. (Catetan handap leutik): Kami naroskeun ka Üstad urang katerangan kecap “ngahaja” dina catetan handap ieu. Waleran anu kami tampi ditulis persis kieu: Ceylan, ngawakilan murid-murid Risale-i Nur di Madrasah Yusufiyah Katilu Abdi ningali yén ngurus harti-harti anu lega jeung luhur tina kecap-kecap tasyahud jeung Al-Fatihah sacara henteu dihaja, tapi ku jalan teu langsung; lain wincikanana anu rada ngajadikeun lali dina ngurusna jeung hadirna haté, tapi hartina anu ringkes tur pondok, ngusir lali, nyaangan ibadah jeung munajat. Ieu némbongkeun sagemblengna ajén solat, Al-Fatihah jeung tasyahud anu kacida luhur. Maksud “henteu ngahaja ngurus” dina ahir Bagéan Kadua nyaéta langsung ngurus wincikan harti-harti éta sakapeung ngajadikeun poho kana solat, bisa ngaruksak hadirna haté. Ari sacara henteu langsung jeung ku cara ringkes, abdi ngarasa mangpaatna anu gedé. ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ
ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻭَ ﺑِﻪ۪ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ
Tina hiji-hijina palajaran Madrasah Yusufiyah Katilu