TINGKAT KADUA EL-HÜCCETÜ'Z-ZEHRA

TINGKAT KADUA EL-HÜCCETÜ'Z-ZEHRA

ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻭَ ﺑِﻪ۪ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻦُ Ayat di tungtung Fatiha anu nunjuk kana babandingan antara jalma-jalma anu nampi pituduh sareng istiqamah sareng jalma-jalma anu sasar sareng ngalangkungan wates, sareng anu janten sumber sakabéh babandingan Risale-i Nur, gaduh hiji hakékat anu diungkabkeun ku ayat ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﻧُﻮﺭُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ ﻣَﺜَﻞُ ﻧُﻮﺭِﻩ۪ ﻛَﻤِﺸْﻜٰﻮﺓٍ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﻣِﺼْﺒَﺎﺡٌ ﺍَﻟْﻤِﺼْﺒَﺎﺡُ ﻓ۪ﻰ ﺯُﺟَﺎﺟَﺔٍ ﺍَﻟﺰُّﺟَﺎﺟَﺔُ ﻛَﺎَﻧَّﻬَﺎ ﻛَﻮْﻛَﺐٌ ﺩُﺭِّﻯٌّ ﻳُﻮﻗَﺪُ ﻣِﻦْ ﺷَﺠَﺮَﺓٍ ﻣُﺒَﺎﺭَﻛَﺔٍ ﺍﻟﺨﺮﻩ tina Surah An-Nûr sareng ayat ﺍَﻭْ ﻛَﻈُﻠُﻤَﺎﺕٍ ﻓ۪ﻰ ﺑَﺤْﺮٍ ﻟُﺠِّﻰٍّ ﻳَﻐْﺸٰﻴﻪُ ﻣَﻮْﺝٌ ﻣِﻦْ ﻓَﻮْﻗِﻪ۪ ﻣَﻮْﺝٌ ﺍﻟﺨﺮﻩ saatosna. Duanana ngedalkeun éta babandingan ku mukjizat sareng cara anu kacida ahéngna. Ayat Nur anu kahiji—sakumaha dibuktikeun dina Şuâ Kahiji—ningali Risale-i Nur ku sapuluh isyarat sareng ku mukjizat masihan béja gaib ngeunaan éta tafsir Al-Qur'an. Ieu sabab pangutamana Risale-i Nur dipasihan nami Nur. Dina hiji bagéan Mektup Kadua Puluh Salapan, dina babandingan perjalanan dina imajinasi, dipedar hiji mukjizat rohani dina kecap "nur" ieu ayat anu ahéng, sapertos mukjizat "nûn dina na‘budu". Ku dasar ieu, dina Âyetü'l-Kübra Risalesi, musafir dunya naros ka sakabéh jagat sareng jinis-jinis mahlukna pikeun milarian, mendakan, sareng mikawanoh Gusti Khâliqna. Ku tilu puluh tilu jalan sareng dalil-dalil pasti, anjeunna uninga Gusti Khâliqna ku ‘ilmul-yaqin sareng ‘aynul-yaqin. Kitu deui, éta musafir anu sami ngalanglang dina abad-abad sareng lapisan-lapisan bumi sareng langit ku akal, haté, sareng imajinasina, henteu cape sareng henteu sugema; ningali sakabéh dunya sapertos hiji kota sareng mariksa éta; sakapeung masangkeun akalna kana hikmah Al-Qur'an, sakapeung kana hikmah filsafat; sareng ku taropong imajinasi anu lega ningali lapisan-lapisan anu pangjauhna. Anjeunna ningali hakékat sakumaha ayana, sareng sawaréhna parantos anjeunna wartoskeun ka urang dina Âyetü'l-Kübra. Ayeuna, tina seueur alam sareng lapisan anu diasupan dina éta perjalanan imajinasi, anu dina harti hakékat saéstuna sareng hiji babandingan, urang ngan bakal medarkeun tilu lapisan minangka conto, sareng ngan hiji conto tina sisi kakuatan akal dina babandingan di tungtung Fatiha, kalayan ringkes pisan. Hal-hal anu disaksian sareng babandingan anu sanés dirujuk ka babandingan-babandingan Risale-i Nur. Conto kahiji kieu: Musafir anu sumping ka dunya ngan pikeun mikawanoh sareng mendakan Gusti Khâliqna nyarios ka akalna: Urang parantos naros ka sadayana ngeunaan Gusti Khâliq urang, sareng nampi waleran anu saé sareng gembleng. Ayeuna, sapertos paribasa "Kedah naroskeun panonpoé ka panonpoé", urang ogé bakal ngalakukeun hiji perjalanan deui pikeun mikawanoh sareng mendakan Gusti Khâliq urang ngaliwatan tajalli sipat-sipat suci-Na sapertos élmu, iradah, sareng kakawasaan, karya-karya-Na anu katingali, sareng pancaran asma-Na. Anjeunna lebet ka dunya, sareng dumadakan numpak kapal bola bumi, sapertos jalma-jalma anu sasar anu janten arus kadua. Anjeunna nganggo kacamata élmu sareng filsafat anu henteu tunduk kana hikmah Al-Qur'an, sareng ningali ku tuntunan élmu géografi anu henteu maca Al-Qur'an. Anjeunna ningali yén dina rohangan kosong anu henteu aya tungtungna, kapal éta ngalanglang dina sataun ngaliwatan hiji bunderan anu jarakna dua puluh opat rébu taun, kalayan gerak tujuh puluh kali langkung gancang tibatan pelor mariem. Di jerona aya ratusan rébu jinis mahluk hirup anu teu walakaya sareng lemah. Anjeunna ngartos yén upami samenit salah jalan atanapi nabrak hiji béntang anu ngumbara tanpa arah, kapal éta bakal peupeus sareng ragrag dina rohangan anu teu aya watesna, ngosongkeun sareng ngalungkeun sadaya mahluk hirup anu teu walakaya éta kana teu aya sareng kosong. Bari ngaraosan musibah rohani anu matak pikagét tina arus ﻏَﻴْﺮِ ﺍﻟْﻤَﻐْﻀُﻮﺏِ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ وَلَا ﺍﻟﻀَّٓﺎﻟّ۪ﻴﻦَ sareng poék ﺍَﻭْ ﻛَﻈُﻠُﻤَﺎﺕٍ ﻓ۪ﻰ ﺑَﺤْﺮٍ ﻟُﺠِّﻰٍّ anu matak sesek, anjeunna nyarios, "Duh! Naon anu parantos urang lakukeun? Naha urang numpak kapal anu matak pikagét ieu? Naon jalan pikeun leupas tina ieu?" Anjeunna megatkeun kacamata filsafat anu lolong éta sareng asup kana arus ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ. Dumadakan hikmah Al-Qur'an sumping ngabantosan anjeunna, masihan taropong anu némbongkeun hakékat kalayan gembleng ka akalna, sareng nyarios, "Ayeuna tingali!" Anjeunna ningali yén asma ﺭَﺏُّ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ ﻭَ الْاَرْضِ muncul sapertos panonpoé dina gugusan ﻫُﻮَ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺟَﻌَﻞَ ﻟَﻜُﻢُ الْاَرْضَ ذَلُولًا ﻓَﺎﻣْﺸُﻮﺍ ﻓ۪ﻰ ﻣَﻨَﺎﻛِﺒِﻬَﺎ ﻭَ ﻛُﻠُﻮﺍ ﻣِﻦْ ﺭِﺯْﻗِﻪ۪. Éta ngajantenkeun bumi hiji kapal anu kacida teratur sareng salametna, ngeusianana ku mahluk hirup sareng rejekina, sareng nganteurkeunana ngalanglang sabudeureun panonpoé dina sagara jagat pikeun seueur hikmah sareng mangpaat, pikeun mawa hasil usum-usum ka jalma-jalma anu nyuhunkeun bekel. Dua malaikat anu namina "Sevr" sareng "Hut" dijantenkeun kaptén éta kapal, sareng kapal éta diwanglangkeun dina nagri Gusti Rabb anu kacida éndah sareng megahna pikeun ngabagjakeun mahluk sareng tamu Gusti Khâliq Dzul-Jalâl. Anjeunna ngartos yén ku éta ditingalikeun hakékat ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﻧُﻮﺭُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ, sareng Gusti Khâliqna dijantenkeun dipikawanoh ku pancaran ieu asma. Kalayan sakabéh roh sareng nyawa, anjeunna ngucapkeun ٔﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَٔ sareng asup kana golongan ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ. Conto kadua tina conto-conto anu ditingali éta musafir dina perjalanan di alam-alam: Musafir éta kaluar tina kapal bola bumi sareng lebet ka alam sato sareng manusa. Anjeunna ningali éta alam ku kacamata filsafat alam anu henteu nampi roh tina agama. Anjeunna ningali yén éta mahluk hirup anu teu aya watesna gaduh kabutuhan anu teu aya watesna, musuh-musuh anu ngarugikeun anu teu aya watesna sareng anu nganyenyeri sareng nyiksa, sareng kajadian-kajadian anu henteu mikawelas. Padahal bekelna pikeun nyanghareupan kabutuhan éta ngan tiasa hiji tina sarébu, malah hiji tina saratus rébu; sareng kakuatanana pikeun ngalawan hal-hal anu ngarugikeun éta ngan hiji tina sajuta. Dina kaayaan anu kacida matak pikagét sareng pikakarunyaeunana ieu, ku rasa welas ka sasama golongan, kanyaah ka sasama jinis, sareng akal anu merhatoskeun, anjeunna karunya pisan kana kaayaan maranéhna. Bari sedih, putus harepan, sareng ngaraosan kanyeri sapertos siksaan naraka, sareng kaduhung pisan parantos lebet ka éta alam anu kacau, dumadakan hikmah Al-Qur'an sumping ngabantosan anjeunna, masihan taropong ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ, sareng nyarios, "Tingali!" Anjeunna ningali yén ku tajalli ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﻧُﻮﺭُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ, seueur asma Gusti sapertos Gusti Rahmân, Gusti Rahîm, Gusti Razzâq, Gusti Mun‘im, Gusti Karîm, sareng Gusti Hafîẓ, unggalna muncul sapertos panonpoé dina gugusan ayat-ayat sapertos ﻣَﺎ ﻣِﻦْ ﺩَٓﺍﺑَّﺔٍ اِلَّا ﻫُﻮَ ﺍٰﺧِﺬٌ ﺑِﻨَﺎﺻِﻴَﺘِﻬَﺎ ٭ ﻭَﻛَﺎَﻳِّﻦْ ﻣِﻦْ ﺩَٓﺍﺑَّﺔٍ لَا ﺗَﺤْﻤِﻞُ ﺭِﺯْﻗَﻬَﺎ ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﻳَﺮْﺯُﻗُﻬَﺎ ﻭَﺍِﻳَّﺎﻛُﻢْ ٭ ﻭَﻟَﻘَﺪْ ﻛَﺮَّﻣْﻨَﺎ ﺑَﻨ۪ٓﻰ ﺍٰﺩَﻡَ ٭ ﺍِﻥَّ الْاَبْرَارَ ﻟَﻔ۪ﻰ ﻧَﻌ۪ﻴﻢٍ. Asma-asma éta ngeusian dunya manusa sareng sato ku rohmat sareng kurnia, ngarobahna janten hiji jinis sawarga samentawis, sareng anjeunna uninga yén éta leres-leres mikawanohkeun Nu Nampi Tamu anu béréhan dina ieu tempat tamu anu éndah, pantes ditingali, sareng pinuh ku pangajaran. Sarébu kali anjeunna ngucapkeun ٔﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَٔ. Conto katilu tina ratusan hal anu disaksian dina perjalananana: Musafir dunya anu hoyong mikawanoh Gusti Khâliqna ku tajalli sareng pancaran asma sareng sipat-Na, nyarios ka akal sareng imajinasina: "Hayu! Sapertos roh sareng malaikat, urang ogé bakal ninggalkeun awak di bumi sareng naék ka langit. Urang bakal naros ka pangeusi langit ngeunaan Gusti Khâliq urang." Roh numpak imajinasi, sareng akal numpak pikiran; duanana naék ka langit. Maranéhna ngajantenkeun élmu kosmografi minangka pituduh. Maranéhna ningali ku pandangan filsafat anu henteu ngadangukeun agama, ku arus jalma anu dimurkai sareng sasar. Anjeunna ningali yén rébuan gumpalan sareng béntang anu nyemburkeun seuneu—di antarana aya anu sarébu kali langkung ageung tibatan bumi sareng gerak saratus kali langkung gancang tibatan pelor mariem—ngalanglang gancang di antara sasamana, teu sadar, kaku, sareng sapertos anu ngumbara tanpa arah. Upami samenit ku kabeneran salah sahijina leungit jalan, nabrak hiji bola anu teu sadar dina alam kosong anu tanpa wates sareng henteu aya tungtungna éta, bakal nyababkeun kacau sapertos kiamat. Ka mana waé musafir éta ningali, anjeunna nampi rasa pikagét, sieun, héran, sareng kasieun; anjeunna kacida kaduhungna parantos naék ka langit. Akal sareng imajinasina sagemblengna kacau. Bari duanana nyarios, "Padahal pancén urang ningali sareng némbongkeun hakékat anu éndah; urang mundur tina pancén uninga sareng nyaksian harti anu goréng sareng nyiksa sapertos naraka ieu, sareng henteu hoyong", dumadakan ku tajalli ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﻧُﻮﺭُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ, seueur asma sapertos Gusti Khâliq langit sareng bumi, Gusti Musakhkhir panonpoé sareng bulan, sareng Gusti Rabb sakumna alam, unggalna muncul sapertos panonpoé dina gugusan ayat-ayat sapertos ﻭَﻟَﻘَﺪْ ﺯَﻳَّﻨَّﺎ ﺍﻟﺴَّﻤَٓﺎﺀَ ﺍﻟﺪُّﻧْﻴَﺎ ﺑِﻤَﺼَﺎﺑ۪ﻴﺢَ, ﺍَﻓَﻠَﻢْ ﻳَﻨْﻈُﺮُٓﻭﺍ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﺴَّﻤَٓﺎﺀِ ﻓَﻮْﻗَﻬُﻢْ ﻛَﻴْﻒَ ﺑَﻨَﻴْﻨَﺎﻫَﺎ ﻭَﺯَﻳَّﻨَّﺎﻫَﺎ, sareng ﺛُﻢَّ ﺍﺳْﺘَﻮٰٓﻯ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﺴَّﻤَٓﺎﺀِ ﻓَﺴَﻮّٰﻳﻬُﻦَّ ﺳَﺒْﻊَ ﺳَﻤٰﻮَﺍﺕٍ. Éta ngeusian sakabéh langit ku cahya sareng malaikat, ngarobahna janten hiji masjid anu ageung, hiji tempat sujud, sareng hiji pakémahan pasukan. Musafir éta asup kana arus ﺍَﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍَﻧْﻌَﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ, sareng leupas tina golongan anu sasar, tina ﺍَﻭْ ﻛَﻈُﻠُﻤَﺎﺕٍ ﻓ۪ﻰ ﺑَﺤْﺮٍ ﻟُﺠِّﻰٍّ. Dumadakan anjeunna ningali hiji nagri anu teratur, éndah, sareng megah sapertos sawarga. Ku nyaksian kaayaan anu di unggal tempat mikawanohkeun Gusti Khâliq Dzul-Jalâl, ajén sareng pancén akal sareng imajinasi naék sarébu tingkat. Tina ratusan conto perjalanan éta musafir dina jagat, ku ngabandingkeun sareng tilu conto anu disebatkeun, urang ngarujuk hal-hal anu disaksian anu sanés sareng makrifat Gusti Wâjibul Wujûd ngaliwatan pancaran asma-Na ka Risale-i Nur. Kalayan nyukupan isyarat anu kacida pondokna ieu sareng mungkas carita anu panjang ieu sing pondok, urang bakal narékahan sapertos éta musafir dunya pikeun mikawanoh Gusti Khâliq jagat ku isyarat-isyarat anu kacida pondokna: tina sipat-sipat suci sareng tujuh sipat anu mikawanohkeun Gusti Khâliq urang, ngan ngaliwatan karya, tajalli, sareng hujjah ayana tilu sipat penting, nyaéta élmu, iradah, sareng kakawasaan. Katerangan rincina dirujuk ka Risale-i Nur. Alinéa Arab anu salajengna ieu tina ringkesan pangringkesna Arabî Hizb-i Nurî, anu janten wirid tafakur abdi anu teras-terasan, medarkeun tilu tingkat tina tilu puluh tilu tingkat kalimah Allâhu akbar. Dina hiji jinis tarjamahanana, ku isyarat-isyarat pondok, éta muka jalan pikeun ngabenerkeun élmu, iradah, sareng kakawasaan Gusti ku iman ‘aynul-yaqin, ngaliwatan pancaranana dina jagat—anu parantos kacida dipaluruh ku ulama kalam sareng ulama akidah—sareng ngaliwatan éta pikeun iman kalayan gembleng kana ayana sareng kaésaan Gusti Wâjibul Wujûd anu écés, ku pangakuan ‘ilmul-yaqin. Ieu alinéa Arabna: ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦِ ﺍﻟﺮَّﺣ۪ﻴﻢِ ﻭَ ﻗُﻞِ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﻟَﻢْ ﻳَﺘَّﺨِﺬْ ﻭَﻟَﺪًﺍ ﻭَ ﻟَﻢْ ﻳَﻜُﻦْ ﻟَﻪُ ﺷَﺮ۪ﻳﻚٌ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻤُﻠْﻚِ ﻭَ ﻟَﻢْ ﻳَﻜُﻦْ ﻟَﻪُ ﻭَﻟِﻰٌّ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺬُّﻝِّ ﻭَ ﻛَﺒِّﺮْﻩُ ﺗَﻜْﺒ۪ﻴﺮًﺍ ٠ ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﻛْﺒَﺮُ ﻣِﻦْ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻗُﺪْﺭَﺓً ﻭَ ﻋِﻠْﻤًﺎ ﺍِﺫْ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺑِﻜُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﺑِﻌِﻠْﻢٍ ﻣُﺤ۪ﻴﻂٍ لَازِمٍ ﺫَﺍﺗِﻰٍّ {(): ﻭَ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺍﻟْﻤَﺜَﻞُ الْاَعْلٰى (ﻛَﻠُﺰُﻭﻡِ ﺍﻟﻀِّﻴَﺎﺀِ ﺍﻟْﻤُﺤ۪ﻴﻂِ ﻟﻠِﺸَّﻤْﺲِ) } ﻟِﻠﺬَّﺍﺕِ ﻳَﻠْﺰُﻡُ الْاَشْيَاءَ لَا ﻳُﻤْﻜِﻦُ ﺍَﻥْ ﻳَﻨْﻔَﻚَّ ﻋَﻨْﻪُ ﺷَﻰْﺀٌ ﺑِﺴِﺮِّ ﺍﻟْﺤُﻀُﻮﺭِ ﻭَ ﺍﻟﺸُّﻬُﻮﺩِ ﻭَ الْاِحَاطَةِ ﺍﻟﻨُّﻮﺭَﺍﻧِﻴَّﺔِ ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﺍِﺳْﺘِﻠْﺰَﺍﻡِ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ﻟِﻠْﻤَﻌْﻠُﻮﻣِﻴَّﺔِ ﻭَ ﺍِﺣَﺎﻃَﺔِ ﻧُﻮﺭِ ﺍﻟْﻌِﻠْﻢِ ﺑِﻌَﺎﻟَﻢِ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺩِ ٠ ﻧَﻌَﻢْ فَالْاِنْتِظَامَاتُ ﺍﻟْﻤَﻮْﺯُﻭﻧَﺔُ ﻭَ الْاِتِّزَانَاتُ ﺍﻟْﻤَﻨْﻈُﻮﻣَﺔُ ﻭَ ﺍﻟْﺤِﻜَﻢُ ﺍﻟْﻘَﺼْﺪِﻳَّﺔُ ﺍﻟْﻌَﺎﻣَّﺔُ ﻭَ ﺍﻟْﻌِﻨَﺎﻳَﺎﺕُ ﺍﻟْﻤَﺨْﺼُﻮﺻَﺔُ ﺍﻟﺸَّﺎﻣِﻠَﺔُ ﻭَ الْاَقْضِيَّةُ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻈَﻤَﺔُ ﻭَ الْاَقْدَارُ ﺍﻟْﻤُﺜْﻤِﺮَﺓُ ﻭَ الْاٰجَالُ ﺍﻟْﻤُﻌَﻴَّﻨَﺔُ ﻭَ الْاَرْزَاقُ ﺍﻟْﻤُﻘَﻨَّﻨَﺔُ ﻭَ الْاِتْقَانَاتُ ﺍﻟْﻤُﻔَﻨَّﻨَﺔُ ﻭَ الْاِهْتِمَامَاتُ ﺍﻟْﻤُﺰَﻳَّﻨَﺔُ ﻭَ ﻏَﺎﻳَﺔُ ﻛَﻤَﺎﻝِ الْاِنْتِظَامِ الْاِنْسِجَامِ الْاِتِّسَاقِ الْاِتْقَانِ الْاِتِّزَانِ الْاِمْتِيَازِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺎﺕِ ﻓ۪ﻰ ﻛَﻤَﺎﻝِ ﺍﻟﺴُّﻬُﻮﻟَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺔِ دَالَّاتٌ ﻋَﻠٰﻰ ﺍِﺣَﺎﻃَﺔِ ﻋِﻠْﻢِ عَلَّامِ ﺍﻟْﻐُﻴُﻮﺏِ ﺑِﻜُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ٠ اَلَا ﻳَﻌْﻠَﻢُ ﻣَﻦْ ﺧَﻠَﻖَ ﻭَ ﻫُﻮَ ﺍﻟﻠَّﻄ۪ﻴﻒُ ﺍﻟْﺨَﺒ۪ﻴﺮُ ٠ ﻓَﻨِﺴْﺒَﺔُ دَلَالَةِ ﺣُﺴْﻦِ ﺻَﻨْﻌَﺔِ الْاِنْسَانِ ﻋَﻠٰﻰ ﺷُﻌُﻮﺭِ الْاِنْسَانِ ﺍِﻟٰﻰ ﻧِﺴْﺒَﺔِ دَلَالَةِ ﺣُﺴْﻦِ ﺧِﻠْﻘَﺔِ الْاِنْسَانِ ﻋَﻠٰﻰ ﻋِﻠْﻢِ ﺧَﺎﻟِﻖِ الْاِنْسَانِ ﻛَﻨِﺴْﺒَﺔِ ﻟُﻤَﻴْﻌَﺔِ ﺯُﺟَﻴْﺠَﺔِ ﺍﻟﺬُّﺑَﻴْﺒَﺔِ ﻓِﻰ ﺍﻟﻠَّﻴْﻠَﺔِ ﺍﻟﺪَّﻫْﻤَﺎﺀِ ﺍِﻟٰﻰ ﺷَﻌْﺸَﻌَﺔِ ﺍﻟﺸَّﻤْﺲِ ﻓ۪ﻰ ﺭَﺍﺑِﻌَﺔِ ﺍﻟﻨَّﻬَﺎﺭِ ٠ Dina hiji jinis tarjamahan anu kacida pondokna, ku masihan isyarat-isyarat anu pondok pisan kana élmu Gusti, ieu hakékat iman anu kacida pentingna, sareng ngarujuk katerangan rincina ka Risale-i Nur, urang nyarios: {(Catetan handap): Bagéan saatos ieu ditulis nalika abdi ngalaman panyakit anu matak pikagét sareng ngandung racun, anu teu kantos abdi alami sapanjang hirup. Mugia kakurangan abdi ditingali kalayan hampura. Hüsrev tiasa nyaluyukeun, ngaganti, sareng ngabenerkeun bagéan anu dianggap henteu pantes.} Leres, sakumaha rohmat, ku rejekina anu ahéng, némbongkeun diri sapertos panonpoé sareng kalayan pasti ngabuktikeun Gusti Rahmân Nu Rahîm di balik tirai gaib, kitu deui élmu, anu aya dina ratusan ayat Al-Qur'an sareng tina hiji sisi pangutamana tina tujuh sipat suci, némbongkeun diri sapertos cahya panonpoé ku hikmah sareng buah tina susunan sareng ukuran. Éta ogé kalayan pasti ngawartosan ayana Gusti Alîm anu uninga kana sadayana. Leres, babandingan antara seni manusa anu teratur sareng kaukur, anu némbongkeun kasadaran sareng élmuna, sareng kaéndahan ciptaan manusa, anu némbongkeun élmu sareng hikmah Gusti Khâliq manusa, persis sapertos babandingan antara kilatan leutik cahya kunang-kunang dina wengi sareng cahya panonpoé anu ngawengku sadayana dina beurang. Ayeuna, sateuacan medarkeun dalil-dalil élmu Gusti, dina wengi miraj Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, anu némbongkeun sareng masihan kasaksian yén tajalli éta sipat suci dina jinis-jinis jagat némbongkeun Zat Nu Mahasuci kalayan kacida écésna, nalika anjeunna nampi kahormatan hadirat sareng dawuhan Gusti, dumadakan anjeunna ngucapkeun ﺍَﻟﺘَّﺤِﻴَّﺎﺕُ ﺍَﻟْﻤُﺒَﺎﺭَﻛَﺎﺕُ ﺍَﻟﺼَّﻠَﻮَﺍﺕُ ﺍَﻟﻄَّﻴِّﺒَﺎﺕُ ﻟِﻠّٰﻪِ. Ku sabab janten wakil sareng utusan anu ngawakilan sakabéh mahluk hirup sareng jinis mahluk, sakumaha sadayana mikawanohkeun Gusti Rabbna ngaliwatan pancaran sipat élmu, gaganti salam, anjeunna ngahaturkeun hadiah sakabéh mahluk hirup ka Gusti Khâliqna, ngawakilan sakabéh mahluk sadar. Nyaéta, ku opat kecap ﺍَﻟﺘَّﺤِﻴَّﺎﺕُ ﺍَﻟْﻤُﺒَﺎﺭَﻛَﺎﺕُ ﺍَﻟﺼَّﻠَﻮَﺍﺕُ ﺍَﻟﻄَّﻴِّﺒَﺎﺕُ, anjeunna némbongkeun salam, pangucap wilujeng, ubudiyah, sareng makrifat anu saé ti opat golongan sakabéh mahluk hirup ka Gusti ‘Allâmul-Ghuyûb, ngaliwatan pancaran élmu azali sareng abadi. Ku sabab éta, maca paguneman miraj anu suci ieu kalayan hartina anu lega dina tasyahud parantos janten pancén fardu pikeun sakabéh Muslim. Katerangan éta paguneman suci dirujuk ka Risale-i Nur, sareng urang bakal medarkeun hiji hartina ku opat isyarat anu kacida pondokna. Kahiji: ﺍَﻟﺘَّﺤِﻴَّﺎﺕُ ﻟِﻠّٰﻪِ. Harti pondokna nyaéta: Upami hiji ahli nyieun mesin anu kacida luar biasana ku élmuna anu jero sareng kapinteranna anu matak takjub, unggal jalma anu ningali mesin ahéng éta ngajénan sareng ngucapkeun wilujeng ka ahli éta, sarta keprok, sareng ku pujian sareng kurnia ngahaturkeun hadiah sareng salam jasmani sareng rohani ka anjeunna. Mesin éta ogé, ku némbongkeun kahoyong, seni lemes anu luar biasa, sareng kamahéran élmu ahlina persis sakumaha anu dipikahoyong sareng kalayan kacida sampurnana, keprok sareng ngucapkeun wilujeng ka ahlina ku basa kaayaan, sareng ngahaturkeun salam sareng hadiah rohani. Persis kitu deui, dina jagat, sakabéh golongan mahluk hirup, unggal golongan sareng unggal anggotana, hiji mesin luar biasa anu unggal sisina pinuh ku mukjizat. Ku basa kaayaan hirupna, maranéhna ngahaturkeun salam sareng keprok pikeun Gusti Sâni‘ Dzul-Jalâl, sapertos létah ucapan mahluk sadar, nyaéta manusa, jin, sareng malaikat, sareng kalayan pangucap wilujeng ngucapkeun ﺍَﻟﺘَّﺤِﻴَّﺎﺕُ ﻟِﻠّٰﻪِ. Gusti Sâni‘ Dzul-Jalâl ngajantenkeun diri-Na dipikawanoh ku pancaran jero sareng lemes tina élmu-Na anu ngawengku sadayana, anu ningali hubungan unggal hal sareng unggal hal, ningali sadaya anu diperyogikeun pikeun kahirupan unggal hal, sareng nganteurkeunana pas dina tempatna. Ku ubudiyah, maranéhna langsung ngahaturkeun harga kahirupanana ka Gusti Khâliqna anu uninga kana sakabéh mahluk sareng sakabéh kaayaanana. Dina Wengi Miraj, ngawakilan sakabéh mahluk hirup, Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ ngucapkeun ﺍَﻟﺘَّﺤِﻴَّﺎﺕُ ﻟِﻠّٰﻪِ gaganti salam di hadirat Gusti Wâjibul Wujûd, teras ngahaturkeun salam, hadiah, sareng salam rohani sakabéh golongan mahluk hirup. Leres, sakumaha mesin biasa anu teratur, ku kaayaanana anu disusun sareng kaukur, tanpa sangsi némbongkeun hiji ahli anu mahér sareng taliti, kitu deui unggal mesin mahluk hirup anu teu aya watesna sareng ngeusian jagat némbongkeun sarébu hiji mukjizat élmu. Tangtu, ku pancaran élmu dina tingkat cahya panonpoé dibandingkeun sareng cahya kunang-kunang, éta mahluk hirup masihan kasaksian anu kacida caangna yén Gusti Ahli sareng Nu Nyiptakeun seni anu langgeng salawasna pasti aya, ayana moal tiasa sanés, sareng Mantenna Nu Disembah. Kecap Suci Miraj Kadua: ﺍَﻟْﻤُﺒَﺎﺭَﻛَﺎﺕُ. Ku sabab nurutkeun hadis solat téh miraj jalma nu iman sareng nampi pancaran miraj anu pangageungna; sareng ku sabab musafir dunya parantos mendakan Gusti Khâliqna, ‘Allâmul-Ghuyûb, ngaliwatan sipat élmu dina unggal alam, urang ogé, sareng éta musafir, bakal lebet kana alam lega jalma-jalma anu diberkahan, anu ngajantenkeun anu ningali ngucapkeun Bârakallâh, sareng ﺍَﻟْﻤُﺒَﺎﺭَﻛَﺎﺕُ. Kalayan ningali sareng nalungtik alam anu diberkahan éta, utamana anak-anak sakabéh mahluk nu gaduh roh anu henteu lepat sareng diberkahan, sareng siki-siki sareng inti siki anu janten kotak leutik papasten sareng rarancang sakabéh mahluk hirup, urang bakal narékahan sapertos éta musafir pikeun mikawanoh Gusti Khâliq urang ku ‘ilmul-yaqin, ngaliwatan pancaran lemes sareng pinuh ku mukjizat tina sipat élmu anu suci. Leres, ku panon urang ningali yén ku élmu Gusti Alîm Nu Hakîm, sakabéh anak leutik anu henteu lepat sareng gudang sareng peti leutik anu diberkahan éta, boh sadayana boh unggalna, dumadakan nampi gerak pikeun hudang sareng ngalangkungan jalan kana tujuan ciptaanna. Maranéhna ngajantenkeun jalma-jalma anu ningali ku paningal hakékat ngucapkeun, "Sarébu Bârakallâh! Saratus rébu Mâsyâallâh!" Leres, contona, mani, endog, siki, sareng inti siki, unggalna dumadakan aya dina susunan lemes anu asalna tina élmu. Susunan éta aya dina ukuran gembleng anu asalna tina kamahéran; éta ukuran aya dina pangaturan anyar; éta aya dina ukuran sareng nimbang anu anyar; éta ogé aya dina ngabédakeun, ngadidik, sareng tanda-tanda béda anu ngahaja dipasihan pikeun misahkeun tina sasamana anu sarupa; éta aya dina hiasan anu pinuh ku seni; ieu ogé aya dina parabot sareng gambaran anu pinuh ku hikmah, pantes, sareng sampurna; ieu aya dina bédana daging sareng bagéan anu tiasa dituang tina mahluk sareng buah-buah, pikeun kalayan béréhan nyugemakeun rasa jalma anu nyuhunkeun rejeki; ieu aya dina ukiran sareng hiasan anu béda-béda, kalayan élmu sareng mukjizat; sareng ieu dina rupa-rupa seungit anu saé sareng pikaresepeun, sareng rasa anu nikmat. Bari sadayana kacida teraturna, béda sareng papisah ti sasamana, dina jumlah anu loba, gancangna, sareng legana anu mutlak, tanpa lalawora atanapi kasalahan, sakabéh bentukna mekar sareng kaayaan luar biasa éta teras dina unggal usum. Kalayan lima belas létah anu disebatkeun ieu, unggal mahluk anu diberkahan sareng sadayana sasarengan némbongkeun ka panon kamahéran luar biasa sareng élmu pinuh ku mukjizat Gusti Nu Ngadamelna, sareng mikawanohkeun Gusti Sâni‘na, ‘Allâmul-Ghuyûb sareng Wâjibul Wujûd, sapertos panonpoé. Ku sabab kasaksian anu kacida lega sareng caangna ieu sareng pangucap wilujeng ka Gusti Sâni‘na, dina Wengi Miraj, Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, anu nyarios ngawakilan sakabéh mahluk, ngucapkeun kecap ﺍَﻟْﻤُﺒَﺎﺭَﻛَﺎﺕُ gaganti salam. Kecap Katilu: ﺍَﻟﺼَّﻠَﻮَﺍﺕُ. Boh dina miraj ageung umum Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ boh dina tasyahud solat, anu janten miraj khusus unggal jalma nu iman, unggal dinten sahenteuna sapuluh kali, ratusan juta jalma nu iman ngahaturkeun éta kecap suci ka hadirat Gusti bari nuturkeun Kangjeng Nabi ﷺ, sareng ngumumkeunana ka jagat. Ku sabab Kalimah Katilu Puluh Hiji ngeunaan miraj ngabuktikeun sakabéh hakékat miraj kalayan kacida pasti sareng kuatna—malah ngalawan jalma-jalma keukeuh, ingkar, sareng henteu iman anu dijantenkeun jalma anu diajak nyarios—urang ngarujuk katerangan rinci sareng hujjah-hujjahna ka dinya. Ku isyarat anu kacida ringkesna, urang bakal ningali alam ahéng golongan mahluk nu gaduh roh sareng sadar, anu némbongkeun harti lega kecap miraj katilu ieu. Ngaliwatan pancaran élmu azali, dina kaésaan sareng ayana Gusti Khâliq urang, urang bakal narékahan mikawanoh sampurnana sipat Rahmân sareng Rahîm-Na, kaagungan kakawasaan-Na, sareng iradah-Na anu ngawengku sadayana. Leres, dina ieu alam urang ningali yén mahluk nu gaduh roh ieu, sanajan sanés ku kasadaran sareng akal, ngaraosan ku rasa sareng fitrah yén unggalna, dina teu walakaya sareng kalemahan anu teu aya watesna, gaduh musuh sareng anu nganyenyeri anu teu aya watesna; sareng dina kakurangan sareng kabutuhan anu teu aya watesna, gaduh kabutuhan sareng kahoyong anu teu aya watesna. Ku sabab kakuatan sareng bekelna henteu cekap pikeun hiji tina sarébu, éta ngagorowok sareng ceurik kalayan sakabéh tanaga; sacara rohani sareng fitri ngadu'a; sareng kalayan sora sareng létahna sorangan, ku doa, panyuhun, hiji jinis solat sareng salawat, nyuhunkeun panangtayungan ka hadirat Gusti Alîm Nu Qadîr. Dumadakan urang ningali yén Gusti Alîm Mutlak, Qadîr Nu Hakîm, anu uninga unggal urusan sareng kabutuhan éta mahluk anu ngagorowok, ngartos unggal kasusah sareng karugianana, sareng ngadangu panyuhun sareng doa fitrina, sumping ngabantosan sareng ngalaksanakeun sakabéh anu dipikahayang. Mantenna ngarobah ceurikna janten seuri, sareng gorowokna janten pangucap nuhun. Ieu pitulung anu pinuh ku hikmah, élmu, sareng welas asih, kalayan kacida caangna mikawanohkeun Gusti Mujîb Nu Mughîts, Gusti Rahîm Nu Karîm, ngaliwatan pancaran élmu sareng rohmat. Ku harti ngahaturkeun sareng ngahususkeun sakabéh salawat sareng ubudiyah alam mahluk nu gaduh roh éta ka Mantenna, dina miraj anu pangageungna Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, sareng dina solat-solat anu janten miraj leutik, umatna ngucapkeun ﺍَﻟﺼَّﻠَﻮَﺍﺕُ ﺍَﻟﻄَّﻴِّﺒَﺎﺕُ ﻟِﻠّٰﻪِ. Kecap Suci Kaopat: ﺍَﻟﻄَّﻴِّﺒَﺎﺕُ ﻟِﻠّٰﻪِ. Ku hikmah seueur hakékat Risale-i Nur diélingkeun dina tasbih solat, abdi saolah-olah tanpa kahoyong diarahkeun pikeun medarkeun hakékat kecap-kecap Fatiha sareng tasyahud ku isyarat-isyarat pondok. Kecap suci ﺍَﻟﻄَّﻴِّﺒَﺎﺕُ anu diucapkeun dina miraj Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, ku rusiah diucapkeunana dina miraj dina harti ngahaturkeun anu saé anu teu aya watesna ka Gusti Khâliqna, ngandung ieu harti: Manusa, jin, malaikat, sareng mahluk rohani anu gaduh makrifat, iman, sareng kasadaran anu gembleng, ngajantenkeun jagat éndah ku hal-halna anu saé, kahadéan, sareng ubudiyah; ningali alam hal-hal anu éndah; leres-leres uninga kaéndahan anu teu aya watesna Gusti Jamîl Mutlak anu langgeng salawasna, sareng kaéndahan anu teras tina asma-Na anu ngahias jagat; ngawaler éta kalayan ubudiyah anu gembleng, ku kanyaah sareng sumanget; sareng ngahaturkeun iman anu caang, makrifat anu lega, sareng seungit pikaresepeun tina pujian sareng pangagungan ka Gusti Khâliqna. Ku sabab éta, dina tasyahud, sakabéh umat unggal dinten henteu bosen ngulang éta kecap suci anu saé. Leres, ieu jagat eunteung sareng pancaran kaéndahan langgeng anu henteu aya tungtungna. Sakabéh kaéndahan sareng kasampurnaan dina jagat asalna tina éta kaéndahan langgeng, sareng ku hubungan sareng éta janten éndah sareng naék ajénna. Upami henteu, éta janten ruruntuhan anu kacau sareng tempat kasedih. Hubungan éta kahartos ku makrifat sareng pangakuan manusa, malaikat, sareng mahluk rohani, anu janten pangumum sareng anu ngawartosan kakawasaan kailahian. Malah, sumping kana haté abdi yén aya kamungkinan anu kuat yén hawa dipasihan kaayaan ahéng anu kacida luar biasana ieu pikeun nyebarkeun hamd, pangagungan, sareng pujian anu éndah sareng amis ti para pangumum éta ka Gusti Nu Disembah, sareng nyebarkeun kecap-kecapna ka unggal tempat sareng nganteurkeunana ka sisi arsy anu pangageungna. Partikel-partikel unsur hawa, sapertos prajurit anu taat paréntah, létah-létah sareng ceuli-ceuli leutik, ngahaturkeun kecap-kecap anu saé éta ka hadirat kailahian. Sakumaha manusa sareng malaikat mikawanohkeun Gusti Ma‘bûd Dzul-Jalâl ku iman sareng ubudiyahna, kitu deui Gusti Hakîm Dzul-Jalâl mikawanohkeun diri-Na kalayan kacida caangna ku ngajantenkeun unggal pangumum éta hiji jagat leutik anu patali sareng sakabéh jagat, ngaliwatan kamampuh anu kacida gemblengna, parabot anu luar biasa, sareng rincian élmu anu dipasihan ka maranéhna. Contona, dina sirah manusa anu leutik, dina tempat saukuran buah walnut, Mantenna nyiptakeun sababaraha mesin ahéng sapertos daya émut, daya imajinasi, sareng daya pikiran, sareng ngajantenkeun daya émut sapertos hiji tempat nyimpen sareng maca buku anu ageung. Ku éta, ngaliwatan pancaran élmu azali, Mantenna némbongkeun diri-Na sapertos panonpoé. {(): Panyakit abdi anu kacida parahna henteu ngidinan. Ieu ngan hiji sumber sareng pitulung pikeun pancén tarjamahan Hüsrev.} Ayeuna urang masihan isyarat kana harti anu kacida pondokna sareng hiji jinis tarjamahan tina bagéan Arab anu parantos disebatkeun, anu nunjuk kana hujjah-hujjah gembleng élmu anu ngawengku sadayana, anu minangka hiji hujjah lega ngandung dalil anu teu aya watesna, sareng némbongkeun élmu anu ngawengku sadayana ku lima belas dalil. Anu Kahiji tina Lima Belas Dalil: فَالْاِنْتِظَامَاتُ ﺍﻟْﻤَﻮْﺯُﻭﻧَﺔُ. Nyaéta, susunan kaukur sareng katertiban anu saimbang, anu katingali dina sakabéh mahluk, masihan kasaksian kana hiji élmu anu ngawengku sadayana. Leres, ti jagat anu sapertos istana teratur, sistem panonpoé, kaca hawa anu partikel-partikelna némbongkeun katertiban anu matak héran dina nyebarkeun kecap sareng sora, sareng beungeut bumi anu unggal usum semi ngagedékeun tilu ratus rébu jinis anu béda dina susunan anu pangsampurnana, dugi ka anggota awak, parabot, sél, sareng partikel dina awak unggal mahluk hirup, aya susunan anu saimbang sareng katertiban gembleng anu janten karya hiji élmu jero, ngawengku sadayana, sareng henteu salah. Hartina, ieu kalayan kacida écés sareng pastina némbongkeun sareng masihan kasaksian kana élmu anu ngawengku sadayana. Dalil Kadua: وَالْاِتِّزَانَاتُ ﺍﻟْﻤَﻨْﻈُﻮﻣَﺔُ. Nyaéta, dina ciptaan sakuliah jagat, boh anu sabagian boh anu gembleng, ti planét dugi ka sél getih beureum sareng bodas, dina sadayana aya ukuran anu kacida rapihna sareng kasaimbangan anu saluyu. Ieu kalayan écés némbongkeun sareng kalayan pasti masihan kasaksian kana élmu anu ngawengku sadayana. Leres, urang ningali, contona, anggota awak sareng parabot hiji laleur sareng hiji manusa, malah sél awakna sareng sél beureum sareng bodas dina getihna, ditempatkeun ku timbangan anu sakitu sénsitip sareng ukuran anu sakitu lemesna, sareng sakitu saluyu sareng sasamana. Dina anggota awak anu sanés ogé sadayana sakitu teraturna sareng silih saluyuna, dugi ka anu henteu kagungan élmu tanpa tungtung moal tiasa masihan kaayaan éta dina sisi mana waé. Persis kitu, sakabéh mahluk hirup sareng jinis mahluk, ti partikel dugi ka planét dina sistem panonpoé, dikawasa ku kasaimbangan anu gembleng sareng ukuran rapih anu henteu salah sakedik ogé. Ieu kalayan pasti némbongkeun sareng kalayan caang masihan kasaksian kana élmu anu ngawengku sadayana. Hartina, unggal dalil élmu ogé dalil kana ayana Gusti Zat Alîm. Ku sabab sipat henteu tiasa aya tanpa anu gaduh éta sipat, sareng ieu mustahil, sakabéh hujjahna hiji hujjah ageung anu kuat sareng kacida pastina yén Gusti Alîm Azali pasti aya, ayana moal tiasa sanés. Dalil Katilu: ﻭَﺍﻟْﺤِﻜَﻢُ ﺍﻟْﻘَﺼْﺪِﻳَّﺔُ ﺍﻟْﻌَﺎﻣَّﺔُ. Nyaéta, dina nyiptakeun sareng damel, dina parobahan, ngahirupkeun, maparin pancén, sareng ngabébaskeun tina pancén dina sakabéh jagat, unggal ciptaan sareng unggal golongan gaduh hikmah, mangpaat, sareng pancén anu dipasang kalayan ngahaja sareng uninga, anu henteu mungkin kabeneran. Urang ningali yén anu henteu kagungan élmu anu ngawengku sadayana henteu tiasa, dina sisi mana waé, ngaku kagungan hiji ogé tina sisi nyiptakeunana. Contona, hiji parabot tina saratus parabot manusa, salah sahiji mahluk hirup anu teu aya watesna, nyaéta létah. Sanajan hiji potongan daging, ku dua pancén ageungna éta janten alat pikeun ratusan hikmah, hasil, buah, sareng mangpaat. Dina ngaraosan kadaharan, pancénna uninga sakabéh rasa anu béda-béda, ngawartosan ka awak sareng lambung, sareng janten pamariksa anu taliti pikeun dapur-dapur rohmat Gusti. Dina kecap-kecap, pancénna janten panarjamah sareng puseur sambungan anu gembleng pikeun haté, roh, sareng otak. Tangtu ieu kalayan kacida caang sareng pastina némbongkeun sareng masihan kasaksian kana élmu anu ngawengku sadayana. Upami hiji létah ku hikmah sareng buahna masihan dalil sapertos kieu, létah-létah sareng mahluk hirup anu teu aya watesna, sareng ciptaan anu henteu aya tungtungna, kalayan écés sapertos panonpoé sareng pasti sapertos beurang, némbongkeun sareng masihan kasaksian kana élmu anu henteu aya tungtungna. Maranéhna ngumumkeun yén henteu aya nanaon di luar wewengkon élmu, hikmah, sareng kahoyong Gusti ‘Allâmul-Ghuyûb. Dalil Kaopat: ﻭَﺍﻟْﻌِﻨَﺎﻳَﺎﺕُ ﺍﻟْﻤَﺨْﺼُﻮﺻَﺔُ ﺍﻟﺸَّﺎﻣِﻠَﺔُ. Nyaéta, dina sakabéh alam mahluk hirup sareng sadar, pitulung, welas asih, sareng panangtayungan pikeun unggal jinis sareng unggal anggota, anu khusus, cocog pikeun dirina, sareng ngawengku sadayana, némbongkeun élmu anu ngawengku sadayana dugi ka écés. Éta masihan kasaksian anu teu aya watesna yén Gusti Alîm anu maparin pitulung, anu uninga ka mahluk-mahluk anu nampi pitulung éta sareng kabutuhanana, pasti aya, ayana moal tiasa sanés. Pépéling: Katerangan kecap-kecap dina alinéa Arab anu janten inti ringkesan pangringkesna Risale-i Nur téh isyarat kana hakékat anu ditampi ku Risale-i Nur, anu ngalir tina Al-Qur'an, tina kilatan-kilatan ayat Al-Qur'an; khususna kana dalil sareng hujjah élmu, iradah, sareng kakawasaan. Dalil-dalil élmu anu ditunjuk ku kecap-kecap Arab ieu ditafsirkeun kalayan taliti sareng daria. Hartina, unggalna medarkeun hiji isyarat sareng hiji pangajaran lemes tina seueur ayat. Ieu sanés tafsir, katerangan, sareng tarjamahan kecap-kecap Arab éta sorangan. Urang mulang kana poko bahasan. Leres, ku panon urang ningali yén aya Gusti Alîm Nu Rahîm, anu uninga ka urang sareng sakabéh mahluk nu gaduh roh, sareng kalayan uninga nangtayungan kalayan welas asih; anu uninga kabutuhan sareng unggal kasusahna, sareng kalayan uninga sumping ngabantosan ku pitulung-Na. Hiji tina conto anu teu aya watesna nyaéta pitulung khusus sareng umum anu sumping tina sisi rejeki, ubar, sareng mineral anu diperyogikeun ku manusa. Ieu kalayan kacida écésna némbongkeun hiji élmu anu ngawengku sadayana, sareng masihan kasaksian ka Gusti Rahmân Nu Rahîm saloba rejeki, ubar, sareng mineral éta. Leres, padamelan anu pinuh ku hikmah, sapertos masihan kadaharan ka manusa, khususna anu lemah sareng anak-anak; khususna nganteurkeun rejeki anu cocog tina dapur lambung ka unggal anggota awak anu meryogikeun rejeki, malah ka sél-sélna; sareng gunung janten apoték sareng gudang sakabéh mineral anu diperyogikeun ku manusa, ngan tiasa ku élmu anu kacida ngawengku sadayana. Kabeneran anu tanpa arah, kakuatan anu lolong, tabiat anu pireu, sabab-sabab anu kaku sareng teu sadar, sareng unsur-unsur basajan anu narékahan ngawasa, henteu tiasa dina sisi mana waé campur kana masihan kadaharan, ngatur, nangtayungan, sareng ngurus kalayan élmu, paningal, hikmah, welas asih, sareng pitulung ieu. Sabab-sabab lahiriah éta ngan dipaké sareng dipasihan pancén ku paréntah sareng idin Gusti Alîm Mutlak, dina wewengkon élmu sareng hikmah-Na, minangka tirai kamulyaan kakawasaan Gusti. Dalil Kalima sareng Kagenep: وَالْاَقْضِيَّةُ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻈَﻤَﺔُ وَالْاَقْدَارُ ﺍﻟْﻤُﺜْﻤِﺮَﺓُ. Nyaéta, wangun sareng ukuran unggal hal, khususna tutuwuhan sareng tatangkalan, sasatoan sareng manusa, dipotong kalayan pinuh ku seni ku aturan qada sareng qadar, anu mangrupikeun dua jinis élmu azali; teras dijait pas pisan sareng jangkungna unggalna, dipakéan kalayan sampurna, sareng dipasihan wangun anu kacida teratur sareng pinuh ku hikmah. Unggalna, sareng sadayana babarengan, nunjuk kana élmu anu teu aya watesna, sareng masihan kasaksian ka Gusti Sâni‘ Nu Alîm saloba jumlahna. Leres, salaku conto tina conto-conto anu teu aya watesna, urang ukur ningali hiji tangkal sareng hiji manusa. Urang ningali yén tangkal anu buahan ieu sareng manusa anu seueur parabotna ieu, lahir sareng batinna, luar sareng jerona, digurat wates-watesna ku hiji jangka gaib sareng kalam hiji élmu anu lemes, sareng unggal anggota awakna dipasihan wangun anu saluyu kalayan katertiban anu gembleng, dugi ka tiasa ngahontal buah, hasil, sareng pancén fitrahna. Euweuh pelukis anu tiasa niron éta kalayan gembleng. Ku sabab ieu ngan tiasa lumangsung ku élmu anu teu aya watesna, ieu masihan kasaksian saloba tutuwuhan sareng sasatoan kana élmu tanpa tungtung Gusti Sâni‘ Nu Musawwir, Gusti Alîm Nu Muqaddir, sareng kana ayana anu pasti, anu moal tiasa sanés. Mantenna uninga sareng merhatoskeun hubungan unggal hal sareng unggal hal; sareng kalayan uninga, ngadamel ukuran sareng wangun luar sareng jero sakabéh anu sapertos tangkal sareng manusa ieu, katut jinis-jinisna, kalayan hikmah, ku jangka sareng kalam qada sareng qadar dina élmu azali-Na. Dalil Katujuh sareng Kadalapan: وَالْاٰجَالُ ﺍﻟْﻤُﻌَﻴَّﻨَﺔُ وَالْاَرْزَاقُ ﺍﻟْﻤُﻘَﻨَّﻨَﺔُ. Nyaéta, pikeun hiji hikmah anu penting, ajal sareng rejeki anu dina paningal lahiriah disangka teu écés sareng teu tangtu, sabenerna, di tukangeun tirai anu ngajantenkeunana henteu écés éta, aya dina buku qada sareng qadar azali. Dina kaca papasten kahirupan, ajal unggal mahluk hirup parantos dipastikeun sareng ditangtukeun; moal maju sareng moal mundur. Aya dalil anu teu aya watesna yén rejeki unggal mahluk anu gaduh roh parantos ditangtukeun sareng dipasihkeun bagianna, sareng ditulis dina papan qada sareng qadar. Contona, nalika hiji tangkal ageung maot, éta nyésakeun sikina, anu sapertos hiji jinis rohna, pikeun ngalaksanakeun pancén ngagantikeunana. Ieu ku aturan Gusti Alîm Nu Hafîzh anu pinuh ku hikmah. Rejeki hiji anak, nyaéta susu, sumping tina pinareup, kaluar ti antara getih sareng kokotor, sareng ngalir kana sungutna kalayan murni sareng beresih, henteu kacampuran sakedik ogé. Ieu kalayan pasti nampik kamungkinan kabeneran, sareng kalayan kacida pastina némbongkeun yén ieu ku aturan Gusti Razzâq Nu Alîm sareng Rahîm anu pinuh ku welas asih. Sakabéh mahluk hirup sareng anu gaduh roh tiasa dibandingkeun sareng dua conto leutik ieu. Hartina, sabenerna ajal parantos tangtu sareng ditakdirkeun; rejeki ogé, kalayan katangtuan anu saluyu sareng unggal jalma, parantos dicatet dina buku papasten. Nanging, pikeun hiji hikmah anu kacida pentingna, ajal sareng rejeki katutupan ku tirai gaib, katingali teu écés, teu tangtu, sareng lahiriahna sapertos gumantung kana kabeneran. Upami ajal parantos écés sapertos surupna panonpoé, satengah umur bakal disia-siakeun dina lalawora pisan sareng henteu usaha pikeun aherat. Saatos satengah umur, unggal dinten sapertos ngaléngkah sakaki ka arah tihang gantungan maot, bakal nampi kasieun anu kacida pikasieuneunana, sareng musibah dina ajal bakal nambahan saratus darajat. Ku rusiah ieu, musibah anu tumiba ka urang, malah kiamat anu mangrupikeun ajal dunya, kalayan welas asih diantepkeun di tukangeun tirai gaib. Rejeki, anu dina urutan ni‘mat aya saatos kahirupan, mangrupikeun harta pangageungna tina ni‘mat-ni‘mat, sumber pangbeungharna tina sukur sareng hamd, sareng tambang anu pangseueurna ngahimpun ubudiyah, doa, sareng panyuhun. Ku sabab éta, lahiriahna dipidangkeun teu écés sareng sapertos gumantung kana kabeneran. Ieu supados lawang ménta rejeki ka hadirat Gusti Razzâq Nu Karîm, ku panyalindungan, panyuhun, doa anu handap asor, sareng panganteur hamd sareng sukur, tetep kabuka unggal waktos. Upami parantos écés, hakékatna bakal robah sagemblengna. Lawang panyuhun sareng doa anu pinuh ku sukur sareng nuhun, malah lawang ubudiyah anu handap asor, bakal katutup. Dalil Kasalapan sareng Kasapuluh: وَالْاِتْقَانَاتُ ﺍﻟْﻤُﻔَﻨَّﻨَﺔُ وَالْاِهْتِمَامَاتُ ﺍﻟْﻤُﺰَﻳَّﻨَﺔُ. Nyaéta, dina unggal ciptaan, khususna dina usum semi, sakabéh mahluk éndah di beungeut bumi anu némbongkeun pancaran kaéndahan sareng kageulisan anu teu aya tungtungna, di antarana kembang, buah, manuk-manuk alit sareng laleur, khususna manuk-manuk alit anu ngagurilap sareng pola-polana sapertos béntang, dina ciptaan, wangun, sareng parabotna némbongkeun kamahéran sareng katelitian anu sapertos mukjizat. Aya seni anu luar biasa, rapihna anu kukuh, kasampurnaan, sareng wangun sareng mesin-mesin leutik dina rupa-rupa cara, anu némbongkeun kaparigelan anu pinuh ku mukjizat ti Nu Nyiptakeunana. Ieu kalayan pasti nunjuk kana élmu anu kacida ngawengku sadayana sareng—supados teu salah dina nyarioskeunana—kamampuh élmu anu kacida mahér sareng ngawengku rupa-rupa widang; sareng masihan kasaksian yén mustahil kabeneran anu tanpa arah sareng sabab-sabab anu teu sadar sareng kacau campur dina ieu. Kitu deui, ku ungkara وَالْاِهْتِمَامَاتُ ﺍﻟْﻤُﺰَﻳَّﻨَﺔُ, dina ciptaan anu éndah éta aya hiasan anu sakitu pikaresepeun, perhiasan anu sakitu amis, sareng kaéndahan seni anu sakitu narik ati, dugi ka némbongkeun yén Nu Damelna damel kalayan élmu anu teu aya watesna, uninga kana cara anu pangéndahna pikeun unggal hal, sareng ngersakeun némbongkeun kaéndahan kasampurnaan sareng kasampurnaan kaéndahan seni-Na ka mahluk anu sadar. Ku sabab éta, Mantenna maparin wangun sareng nyiptakeun kembang anu pangalitna sareng laleur anu alit kalayan taliti, parigel, nyaah kana seni, sareng kacida ngajénanana. Ngahias sareng ngajantenkeun éndah kalayan taliti ieu écés nunjuk kana élmu anu tanpa tungtung sareng ngawengku unggal hal, sareng masihan kasaksian saloba mahluk éndah éta yén Gusti Sâni‘ Nu Alîm Dzul-Jamâl pasti aya, ayana moal tiasa sanés. Dalil Kasabelas, anu ngandung lima dalil sareng hujjah gembleng: ﻭَﻏَﺎﻳَﺔُ ﻛَﻤَﺎﻝِ الْاِنْتِظَامِ الْاِتِّزَانِ الْاِمْتِيَازِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺎﺕِ ﻓِﻰ ﺍﻟﺴُّﻬُﻮﻟَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺔِ ﻭَﺧَﻠْﻖُ الْاَشْيَاءِ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻜَﺜْﺮَﺓِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺔِ ﻣَﻊَ الْاِتْقَانِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻖِ ﻭَﻓِﻰ ﺍﻟﺴُّﺮْﻋَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺔِ ﻣَﻊَ الْاِتِّزَانِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻖِ ﻭَﻓِﻰ ﺍﻟْﻮُﺳْﻌَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺔِ ﻣَﻊَ ﻛَﻤَﺎﻝِ ﺣُﺴْﻦِ ﺍﻟﺼَّﻨْﻌَﺔِ ﻭَﻓِﻰ ﺍﻟْﺒُﻌْﺪَﺓِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺔِ ﻣَﻊَ الْاِتِّفَاقِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻖِ ﻭَﻓِﻰ ﺍﻟْﺨِﻠْﻄَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺔِ ﻣَﻊَ الْاِمْتِيَازِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻖِ. Dalil ieu mangrupikeun cara anu sanés sareng langkung éndah tina dalil anu ditulis dina tungtung alinéa Arab anu parantos disebatkeun. Ku sabab panyakit anu kacida parahna, lima atanapi genep dalil anu lega dina ieu dipedar ku hiji isyarat anu kacida pondokna. Kahiji: Urang ningali di sakuliah bumi yén mesin-mesin hirup anu ahéng dijieun sakaligus, sareng sabagianna dina samenit, kalayan rapih, kaukur, sareng béda ti anu sajenisna, kalayan gampang pisan anu asalna tina uninga anu gembleng sareng kamahéran. Ieu nunjuk kana élmu anu teu aya watesna, sareng masihan kasaksian kana kasampurnaan éta élmu saluyu sareng darajat gampangna anu asalna tina kamahéran élmu dina seni éta. Kadua: Dina jumlah anu kacida seueur sareng ngalimpah, ciptaan anu kacida sampurna sareng pinuh ku seni, tanpa salah, nunjuk kana élmu anu tanpa tungtung dina kakawasaan anu teu aya watesna; sareng masihan kasaksian anu tanpa tungtung ka Gusti Alîm sareng Qadîr Mutlak. Katilu: Sanajan dilakukeun kalayan kagancangan anu mutlak sareng kacida gancangna, ciptaan anu kacida saimbang sareng kaukur nunjuk kana élmu anu tanpa tungtung, sareng masihan kasaksian saloba jumlahna ka Gusti Alîm Mutlak sareng Qadîr Mutlak. Kaopat: Mahluk hirup anu tanpa tungtung dijieun di sakuliah beungeut bumi anu kacida legana, sanajan legana mutlak, kalayan kacida pinuh ku seni, hiasan, sareng kasampurnaan kaéndahan seni. Ieu nunjuk kana élmu anu ngawengku sadayana, anu henteu pernah salah, ningali unggal hal babarengan, sareng hiji hal henteu ngahalangan hal anu sanés. Unggalna sareng sadayana babarengan masihan kasaksian yén éta ciptaan Gusti Alîm anu uninga kana unggal hal sareng Gusti Qadîr Mutlak. Kalima: Anggota hiji jinis anu jarakna mutlak sareng kacida jauhna ti sasamana—hiji di wétan, hiji di kulon, hiji di kalér, hiji di kidul—aya dina waktos anu sami sareng cara anu sami, sapertos sasamana, nanging béda dina ciri unggalna. Ku sabab ieu ngan tiasa ku kakawasaan tanpa tungtung Gusti Alîm Mutlak sareng Qadîr Mutlak anu ngatur jagat, sareng élmu-Na anu tanpa tungtung anu ngawengku sakabéh anu aya katut kaayaanana, ieu nunjuk kana élmu anu ngawengku sadayana sareng masihan kasaksian anu teu aya watesna ka Gusti ‘Allâmul-Ghuyûb. Kagenep: Sanajan campurna mutlak, tanpa salah sareng tanpa silih tukeur, unggal mesin hirup anu kacida seueur éta diciptakeun kalayan cara anu pinuh ku mukjizat, kalayan ciri sareng tanda anu ngabédakeun unggalna, di antara anu sajenisna anu campur sareng di tempat anu poék, contona dina kaayaan anu matak bingung sapertos siki-siki di handapeun taneuh, tanpa ngantep hiji ogé parabotna kirang. Ieu nunjuk kana élmu azali sapertos panonpoé, sareng masihan kasaksian sapertos beurang kana daya nyiptakeun sareng rububiyah Gusti Qadîr Mutlak sareng Alîm Mutlak. Urang nyerahkeun rincianana ka Risale-i Nur, sareng nyondokkeun ieu carita anu kacida panjangna. Ayeuna urang ngawitan pasualan iradah dina inti ringkesan pangringkesna: ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﻛْﺒَﺮُ ﻣِﻦْ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻗُﺪْﺭَﺓً ﻭَﻋِﻠْﻤًﺎ ﺍِﺫْ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﻤُﺮ۪ﻳﺪُ ﻟِﻜُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻣَﺎﺷَﺎﺀَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻛَﺎﻥَ ﻭَﻣَﺎ ﻟَﻢْ ﻳَﺸَﺎْ ﻟَﻢْ ﻳَﻜُﻦْ ﺍِﺫْ ﺗَﻨْﻈ۪ﻴﻢُ ﺍ۪ﻳﺠَﺎﺩِ ﺍﻟْﻤَﺼْﻨُﻮﻋَﺎﺕِ ﺫَﺍﺗًﺎ ﻭَﺻِﻔَﺔً ﻭَﻣَﺎﻫِﻴَّﺔً ﻭَﻫُﻮِﻳَّﺔً ﻣِﻦْ ﺑَﻴْﻦِ الْاِمْكَانَاتِ ﺍﻟْﻐَﻴْﺮِ ﺍﻟْﻤَﺤْﺪُﻭﺩَﺓِ ﻭَﺍﻟﻄُّﺮُﻕِ ﺍﻟْﻌَﻘ۪ﻴﻤَﺔِ وَالْاِحْتِمَالَاتِ ﺍﻟْﻤُﺸَﻮَّﺷَﺔِ ﻭَﺳُﻴُﻮﻝِ ﺍﻟْﻌَﻨَﺎﺻِﺮِ ﺍﻟْﻤُﺘَﺸَﺎﻛِﺴَﺔِ وَالْاَمْثَالِ ﺍﻟْﻤُﺘَﺸَﺎﺑِﻬَﺔِ ﺑِﻬٰﺬَﺍ ﺍﻟﻨِّﻈَﺎﻡِ الْاَدَقِّ الْاَرَقِّ ﻭَﺗَﻮْﺯ۪ﻳﻨُﻬَﺎ ﺑِﻬٰﺬَﺍ ﺍﻟْﻤ۪ﻴﺰَﺍﻥِ ﺍﻟْﺤَﺴَّﺎﺱِ ﺍﻟْﺠَﺴَّﺎﺱِ ﻭَﺗَﻤْﻴ۪ﻴﺰُﻫَﺎ ﺑِﻬٰﺬِﻩِ ﺍﻟﺘَّﻌَﻴُّﻨَﺎﺕِ ﺍﻟْﻤُﺰَﻳَّﻨَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻈَﻤَﺔِ ﻭَﺧَﻠْﻖُ ﺍﻟْﻤُﺨْﺘَﻠِﻔَﺎﺕِ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻈَﻤَﺎﺕِ ﺍﻟْﺤَﻴَﻮِﻳَّﺔِ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﺒَﺴ۪ﻴﻂِ ﺍﻟْﺠَﺎﻣِﺪِ ﺍﻟْﻤَﻴِّﺖِ كَالْاِنْسَانِ ﺑِﺠِﻬَﺎﺯَﺍﺗِﻪ۪ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨُّﻄْﻔَﺔِ ﻭَﺍﻟﻄَّﻴْﺮِ ﺑِﺠَﻮَﺍﺭِﺣِﻪ۪ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﺒَﻴْﻀَﺔِ ﻭَﺍﻟﺸَّﺠَﺮَﺓِ ﺑِﺎَﻋْﻀَﺎﺋِﻬَﺎ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨُّﻮَﺍﺓِ ﻭَﺍﻟْﺤَﺒَّﺔِ ﺗَﺪُﻝُّ ﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻥَّ ﻛُﻞَّ ﺷَﻰْﺀٍ ﺑِﺎِﺭَﺍﺩَﺗِﻪ۪ ﺗَﻌَﺎﻟٰﻰ ﻭَﺍِﺧْﺘِﻴَﺎﺭِﻩ۪ ﻭَﻗَﺼْﺪِﻩ۪ ﻭَﻣَﺸ۪ﻴﺌَﺘِﻪ۪ ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻪُ ﻛَﻤَﺎ ﺍَﻥَّ ﺗَﻮَﺍﻓُﻖَ الْاَشْيَاءِ ﻓ۪ﻰ ﺍَﺳَﺎﺳَﺎﺕِ الْاَعْضَاءِ ﺍﻟﻨَّﻮْﻋِﻴَّﺔِ ﻭَﺍﻟْﺠِﻨْﺴِﻴَّﺔِ ﻳَﺪُﻝُّ ﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻥَّ ﺻَﺎﻧِﻊَ ﺗِﻠْﻚَ الْاَفْرَادِ ﻭَﺍﺣِﺪٌ ﺍَﺣَﺪٌ ﻛَﺬٰﻟِﻚَ ﺍَﻥَّ ﺗَﻤَﺎﻳُﺰَﻫَﺎ ﺑِﺎﻟﺘَّﺸَﺨُّﺼَﺎﺕِ ﺍﻟْﻤُﺘَﻤَﺎﻳِﺰَﺍﺕِ ﻭَﺍﻟﺘَّﻌَﻴُّﻨَﺎﺕِ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻈَﻤَﺔِ ﻳَﺪُﻝُّ ﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻥَّ ﺫٰﻟِﻚَ ﺍﻟﺼَّﺎﻧِﻊَ ﺍﻟْﻮَﺍﺣِﺪَ الْاَحَدَ ﻓَﺎﻋِﻞٌ ﻣُﺨْﺘَﺎﺭٌ ﻳَﻔْﻌَﻞُ ﻣَﺎ ﻳَﺸَﺎﺀُ ﻭَﻳَﺤْﻜُﻢُ ﻣَﺎ ﻳُﺮ۪ﻳﺪُ. Alinéa ieu mangrupikeun hiji dalil gembleng anu panjang, anu ngandung seueur pisan hujjah gembleng tina dalil-dalil iradah Gusti. Dina tarjamahan pondok hartina, urang medarkeun hiji dalil anu kalayan kacida pastina ngabuktikeun iradah, pilihan, sareng kersa Gusti. Sakabéh dalil élmu Gusti anu parantos disebatkeun ogé mangrupikeun dalil iradah. Sabab, dina unggal ciptaan, katingali pancaran sareng karya élmu sareng iradah babarengan. Harti pondok alinéa Arab ieu: Nyaéta, unggal hal lumangsung ku iradah sareng kersa-Na. Anu dikersakeun ku Mantenna lumangsung; anu henteu dikersakeun moal lumangsung. Naon waé anu dikersakeun ku Mantenna, Mantenna laksanakeun. Upami henteu dikersakeun, moal aya nanaon. Hiji hujjahna nyaéta: Urang ningali yén unggal ciptaan ieu, kalayan zat anu tangtu, sipat anu husus, hakékat anu nyalira, sareng wangun anu béda sareng gaduh ciri sorangan, aya di antara kamungkinan anu teu aya watesna, anu tiasa dina cara-cara anu sanés, sareng kamungkinan anu matak kacau. Dina seueur jalan anu teu ngahasilkeun nanaon, di antara campur tangan unsur-unsur anu ngalir sapertos caah, campur, sareng silih patukang tonggong, sareng di antara anu sajenisna anu silih sarupa sareng nyababkeun salah sareng pahili, unggal ciptaan éta dilebetkeun kana katertiban anu lemes, gembleng, sareng rapih. Unggal anggota sareng parabotna ditimbang sareng dipasang ku ukuran sareng timbangan anu sénsitip, taliti, sareng sampurna; rarayna dipaparin rupa anu dihias, rapih, sareng ciri pribadi. Anggota-anggotana anu silih béda diciptakeun hirup kalayan kacida pinuh ku seni tina hiji bahan anu basajan, kaku, sareng paéh. Contona, manusa diciptakeun sareng saratus parabot anu béda-béda tina satétés cai; manuk diwangun sareng seueur pakakas sareng parabot anu béda-béda tina hiji endog basajan, teras dipaparin wangun anu sapertos mukjizat; tangkal katut dahan, ranting, rupa-rupa anggota sareng bagianna dikaluarkeun tina hiji siki alit anu diwangun tina «karbon, nitrogén, hidrogén, oksigén» anu basajan sareng kaku, teras dipaparin wangun anu teratur sareng buahan. Tangtu, tangtu, ieu kalayan écés, kalayan kapastian anu teu aya mamang, dugi ka moal tiasa sanés kitu, ngabuktikeun yén kaayaan anu husus sareng sampurna éta dipaparin ka unggal ciptaan, katut sakabéh partikel, bagian, wangun, sareng hakékatna, ku iradah sareng kersa, pilihan sareng maksud Gusti Qadîr Mutlak. Sareng unggal hal aya dina kakawasaan hiji iradah anu ngawengku unggal hal. Hiji ciptaan ieu, anu tanpa mamang nunjuk kana iradah Gusti, némbongkeun yén sakabéh ciptaan, kalayan tanpa tungtung sareng tanpa wates, kalayan kapastian anu écés sapertos panonpoé sareng beurang, masihan kasaksian saloba jumlahna kana iradah Gusti anu ngawengku unggal hal, sareng mangrupikeun hujjah anu tanpa tungtung yén Gusti Qadîr Nu Murîd pasti aya, ayana moal tiasa sanés. Sakabéh dalil élmu Gusti anu parantos disebatkeun ogé persis mangrupikeun dalil iradah. Sabab, duanana damel babarengan sareng kakawasaan. Hiji moal aya tanpa anu sanés. Mahluk-mahluk anu sajinis sareng sagolongan sami dina anggota awak anu husus pikeun jinis sareng golonganna; ieu nunjuk yén Gusti Nu Ngadamelana tunggal, Wâhid sareng Ahad. Kitu deui, rupa rarayna anu kalayan hikmah béda sareng nyalira ti sasamana kalayan pasti nunjuk yén Gusti Sâni‘ Nu Wâhid sareng Ahad éta ngalaksanakeun ku pilihan-Na. Mantenna nyiptakeun unggal hal ku iradah, pilihan, kersa, sareng maksud. Ieu tarjamahan harti pondok tina alinéa Arab anu parantos disebatkeun, anu medarkeun hiji dalil gembleng kana iradah, parantos réngsé. Abdi niat nyerat seueur pangajaran lemes anu penting kana iradah, sapertos pasualan élmu. Nanging, ku sabab panyakit karacunan nyababkeun otak abdi kacida capéna, ieu ditunda ka waktos anu sanés. Alinéa Arab kana kakawasaan: ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﻛْﺒَﺮُ ﻣِﻦْ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻗُﺪْﺭَﺓً ﻭَ ﻋِﻠْﻤًﺎ ﺍِﺫْ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﻘَﺪ۪ﻳﺮُ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﺑِﻘُﺪْﺭَﺓٍ ﻣُﻄْﻠَﻘَﺔٍ ﻣُﺤ۪ﻴﻄَﺔٍ ﺿَﺮُﻭﺭِﻳَّﺔٍ ﻧَﺎﺷِﺌَﺔٍ لَازِمَةٍ ﺫَﺍﺗِﻴَّﺔٍ ﻟِﻠﺬَّﺍﺕِ الْاَقْدَسِيَّةِ ﻓَﻤُﺤَﺎﻝٌ ﺗَﺪَﺍﺧُﻞُ ﺿِﺪِّﻫَﺎ فَلَا ﻣَﺮَﺍﺗِﺐَ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﻓَﺘَﺘَﺴَﺎﻭٰﻯ ﺑِﺎﻟﻨِّﺴْﺒَﺔِ ﺍِﻟَﻴْﻬَﺎ ﺍﻟﺬَّﺭَّﺍﺕُ ﻭَ ﺍﻟﻨُّﺠُﻮﻡُ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺀُ ﻭَ ﺍﻟْﻜُﻞُّ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺋِﻰُّ ﻭَ ﺍﻟْﻜُﻠِّﻰُّ ﻭَ ﺍﻟﻨُّﻮَﺍﺓُ ﻭَ ﺍﻟﺸَّﺠَﺮُ ﻭَ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻢُ ﻭَ الْاِنْسَانُ ﺑِﺴِﺮِّ ﻣُﺸَﺎﻫَﺪَﺓِ ﻏَﺎﻳَﺔِ ﻛَﻤَﺎﻝِ الْاِنْتِظَامِ الْاِتِّزَانِ الْاِمْتِيَازِ الْاِتْقَانِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺎﺕِ ﻣَﻊَ ﺍﻟﺴُّﻬُﻮﻟَﺔِ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻜَﺜْﺮَﺓِ ﻭَ ﺍﻟﺴُّﺮْﻋَﺔِ ﻭَ ﺍﻟْﺨِﻠْﻄَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺔِ ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﺍﻟﻨُّﻮﺭَﺍﻧِﻴَّﺔِ ﻭَ ﺍﻟﺸَّﻔَّﺎﻓِﻴَّﺔِ ﻭَ ﺍﻟْﻤُﻘَﺎﺑَﻠَﺔِ ﻭَ ﺍﻟْﻤُﻮَﺍﺯَﻧَﺔِ ﻭَ الْاِنْتِظَامِ ﻭَ الْاِمْتِثَالِ ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﺍِﻣْﺪَﺍﺩِ ﺍﻟْﻮَﺍﺣِﺪِﻳَّﺔِ ﻭَ ﻳُﺴْﺮِ ﺍﻟْﻮَﺣْﺪَﺓِ ﻭَ ﺗَﺠَﻠِّﻰ الْاَحَدِيَّةِ ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺏِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺠَﺮُّﺩِ ﻭَ ﻣُﺒَﺎﻳَﻨَﺔِ ﺍﻟْﻤَﺎﻫِﻴَّﺔِ ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﻋَﺪَﻡِ ﺍﻟﺘَّﻘَﻴُّﺪِ ﻭَ ﻋَﺪَﻡِ ﺍﻟﺘَّﺤَﻴُّﺰِ ﻭَ ﻋَﺪَﻡِ ﺍﻟﺘَّﺠَﺰّ۪ﻯ ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ اِنْقِلَابِ ﺍﻟْﻌَﻮَﺍﺋِﻖِ ﻭَ ﺍﻟْﻤَﻮَﺍﻧِﻊِ ﺍِﻟٰﻰ ﺣُﻜْﻢِ ﺍﻟْﻮَﺳَﺎﺋِﻞِ الْمُسَهِّلَاتِ ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﺍَﻥَّ ﺍﻟﺬَّﺭَّﺓَ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺀَ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺋِﻰَّ ﻭَ ﺍﻟﻨُّﻮَﺍﺓَ ﻭَ الْاِنْسَانَ ﻟَﻴْﺴَﺖْ ﺑِﺎَﻗَﻞَّ ﺻَﻨْﻌَﺔً ﻭَ ﺟَﺰَﺍﻟَﺔً ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨَّﺠْﻢِ ﻭَ ﺍﻟْﻜُﻞِّ ﻭَ ﺍﻟْﻜُﻠِّﻰِّ ﻭَ ﺍﻟﺸَّﺠَﺮِ ﻭَ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻢِ ﻓَﺨَﺎﻟِﻘُﻬَﺎ ﻫُﻮَ ﺧَﺎﻟِﻖُ ﻫٰﺬِﻩ۪ ﺑِﺎﻟْﺤَﺪْﺱِ ﺍﻟﺸُّﻬُﻮﺩِﻯِّ ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﺍَﻥَّ ﺍﻟْﻤُﺤَﺎﻁَ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺋِﻴَّﺎﺕِ كَالْاَمْثِلَةِ ﺍﻟْﻤَﻜْﺘُﻮﺑَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺼَﻐَّﺮَﺓِ ﺍَﻭْ ﻛَﺎﻟﻨُّﻘَﻂِ ﺍﻟْﻤَﺤْﻠُﻮﺑَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻌَﺼَّﺮَﺓِ فَلَا ﺑُﺪَّ ﺍَﻥْ ﻳَﻜُﻮﻥَ ﺍﻟْﻤُﺤ۪ﻴﻂُ ﻭَ ﺍﻟْﻜُﻠِّﻴَّﺎﺕُ ﻓ۪ﻰ ﻗَﺒْﻀَﺔِ ﺧَﺎﻟِﻖِ ﺍﻟْﻤُﺤَﺎﻁِ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺋِﻴَّﺎﺕِ ﻟِﻴُﺪْﺭِﺝَ ﻣِﺜَﺎﻟَﻬَﺎ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺑِﻤَﻮَﺍﺯ۪ﻳﻦِ ﻋِﻠْﻤِﻪ۪ ﺍَﻭْ ﻳُﻌَﺼِّﺮَﻫَﺎ ﻣِﻨْﻬَﺎ ﺑِﺪَﺳَﺎﺗ۪ﻴﺮِ ﺣِﻜْﻤَﺘِﻪ۪ ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﻛَﻤَﺎ ﺍَﻥَّ ﻗُﺮْﺍٰﻥَ ﺍﻟْﻌِﺰَّﺓَ ﺍﻟْﻤَﻜْﺘُﻮﺏَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺬَّﺭَّﺓِ ﺍﻟْﻤُﺴَﻤَّﺎﺓِ ﺑِﺎﻟْﺠَﻮْﻫَﺮِ ﺍﻟْﻔَﺮْﺩِ ﺑِﺬَﺭَّﺍﺕِ الْاَث۪يرِ ﻟَﻴْﺲَ ﺑِﺎَﻗَﻞَّ ﺟَﺰَﺍﻟَﺔً ﻭَ ﺧَﺎﺭِﻗِﻴَّﺔَ ﺻَﻨْﻌَﺔٍ ﻣِﻦْ ﻗُﺮْﺍٰﻥِ ﺍﻟْﻌَﻈَﻤَﺔِ ﺍﻟْﻤَﻜْﺘُﻮﺏِ ﻋَﻠٰﻰ ﺻَﺤ۪ﻴﻔَﺔِ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀِ ﺑِﻤِﺪَﺍﺩِ ﺍﻟﻨُّﺠُﻮﻡِ ﻭَ ﺍﻟﺸُّﻤُﻮﺱِ ﻛَﺬٰﻟِﻚَ ﺍَﻥَّ ﻭَﺭْﺩَ ﺍﻟﺰُّﻫْﺮَﺓِ ﻟَﻴْﺴَﺖْ ﺑِﺎَﻗَﻞَّ ﺟَﺰَﺍﻟَﺔً ﻭَ ﺻَﻨْﻌَﺔً ﻣِﻦْ ﺩُﺭِّﻯِّ ﻧَﺠْﻢِ ﺍﻟﺰُّﻫْﺮَﺓِ ﻭَ لَا ﺍﻟﻨَّﻤْﻠَﺔُ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻔ۪ﻴﻠَﺔِ ﻭَ لَا ﺍﻟْﻤِﻜْﺮُﻭﺏُ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻜَﺮْﻛَﺪَﺍﻥِ ﻭَ لَا ﺍﻟﻨَّﺤْﻠَﺔُ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨَّﺨْﻠَﺔِ ﺑِﺎﻟﻨِّﺴْﺒَﺔِ ﺍِﻟٰﻰ ﻗُﺪْﺭَﺓِ ﺧَﺎﻟِﻖِ ﺍﻟْﻜَﺎﺋِﻨَﺎﺕِ ﻓَﻜَﻤَﺎ ﺍَﻥَّ ﻏَﺎﻳَﺔَ ﻛَﻤَﺎﻝِ ﺍﻟﺴُّﺮْﻋَﺔِ ﻭَ ﺍﻟﺴُّﻬُﻮﻟَﺔِ ﻓ۪ﻰ ﺍ۪ﻳﺠَﺎﺩِ الْاَشْيَاءِ ﺍَﻭْﻗَﻌَﺖْ ﺍَﻫْﻞَ الضَّلَالَةِ ﻓ۪ﻰ ﺍِﻟْﺘِﺒَﺎﺱِ ﺍﻟﺘَّﺸْﻜ۪ﻴﻞِ ﺑِﺎﻟﺘَّﺸَﻜُّﻞِ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻠْﺰِﻡِ لِمُحَالَاتٍ ﻏَﻴْﺮِ ﻣَﺤْﺪُﻭﺩَﺓٍ ﺗَﻤُﺠُّﻬَﺎ الْاَوْهَامُ ﻛَﺬٰﻟِﻚَ ﺍَﺛْﺒَﺘَﺖْ لِاَهْلِ ﺍﻟْﻬِﺪَﺍﻳَﺔِ ﺗَﺴَﺎﻭِﻯَ ﺍﻟﻨُّﺠُﻮﻡِ ﻣَﻊَ ﺍﻟﺬَّﺭَّﺍﺕِ ﺑِﺎﻟﻨِّﺴْﺒَﺔِ ﺍِﻟٰﻰ ﻗُﺪْﺭَﺓِ ﺧَﺎﻟِﻖِ ﺍﻟْﻜَﺎﺋِﻨَﺎﺕِ ﺟَﻞَّ جَلَالُهُ ﻭَ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﻛْﺒَﺮُ. Sateuacan hiji jinis tarjamahan pondok harti alinéa Arab kana pasualan kakawasaan anu kacida agungna ieu, urang medarkeun hiji hakékat anu dipépélingkeun kana haté. Kieu: Ayana kakawasaan langkung pasti tibatan ayana jagat. Malah, unggal mahluk sareng sadayana babarengan mangrupikeun kecap-kecap anu ngawujud tina éta kakawasaan. Maranéhna némbongkeun ayana kakawasaan ku aynul-yaqin. Maranéhna masihan kasaksian saloba jumlahna ka Gusti Qadîr Mutlak, anu kagungan éta sipat. Teu diperyogikeun deui ngabuktikeun éta kakawasaan ku hujjah. Nanging, hiji hakékat kakawasaan anu matak ngageter kedah dibuktikeun: éta mangrupikeun hiji dasar anu pangpentingna dina iman, hiji batu dasar anu pangkuatna pikeun hasyr sareng dihirupkeun deui, sareng hiji landasan anu paling diperyogikeun pikeun seueur pasualan iman sareng hakékat Al-Qur'an. Éta anu ditegeskeun ku ayat ﻣَﺎ ﺧَﻠْﻘُﻜُﻢْ وَلَا ﺑَﻌْﺜُﻜُﻢْ اِلَّا ﻛَﻨَﻔْﺲٍ ﻭَﺍﺣِﺪَﺓٍ. Ku sabab akal-akal henteu tiasa mendakan jalan ka dinya, maranéhna tetep kagét, teu mampuh, sareng sabagianna dina mungkir. Dasar, landasan, poko tegesan, sareng hakékat éta nyaéta harti ayat anu parantos disebatkeun. Nyaéta: «Hé jin sareng manusa! Nyiptakeun sareng ngayakeun aranjeun sadayana, sareng ngahirupkeun sareng ngahudangkeun deui aranjeun dina hasyr, gampang pikeun kakawasaan Kami sapertos nyiptakeun hiji jiwa.» Mantenna nyiptakeun hiji usum semi kalayan gampang sapertos hiji kembang. Anu bagian sareng anu gembleng, alit sareng ageung, sakedik sareng seueur, henteu aya bédana pikeun éta kakawasaan. Mantenna muterkeun planét kalayan gampang sapertos partikel. Alinéa Arab anu parantos disebatkeun ieu medarkeun hiji hujjah anu kacida pasti sareng kuatna pikeun pasualan anu matak ngageter ieu ku salapan undakan. Hartina anu kacida pondokna kieu. Anu nunjuk kana dasar undakan éta: ﺍِﺫْ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﻘَﺪ۪ﻳﺮُ ﻋَﻠٰﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﺑِﻘُﺪْﺭَﺓٍ ﻣُﻄْﻠَﻘَﺔٍ ﻣُﺤ۪ﻴﻄَﺔٍ ﺿَﺮُﻭﺭِﻳَّﺔٍ ﻧَﺎﺷِﺌَﺔٍ لَازِمَةٍ ﺫَﺍﺗِﻴَّﺔٍ ﻟِﻠﺬَّﺍﺕِ الْاَقْدَسِيَّةِ ﻓَﻤُﺤَﺎﻝٌ ﺗَﺪَﺍﺧُﻞُ ﺿِﺪِّﻫَﺎ فَلَا ﻣَﺮَﺍﺗِﺐَ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﻓَﺘَﺘَﺴَﺎﻭٰﻯ ﺑِﺎﻟﻨِّﺴْﺒَﺔِ ﺍِﻟَﻴْﻬَﺎ ﺍﻟﺬَّﺭَّﺍﺕُ ﻭَ ﺍﻟﻨُّﺠُﻮﻡُ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺀُ ﻭَ ﺍﻟْﻜُﻞُّ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺋِﻰُّ ﻭَ ﺍﻟْﻜُﻠِّﻰُّ ﻭَ ﺍﻟﻨُّﻮَﺍﺓُ ﻭَ ﺍﻟﺸَّﺠَﺮُ ﻭَ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻢُ ﻭَ الْاِنْسَانُ. Nyaéta, Mantenna kagungan kakawasaan anu mampuh kana unggal hal, anu ngawengku sakabéh hal, sareng kagungan Gusti Zat Wâjibul Wujûd kalayan hiji kapastian anu tina Zat-Na sorangan. Dina istilah élmu logika, ieu kapastian anu timbul tina Zat-Na: moal tiasa sanés kitu, mustahil dipisahkeun, sareng henteu aya kamungkinan pikeun dipisahkeun. Ku sabab kakawasaan anu sapertos kitu kagungan Gusti Zat Nu Mahasuci kalayan kapastian anu sapertos kitu, tangtu sabalikna, nyaéta teu mampuh, henteu tiasa lebet kana éta dina sisi mana waé, sareng henteu tiasa tumiba ka Gusti Zat Qadîr. Ku sabab darajat-darajat dina hiji hal asalna tina asupna sabalikna kana éta—contona, darajat panas asalna tina asupna tiis, sareng darajat kaéndahan asalna tina campurna kagoréngan—sareng teu mampuh, anu sabalikna tina kakawasaan anu tina Zat-Na ieu, mustahil dina sisi mana waé ngadeukeutan éta, tangtu dina kakawasaan mutlak éta henteu aya darajat-darajat. Ku sabab henteu aya darajat-darajat dina éta, tangtu pikeun éta kakawasaan, béntang sareng partikel sami; bagian sareng gembleng, hiji anggota sareng sakabéh jinis, henteu aya bédana. Hiji siki sareng tangkalna anu ageung, jagat sareng manusa, ngahirupkeun hiji jiwa sareng ngahirupkeun sakabéh anu gaduh roh dina hasyr, sami sareng gampang pikeun éta kakawasaan. Ageung sareng alit, sakedik sareng seueur, henteu aya bédana. Kasaksian anu pasti kana hakékat ieu nyaéta gampangna anu mutlak sareng gembleng dina kagancangan anu mutlak, jumlah anu seueur, bédana unggalna, kasaimbangan, katertiban, sareng kasampurnaan seni anu urang tingali dina nyiptakeun hal-hal. Harti ﺑِﺴِﺮِّ ﻣُﺸَﺎﻫَﺪَﺓِ ﻏَﺎﻳَﺔِ ﻛَﻤَﺎﻝِ الْاِنْتِظَامِ الْاِتِّزَانِ الْاِمْتِيَازِ الْاِتْقَانِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺎﺕِ ﻣَﻊَ ﺍﻟﺴُّﻬُﻮﻟَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻄْﻠَﻘَﺔِ ﻓِﻰ ﺍﻟْﻜَﺜْﺮَﺓِ ﻭَ ﺍﻟﺴُّﺮْﻋَﺔِ ﻭَ ﺍﻟْﺨِﻠْﻄَﺔِ, anu mangrupikeun UNDAKAN KAHIJI, nyaéta hakékat anu parantos disebatkeun ieu. UNDAKAN KADUA: ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﺍﻟﻨُّﻮﺭَﺍﻧِﻴَّﺔِ ﻭَ ﺍﻟﺸَّﻔَّﺎﻓِﻴَّﺔِ ﻭَ ﺍﻟْﻤُﻘَﺎﺑَﻠَﺔِ ﻭَ ﺍﻟْﻤُﻮَﺍﺯَﻧَﺔِ ﻭَ الْاِنْتِظَامِ ﻭَ الْاِمْتِثَالِ. Urang nyerahkeun katerangan sareng rincianana ka tungtung Kalimah Kasapuluh, Kalimah Kadua Puluh Salapan, sareng Mektup Kadua Puluh, sareng masihan isyarat pondok. Leres, ku sifat cahyana, cahya sareng pantulan panonpoé, ku kakawasaan Gusti, kalayan gampang lebet kana beungeut sagara sareng sakabéh gelembungna sapertos lebet kana hiji potongan kaca; duanana sami. Kitu deui, kakawasaan anu pinuh ku cahya Gusti Zat Nûrul-Anwâr kalayan gampang nyiptakeun sareng muterkeun langit sareng béntang sapertos nyiptakeun sareng muterkeun laleur sareng partikel. Éta henteu beurat pikeun Mantenna. Ku sifat hérangna, gambaran panonpoé aya dina hiji eunteung leutik sareng dina hiji anak panon ku kakawasaan Gusti. Kalayan gampang anu sami, ku paréntah Gusti, pantulan sareng cahya éta dipaparin ka sakabéh hal anu ngagurilap, tétés-tétés cai, partikel alit anu hérang, sareng beungeut sagara. Persis kitu, ku sabab sisi malakut sareng hakékat ciptaan hérang sareng ngagurilap, pancaran sareng pangaruh kakawasaan mutlak nyiptakeun sakabéh sasatoan kalayan gampangna anu sami sareng ngayakeun hiji jiwa. Sakedik sareng seueur, ageung sareng alit, henteu aya bédana. Upami dua buah walnut anu sami disimpen dina hiji timbangan anu kacida ageung sareng talitina, dugi ka tiasa nimbang gunung, sareng hiji siki alit ditambihkeun kana hiji buah walnut, kalayan gampang hiji sisi timbangan bakal naék ka luhur gunung sareng hiji sisi bakal turun ka lebak anu jero. Kalayan gampang anu sami, upami dua gunung anu sami disimpen dina dua sisi timbangan ngagantikeun dua buah walnut éta, ku nambihan hiji buah walnut kana salah sahijina, hiji gunung bakal naék ka langit sareng hiji gunung bakal turun ka lebak. Persis kitu, dina istilah élmu kalam, «Kamungkinan téh sami dina dua sisina.» Hartina, anu henteu kaasup hal anu ayana moal tiasa sanés sareng henteu mustahil aya, nanging mungkin sareng tiasa aya, upami henteu aya hiji sabab, ayana sareng henteuna sami, henteu aya bédana. Dina kamungkinan ieu, dimana ayana sareng henteuna sami, sakedik sareng seueur, ageung sareng alit, sami. Mahluk-mahluk téh mungkin aya. Ku sabab dina wewengkon kamungkinan, ayana sareng henteuna sami, kakawasaan azali Gusti Wâjibul Wujûd anu tanpa tungtung kalayan gampang sapertos maparin ayana ka hiji hal anu mungkin aya, ngarobah kasaimbangan ayana sareng henteuna sakabéh hal anu mungkin aya; sareng maparin ka unggal hal hiji ayana anu saluyu pikeun dirina. Upami pancénna parantos réngsé, Mantenna nyabut pakéan ayana anu lahiriah, teras nganteurkeunana ka henteuna anu katingali, malah ka ayana batin dina wewengkon élmu. Hartina, upami hal-hal diserahkeun ka Gusti Qadîr Mutlak, hiji usum semi gampang sapertos hiji kembang, sareng ngahirupkeun sakabéh manusa dina hasyr gampang sapertos hiji jiwa. Upami dipasrahkeun ka sabab-sabab, hiji kembang bakal hésé sapertos hiji usum semi, sareng hiji laleur sapertos sakabéh sasatoan. Ku rusiah katertiban, hiji kapal ageung atanapi pesawat tiasa digerakkeun ku hiji ramo anu nyabak tombolna, kalayan gampang sareng merenah sapertos hiji jam digerakkeun ku ramo anu ngarampa pérna ku konci. Persis kitu, ku aturan élmu azali, hukum hikmah anu teu aya tungtungna, sareng pancaran gembleng katut cara-cara anu tangtu tina iradah Gusti, unggal hal—anu gembleng atanapi anu bagian, ageung atanapi alit, sakedik atanapi seueur—dipaparin hiji acuan batin, ukuran husus, sareng wates sorangan. Ku sabab éta, maranéhna aya dina katertiban élmu anu gembleng sareng hukum iradah. Tangtu, Gusti Qadîr Mutlak kalayan kakawasaan-Na anu tanpa tungtung muterkeun sistem panonpoé sareng ngiderkeun kapal bumi dina jalur taunanna, kalayan gampang sapertos ngiderkeun getih dina hiji awak, sél beureum sareng bodas dina getih, sareng partikel dina sél-sél éta, kalayan katertiban sareng hikmah. Mantenna nyiptakeun hiji manusa kalayan parabot anu luar biasa, dina sistem jagat, tina satétés cai, sakaligus sareng tanpa kasusah. Hartina, upami nyiptakeun ieu jagat dipasrahkeun ka kakawasaan azali anu tanpa tungtung éta, bakal gampang sapertos nyiptakeun hiji manusa. Upami henteu diserahkeun ka Mantenna, nyiptakeun hiji manusa katut parabot sareng rarasaanana anu ahéng bakal hésé sapertos jagat. Ku rusiah taat, nurut, sareng ngadangukeun paréntah, hiji panglima ku hiji paréntah «Maju!» ngagerakkeun hiji prajurit pikeun nyerang; ku paréntah anu sami, anjeunna ogé kalayan gampang ngagerakkeun hiji pasukan ageung anu taat pikeun nyerang. Persis kitu, ciptaan, khususna mahluk hirup, taat pisan kana hukum iradah Gusti, sareng dina kacondongan sareng sumanget fitrahna sapertos prajurit anu taat paréntah sareng abdi paréntah kana isyarat paréntah Gusti anu nyiptakeun. Maranéhna aya dina aturan jalan gerak anu ditangtukeun ku élmu azali sareng hikmah, sareng sarébu darajat langkung taat sareng ngadangukeun paréntah tibatan prajurit pasukan. Ku paréntah Gusti, «Geura kaluar tina teu aya kana ayana, asup kana pancén!», kakawasaan maparin hiji ayana anu husus ka hiji anggota, dina cara anu ditangtukeun ku élmu sareng wangun anu dipilih ku iradah, teras nyepeng leungeunna sareng nganteurkeunana ka tempatna. Kalayan gampang anu sami, ku kakuatan sareng kakawasaan anu sami, Mantenna nyiptakeun pasukan mahluk hirup dina usum semi sareng maparin pancén-pancén. Hartina, upami unggal hal dipasrahkeun ka éta kakawasaan, nyiptakeun sakabéh pasukan partikel sareng golongan béntang bakal gampang sapertos hiji partikel sareng hiji béntang. Upami dipasrahkeun ka sabab-sabab, nyiptakeun hiji partikel dina anak panon sareng otak hiji mahluk hirup, kalayan kamampuh pikeun ngalaksanakeun pancén anu ahéng, bakal hésé sareng merlukeun usaha sapertos pasukan sasatoan. UNDAKAN KATILU: ﻭَﺑِﺴِﺮِّ ﺍِﻣْﺪَﺍﺩِ ﺍﻟْﻮَﺍﺣِﺪِﻳَّﺔِ ﻭَ ﻳُﺴْﺮِ ﺍﻟْﻮَﺣْﺪَﺓِ ﻭَ ﺗَﺠَﻠِّﻰ الْاَحَدِيَّةِ. Urang ningali hartina ku isyarat-isyarat pondok. Nyaéta, hiji raja sareng panglima pangageungna, ku sabab pamaréntahanana tunggal sareng sakabéh rahayatna gerak ngan nurut paréntahna, kalayan gampang ngatur hiji nagara ageung sareng hiji bangsa ageung sapertos ngatur rahayat hiji lembur. Sabab, ku katunggalan dina kakawasaan maréntah, unggal anggota bangsa sapertos prajurit janten jalan pikeun ngagampangkeun, sareng paréntah sareng hukum kalayan gampang dilaksanakeun. Upami diserahkeun ka rupa-rupa anu ngawasa, salian tumiba kana kakacauan anu seueur, ngatur hiji lembur, malah hiji imah, bakal hésé sapertos nagara éta. Ku sabab bangsa anu taat éta patali ka hiji panglima, unggal anggota, sapertos prajurit, kalayan kakuatan anu nyandar kana kakuatan panglima, gudang parabot, sareng pasukanana, tiasa nangkep hiji raja sareng ngalaksanakeun sarébu darajat langkung seueur tibatan kakuatan pribadina. Patalina ka raja éta janten kakuatan sareng kamampuh anu tanpa wates, dugi ka tiasa ngalaksanakeun pancén anu kacida ageungna. Upami hubungan éta pegat, kakuatan ageung éta ical; anjeunna ngan tiasa damel saluyu sareng kakuatan alit dina leungeunna sareng sakedik amunisi sareng pélor dina cangkéngna. Upami sakabéh pancén prajurit anu nyandar kana kakuatan hubungan éta dipénta ti anjeunna, anjeunna kedah gaduh kakuatan hiji pasukan dina leungeunna sareng gudang amunisi raja dina cangkéngna. Persis kitu, Gusti Sultan Azali sareng Langgeng Salawasna, Gusti Sâni‘ Nu Qadîr, ku katunggalan karajaan sareng kakawasaan maréntah-Na anu mutlak, nyiptakeun jagat kalayan gampang sapertos hiji kota; hiji usum semi sapertos hiji kebon; sareng ngahirupkeun sakabéh anu parantos maot dina hasyr kalayan gampang sapertos nyiptakeun daun, kembang, sareng buah tangkal-tangkal kebon éta dina usum semi salajengna. Mantenna kalayan gampang nyiptakeun hiji laleur dina sistem manuk heulang anu ageung, sareng kalayan gampang ngajantenkeun hiji manusa sapertos hiji jagat leutik. Upami dipasrahkeun ka sabab-sabab, hiji mikroba bakal hésé sapertos sarébu badak, sareng hiji buah sapertos hiji tangkal ageung. Malah, unggal partikel dina awak mahluk hirup anu ngalaksanakeun pancén ahéng kedah dipasihan panon anu ningali unggal hal sareng élmu anu uninga unggal hal, supados tiasa ngalaksanakeun pancén kahirupan anu lemes sareng sampurna éta. Dina katunggalan, gampangna dugi ka darajat sapertos kieu. Upami parabot hiji pasukan sumping tina hiji leungeun sareng hiji pabrik, éta gampang sapertos parabot militér hiji prajurit. Upami leungeun anu béda-béda campur, sareng unggal parabot anu béda dicandak tina pabrik anu sanés, parabot hiji prajurit, tina sisi jumlahna, ngan tiasa disayagikeun kalayan sarébu kasusah. Ku sabab sababaraha anu maréntah sareng perwira campur, éta bakal hésé sapertos sarébu prajurit. Upami ngatur sareng maréntah sarébu prajurit dipasihkeun ka hiji perwira, dina hiji sisi éta gampang sapertos hiji prajurit; upami diserahkeun ka sapuluh perwira atanapi ka prajurit-prajurit, éta janten kacida kacau sareng héséna. Persis kitu, upami unggal hal dipasrahkeun ka Gusti Wâhid Nu Ahad, bakal gampang sapertos hiji hal. Upami dipasrahkeun ka sabab-sabab, hiji mahluk hirup bakal hésé sapertos bumi, malah mustahil. Hartina, gampangna dina katunggalan dugi ka darajat anu moal tiasa sanés kitu; kasusah dina campurna seueur leungeun dugi ka darajat mustahil. Sakumaha parantos disebatkeun dina Mektûbat tina Risale-i Nur, upami parobahan peuting sareng siang, gerakan béntang, sareng parobahan usum dina sataun—usum gugur, usum tiis, usum semi, sareng usum panas—diserahkeun ka hiji pangatur sareng hiji anu maréntah, éta panglima pangageungna maréntahkeun ka bumi, salah sahiji prajuritna: «Geura gugah, muter, ngider!» Bumi, ku bungah sareng kabagjaan lantaran dipaliré sareng diparéntah kitu, sapertos saurang Mevlevî anu kabawa rasa sumanget, ku dua gerakanna kalayan gampang janten jalan pikeun parobahan unggal dinten sareng unggal taun, sareng gerakan béntang anu katingali sareng dibayangkeun. Ieu némbongkeun gampangna anu gembleng sareng kacida pisan dina katunggalan. Upami diserahkeun ka sabab-sabab sareng kahayang béntang, sanés ka hiji anu maréntah éta, sareng bumi dititah, «Anjeun cicing, ulah ngider!», kaayaan bumi sareng langit sapertos usum, peuting sareng siang, ngan tiasa timbul upami rébuan béntang sareng panonpoé, anu rébuan darajat langkung ageung tibatan bumi, ngider sareng ngalangkungan jarak jutaan sareng milyaran taun unggal peuting sareng unggal taun. Éta bakal hésé sareng pinuh ku kasusah dugi ka darajat mustahil. Kecap ﻭَﺗَﺠَﻠِّﻰ الْاَحَدِيَّةِ dina Undakan Katilu nunjuk kana hiji hakékat anu kacida ageung, lemes, jero, sareng legana. Urang nyerahkeun katerangan sareng buktina ka Risale-i Nur, sareng medarkeun hiji pangajaran lemesna ku hiji babandingan anu kacida pondokna. Leres, panonpoé nyorotkeun cahyana ka sakuliah bumi sareng janten conto wahidiyah; kitu deui, dina unggal hal anu hérang anu nyanghareup ka dinya sapertos eunteung, panonpoé aya ku gambaran, pantulan, cahya tujuh warnana, sareng gambar dirina, janten conto ehadiyah ogé. Upami panonpoé gaduh élmu, kakuatan, sareng pilihan, sareng upami potongan kaca, tétés-tétés cai, sareng gelembung anu di jerona katingali panonpoé-panonpoé alit gaduh kamampuh, ku hukum iradah Gusti, dina sareng di sisi unggalna bakal aya hiji panonpoé anu gembleng ku gambaran sareng sipat-sipatna. Ayana di tempat-tempat anu sanés henteu bakal ngirangan pisan daya ngalaksanakeunana. Ku paréntah, pangaruh, sareng hukum kakawasaan Gusti, éta bakal janten jalan pikeun némbongan anu kacida ageungna, sareng némbongkeun gampangna anu luar biasa dina ehadiyah. Persis kitu, Gusti Sâni‘ Dzul-Jalâl, tina sisi wahidiyah, merhatoskeun sakabéh hal ku élmu, iradah, sareng kakawasaan-Na anu ngawengku sadayana, sareng hadir sareng uninga kana sadayana. Tina sisi ehadiyah sareng tajalli-Na, Mantenna aya di sisi unggal hal, khususna mahluk hirup, ku asma sareng sipat-sipat-Na, dugi ka kalayan gampang, dina sakedap, nyiptakeun hiji laleur dina sistem heulang, sareng hiji manusa dina sistem jagat leutik. Mantenna nyiptakeun mahluk hirup kalayan wangun anu sakitu pinuh ku mukjizat, dugi ka upami sakabéh sabab dikumpulkeun, éta henteu tiasa nyiptakeun hiji bulbul sareng hiji laleur. Anu nyiptakeun hiji bulbul tiasa nyiptakeun sakabéh manuk; sareng anu nyiptakeun hiji manusa ngan tiasa Gusti Zat anu ngayakeun jagat. UNDAKAN KAOPAT SARENG KALIMA: ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﺍﻟْﻮُﺟُﻮﺏِ ﻭَ ﺍﻟﺘَّﺠَﺮُّﺩِ ﻭَ ﻣُﺒَﺎﻳَﻨَﺔِ ﺍﻟْﻤَﺎﻫِﻴَّﺔِ ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﻋَﺪَﻡِ ﺍﻟﺘَّﻘَﻴُّﺪِ ﻭَ ﻋَﺪَﻡِ ﺍﻟﺘَّﺤَﻴُّﺰِ ﻭَ ﻋَﺪَﻡِ ﺍﻟﺘَّﺠَﺰّ۪ﻯ. Ku sabab kacida héséna medarkeun hakékat dua undakan ieu ka umum, ngan hiji atanapi dua pangajaran lemes anu kacida pondokna sareng harti anu ringkes bakal dipedar. Nyaéta, pikeun kakawasaan Gusti Qadîr Mutlak, anu kagungan ayana dina darajat wujûb anu pangkuatna sareng teu tiasa digoyangkeun tina darajat-darajat ayana, dina darajat azali sareng langgeng salawasna; anu Maha Suci tina bahan sareng bébas tina éta, sareng kagungan hakékat suci anu béda ti sakabéh hakékat, béntang-béntang gampang sapertos partikel, hasyr sapertos hiji usum semi, sareng ngahirupkeun sakabéh manusa dina hasyr sapertos ngahirupkeun hiji jiwa. Sabab, hiji kuku tina hiji jinis anu kuat dina lapisan ayana tiasa nyepeng sareng muterkeun hiji gunung tina lapisan anu hampang. Contona, hiji eunteung sareng daya émut tina ayana luar anu kuat tiasa ngawengku sareng muterkeun saratus gunung sareng sarébu buku tina ayana gambaran sareng batin anu lemah sareng hampang. Sapertos ayana gambaran sakitu handap kakuatanana tibatan ayana luar, kitu deui ayana hal-hal anu mungkin aya, anu muncul engké sareng sanés tina dirina sorangan, rébuan darajat langkung handap sareng hampang tibatan ayana anu azali, teu aya tungtungna, sareng moal tiasa sanés. Éta ayana anu suci muterkeun hiji alam hal-hal anu mungkin aya ku tajalli anu saukuran hiji partikel. Hanjakal, ayeuna tilu sabab penting, sapertos panyakit karacunan, henteu ngidinan; ku sabab éta, urang nyerahkeun hakékat anu kacida panjangna ieu katut pangajaran lemesna ka Risale-i Nur sareng ka waktos anu sanés. UNDAKAN KAGENEP: ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ اِنْقِلَابِ ﺍﻟْﻌَﻮَﺍﺋِﻖِ ﻭَ ﺍﻟْﻤَﻮَﺍﻧِﻊِ ﺍِﻟٰﻰ ﺣُﻜْﻢِ ﺍﻟْﻮَﺳَﺎﺋِﻞِ الْمُسَهِّلَاتِ. Nyaéta, dina istilah élmu, ku hukum paréntah nyiptakeun sareng hiji pancaran iradah Gusti anu disebut cangreud kahirupan, sareng ku paréntah sareng iradah éta anu nujul ka dinya, dahan anu teu sadar sareng ranting anu teuas tina hiji tangkal ageung henteu janten panghalang sareng hahalang pikeun bahan sareng bekel anu diperyogikeun ku buah, daun, sareng kembangna, anu sumping tina cangreud kahirupan anu sapertos pér panggerak sareng lambungna. Malah, éta janten jalan pikeun ngagampangkeun. Persis kitu, dina nyiptakeun jagat sareng sakabéh mahluk, sakabéh panghalang ngantepkeun daya ngahalanganna sareng janten alat pikeun ngagampangkeun di payuneun hiji pancaran iradah sareng paréntah Gusti anu nujul ka dinya. Ku sabab éta, kakawasaan anu langgeng salawasna nyiptakeun jagat sareng jinis-jinis mahluk di bumi kalayan gampang sapertos nyiptakeun hiji tangkal éta. Henteu aya hal anu beurat pikeun Mantenna. Upami sakabéh ciptaan henteu dipasrahkeun ka kakawasaan éta, ngawangun sareng ngatur hiji tangkal éta bakal hésé sapertos nyiptakeun sareng ngatur sakabéh tangkal, malah bumi. Sabab, harita unggal hal janten panghalang sareng hahalang. Dina kaayaan éta, sanajan sakabéh sabab dikumpulkeun, maranéhna henteu tiasa nganteurkeun bekel sareng parabot anu diperyogikeun ku buah, daun, dahan, sareng ranting, kalayan teratur tina lambung sareng pér panggerak cangreud kahirupan tangkal anu asalna tina paréntah sareng iradah. Iwal upami unggal bagian tangkal, malah unggal partikelna, dipasihan panon anu ningali sakabéh tangkal, bagian, sareng partikelna; élmu anu ngawengku sadayana; kakawasaan anu luar biasa; sareng pitulung anu istiméwa anu tiasa uninga sareng ngabantosan sakabéhna. Ayeuna naék tina lima undakan ieu sareng tingali. Tingali sareng uninga sabaraha kasusah, malah hal-hal anu mustahil, aya dina kufur sareng syirik; sabaraha jauhna tina akal sareng logika, sareng sabaraha mustahilna. Tingali sareng uninga sabaraha gampang, dugi ka moal tiasa sanés gampang, aya dina iman sareng jalan Al-Qur'an; sareng sabaraha asup akal, katampi, pasti dugi ka moal tiasa sanés kitu, sareng merenah hak sareng hakékat anu aya di dinya. Ucapkeun ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻋَﻠٰﻰ ﻧِﻌْﻤَﺔِ الْا۪يمَانِ. (Panyakit sareng kasusah nyababkeun sésa bagéan undakan penting ieu ditunda.) UNDAKAN KATUJUH: ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﺍَﻥَّ ﺍﻟﺬَّﺭَّﺓَ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺀَ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺋِﻰَّ ﻭَ ﺍﻟﻨُّﻮَﺍﺓَ ﻭَ الْاِنْسَانَ ﻟَﻴْﺴَﺖْ ﺑِﺎَﻗَﻞَّ ﺻَﻨْﻌَﺔً ﻭَ ﺟَﺰَﺍﻟَﺔً ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨَّﺠْﻢِ ﻭَ ﺍﻟْﻜُﻞِّ ﻭَ ﺍﻟْﻜُﻠِّﻰِّ ﻭَ ﺍﻟﺸَّﺠَﺮِ ﻭَ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻢِ. Hiji Pépéling: Dasar, tambang, sareng panonpoé hakékat salapan undakan ieu nyaéta ayat-ayat ﻗُﻞْ ﻫُﻮَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﺣَﺪٌ ٭ ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﺍﻟﺼَّﻤَﺪُ tina Surah Al-Ikhlâs. Éta isyarat-isyarat pondok kana kilatan cahya anu asalna tina pancaran rusiah ehadiyah sareng samadiyah. Urang ningali harti undakan katujuh ieu kalayan kacida ringkesna ku hiji atanapi dua pangajaran lemes, sareng nyerahkeun rincianana ka Risale-i Nur. Nyaéta, hiji partikel anu ngalaksanakeun pancén ahéng dina panon sareng otak henteu langkung handap tibatan hiji béntang; hiji bagian tibatan sakabéh gemblengna, contona otak sareng panon tibatan sakabéh manusa; hiji anggota anu alit tibatan hiji jinis gembleng, tina sisi kaéndahan seni sareng kaahéngan ciptaan; hiji manusa katut parabotna anu ahéng tibatan sakabéh golongan sasatoan; hiji siki anu sapertos daptar eusi, program, sareng daya émut tibatan tangkalna anu ageung, tina sisi kasampurnaan ciptaan sareng daya nyimpenna; sareng hiji manusa anu mangrupikeun jagat leutik tibatan jagat, tina sisi kasampurnaan ciptaan sareng parabot luar biasana anu ngawengku sadayana, anu diciptakeun pikeun ngalaksanakeun rébuan pancén ahéng. Hartina, anu nyiptakeun hiji partikel henteu tiasa teu mampuh nyiptakeun béntang. Anu nyiptakeun hiji anggota sapertos létah tangtu kalayan gampang nyiptakeun manusa. Anu nyiptakeun hiji manusa kalayan sampurna sapertos kieu tangtu tiasa nyiptakeun sakabéh sasatoan kalayan kacida gampangna, sareng nyiptakeunana di payuneun panon urang. Anu nyiptakeun siki kalayan hakékat hiji daptar, daptar eusi, buku aturan paréntah, sareng cangreud kahirupan, tangtu tiasa janten Gusti Khâliq sakabéh tangkal. Gusti Zat anu nyiptakeun manusa—anu mangrupikeun hiji jinis siki batin sareng buah anu gembleng tina alam—sareng ngajantenkeunana tempat némbongan sareng eunteung sakabéh asma Gusti, patali sareng sakabéh jagat, sareng khalifah bumi, tangtu, tangtu, kagungan kakawasaan anu nyiptakeun sareng ngatur jagat anu ageung kalayan gampang sapertos ngayakeun manusa. Upami kitu, saha Gusti Khâliq, Nu Ngadamel, sareng Gusti Rabb hiji partikel, hiji bagian, hiji hal husus, hiji siki, sareng hiji manusa, tangtu, kalayan écés, Mantenna ogé Gusti Khâliq, Nu Ngadamel, sareng Gusti Rabb béntang-béntang, jinis-jinis, hal-hal anu gembleng sareng golongan-golongan gembleng, tangkal-tangkal, sareng sakabéh jagat. Mustahil sareng henteu mungkin anu sanés. UNDAKAN KADALAPAN: ﻭَﺑِﺴِﺮِّ ﺍَﻥَّ ﺍﻟْﻤُﺤَﺎﻁَ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺋِﻴَّﺎﺕِ كَالْاَمْثِلَةِ ﺍﻟْﻤَﻜْﺘُﻮﺑَﺔِ ﺍﻟْﻤُﺼَﻐَّﺮَﺓِ ﺍَﻭْ ﻛَﺎﻟﻨُّﻘَﻂِ ﺍﻟْﻤَﺤْﻠُﻮﺑَﺔِ ﺍﻟْﻤُﻌَﺼَّﺮَﺓِ فَلَا ﺑُﺪَّ ﺍَﻥْ ﻳَﻜُﻮﻥَ ﺍﻟْﻤُﺤ۪ﻴﻂُ ﻭَ ﺍﻟْﻜُﻠِّﻴَّﺎﺕُ ﻓ۪ﻰ ﻗَﺒْﻀَﺔِ ﺧَﺎﻟِﻖِ ﺍﻟْﻤُﺤَﺎﻁِ ﻭَ ﺍﻟْﺠُﺰْﺋِﻴَّﺎﺕِ ﻟِﻴُﺪْﺭِﺝَ ﻣِﺜَﺎﻟَﻬَﺎ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺑِﻤَﻮَﺍﺯ۪ﻳﻦِ ﻋِﻠْﻤِﻪ۪ ﺍَﻭْ ﻳُﻌَﺼِّﺮَﻫَﺎ ﻣِﻨْﻬَﺎ ﺑِﺪَﺳَﺎﺗ۪ﻴﺮِ ﺣِﻜْﻤَﺘِﻪ۪. Nyaéta, hubungan anggota, siki, sareng bibit anu aya di jero bagian-bagian sareng golongan-golongan gembleng anu kawengku, sareng golongan-golongan ageung anu ngawengku éta, sapertos conto-conto alit sareng salinan-salinan hal sareng golongan gembleng anu sami, anu ditulis ku tulisan anu kacida lemesna dina lembar anu kacida alitna. Upami kitu, golongan-golongan gembleng anu ngawengku éta kedah aya dina genggeman sareng kakawasaan anu gembleng Gusti Khâliq hal-hal husus éta. Ku kituna, ku timbangan élmu-Na sareng kalam-kalam-Na anu lemes, Mantenna tiasa ngalebetkeun buku tina hal ageung anu ngawengku éta dina ratusan lembar sareng buku anu kacida alitna. Hubungan sareng babandingan bagian-bagian sareng hal-hal husus anu kawengku sareng hal anu ngawengku éta sapertos tétés-tétés anu diperes sapertos susu tina hal anu ngawengku; atanapi aya anu meres hal anu ngawengku éta, teras titik-titik éta ngalir ti dinya. Contona, siki mélon mangrupikeun satétés anu diperes tina sakabéh sisi buah éta, atanapi hiji titik anu sakabéh buku éta ditulis di jerona, anu mawa daptar eusi, daptar, sareng programna. Ku sabab kitu, tangtu hal sareng golongan gembleng anu ngawengku éta kedah aya dina panangan Gusti Nu Ngadamel hal-hal husus, tétés-tétés, titik-titik, sareng anggota-anggota éta. Ku kituna, ku aturan hikmah-Na anu sénsitip, Mantenna tiasa meres anggota, tétés, sareng titik éta ti dinya. Hartina, anu nyiptakeun hiji siki sareng hiji anggota, tangtu Mantenna ogé nyiptakeun hal sareng golongan gembleng anu ageung éta, sareng golongan sareng jinis anu sanés anu ngawengku éta sareng langkung ageung pisan ti éta. Henteu tiasa anu sanés. Upami kitu, anu nyiptakeun hiji jiwa tiasa nyiptakeun sakabéh manusa. Anu ngahirupkeun hiji anu maot tiasa ngahirupkeun sakabéh jin sareng manusa anu maot dina hasyr, sareng bakal ngahirupkeunana. Ayeuna tingali yén hukum sareng tegesan ayat ﻣَﺎ ﺧَﻠْﻘُﻜُﻢْ وَلَا ﺑَﻌْﺜُﻜُﻢْ اِلَّا ﻛَﻨَﻔْﺲٍ ﻭَﺍﺣِﺪَﺓٍ kalayan kacida pasti sareng caangna leres sareng persis hakékat. UNDAKAN KASALAPAN: ﻭَ ﺑِﺴِﺮِّ ﻛَﻤَﺎ ﺍَﻥَّ ﻗُﺮْﺍٰﻥَ ﺍﻟْﻌِﺰَّﺓِ ﺍﻟْﻤَﻜْﺘُﻮﺏَ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟﺬَّﺭَّﺓِ ﺍﻟْﻤُﺴَﻤَّﺎﺓِ ﺑِﺎﻟْﺠَﻮْﻫَﺮِ ﺍﻟْﻔَﺮْﺩِ ﺑِﺬَﺭَّﺍﺕِ الْاَث۪يرِ ﻟَﻴْﺲَ ﺑِﺎَﻗَﻞَّ ﺟَﺰَﺍﻟَﺔً ﻭَ ﺧَﺎﺭِﻗِﻴَّﺔَ ﺻَﻨْﻌَﺔٍ ﻣِﻦْ ﻗُﺮْﺍٰﻥِ ﺍﻟْﻌَﻈَﻤَﺔِ ﺍﻟْﻤَﻜْﺘُﻮﺏِ ﻋَﻠٰﻰ ﺻَﺤ۪ﻴﻔَﺔِ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀِ ﺑِﻤِﺪَﺍﺩِ ﺍﻟﻨُّﺠُﻮﻡِ ﻭَ ﺍﻟﺸُّﻤُﻮﺱِ ﻛَﺬٰﻟِﻚَ ﺍِﻥَّ ﻭَﺭْﺩَ ﺍﻟﺰُّﻫْﺮَﺓِ ﻟَﻴْﺴَﺖْ ﺑِﺎَﻗَﻞَّ ﺟَﺰَﺍﻟَﺔً ﻭَ ﺻَﻨْﻌَﺔً ﻣِﻦْ ﺩُﺭِّﻯِّ ﻧَﺠْﻢِ ﺍﻟﺰُّﻫْﺮَﺓِ ﻭَ لَا ﺍﻟﻨَّﻤْﻠَﺔُ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻔ۪ﻴﻠَﺔِ ﻭَ لَا ﺍﻟْﻤِﻜْﺮُﻭﺏُ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻜَﺮْﻛَﺪَﺍﻥِ ﻭَ لَا ﺍﻟﻨَّﺤْﻠَﺔُ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨَّﺨْﻠَﺔِ ﺑِﺎﻟﻨِّﺴْﺒَﺔِ ﺍِﻟٰﻰ ﻗُﺪْﺭَﺓِ ﺧَﺎﻟِﻖِ ﺍﻟْﻜَﺎﺋِﻨَﺎﺕِ ﻓَﻜَﻤَﺎ ﺍَﻥَّ ﻏَﺎﻳَﺔَ ﻛَﻤَﺎﻝِ ﺍﻟﺴُّﺮْﻋَﺔِ ﻭَ ﺍﻟﺴُّﻬُﻮﻟَﺔِ ﻓ۪ﻰ ﺍ۪ﻳﺠَﺎﺩِ الْاَشْيَاءِ ﺍَﻭْﻗَﻌَﺖْ ﺍَﻫْﻞَ الضَّلَالَةِ ﻓ۪ﻰ ﺍِﻟْﺘِﺒَﺎﺱِ ﺍﻟﺘَّﺸْﻜ۪ﻴﻞِ ﺑِﺎﻟﺘَّﺸَﻜُّﻞِ ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﻠْﺰِﻡِ لِمُحَالَاتٍ ﻏَﻴْﺮِ ﻣَﺤْﺪُﻭﺩَﺓٍ ﺗَﻤُﺠُّﻬَﺎ الْاَوْهَامُ ﻛَﺬٰﻟِﻚَ ﺍَﺛْﺒَﺘَﺖْ لِاَهْلِ ﺍﻟْﻬِﺪَﺍﻳَﺔِ ﺗَﺴَﺎﻭِﻯَ ﺍﻟﻨُّﺠُﻮﻡِ ﻣَﻊَ ﺍﻟﺬَّﺭَّﺍﺕِ ﺑِﺎﻟﻨِّﺴْﺒَﺔِ ﺍِﻟٰﻰ ﻗُﺪْﺭَﺓِ ﺧَﺎﻟِﻖِ ﺍﻟْﻜَﺎﺋِﻨَﺎﺕِ ﺟَﻞَّ جَلَالُهُ ﻭَ لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّا ﻫُﻮَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﻛْﺒَﺮُ. Abdi hoyong medarkeun harti undakan pamungkas ieu kalayan katerangan anu panjang. Nanging, hanjakal, kasusah anu kacida parahna tina kakawasaan sawenang-wenang sareng tekenan, sareng kalemahan sareng panyakit anu nyeri tina karacunan janten panghalang; ku sabab éta abdi kapaksa nyukupan ku isyarat anu kacida pondokna kana hartina. Nyaéta, upami dipanginten dina hiji partikel anu teu tiasa dibagi, anu dina élmu kalam sareng filsafat disebut jawhar fard, ditulis hiji Al-Qur'an anu agung ku partikel-partikel bahan éter anu langkung alit ti éta, sareng dina kaca langit ditulis hiji Al-Qur'an anu ageung deui ku béntang sareng panonpoé, teras duanana dibandingkeun, tangtu Al-Qur'an mikroskopis anu ditulis dina partikel jawhar fard henteu langkung handap dina kaahéngan sareng seni anu sapertos mukjizat tibatan Al-Qur'an anu agung sareng ageung anu ngahias beungeut langit. Malah, dina hiji sisi éta langkung payun. Persis kitu, pikeun kakawasaan Gusti Khâliq jagat, tina sisi kaahéngan sareng kukuhna seni ciptaan, kembang zühre henteu langkung handap tibatan béntang Zühre; sireum henteu langkung handap tibatan gajah; mikroba langkung ahéng ciptaanana tibatan badak; sareng lebah langkung payun tibatan tangkal kurma dina kaahéngan fitrahna. Hartina, anu nyiptakeun hiji lebah tiasa nyiptakeun sakabéh sasatoan. Anu ngahirupkeun hiji jiwa tiasa ngahirupkeun sakabéh manusa dina hasyr sareng ngumpulkeunana di padang hasyr, sareng bakal ngumpulkeunana. Henteu aya hal anu beurat pikeun Mantenna, sabab di payuneun panon urang Mantenna nyiptakeun saratus rébu conto hasyr kalayan kacida gancang sareng gampangna dina unggal usum semi. Harti anu kacida pondokna tina kalimah Arab pamungkas kieu: Jalma-jalma anu sasat, ku sabab henteu uninga hakékat anu teu tiasa digoyangkeun dina undakan-undakan éta, sareng ku sabab mahluk sakaligus aya kalayan kacida gancang sareng gampangna, nyangka yén diwangun sareng diciptakeun ku kakawasaan Gusti Sâni‘ anu tanpa tungtung téh ngawujud sareng aya ku dirina sorangan. Ku sabab éta, maranéhna muka lawang pikeun dirina ka tahayul anu teu katampi ku akal mana waé, malah ku pangangénan ogé, sareng mustahil sareng henteu mungkin dina unggal sisi. Contona, dina kaayaan éta, unggal partikel mahluk hirup kedah dipasihan kakawasaan sareng élmu anu tanpa tungtung, panon anu ningali unggal hal, sareng kamampuh anu tiasa ngalaksanakeun unggal seni. Ku henteu nampi hiji ilah, maranéhna kapaksa nampi ilah-ilah saloba partikel nurut pahamna, sareng pantes lebet ka tempat anu panghandapna dina jahannam. Ari jalma-jalma anu meunang pituduh, hakékat anu kuat sareng hujjah anu teu tiasa digoyangkeun dina undakan-undakan anu parantos kalangkung masihan kapercayaan anu kacida pastina, iman anu kuat, sareng pangakuan aynul-yaqin kana haté maranéhna anu séhat sareng akal maranéhna anu lempeng. Ku sabab éta, tanpa mamang sareng waswas, kalayan haté anu tengtrem, maranéhna percaya yén béntang sareng partikel, anu pangalitna sareng pangageungna, henteu aya bédana pikeun kakawasaan Gusti. Kaahéngan ieu lumangsung di payuneun panon urang. Unggal kaahéngan seni ngabenerkeun tegesan ayat ﻣَﺎ ﺧَﻠْﻘُﻜُﻢْ وَلَا ﺑَﻌْﺜُﻜُﻢْ اِلَّا ﻛَﻨَﻔْﺲٍ ﻭَﺍﺣِﺪَﺓٍ, sareng masihan kasaksian yén hukumna persis leres sareng hakékat, sareng ku basa kaayaan nyarios Allâhu akbar. Urang ogé nyarios Allâhu akbar saloba jumlahna. Ku sakabéh kakuatan sareng kapercayaan urang, urang ngabenerkeun tegesan ayat ieu, sareng ku hujjah anu teu aya watesna masihan kasaksian yén hukumna persis leres sareng hakékat éta sorangan. ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَٓﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَٓﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠ۪ﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜ۪ﻴﻢُ ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺻَﻞِّ ﻭَﺳَﻠِّﻢْ ﻋَﻠٰﻰ ﻣَﻦْ ﺍَﺭْﺳَﻠْﺘَﻪُ ﺭَﺣْﻤَﺔً ﻟِﻠْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ ﻭَ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ