PASUALAN KATUJUH

PASUALAN KATUJUH

Kalolobaan kaajaiban sareng mujijat anu karasa ku indra sareng katingali, anu ditémbongkeun ku Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, anu kasohor sareng dikenal ku manusa, disebatkeun dina kitab sajarah sareng sirah, sareng dina waktos anu sami parantos dijelaskeun sareng dipedar ku para ulama anu taliti nalungtik. Ku kituna, urang nyerahkeun rincianana kana éta kitab-kitab, sareng ngan bakal medar ringkes jinis-jinis kaajaiban éta. Leres, sanajan unggal kaajaiban lahiriah Kangjeng Nabi ﷺ mangrupa ahad sareng sanés mutawatir, sakumpulan ahad éta sareng seueur jinisna mangrupa mutawatir sacara makna. Hartina, sanajan kecap sareng ungkarana henteu mutawatir, maknana parantos didugikeun ku seueur manusa. Jinis-jinis kaajaiban éta aya tilu: Kahiji: disebut irhasat, nyaéta kaajaiban anu medal sateuacan kanabian Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. Contona, pareumna seuneu anu disembah ku kaum Majusi, surutna cai Sava Denizi, runtuhna Kisra Sarayı, sareng béja-béja gumbira tina gaib. Saolah-olah waktos kalahiran anjeunna ﷺ gaduh rasa anu peka sareng karomah, sareng ngabéjakeun sumpingna anjeunna ku kajadian-kajadian sapertos ieu. Jinis Kadua: béja-béja ngeunaan gaib; anjeunna parantos medar seueur perkara ahéng anu bakal kajadian engké. Di antarana, anjeunna ngabéjakeun kajadian sapertos harta simpenan Kisra sareng Kayser anu bakal aya dina panangan Islam, bangsa Rum anu bakal diéléhkeun, nalukkeun Mekke sareng direbutna Kostantiniye. Saolah-olah rohna anu leupas tina awakna ngarempak wates waktos sareng tempat, ngapung sareng ngalalana ka sakumna sisi mangsa anu bakal datang, nyarioskeun kajadian anu ditingali, sareng éta ogé kajadian sakumaha anu dicarioskeunna. Jinis Katilu: kaajaiban indrawi, nyaéta mujijat anu dipénta ti anjeunna nalika aya tangtangan. Sapertos batu anu nyarios, tangkal anu leumpang, bulan anu kabagi dua, cai anu ngalir tina ramo-ramona... Numutkeun Zemahşerî, pangarang Tefsir-i Keşşaf, kaajaiban anjeunna tina jinis ieu parantos ngahontal sarébu. Sarta sabagian ogé mutawatir sacara makna. Malah sabagian anu nampik Al-Qur'an henteu ngarobih harti beulahna bulan. PATAROSAN: Padahal beulahna bulan hiji mujijat anu kedah kasohor ku sakumna manusa, éta henteu sakitu kasohorna di alam. Naon sababna? WALERAN: Lantaran bédana tempat némbongna bulan, kamungkinan hawa méga, henteu ayana observatorium dina mangsa éta, waktosna waktos lalawora sapertos saré, sareng beulahna anu ujug-ujug, kajadian éta henteu kedah katingali sareng dikenal ku sadayana. Salian ti éta, ti kafilah sareng rombongan anu aya di jalan dina éta wengi, di tempat-tempat anu sami tempat némbongna sareng Hicaz, aya seueur riwayat yén beulahna bulan parantos kajadian. -------------- @ {Nalika ngabersihan tulisan naskah Arab kahiji tina ieu tafsir di Diyarbakır, di imah Gubernur Van Cevdet Bey, dina wengi Jumaah tanggal 19 Pébruari 1330, wangun ahéng ieu kabeneran timbul sacara pas. Sarta éta pas sareng ragragna Bitlis anu kajadian dina éta wengi, sareng ditawanna pangarang Bedîüzzaman. Saolah-olah wangun ahéng ieu anu timbul dina éta wengi, dina bahasan mujijat sareng kaajaiban ieu, janten hiji isarat anu luar biasa kana pangarang anu ditawan ku urang Rusia, sareng sababaraha muridna anu aya babarengan anjeunna gugur syahid sareng getihna ngocor. Dulur Said anu langkung ngora, muridna salami dua puluh taun, Abdülmecid Sarta ieu ukiran nyarupaan buntut oray anu sirahna dipotong, anu ngabeulit pangarang Bedîüzzaman, sareng nyarupaan tempat pangarang, dina kaayaan tatu, cicing salami tilu puluh jam di jero solokan cai bari ngantosan maot. Éta ngingetkeun kana éta kaayaan. Murid penting Said Baheula, Hamza} Pangaping sareng anu panggedéna di antara mujijat jinis katilu nyaéta Al-Qur'an anu agung, anu ku ayat anu disebut tadi dituduhkeun minangka mujijat tina tujuh sisi. Réréncangan! Anjeun parantos rada ngartos ieu pasualan-pasualan. Ayeuna urang tingali hubungan ieu ayat sareng anu sateuacanna: Leres, lantaran İbn-i Abbas (ra) nafsirkeun ibadah dina ayat ﻳَٓﺎ ﺍَﻳُّﻬَﺎ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﺍﻋْﺒُﺪُﻭﺍ ku tauhid, ayat anu sateuacanna ngeunaan ngabuktikeun tauhid, sareng ieu ayat ngeunaan ngabuktikeun kanabian. Ari kanabian Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ téh dalil tauhid anu panggedéna. Hartina, hubungan antara dua ayat ieu nyaéta hubungan anu nuduhkeun sareng anu dituduhkeun. Hartina, hiji dalil sareng anu sanés anu dibuktikeun. Kanabian ngan kabuktikeun ku mujijat. Mujijatna anu panggedéna nyaéta Al-Qur'an Al-Karîm. Leres, Al-Qur'an anu mangrupakeun mujijat téh hiji hakékat anu parantos ditampi sareng dibenerkeun ku alam Islam. Nanging, di antara para ulama anu taliti nalungtik aya bédana pamadegan ngeunaan sisi-sisi i'jaz Al-Qur'an. Hartina, sisi-sisi anu ngahasilkeun i'jazna seueur. Unggal ahli anu taliti nalungtik milih sareng ngautamakeun hiji sisi; teu aya silih lalawanan atanapi silih tumbuk di antarana.

SISI-SISI I'JAZ:

1- Ngabéjakeun gaib sareng mangsa anu bakal datang. 2- Henteu aya silih lalawanan, bédana sareng kalepatan dina ayat-ayatna. 3- Milih hiji gaya di antara sajak sareng prosa anu henteu dikenal ku sastrawan. 4- Asal tina hiji jalma anu henteu tiasa maca sareng nyerat. 5- Ngawengku élmu sareng hakékat anu saluhureun kamampuh manusa, sareng seueur hal anu sapertos kitu. Nanging, sisi i'jazna anu pangluhurna lahir tina balaghah dina susunanana. Leres, ieu jinis i'jaz Al-Qur'an aya dina darajat anu saluhureun kamampuh manusa. Anu hoyong ngartos ieu hakékat sacara rinci sareng kénging kayakinan kedah nalungtik ieu tafsir sareng karya-karya anu sarupa, sareng Kalimah Kadua Puluh Lima babarengan sareng tambihan-tambihanna. Anu ngan hoyong kénging katerangan ringkes ogé tiasa kénging katerangan anu cekap tina anu parantos dipedar ku para imam balaghah, Abdülkahir-i Cürcanî, Zemahşerî, Sekkakî sareng Cahız, ngeunaan ieu bagian i'jaz, ku tilu jalan. Jalan Kahiji: bangsa Arab téh bangsa Badui anu henteu gaduh atikan. Lingkunganana ogé lingkungan Badui sapertos aranjeunna. Dîwanna téh sajak. Hartina, aranjeunna nyatet sareng ngajaga kaayaan anu janten dasar reueusna ku sajak. Élmu aranjeunna balaghah. Anu dijadikeun reueus fasahah. Aranjeunna langkung calakan tibatan bangsa-bangsa anu sanés. Pamikiranana langkung gancang gerak dibandingkeun sareng manusa anu sanés. Nalika bangsa Arab aya dina kaayaan sapertos ieu, sareng pikiranana nembé mimiti mekar sapertos kembang usum semi, Al-Qur'an anu agung ujug-ujug lungsur ti Malaul A'la ka bumi kalayan balaghah anu luhur sareng fasahah anu luar biasa. Éta ngajantenkeun karya-karya sastrawan anu pangkasohorna, anu pangluhurna balaghah sareng fasahahna, anu janten dasar reueus sareng lambang balaghah bangsa Arab, hususna anu ditulis ku cai emas pikeun dipintonkeun dina témbok Kâbe sareng disebut Muallakat-ı Seb'a, dihapus tina daptar reueus. Salian ti éta, Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ henteu eureun ngajak aranjeunna kalayan kuat pikeun nangtang Al-Qur'an sareng ngadamel anu sarimbag sareng Al-Qur'an. Anjeunna nyentuh urat-uratna, nyebat aranjeunna bodo sareng ngahinakeunana. Ngalawan serangan anjeunna anu sakitu kuatna, sastrawan-sastrawan Arab anu disebut para pangagung balaghah sareng pangawasa fasahah, malah henteu tiasa ngawaler ku hiji kecap. Padahal, lantaran sombong sareng rasa agungna, ego sareng reueusna anu naék dugi ka langit, aranjeunna kedah damel wengi sareng siang pikeun ngadamel anu sarimbag sareng Al-Qur'an, supados henteu hina sareng éra di payuneun alam. Hartina, lantaran henteu tiasa ngaréngsékeun ieu pasualan, nyaéta henteu mampuh ngadamel anu sarupa sareng Al-Qur'an, aranjeunna kapaksa cicing. Cicingna anu kapaksa ieu némbongkeun henteu mampuhna. Tina henteu mampuhna aranjeunna, panonpoé i'jaz Al-Qur'an parantos medal. Jalan Kadua: ku sakumna ahli anu nalungtik, mariksa sareng méré kritik, boh sobat boh musuh, anu terang sipat, ajén sareng kaunggulan cariosan, sareng tiasa misahkeun emasna tina tambagana, Al-Qur'an Al-Karîm parantos diuji ku batu uji, surah demi surah, ayat demi ayat sareng kecap demi kecap. Teu aya tanda tambaga anu katingali salian ti emas. Saenggeus ujian anu beurat ieu, aranjeunna méré kasaksian yén kaunggulan, kalemesan sareng hakékat anu dikandung Al-Qur'an anu agung henteu kapanggih dina cariosan manusa mana waé. Kaleresan kasaksianana tiasa dibuktikeun kieu: parobahan sareng robahna anu ageung anu dilakukeun ku Al-Qur'an dina alam manusa; agama sareng kahirupan agama anu ditetepkeun ku éta, anu ngawengku wétan sareng kulon; sareng kaayaan-kaayaan luar biasa, sapertos ngajaga ngora sareng segerna sanajan waktos lumangsung, sareng ngajaga amisna sanajan diulang, maca sareng ngumumkeun ayat ﺍِﻥْ ﻫُﻮَ اِلَّا ﻭَﺣْﻰٌ ﻳُﻮﺣٰﻰ. Jalan Katilu: numutkeun hasil Cahız nalungtik, anu kasohor di antara imam-imam balaghah, sastrawan sareng ahli balaghah Arab ngagaduhan kabutuhan anu henteu tiasa dicaritakeun kuatna pikeun ngabatalkeun pangakuan Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ ku pulpén. Nanging, bari ngagaduhan rasa dendam, mumusuhan sareng keukeuh ngalawan anjeunna, aranjeunna ninggalkeun tangtangan ku pulpén sareng tulisan anu panggampangna, pangcaketna sareng pangsalametna, teras kapaksa nyalindung kana ngawaler ku pedang sareng perang, anu pangpanjangna, panghéséna, pangbahayana sareng pinuh mamang. Tina ieu, pasti kahartos yén aranjeunna henteu mampuh ngadamel anu sarupa sareng Al-Qur'an. Sabab aranjeunna sanés golongan anu henteu terang bédana antara dua jalan éta. Ku kituna, padahal jalan kahiji langkung cocog pikeun ngabatalkeun pangakuan, anu ninggalkeun éta teras nuturkeun jalan anu sanés anu ngabahayakeun harta sareng nyawana téh boh jalma anu henteu wijaksana —padahal anu saatos janten Muslim nyepeng pulitik alam henteu tiasa disebut henteu wijaksana— atanapi aranjeunna ningali dirina henteu mampuh nuturkeun jalan kahiji. Ku sabab éta, aranjeunna ngagunakeun pedang tibatan pulpén. PATAROSAN: Ngadamel anu sarimbag sareng Al-Qur'an kaasup anu mungkin, nanging kumaha waé henteu dilakukeun? WALERAN: Upami éta mungkin, anu urat-uratna disentuh tangtos bakal mikahayang nangtang. Upami aranjeunna gaduh kahoyong nangtang, aranjeunna bakal ngalakukeun tangtangan. Sabab kabutuhan aranjeunna pikeun nangtang pikeun ngabatalkeun pangakuan kacida kuatna. Upami aranjeunna parantos nangtang, éta moal nyumput, bakal némbongan. Sabab, sakumaha kahoyong supaya éta némbongan seueur, sabab-sababna ogé seueur. Upami némbongan, éta bakal kasohor di alam. Upami parantos kasohor, éta tangtos bakal kapanggih dina sajarah, sapertos cariosan teu puguh Müseylime. Lantaran henteu kapanggih dina sajarah, hartina henteu dilakukeun. Lantaran henteu dilakukeun, hartina Al-Qur'an téh mujijat. PATAROSAN: Padahal Müseylime kaasup ahli fasahah Arab, kunaon cariosanana janten bahan seuri sakumna alam? WALERAN: Sabab cariosanana maju pikeun nangtang cariosan anu sarébu darajat saluhureunana, ku kituna janten goréng sareng matak seuri. Leres, upami hiji jalma anu saé rupana asup kana ujian kaéndahan babarengan sareng Kangjeng Nabi Yusuf alayhis salam, tangtos anjeunna janten goréng sareng matak seuri. PATAROSAN: Jalma-jalma anu gaduh mamang sareng ragu ngeunaan Al-Qur'an Al-Karîm parantos nimbulkeun mamang, saolah-olah sababaraha susunan sareng kecap Al-Qur'an ngalawan kaidah-kaidah élmu nahwu? WALERAN: Jalma-jalma sapertos ieu henteu terang kaidah-kaidah élmu nahwu. Sakumaha anu dicarioskeun ku Sekkakî, padahal Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ, anu pangluhurna fasahahna di antara para ahli fasahah, maca Al-Qur'an Al-Karîm deui sareng deui salami waktos anu panjang, naha anjeunna henteu sadar kana éta kalepatan, sareng jalma-jalma bodo ieu anu sadar? Naha éta tiasa kahontal ku hiji akal sareng asup kana hiji sirah? Dina tungtung Miftahna, Sekkakî parantos nyentak jalma-jalma bodo sapertos ieu kalayan saé. Leres, sakumaha anu dicarioskeun ku hiji panyajak, ﻟَﻮْ ﻛُﻞُّ ﻛَﻠْﺐٍ ﻋَﻮٰﻯ ﺍَﻟْﻘَﻤْﺘَﻪُ ﺣَﺠَﺮًﺍ ٭ ﻟَﻢْ ﻳَﺒْﻖَ ﻓ۪ﻰ ﻫٰﺬِﻩِ ﺍﻟْﻜُﺮَﺓِ ﺍَﺣْﺠَﺎﺭُ, upami anjeun ngalungkeun batu kana sungut unggal anjing anu ngagogog, di dunya moal aya batu deui. Ari sisi kadua anu ngahubungkeun ieu ayat sareng anu sateuacanna: Nalika ayat anu sateuacanna maréntahkeun ibadah, saolah-olah dina pikiran anu nguping timbul hiji patarosan, "Kumaha cara ibadah?" Diwaler, "Sakumaha anu diajarkeun ku Al-Qur'an." Teras, lawang dibuka deui pikeun patarosan kadua, "Kumaha urang terang yén Al-Qur'an téh kalam Alloh?" Ieu patarosan diwaler ku ayat ﻭَﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺭَﻳْﺐٍ ﻣِﻤَّﺎ ﻧَﺰَّﻟْﻨَﺎ. Hartina, hubungan antara dua ayat téh patarosan-waleran sareng silih pasihan. Réréncangan! Urang lebet di antara kalimah-kalimah anu dikandung ku ieu ayat, teras tingali hubungan naon anu aya di antarana? Leres, kalimah ﻭَﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺭَﻳْﺐٍ ﻣِﻤَّﺎ ﻧَﺰَّﻟْﻨَﺎ téh waleran kana hiji patarosan anu henteu diucapkeun. Sabab nalika Al-Qur'an maréntahkeun ibadah dina ayat anu sateuacanna, timbul dina haté anu nguping hiji patarosan, "Kumaha urang terang yén paréntah pikeun ibadah ieu téh paréntah Alloh, supados urang taat?" Ieu patarosan diwaler kieu: "Upami aranjeun gaduh mamang yén Al-Qur'an, sareng ku kituna ieu paréntah, téh paréntah Alloh, cobaan diri aranjeun sareng leungitkeun mamang aranjeun." Sarta nalika Al-Qur'an muji dirina dina awal surah ku kalimah لَا ﺭَﻳْﺐَ ﻓ۪ﻴﻪِ ﻫُﺪًﻯ ﻟِﻠْﻤُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ, teras ngalih kana muji mukmin, teras kana nyempad kafir sareng munafik, saatos maréntahkeun ibadah sareng tauhid, éta balik ka awal surah sareng, pikeun negeskeun kalimah لَا ﺭَﻳْﺐَ ﻓ۪ﻴﻪِ, nyebatkeun kalimah ﻭَﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺭَﻳْﺐٍ ﺍﻟﺦ. Hartosna, "Al-Qur'an sanés tempat mamang sareng ragu. Mamang aranjeun ngan asal tina geringna haté sareng ruksakna watek aranjeun." Leres, anu panonna gering nampik cahya panonpoé; anu sungutna pait nyarios yén cai amis téh pait. ﻓَﺎْﺗُﻮﺍ ﺑِﺴُﻮﺭَﺓٍ ﻣِﻦْ ﻣِﺜْﻠِﻪ۪ Hartosna, "Bawakeun hiji surah tina anu sarupa sareng Al-Qur'an." Réréncangan! Anu ngahubungkeun ieu kalimah sareng kalimah ﻭَﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺭَﻳْﺐٍ téh ﺍِﻥْ, hiji partikel sarat. Partikel sarat salawasna asup kana dua kalimah —sapertos panas sareng seuneu— anu hiji sabab sareng anu sanés hasil tina sabab. Dina élmu nahwu, anu hiji disebut fi'l syarth, anu kadua jawab syarth. Di antara dua kalimah ieu kedah aya hubungan anu pasti, sapertos antara panas sareng seuneu. Padahal di antara dua kalimah ieu, hubungan anu pasti henteu katingali. Ku kituna, kedah ningali deui kalimah-kalimah anu dileungitkeun lantaran pondokna ayat. Ari kalimah-kalimah anu henteu diucapkeun téh paréntah-paréntah ﺗَﺸَﺒَّﺜُﻮﺍ ، ﻭَﺟَﺐَ ﺍﻟﺘَّﺸَﺒُّﺚُ ، ﺗَﻌَﻠَّﻤُﻮﺍ ، ﺟَﺮِّﺑُﻮﺍ. Ieu runtuyan, anu kadua pasti nuturkeun anu kahiji. Hartina, ngadatangkeun (mawa dalil) pasti nuturkeun nyobaan; nyobaan nuturkeun diajar; diajar nuturkeun kawajiban ngamimitian usaha; kawajiban ngamimitian usaha nuturkeun ngamimitian usaha; sareng ngamimitian usaha nuturkeun mamang. Hartina, sakitu seueur hubungan anu pasti kedah diperkirakeun supados hubungan antara "Bawakeun anu sarupa sareng Al-Qur'an" sareng "Upami aranjeun gaduh mamang kana Al-Qur'an..." tiasa némbongan. ﻭَﺍﺩْﻋُﻮﺍ ﺷُﻬَﺪَٓﺍﺀَﻛُﻢْ ﻣِﻦْ ﺩُﻭﻥِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ Ieu kalimah patali sareng anu sateuacanna tina tilu sisi. Sisi Kahiji: pikeun ngusir harewos goréng anu asup kana pikiranana, "Henteu mampuhna urang anu écés tina nangtang Al-Qur'an henteu merlukeun henteu mampuhna sakumna manusa. Urang henteu tiasa, nanging anu sanés tiasa," Al-Qur'an Al-Karîm ku basa ieu ayat parantos ngadesek aranjeunna, "Nyaur ogé para inohong sareng pamingpin aranjeun, supados nulungan aranjeun." Sisi Kadua: éta ogé nampik sangkaan anu diajukeun ku aranjeunna, "Upami urang ngamimitian tangtangan, teu aya anu ngadukung sareng ngabéla urang." Ku ngadawuh, "Jalan naon waé seueur anu fanatik kana éta. Upami aranjeun nangtang, bakal seueur anu ngabéla aranjeun," éta parantos ngajadikeun aranjeunna cicing. Sisi Katilu: saolah-olah Al-Qur'an Al-Karîm ngadawuh ka aranjeunna kalayan nyindiran, "Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ nyuhunkeun pitulung ka Alloh, Gustina, supados sakumna manusa ngabenerkeun kanabianana. Alloh ogé, ku nyitak cap i'jaz dina Al-Qur'an-Na, parantos ngajantenkeun seueur manusa ngabenerkeunana. Upami aya faédah tina gusti-gusti aranjeun, aranjeun ogé nyaur aranjeunna supados nulungan aranjeun." ﻓَﺎِﻥْ ﻟَﻢْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ Hartosna, "Saenggeus nyobaan, tingali. Upami aranjeun henteu mampuh nangtang, henteu mampuhna aranjeun bakal écés, sareng aranjeun ogé henteu ngalakukeun tangtangan." ﻭَﻟَﻦْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ Hartosna, "Sakumaha aranjeun henteu tiasa dina mangsa kapengker, saatos ieu ogé aranjeun pasti moal tiasa." Ku kituna, alesan anu ditémbongkeun ku aranjeunna, "Urang henteu tiasa dina mangsa kapengker henteu merlukeun manusa henteu tiasa dina mangsa anu bakal datang," ogé dipupus ku ﻟَﻦْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ. Dina waktos anu sami, éta nuduhkeun i'jaz tina tilu sisi: Sisi Kahiji: éta parantos ngabéjakeun gaib, sareng tangtangan henteu kajadian sakumaha anu dibéjakeun. Tingali, aya jutaan kitab Arab. Padahal sakumna pangarang, boh sobat boh musuh, kacida mikahayang niron gaya Al-Qur'an, teu aya hiji pangarang anu suksés niron gaya Al-Qur'an Al-Karîm dina hiji kitabna. Saolah-olah Al-Qur'an anu mujijat dina ungkara téh ﻧَﻮْﻉٌ ﻣُﻨْﺤَﺼِﺮٌ ﻓِﻰ ﺍﻟﺸَّﺨْﺺِ, nyaéta hiji jinis anu diwatesan dina hiji individu. Ku kituna, Al-Qur'an Al-Karîm boh aya di handapeun sakumna kitab —ieu cariosan anu matak seuri— atanapi mangrupa hiji anu langka anu aya saluhureun sakumna kitab, saluhureun sadayana. Sisi Kadua: dina hiji pangakuan anu sakitu ageungna sareng hiji kaayaan anu hésé, putusan anu pasti, "Aranjeun moal tiasa," ku ngagerakkeun saraf sareng ngaruksak harkat dirina, téh dalil yén éta yakin, tengtrem sareng tiasa dipercanten. Sisi Katilu: saolah-olah Al-Qur'an Al-Karîm ngadawuh, "Padahal aranjeun para pangagung fasahah sareng langkung meryogikeun fasahah tibatan sadayana, aranjeun henteu mampuh nangtang. Manusa ogé henteu tiasa nangtang Al-Qur'an." Sarta, sakumaha mangsa kapengker henteu mampuh ngadamel anu sarimbag sareng Islam, anu janten hasil Al-Qur'an, aya isarat yén mangsa anu bakal datang ogé bakal henteu mampuh ngadamel anu sarupa. ﻓَﺎﺗَّﻘُﻮﺍ ﺍﻟﻨَّﺎﺭَ ﺍﻟَّﺘ۪ﻰ ﻭَﻗُﻮﺩُﻫَﺎ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﻭَﺍﻟْﺤِﺠَﺎﺭَﺓُ ﺍُﻋِﺪَّﺕْ ﻟِﻠْﻜَﺎﻓِﺮ۪ﻳﻦَ Hartosna, "Sing ngajaga diri tina seuneu anu disiapkeun pikeun kafir, anu suluhna manusa sareng batu." Lantaran kalimah ﻓَﺎﺗَّﻘُﻮﺍ janten jawab syarth pikeun kalimah ﺍِﻥْ ﻟَﻢْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ, kedah aya hubungan anu pasti di antarana. Padahal henteu dilakukeunana tangtangan henteu merlukeun ngajaga diri tina seuneu. Ku kituna, ku ningali deui kalimah-kalimah anu dileungitkeun pikeun motong pondok, urang bakal milarian sareng mendakan hubungan anu pasti ieu. Kieu: 1- Tina henteu dilakukeunana tangtangan, pasti nuturkeun i'jaz Al-Qur'an. 2- Tina i'jaz Al-Qur'an, pasti nuturkeun yén éta kalam Alloh. 3- Lantaran éta kalam Alloh, pasti kedah taat kana paréntah-paréntah-Na. 4- Tina taat kana paréntah-Na, pasti kedah ngalaksanakeun ibadah. 5- Ngalaksanakeun ibadah téh perantara pikeun henteu asup kana seuneu. Tina runtuyan hubungan anu pasti antara kalimah-kalimah ieu, hubungan anu nyumput antara ﻓَﺎﺗَّﻘُﻮﺍ sareng ﺍِﻥْ ﻟَﻢْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ némbongan. Tina karingkesan sareng motong pondok anu dilakukeun ieu, hiji sorot cahya i'jaz némbongan. ﺍَﻟَّﺘ۪ﻰ ﻭَﻗُﻮﺩُﻫَﺎ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﻭَﺍﻟْﺤِﺠَﺎﺭَﺓُ: saatos Al-Qur'an Al-Karîm ngancam aranjeunna ku kalimah ﻓَﺎﺗَّﻘُﻮﺍ ﺍﻟﻨَّﺎﺭَ, kecap ﻧَﺎﺭْ anu disifatan ku ieu kalimah ogé negeskeun sareng nguatkeun ancaman éta. Sabab seuneu anu suluhna manusa sareng batu langkung kuat wibawa, pikasieuneun sareng kasieunna. Sarta ku ieu kalimah aya isarat pikeun nyentak sareng ngalarang anu ibadah ka arca-arca. Kieu: "Hé manusa! Upami aranjeun henteu taat kana paréntah Alloh, hususna upami aranjeun ibadah ka batu sareng barang anu henteu hirup, sing terang kalayan pasti yén aranjeun bakal asup kana seuneu anu ngahakan sareng ngelek anu nyembah sareng anu disembahna." ﺍُﻋِﺪَّﺕْ ﻟِﻠْﻜَﺎﻓِﺮ۪ﻳﻦَ: ieu kalimah ngajelaskeun sareng netepkeun hubungan anu pasti antara kalimah ﻓَﺎﺗَّﻘُﻮﺍ sareng ﺍِﻥْ ﻟَﻢْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ. Hartosna, siksa seuneu ieu disiapkeun pikeun kafir anu henteu taat kana Al-Qur'an. Sarta ieu seuneu sanés musibah anu ngaliput sakumna manusa, boh saé boh goréng, sapertos caah ageung sareng musibah-musibah anu sanés. Anu ngadatangkeun ieu musibah ngan kufur. Jalan pikeun salamet tina ieu bala ngan taat kana Al-Qur'an Al-Karîm. Kecap ﺍُﻋِﺪَّﺕْ anu disebatkeun dina wangun mangsa kapengker nuduhkeun yén naraka ayeuna parantos diciptakeun sareng aya, sanés sapertos pamadegan Ahli I'tizal yén éta bakal aya engké. Hé réréncangan! Unsur seuneu téh unsur anu kacida ageungna anu ngaliput sakumna bagian jagat raya. Upami tangkal seuneu ieu, anu sapertos urat, ti mimiti dijadikeun jagat raya terus ngaluarkeun dahan sareng cabang ka sakumna arah, diperhatoskeun ku paningal hikmah, bakal kahartos yén dina tungtung tangkal ieu aya hiji buah anu ageung. Leres, sakumaha jalma anu ningali hiji urat anu ageung sareng panjang dina taneuh nganggap aya hiji buah sapertos melon dina tungtung urat éta, anjeunna ogé tiasa mutuskeun ku intuisi, nyaéta ku gancangna ngalih pamahaman, yén tangkal seuneu anu ngagaduhan urat di sakumna sisi alam ieu ngagaduhan hiji buah sapertos naraka. PATAROSAN: Upami naraka ayeuna parantos aya, di mana tempatna? WALERAN: Urang Ahlus Sunnah wal Jamaah percanten yén naraka ayeuna parantos aya, nanging henteu tiasa nangtukeun tempatna. PATAROSAN: Numutkeun harti lahiriah sababaraha hadis, naraka aya di handapeun bumi. Sarta numutkeun hiji hadis, seuneu naraka gaduh panas anu dua ratus darajat langkung ti seuneu dunya. Kumaha katerangan titik-titik ieu? WALERAN: Handapeun hiji buleud téh pusatna. Ku kituna, handapeun bumi nyaéta pusatna. Sakumaha anu parantos pasti dina téori-téori élmu alam, dina pusat bumi aya seuneu anu panasna ngahontal dua ratus rébu darajat. Sabab dina unggal jero tilu puluh tilu zira', panasna nambahan kira-kira hiji darajat. Ku kituna, dugi ka pusatna, timbul panas dua ratus rébu darajat. Hartos hadis anu disebut tadi cocog sareng téori ieu. Tina ieu, tiasa dicarioskeun yén seuneu dina pusat bumi anu panasna dua ratus rébu darajat téh lir siki naraka, sareng dina kiamat bakal meupeuskeun lapisan taneuh anu janten cangkangna, medal kalayan sakumna pikasieuneunana, mimiti ngalegaan, teras naraka némbongan kalayan sakumna parabotna. Sarta numutkeun hiji hadis, aya seuneu anu disebut zemherir, anu ngaduruk ku tiis. Ieu hadis ogé cocog sareng téori éta. Sabab seuneu anu saeutik-saeutik nambahan atanapi ngurangan ti pusat bumi dugi ka beungeutna ngaliput sakumna tingkat seuneu, kaasup zemherir. Sakumaha anu ditetepkeun dina élmu alam, seuneu sakapeung ngahontal hiji darajat anu ku narik sareng nyerep sakumna panas barang-barang anu aya di caketna, éta ngadurukna ku tiis sareng ngajadikeun cai beku. PATAROSAN: Numutkeun hadis anu disebut tadi, naraka aya dina pusat bumi. Padahal bumi ngan saukuran endog dibandingkeun sareng naraka. Kumaha naraka anu sakitu ageungna tiasa cicing dina beuteung bumi? WALERAN: Leres, numutkeun alam mulk, nyaéta alam anu katingali, nyaéta alam anu ayeuna ku urang ditingali ieu, urang ngajantenkeun naraka katingali leutik ku nyarios yén naraka aya di jero bumi. Nanging, dibandingkeun sareng alam aherat, naraka janten sakitu agungna dugi ka tiasa nampung rébuan bumi sareng henteu wareg. Alam anu katingali ieu, sapertos hiji panutup, parantos ngahalangan éta ngalegaan. Ku kituna, anu dimaksad ku naraka di jero bumi nyaéta haté sareng siki naraka. Sarta naraka anu aya di handapeun bumi henteu merlukeun éta aya dina beuteung bumi atanapi patali sareng napel kana bumi. Sabab buleud-buleud sapertos panonpoé, bulan, béntang sareng bumi sadayana buah-buah tangkal dijadikeun mahluk. Dipikanyaho yén handapeun buah ngawengku sakumna sela di antara dahan-dahan. Ku kituna, karajaan Alloh kacida legana. Dahan-dahan tangkal dijadikeun mahluk ogé manjang ka sakumna arah; ka mana waé naraka angkat, aya tempatna. Sarta numutkeun hiji hadis, naraka dilipet, nyaéta ditekuk, nyaéta henteu kabuka lengkep. Hartina, naraka aya dina pusat bumi sapertos hiji endog sareng bakal némbongan engké, téh kaasup anu mungkin. Pépéling: sigana hadis ieu anu ngajurung Mu'tazilah kana anggapan yén naraka ayeuna henteu aya. Réréncangan! Urang uji kalimah-kalimah dina ieu ayat, tingali kumaha wadah-wadah éta janten cangkang mutiara sareng permata naon anu aya di jerona: Leres, dina awal kalimah ﻭَﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺭَﻳْﺐٍ ﻣِﻤَّﺎ ﻧَﺰَّﻟْﻨَﺎ ﻋَﻠٰﻰ ﻋَﺒْﺪِﻧَﺎ, hurup ﻭ téh hurup athaf. Parantos dipikanyaho yén ngahubungkeun hiji perkara ka perkara anu sanés gumantung kana ayana hubungan di antarana. Padahal antara kalimah ﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺭَﻳْﺐٍ sareng ﻳَٓﺎ ﺍَﻳُّﻬَﺎ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﺍﻋْﺒُﺪُﻭﺍ henteu katingali hubungan. Hubungan di antarana ngan némbongan ku ngira-ngira dua patarosan sareng waleran. Kieu: Nalika ibadah diparéntahkeun dina ayat anu sateuacanna, hiji patarosan timbul, "Kumaha ibadah?" Diwaler, "Sakumaha anu diajarkeun ku Al-Qur'an." Patarosan kadua, "Naha Al-Qur'an kalam Alloh?" diwaler ku ﻭَﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺭَﻳْﺐٍ. Ku cara ieu, hubungan antara dua kalimah némbongan sareng anu diperyogikeun ku hurup athaf ogé kacumponan. PATAROSAN: ﺍِﻥْ ngedalkeun mamang sareng ragu. Ari ﺍِﺫَﺍ nuduhkeun putusan sareng kapastian. Mamang sareng ragu aranjeunna ngeunaan Al-Qur'an téh pasti. Ku kituna, ngalawan anu diperyogikeun ku kontéks, isarat naon anu aya dina kecap ﺍِﻥْ anu disebatkeun tibatan kecap ﺍِﺫَﺍ? WALERAN: Leres, éta nuduhkeun yén lantaran parantos némbongan sabab-sabab anu tiasa ngaleungitkeun mamang sareng ragu aranjeunna, ayana mamang sapertos éta henteu tiasa diputuskeun kalayan pasti. Ayana mamang éta ogé ngan tiasa diputuskeun kalayan mamang sareng ragu. Pépéling: mamang sareng ragu anu dikedalkeun ku kecap ﺍِﻥْ numutkeun anu diperyogikeun ku gaya ungkara. Éta sanés pisan milik Nu Ngadawuh. Kalimah ﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺭَﻳْﺐٍ sareng ﺍِﻥِ ﺍﺭْﺗَﺒْﺘُﻢْ ngedalkeun hiji makna anu sami. Padahal kalimah kadua anu langkung pondok tibatan kalimah kahiji langkung cocog sareng gaya, kalimah kahiji dipilih tibatan anu kadua. Ieu nuduhkeun yén asal ragu aranjeunna téh watekna anu gering sareng dirina anu goréng. PATAROSAN: Padahal aranjeunna wadah sareng tempat pikeun ragu, ku naon aranjeunna ditémbongkeun salaku eusi sareng ragu salaku wadahna? WALERAN: Leres, lantaran poékna ragu dina haténa parantos sumebar sareng ngaliput sakumna awak sareng wangunna, éta nuduhkeun yén aranjeunna dianggap aya di jero ragu. Kecap ﺭَﻳْﺐٍ anu disebatkeun dina wangun nakirah pikeun ngedalkeun umum. Hartina, mamang naon waé anu ku aranjeun dipiboga, waleranana hiji; henteu kedah aya hiji waleran husus pikeun masing-masing mamang. Jalan naon waé anu ku aranjeun ditempuh, waleran anu bakal ditampi nyaéta i'jaz Al-Qur'an. Leres, jalma anu nginum cai di hiji sumber sareng ngartos amisna henteu ngagaduhan hak pikeun nguji sakumna solokan anu kaluar tina sumber éta, sabab asalna hiji. Kitu deui, jalma anu henteu mampuh nangtang hiji surah henteu ngagaduhan hak pikeun nguji sakumna Al-Qur'an. Sabab Nu Nyerat téh hiji. Dina ﻣِﻤَّﺎ, lantaran ﻣِﻦْ ngedalkeun katerangan, éta merlukeun kecap ﻓ۪ﻰ ﺷَﻰْﺀٍ anu diperkirakeun. Susunan kalimah anu henteu diucapkeun kedah ﻭَﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺭَﻳْﺐٍ ﻓ۪ﻰ ﺷَﻰْﺀٍ ﻣِﻤَّﺎ ﻧَﺰَّﻟْﻨَﺎ. Tina ungkara ﻧَﺰَّﻟْﻨَﺎ, kahartos yén asal mamangna nyaéta sipat diturunkeun, sareng waleran anu pasti ogé ngabuktikeun diturunkeunana. Kecap ﻧَﺰَّﻟْﻨَﺎ tina bab taf'il, anu ngedalkeun diturunkeun saeutik-saeutik, nyaéta ayat demi ayat, surah demi surah, numutkeun kajadian, dipilih tibatan kecap ﺍَﻧْﺰَﻟْﻨَﺎ tina bab if'al, anu nuduhkeun diturunkeun sakaligus. Ieu nuduhkeun yén dina pangakuanana, aranjeunna nyandak dalil, "Kunaon Al-Qur'an henteu diturunkeun sakaligus?" ﻋَﺒْﺪِﻧَﺎ: kecap abd dipilih tibatan kecap nabi atanapi Muhammad ﷺ; sakumaha ungkara abd nuduhkeun agungna Kangjeng Nabi ﷺ sareng luhurna darajat ibadah, éta ogé negeskeun paréntah ﺍُﻋْﺒُﺪُﻭﺍ sareng ngusir sangkaan ngeunaan Kangjeng Rosul anu mulya: anjeunna parantos ngalaksanakeun ibadah sareng maca Al-Qur'an langkung ti sakumna manusa. ﻓَﺎْﺗُﻮﺍ: ieu paréntah pikeun némbongkeun henteu mampuhna. Hartina, maksad paréntah sanés nungtut hiji perkara ti anu dituju. Nanging, ku nyentak aranjeunna, éta ngondang kana tangtangan sareng pangalaman, supados henteu mampuhna aranjeunna écés. ﺑِﺴُﻮﺭَﺓٍ sareng saterasna... Tina ieu ungkara, kahartos yén aranjeunna parantos kadesek sareng henteu mampuh dugi ka wates pangahirna. Sabab aya ungkara sareng lapisan tangtangan, nyaéta ngondang pikeun nangtang, anu ngahontal salapan darajat. 1- Bawakeun anu sarupa sareng hiji Al-Qur'an anu lengkep tina hiji jalma ummi, kalayan susunan anu luhur, béja-béja gaib, élmu sareng hakékat luhur anu dikandungna. 2- Upami ngadatangkeun anu sarupa ku cara kitu saluhureun kamampuh aranjeun, bawakeun kalayan susunan anu baligh, sanajan tina perkara anu dijieun-jieun. 3- Upami aranjeun henteu mampuh ogé, jieun anu sarupa sakitar sapuluh surah. 4- Upami ieu ogé henteu mungkin, jieun anu sarupa sareng hiji surah anu panjang. 5- Upami ieu ogé henteu gampang pikeun aranjeun, cukup anu sarupa sareng hiji surah anu pondok. 6- Upami aranjeun henteu mendakan kamungkinan tina hiji jalma ummi, cukup tina hiji jalma alim sareng anu tiasa nyerat. 7- Upami ieu ogé henteu aya, jieun ku silih tulungan. 8- Upami ieu ogé henteu tiasa, nyuhunkeun pitulung ti sakumna manusa sareng jin, sareng nyuhunkeun bantuan tina hasil sakumna pamikiran. Hasil-hasilna aya lengkep dina kitab-kitab Arab anu ku aranjeun dipiboga. Upami sakumna kitab Arab dibandingkeun sareng Al-Qur'an, Al-Qur'an henteu tiasa dibandingkeun. Sabab henteu nyarupaan salah sahiji ogé. Ku kituna, Al-Qur'an boh langkung handap ti sadayana atanapi langkung luhur ti sadayana. Kamungkinan kahiji batil sareng mustahil. Ku kituna, éta kitab anu langkung luhur ti sadayana, saluhureun sakumna. Salami tilu belas abad, anu sarupa henteu kantos aya, sareng saatos ieu ogé moal tiasa aya, wassalam. 9- Pikeun ngusir ogé alesan anu diajukeun ku aranjeunna, "Urang henteu gaduh saksi. Upami urang nangtang, teu aya anu bakal ngadukung urang," éta ngadawuh, "Saksi-saksi aranjeun ogé diidinan. Nyaur aranjeunna ogé, supados nulungan aranjeun." Upami lapisan-lapisan ieu diperhatoskeun, hiji sorot cahya i'jaz anu ditémbongkeun ku karingkesan Al-Qur'an Al-Karîm, anu nuduhkeun tingkat-tingkat tangtangan ieu, bakal katingali. Réréncangan! Henteu mampuhna manusa pikeun nangtang surah anu pangpondokna tina Al-Qur'an parantos pasti ku katerangan anu disebut tadi. Nanging, masih aya sisi sabab i'jaz. Hartina, naon sabab anu ngahasilkeun henteu mampuhna manusa? Leres, kakuatan manusa anu maju pikeun nangtang sareng ngalawan Al-Qur'an parantos dijantenkeun lolong ku Alloh, sahingga aranjeunna murag tina kamampuh pikeun nangtang. Nanging, numutkeun imam-imam balaghah sapertos Abdülkahir-i Cürcanî, Zemahşerî sareng Sekkakî, lantaran kakuatan manusa henteu ngahontal gaya sareng susunan Al-Qur'an anu luhur, henteu mampuhna aranjeunna némbongan. Sarta Sekkakî parantos nyarios, "I'jaz kahontal ku rasa, henteu tiasa dijelaskeun sareng diungkarakeun." ﻣَﻦْ ﻟَﻢْ ﻳَﺬُﻕْ ﻟَﻢْ ﻳَﺪْﺭِ Hartosna, anu henteu ngaraosan i'jaz ku pamikiranana henteu tiasa ngartos ku katerangan; éta sapertos madu. Nanging, numutkeun sisi anu dipilih ku Abdülkahir, i'jaz tiasa dijelaskeun sareng diungkarakeun. Urang ogé nampi sisi ieu. PATAROSAN: Kecap taife, necm sareng nevbet tiasa ngalaksanakeun pancén kecap surah. Naon anu aya dina kecap surah anu disebatkeun tibatan éta kecap-kecap? WALERAN: Pikeun ngadesek sareng ngelebkeun aranjeunna ku asal mamangna. Kieu: Anu ngajantenkeun aranjeunna mamang, ceuk aranjeunna, nyaéta Al-Qur'an henteu diturunkeun sakaligus. Hartina, upami Al-Qur'an diturunkeun sakaligus, aranjeunna henteu bakal mamang yén éta kalam Alloh. Nanging, lantaran diturunkeun bagian demi bagian, éta janten sabab mamangna: "Ieu cariosan manusa. Ngadamelna bagian demi bagian gampang; urang ogé tiasa ngadamelna." Ku ungkara ﺑِﺴُﻮﺭَﺓٍ, Al-Qur'an Al-Karîm ogé ngélingan jalan anu dianggap gampang ku aranjeunna, sareng ngadawuh, "Hayu bawakeun anu sarupa, dina wangun bagian demi bagian anu ku aranjeun dianggap gampang," sahingga aranjeunna dikelebkeun dina jalan anu dianggap gampang. Sarta numutkeun katerangan Zemahşerî, seueur faédah dina Al-Qur'an Al-Karîm anu diturunkeun dibagi kana surah-surah. Leres, lantaran ngandung seueur kalemesan anu ahéng, ieu gaya anu ahéng dipilih. Kecap gaganti dina ﻣِﻦْ ﻣِﺜْﻠِﻪ۪ boh balik ka Al-Qur'an, nyaéta "Bawakeun anu sarupa sareng Al-Qur'an," boh milik Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ. Hartina, "Bawakeun hiji surah tina hiji jalma ummi anu sarupa sareng anjeunna ﷺ." Nanging, numutkeun kamungkinan kahiji, ungkara anu saéstuna kedah ﻣِﺜْﻞِ ﺳُﻮﺭَﺓٍ ﻣِﻨْﻪُ, padahal anu disebatkeun, ngalawan anu diperyogikeunana, nyaéta ﺑِﺴُﻮﺭَﺓٍ ﻣِﻦْ ﻣِﺜْﻠِﻪ۪. Sababna kieu: dina kamungkinan kahiji, kamungkinan kadua ogé kedah diperhatoskeun sareng dijaga. Sabab ngan ku mawa anu sarupa sareng Al-Qur'an, pasualan tacan réngsé. Éta kedah dibawa tina hiji jalma ummi, sareng ieu sarat pikeun sampurnana tangtangan. Ku kituna, kecap gaganti dina ﻣِﻦْ ﻣِﺜْﻠِﻪ۪ kedah balik ka Al-Qur'an, sareng ungkara ogé kedah dirobah supados duanana kamungkinan dijaga. Sarta tangtangan henteu sampurna ngan ku mawa anu sarupa sareng hiji surah. Ieu nuduhkeun yén saratna téh mawa anu sarupa sareng hiji surah anu dicandak tina hiji kumpulan, tina hiji kitab anu bakal sarimbag sareng sakumna Al-Qur'an. Sarta éta ngalihkeun pikiran kana kitab-kitab samawi anu sarupa sareng Al-Qur'an dina hal diturunkeun, supados ku ngabandingkeun di antarana, luhurna Al-Qur'an kahartos. ﻭَﺍﺩْﻋُﻮﺍ: sabab ungkara ieu dipilih tibatan kecap istianah atanapi istimdad, sakumaha kahartos tina tempat-tempat digunakeunana kecap ngondang, nyaéta nuduhkeun yén anu nyalametkeun sareng nulungan aranjeunna tina bala sareng kasusah parantos aya di dinya; aranjeunna ngan kedah nyaur, henteu peryogi kasusah tambahan. Ari kecap istianah sareng istimdad henteu nuduhkeun yén anu nulungan parantos aya di dinya. ﺷُﻬَﺪَٓﺍﺀَ: ungkara ieu tiasa diterapkeun kana tilu hartos: Kahiji: para ahli sastra anu ageung. Numutkeun hartos ieu, dina hal tangtangan, aranjeunna nyarios bohong, "Sanajan kakuatan urang henteu cekap pikeun nangtang, para ahli sastra sareng guru urang anu ageung sanggup nangtang." Al-Qur'an Al-Karîm parantos motong sareng miceun ieu kabohongan ku paréntah ﻭَﺍﺩْﻋُﻮﺍ. Kadua: anu ngadukung sareng nyaksian tangtangan. Numutkeun kamungkinan ieu, alesan anu ditémbongkeun ku aranjeunna, "Upami urang ngamimitian tangtangan, teu aya anu ngadukung sareng nyaksian urang," ogé didustakeun ku Al-Qur'an Al-Karîm. Ku masihan idin, éta ngadawuh, "Hayu nyaur ogé saksi-saksi aranjeun, supados nguatkeun aranjeun." Katilu: hartosna ilah-ilah. Numutkeun hartos ieu, saolah-olah Al-Qur'an Al-Karîm nyindiran sareng nyéréngéh ka aranjeunna ku kalimah ieu, "Hé, padahal sakitu seueur ilah anu ku aranjeun disembah, naha dina waktos anu sakitu heureut sareng hésé ieu aranjeun henteu nyuhunkeun pitulung ti aranjeunna? Nyaur aranjeunna, supados nyalametkeun aranjeun tina bala tangtangan ieu." ﺷُﻬَﺪَٓﺍﺀَﻛُﻢْ: ieu idhafah anu ngedalkeun hal anu husus nuju kana tilu hartos kecap ﺷُﻬَﺪَٓﺍﺀَ. Kieu: 1- Lantaran aranjeun gaduh ahli sastra sareng guru anu ageung, tangtos aya hubungan, hormat sareng kanyaah di antara aranjeun. Aranjeunna ogé aya di caket aranjeun, henteu jauh. Upami aranjeunna sanggup ngalaksanakeun tangtangan anu sakitu pikasieuneunna ieu, tangtos bakal nulungan. Hartina, aranjeunna ogé henteu mampuh sapertos aranjeun; ulah nyalahkeun kakuranganana. 2- Saha waé anu bakal ngadukung sareng nyaksian aranjeun dina tangtangan, urang nampi; nyaur aranjeunna. Nanging, dina pangakuan anu écés batil sapertos ieu, aranjeunna henteu wani méré kasaksian palsu. 3- Kumaha ilah-ilah anu ku aranjeun dijadikeun sesembahan henteu nulungan aranjeun? Coba nyaur aranjeunna ogé. Nanging, aranjeunna henteu gaduh nyawa, henteu gaduh kasadaran, sareng henteu sanggup ngalakukeun hiji hal ogé. Hampura aranjeunna ogé. ﻣِﻦْ ﺩُﻭﻥِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ: hartosna, "Salian ti Alloh." Numutkeun hartos kahiji syuhada, katerangan ieu ngedalkeun umum. Hartosna, "Nyaur sakumna ahli fasahah anu aya di dunya, salian ti Alloh." Numutkeun hartos kadua syuhada, éta nuduhkeun henteu mampuhna aranjeunna. Sabab jalma anu henteu mampuh sareng éléh dina hiji pasualan sumpah sareng némbongkeun saksi-saksi. Ieu cara pikeun anu henteu mampuh. Numutkeun hartos katilu syuhada, ieu nuduhkeun yén tangtangan aranjeunna ngalawan Kangjeng Rosul anu mulya téh saolah-olah tangtangan antara syirik sareng tauhid, atanapi antara barang anu henteu hirup sareng Gusti Khâliq bumi sareng langit. ﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﺻَﺎﺩِﻗ۪ﻴﻦَ: ieu kalimah nuduhkeun cariosan anu kantos diucapkeun ku aranjeunna, "Upami urang hoyong, urang tiasa ngadamel anu sarupa sareng Al-Qur'an." Sarta ieu ogé nyindiran yén aranjeunna tukang bohong. Hartosna, "Aranjeun sanés jalma-jalma anu jujur, ngan jalma-jalma anu ngabantah ku alesan palsu. Leres, aranjeun henteu murag kana sumur mamang sareng ragu nalika milarian anu hak. Nanging, aranjeun jalma-jalma anu henteu nganggo akal, anu murag ka dinya nalika lumpat nuju mamang sareng ragu." Pépéling: jawab syarth kalimah ﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﺻَﺎﺩِﻗ۪ﻴﻦَ téh ringkesan anu sateuacanna. Susunan kalimah anu henteu diucapkeun: ﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﺻَﺎﺩِﻗ۪ﻴﻦَ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ. Hartosna, "Upami aranjeun jujur dina cariosan aranjeun, aranjeun tangtos bakal ngalakukeunana." ﻓَﺎِﻥْ ﻟَﻢْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ ﻭَﻟَﻦْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ ﻓَﺎﺗَّﻘُﻮﺍ ﺍﻟﻨَّﺎﺭَ Réréncangan! Kalimah ﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﺻَﺎﺩِﻗ۪ﻴﻦَ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ ngandung qiyas istitsna'i anu ngalawan aranjeunna. Wangun qiyas éta kieu: "Upami aranjeun jujur, aranjeun bakal ngalakukeunana. Nanging, aranjeun henteu tiasa ngalakukeunana. Ku kituna, aranjeun henteu jujur." Nanging, tibatan mukadimah istitsna'iyyah, nyaéta tibatan "Nanging, aranjeun henteu tiasa ngalakukeunana," Al-Qur'an Al-Karîm ngucapkeun kalimah ﻓَﺎِﻥْ ﻟَﻢْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ sareng saterasna kalayan ﺍِﻥْ anu ngedalkeun mamang. Sababna nyaéta pikeun rada ngusap sangkaan aranjeunna, "Urang bakal ngalakukeunana." Sarta tibatan hasil qiyas éta, "Aranjeun henteu jujur," éta ngucapkeun ﻓَﺎﺗَّﻘُﻮﺍ ﺍﻟﻨَّﺎﺭَ, anu janten sabab pikeun hal anu pasti nuturkeun hasil éta dina darajat katilu. Susunan kalimah anu henteu diucapkeun: "Upami aranjeun jujur, aranjeun bakal ngalakukeunana. Nanging, aranjeun henteu tiasa ngalakukeunana. Ku kituna, aranjeun henteu jujur. Ku kituna, lawan aranjeun, Kangjeng Rosul anu mulya, jujur. Ku kituna, Al-Qur'an téh mujijat. Ku kituna, aranjeun kedah iman sareng ngabenerkeunana supados henteu murag kana seuneu." ﻓَﺎﺗَّﻘُﻮﺍ ﺍﻟﻨَّﺎﺭَ: paréntah Alloh ieu ngajantenkeun ancaman ka aranjeunna langkung pikasieuneun. Dina kalimah ﺍِﻥْ ﻟَﻢْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ, kecap ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ téh fi'l mudhari'. Ieu fi'l dipaké boh pikeun waktos ayeuna boh pikeun mangsa anu bakal datang. ﺍِﻥْ, anu kaasup huruf syarth, ngalungkeunana tina waktos ayeuna ka gunung-gunung mangsa anu bakal datang. ﻟَﻢْ, anu kaasup huruf jazm, ngalungkeunana tina mangsa anu bakal datang ka lebak-lebak mangsa kapengker. Anu pikakarunya, ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ, parantos janten cocooan sapertos bal dina leungeun dua partikel ieu. Kaayaan dua partikel ieu ngirim pikiran boh ka mangsa kapengker boh ka mangsa anu bakal datang, supados aranjeunna ningali yén pidato-pidato baligh anu ngahias mangsa kapengker sareng muallaqat anu ditulis ku emas henteu tiasa ngadeukeutan Al-Qur'an ogé. Saatos ningali kaca éta, aranjeunna kedah ngabandingkeun ogé kaca mangsa anu bakal datang sareng éta. Dina milih ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ tibatan kecap ﺗَﺎْﺗُﻮﺍ, aya dua pangajaran lemes: Anu kahiji: i'jaz Al-Qur'an asal tina henteu mampuhna aranjeunna. Ieu nuduhkeun yén henteu mampuhna aranjeunna sanés dina hasil karya, nanging dina pagawéan. Hartina, asal henteu mampuhna sanés anu sarupa sareng Al-Qur'an, nanging dina ngadamel anu sarupa éta. Anu kadua: sakumaha ﻑ ﻉ ﻝ dina élmu sharf janten timbangan sakumna fi'l, dina gaya ungkara ogé éta hiji ringkesan anu ngedalkeun carita-carita panjang, pagawéan, kajadian sareng kisah ku hiji kecap. Saolah-olah éta hiji kecap gaganti anu ngedalkeun kalimah-kalimah ku cara kinayah. Dina ﻭَﻟَﻦْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ, ﻟَﻦْ kaasup huruf nashab anu ngalihkeun fi'l anu diasupanana kana mangsa anu bakal datang sareng nampikna dina mangsa anu bakal datang kalayan negeskeun atanapi salawasna. Hartina, anu ngucapkeun ieu kalimah parantos masihan ieu putusan kalayan kacida yakin sareng dariana, tanpa mamang sareng ragu. Tina ieu, kahartos yén dina pagawéan anjeunna henteu aya tipu daya. PATAROSAN: ﻓَﺎﺗَّﻘُﻮﺍ: ittiqa sareng tajannub duanana ngedalkeun hartos anu sami. Naha ittiqa dipilih tibatan tajannub? WALERAN: leres, ittiqa nuturkeun iman. Hartina, ittiqa kajadian saatos aya iman. Dina tajannub henteu aya hubungan nuturkeun sapertos kitu. Ku kituna, kecap ittiqa ngélingan iman, sareng ku kecap ittiqa, iman tiasa diisaratkeun. Nanging, kecap tajannub henteu tiasa ngalaksanakeun ieu pancén. Ku sabab kitu, pikeun ﺍِﻥْ ﻟَﻢْ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮﺍ, anu jawab syarth saéstuna nyaéta ﺍٰﻣَﻨُﻮﺍ, tibatan ﺗَﺠَﻨَّﺒُﻮﺍ, anu dipilih sareng ditempatkeun nyaéta ﻓَﺎﺗَّﻘُﻮﺍ. ﺍَﻟﻨَّﺎﺭَ: nâr dijadikeun ma'rifah ku ﺍَﻝْ, nuduhkeun yén nâr parantos dipikawanoh sareng dipikanyaho. Sabab ku nguping ti para nabi anu agung, éta parantos pasti dipikanyaho dina pikiran. PATAROSAN: ﺍَﻟَّﺘ۪ﻰ kaasup asma maushulah. Shilah merlukeun yén kalimah anu diasupanana parantos dipikanyaho sateuacanna. Padahal shilahna, ﻭَﻗُﻮﺩُﻫَﺎ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﻭَﺍﻟْﺤِﺠَﺎﺭَﺓُ, tacan dipikanyaho ku anu dituju sateuacanna? WALERAN: lantaran ayat ﻧَﺎﺭًﺍ ﻭَﻗُﻮﺩُﻫَﺎ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﻭَﺍﻟْﺤِﺠَﺎﺭَﺓُ diturunkeun sateuacan ieu ayat, anu dituju parantos kénging katerangan ti dinya. Ku kituna, di dieu ﺍَﻟﻨَّﺎﺭَ sareng ﺍَﻟَّﺘ۪ﻰ dilakukeun hubungan sifat. ﻭَﻗُﻮﺩُﻫَﺎ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﻭَﺍﻟْﺤِﺠَﺎﺭَﺓُ: maksad katerangan-katerangan ieu nyaéta ngancam. Lantaran ancaman-ancaman éta ditegeskeun sareng dipikuat, di dieu kecap ﺍَﻟﻨَّﺎﺱُ negeskeunana, sareng kecap ﺣِﺠَﺎﺭَﺓٌ nguatkeun sareng nyentak. Kieu: "Arca-arca anu dijieun tina batu, anu ku aranjeun dijadikeun sesembahan kalayan harepan kénging faédah sareng kasalametan, parantos janten pakakas nyiksa aranjeun, nyaéta suluh pikeun seuneu anu ngahurungkeun sareng ngaduruk aranjeun. Jalma-jalma anu pikakarunya! Naha aranjeun henteu mikiran ieu?" PATAROSAN: ﺍُﻋِﺪَّﺕْ ﻟِﻠْﻜَﺎﻓِﺮ۪ﻳﻦَ: naon sababna dina kalimah ieu, ngalawan anu diperyogikeun ku kontéks, tibatan ﻟَﻜُﻢْ, disebatkeun ﻟِﻠْﻜَﺎﻓِﺮ۪ﻳﻦَ? WALERAN: leres, lantaran cara anu dituturkeun ku Al-Qur'an Al-Karîm biasana ngedalkeun aturan-aturan umum sareng ringkesan dina tungtung ayat, Al-Qur'an Al-Karîm ngawengku sakabéhna ku nempatkeun kecap barang anu écés tibatan kecap gaganti. Hartina, kalimah ﻟِﻠْﻜَﺎﻓِﺮ۪ﻳﻦَ ditempatkeun tibatan ﻟَﻜُﻢْ, pikeun nuduhkeun mukadimah kadua tina dalil anu ngabuktikeun yén aranjeunna ahli naraka. Susunan kalimah anu henteu diucapkeun: ﺍُﻋِﺪَّﺕْ ﻟَﻜُﻢْ لِاَنَّكُمْ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻜَﺎﻓِﺮ۪ﻳﻦَ ﻭَﺍﻟﻨَّﺎﺭُ ﺍُﻋِﺪَّﺕْ ﻟِﻠْﻜَﺎﻓِﺮ۪ﻳﻦَ. Hartosna, "Aranjeun ahli naraka, sabab aranjeun kaasup kafir. Naraka ogé pikeun kafir."

ﻭَﺑَﺸِّﺮِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺍٰﻣَﻨُﻮﺍ ﻭَﻋَﻤِﻠُﻮﺍ ﺍﻟﺼَّﺎﻟِﺤَﺎﺕِ ﺍَﻥَّ ﻟَﻬُﻢْ ﺟَﻨَّﺎﺕٍ ﺗَﺠْﺮ۪ﻯ ﻣِﻦْ ﺗَﺤْﺘِﻬَﺎ الْاَنْهَارُ ﻛُﻠَّﻤَﺎ ﺭُﺯِﻗُﻮﺍ ﻣِﻨْﻬَﺎ ﻣِﻦْ ﺛَﻤَﺮَﺓٍ ﺭِﺯْﻗًﺎ ﻗَﺎﻟُﻮﺍ ﻫٰﺬَﺍ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺭُﺯِﻗْﻨَﺎ ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻞُ ﻭَﺍُﺗُﻮﺍ ﺑِﻪ۪ ﻣُﺘَﺸَﺎﺑِﻬًﺎ ﻭَﻟَﻬُﻢْ ﻓ۪ﻴﻬَٓﺎ ﺍَﺯْﻭَﺍﺝٌ ﻣُﻄَﻬَّﺮَﺓٌ ﻭَﻫُﻢْ ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺧَﺎﻟِﺪُﻭﻥَ Hartosna, "Pasihan béja gumbira ka mukmin anu iman sareng ngalakukeun amal saléh, yén sawarga-sawarga anu di handapeunna ngalir walungan téh milik aranjeunna. Nalika aranjeunna tuang hiji buah tina éta sawarga, aranjeunna nyarios, ieu buah anu ku urang kantos didahar sateuacanna. Rejekina dibawakeun sareng dipasihkeun dina wangun anu silih sarupa. Sareng di éta sawarga, aya awéwé-awéwé anu suci pikeun aranjeunna. Aranjeunna ogé bakal tetep cicing di éta sawarga salawasna."

Réréncangan! Urang bakal nyarios heula ngeunaan hubungan ieu ayat sareng anu sateuacanna. Kieu: Ieu ayat ngagaduhan seueur hubungan anu béda-béda sareng ayat-ayat anu kapengker. Hartina, tina ieu ayat aya garis-garis anu rupa-rupa anu manjang nuju kalimah-kalimah anu disebut tadi. Tingali, hasil anu diisaratkeun ku Al-Qur'an Al-Karîm ku ieu ayat, nyaéta buah iman sareng amal saléh, nuju kana pujian ka mukmin dina awal surah. Sarta dina awal surah, saatos nyempad sareng ngahina kafir sareng munafik, éta parantos ngajelaskeun yén jalan anu ku aranjeunna ditempuh bakal ngadorong kana cilaka salawasna. Ku némbongkeun cahya bagja salawasna anu ditegeskeun ku ieu ayat, éta ngagedékeun sareng nambahan rasa hanjakal anu ku aranjeunna ditanggung lantaran kaleungitan nikmat-nikmat anu sakitu ageungna ieu. Sarta ngalawan kasusah sareng kacapé anu timbul tina ibadah anu diparéntahkeun ku ﻳَٓﺎ ﺍَﻳُّﻬَﺎ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﺍﻋْﺒُﺪُﻭﺍ, anu janten sabab ninggalkeun sawatara nikmat dunya, ku ieu ayat éta muka panto sawarga sareng némbongkeun nikmat-nikmat sawarga, sahingga haté mukmin janten sugema sareng yakin. Sarta sateuacanna, éta parantos ngabuktikeun tauhid, anu janten dasar kawajiban sareng rukun iman anu kahiji. Dina ieu ayat ogé, éta némbongkeun buah tauhid sareng tanda rohmat ku sawarga sareng bagja salawasna. Sarta di luhur, kanabian Kangjeng Nabi Muhammad ﷺ parantos dibuktikeun ku i'jaz anu diisaratkeun ku ayat ﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﻓ۪ﻰ ﺭَﻳْﺐٍ ﺍﻟﺦ. Di dieu ogé, pancén-pancén kanabian sapertos masihan béja gumbira sareng ngingetan diisaratkeun ku basa Al-Qur'an. Sarta di luhur, aya ancaman sareng pangéling, nyaéta nyingsieunan sareng ngancam. Di dieu ogé, aya jangji-jangji, anu ngagerakkeun kahoyong, sareng béja-béja gumbira. Hubungan di antarana téh hubungan anu silih papalingpang. Sarta pikeun ngajaga nafs sareng nurani tetep taat kana putusan akal, diperyogikeun targhib sareng tarhib, nyaéta rasa harepan sareng kasieun. Rasa-rasa ieu ngan tiasa timbul sareng terus aya ku targhib sareng tarhib, nyaéta masihan harepan sareng nyingsieunan. Targhib sareng tarhib ngan tiasa terus aya upami dina nurani aya hiji anu maréntah sareng ngagerakkeun. Ku ieu ayat, rasa targhib dihudangkeun. Ku ayat-ayat anu sateuacanna, rasa tarhib digerakkeun. Dina hal ieu, aya hubungan anu silih papalingpang di antarana. Sarta dina ayat-ayat anu kapengker, hiji sisi aherat, nyaéta naraka, diisaratkeun. Dina ieu ayat, sisi kadua, nyaéta sawarga, dibéjakeun. Ku kituna, duanana sisi aherat parantos disebatkeun. Réréncangan! Sawarga sareng naraka téh dua buah anu némbongan tina dua dahan tangkal dijadikeun mahluk anu manjang nuju salawasna, sareng dua hasil tina runtuyan jagat raya anu datang sambung-sinambung, sareng dua gudang sareng dua balong pikeun aliran jagat raya anu ngalir nuju salawasna. Leres, Gusti Nu Maha Hak parantos ngajantenkeun ieu alam hiji panggung ujian pikeun hikmah anu henteu aya watesna; deui, pikeun hikmah anu henteu aya tungtungna, Mantenna ngersakeun alam ieu janten tempat robah, ngalih sareng malih; deui, pikeun tujuan anu henteu aya tungtungna, Mantenna nyebarkeun anu hadé sareng anu jahat, faédah sareng cilaka, anu éndah sareng anu goréng, pondokna kahadéan sareng kajahatan, kalayan campur, ka ieu ladang jagat raya pikeun janten siki sawarga sareng naraka. Leres, lantaran ieu alam téh médan ujian sareng tempat tanding pikeun umat manusa, kahadéan sareng kajahatan kedah campur dugi ka henteu tiasa dipisahkeun, supados darajat manusa némbongan. Saatos waktos ujian sareng pangalaman réngsé, jalma-jalma goréng bakal nyanghareupan paréntah Alloh anu matak bulu punduk nangtung, sapertos kilat sareng kacida rongkahna: ﻭَﺍﻣْﺘَﺎﺯُﻭﺍ ﺍﻟْﻴَﻮْﻡَ ﺍَﻳُّﻬَﺎ ﺍﻟْﻤُﺠْﺮِﻣُﻮﻥَ "Hé anu dosa! Sing nyingkir ka hiji sisi!" Jalma-jalma anu hadé ogé bakal nampi paréntah Gusti Nu Maha Hak anu maparin nikmat, pinuh ku kanyaah sareng anugerah: ﻓَﺎﺩْﺧُﻠُﻮﻫَﺎ ﺧَﺎﻟِﺪ۪ﻳﻦَ "Asup ka sawarga pikeun cicing salawasna." Saatos manusa dipisahkeun kana dua bagian ieu, jagat raya ogé bakal ngalaman prosés ngabersihan. Ku mindahkeun bahan-bahan anu ngahasilkeun kajahatan, anu jahat sareng cilaka ka hiji sisi, parabot naraka bakal dilengkepan; ku mindahkeun bahan-bahan anu ngahasilkeun kahadéan, anu hadé sareng faédah ka sisi anu sanés, parabot sawarga ogé bakal dilengkepan.