HAREPAN KADALAPAN

Tuntunan Nonoman · hlm. 31

Dina hiji mangsa nalika bulu-bulu bodas — tanda yuswa nu parantos sepuh — mimiti murag kana rambut abdi, huru-hara Perang Umum nu beuki ngandelan sare tibra mangsa ngora, sareng ruwet-rentengna mangsa abdi ditawan, katut waktos abdi panungtungan dongkap ka Istanbul; ku margi ayana kalungguhan pamor sareng kahormatan nu kalintang ageung — malah ti Khalifah, ti Syaikhul-Islam, ti Panglima Agung, dugi ka para murid madrasah, sadayana némbongkeun rasa welas nu saé sareng panghormat nu langkung-langkung ti wates diri abdi — mabok mangsa ngora sareng kaayaan batin nu timbul tina kalungguhan éta parantos ngandelan éta sare dugi ka tarapna: méh baé abdi ningali dunya téh langgeng, sarta ningali diri abdi ngeukeuweuk dunya siga jalma nu moal pupus salalawasna, dina hiji kaayaan nu kalintang anéhna.

Nya dina mangsa éta, abdi mios ka masjid Bayezid nu mubarok di Istanbul, dina bulan Romadon nu mulya, seja ngupingkeun para hafiz nu ihlas. Al-Qur'an Al-Mu'jizul-Bayân, kalayan pangandika-Na nu luhur ti langit, kalayan cara nu kalintang kiatna ngawartoskeun yén manusa bakal sirna sareng sadaya nu hirup bakal pupus, ngumumkeun dawuhan-Na كُلُّ نَفْسٍ ذَٓائِقَةُ الْمَوْتِ ngaliwatan lisan para hafiz. Éta dawuhan lebet kana ceuli abdi, teras matuh dugi ka jero manah abdi, sarta ngaremuk-remuk lapisan lalawora, sare, katut mabok nu kacida kandelna téa. Abdi kaluar ti masjid. Ku margi lalinglung tina sare heubeul nu parantos lami matuh dina sirah abdi, sababaraha dinten abdi ningali diri abdi siga aya angin ribut dina sirah, siga seuneu nu ngelun haseupna, sareng siga kapal nu leungiteun padomanna. Unggal abdi ningali rambut abdi dina eunteung, bulu-bulu bodas téh nyarios ka abdi: "Sing ati-ati!" Nya ku pépéling bulu-bulu bodas éta, kaayaan téh jadi écés. Abdi ningali yén mangsa ngora nu kacida diandelkeun ku abdi sareng nu abdi kapincut ku sagala ni'matna téh nuju pamitan; sareng kahirupan dunya nu ku abdi kacida dipikanyaahna téh mimiti pareum; sareng dunya nu abdi kacida ngeukeuweukna, malah méh baé abdi mikacinta ka manéhna, nyarios ka abdi "Wilujeng angkat", bari mépélingan yén abdi badé ngantunkeun ieu pamondokan. Manéhna sorangan ogé nyarios "Mugia Alloh nu ngaraksa", sarta manéhna ogé nuju tatan-tatan badé angkat. Tina cakupan umum ayat كُلُّ نَفْسٍ ذَٓائِقَةُ الْمَوْتِ dina Al-Qur'an Al-Mu'jizul-Bayân, harti ieu kabuka pikeun manah tina isyarat ayat éta: "Umat manusa téh hiji jiwa; manéhna bakal pupus pikeun hirup deui. Buleudan bumi ogé hiji jiwa; manéhna ogé bakal pupus pikeun lebet kana wangun nu langgeng. Dunya ogé hiji jiwa; manéhna ogé bakal pupus pikeun lebet kana wangun aherat!"

Nya dina kaayaan kitu abdi ningali kana kaayaan diri abdi: mangsa ngora nu jadi sumber sagala kabungahan téh nuju angkat, sareng mangsa sepuh nu jadi sumber sagala kasedih téh sumping ngagentosanana. Sareng kahirupan nu kacida caang tur pinuh cahya téh nuju mios; pati nu sacara lahir poék tur pikasieuneun nuju tatan-tatan badé ngagentosanana. Sareng abdi ningali yén dunya nu kacida pikaresepeun, nu disangka langgeng, sarta nu jadi kakasih jalma-jalma nu lalawora téh kacida gancangna nuju kana sirna. Pikeun nipu diri abdi sorangan sareng pikeun ngasupkeun deui sirah abdi kana lalawora, abdi ningali kana sagala kabungahan kalungguhan di masarakat nu di Istanbul katampi ku abdi langkung ti wates diri; nanging éta téh henteu masihan mangpaat naon-naon. Sadaya rasa welasna, panghormatna, sareng panglipurna maranéhna téh ngan tiasa nganteur dugi ka lawang kubur nu parantos caket ka abdi; di dinya éta sadayana pareum. Sareng ku margi abdi ningali yén di handapeun reregan hérang pamor sareng kahormatan — nu jadi cita-cita hayalna jalma-jalma nu mikacinta kamashuran — téh ngan aya riya nu beurat, agul-agulan diri nu tiis, sareng lalinglung nu ngan sakedapan, abdi terang yén sagala perkara nu nipu abdi dugi ka ayeuna téh moal tiasa masihan panglipur naon-naon, sarta di dinya taya cahya saeutik ogé.

Pikeun tuluy hudang sagemblengna, sareng pikeun nguping pangajaran samawi tina Al-Qur'an, abdi mimiti deui ngupingkeun para hafiz di Masjid Bayezid. Dina waktos éta, tina pangajaran samawi éta abdi nguping wartos gumbira ngaliwatan firman-firman nu suci sabangsa وَ بَشِّرِ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا sareng saterasna. Kalayan berkah nu abdi kénging tina Al-Qur'an, abdi henteu milarian panglipur ti luar; nanging abdi milarian panglipur, harepan, sareng cahya téh justru di jero titik-titik nu ti dinya abdi nampi rasa sieun, rasa simpé nu pikasieuneun, sareng rasa pegat harepan. Saratus rébu sukur ka Gusti Alloh, yén abdi mendakan ubar téh dina jero panyakitna sorangan, mendakan cahya téh dina jero poékna sorangan, sareng mendakan panglipur téh dina jero sieunna sorangan. Pangheulana abdi ningali kana beungeut pati, nu matak sieun ka sadayana sareng nu disangka pangpikasieuneunana. Kalayan cahya Al-Qur'an abdi ningali: sanaos tiung pati téh poék, hideung, tur goréng patut, nanging kanggo jalma mu'min mah rarayna nu saestuna téh caang ku cahya sarta éndah — kitu nu katingal ku abdi. Sareng dina seueur risalah, ieu hakékat téh parantos dibuktikeun ku abdi sadaya kalayan pasti. Sapertos nu parantos dijelaskeun dina seueur risalah — sapertos Kalimah Kadalapan sareng Serat Kadua Puluh — pati téh sanés hukuman pati, sanés paturay, nanging bubuka sareng awal tina kahirupan nu langgeng; sarta pati téh istirahat tina beuratna tugas hirup, hiji bébas tugas, sareng hiji pindah tempat. Pati téh patepang deui sareng rombongan para kakasih nu parantos ngalih ka alam barzah. Sareng saterasna, ku hakékat-hakékat sapertos kitu abdi ningali raray pati nu sajati tur éndah. Abdi ningali kana beungeut pati téh sanés bari sieun, nanging tina hiji sisi mah bari sono. Abdi ngartos hiji rasiah tina amalan ngaéling-éling pati nu dilakonan ku ahli tarékat.

Teras abdi ningali kana mangsa ngora abdi nu parantos kaliwat — nu ku sirnana ngajadikeun sadayana nangis, nu matak sadayana kapincut tur sono ka manéhna, sarta nu kalarung ku dosa sareng lalawora; di jero jubah nu éndah tur hérang éta (papakéanana), abdi ningali hiji raray nu kacida goréng patutna, mabok, tur lalinglung. Upami abdi henteu terang kana hakékatna, sagantina manéhna ngamabokkeun sareng ngajadikeun abdi gumujeng sababaraha taun, manéhna bakal ngajadikeun abdi nangis saumpami abdi tetep di dunya saratus taun. Sapertos salah saurang ti antawis maranéhna nu bari nangis nyarios: لَيْتَ الشَّبَابَ يَعُودُ يَوْمًا فَاُخْبِرَهُ بِمَا فَعَلَ الْمَش۪يبُ

Hartosna: "Muga-muga mangsa ngora téh mulih deui hiji dinten, supados abdi tiasa ngadu sareng nyarioskeun ka manéhna sabaraha seueur kaayaan pikasediheun nu dibawa ku mangsa sepuh ka diri abdi." Leres, para sepuh nu henteu terang kana hakékat mangsa ngora — sapertos jalmi ieu — sok ngémutan mangsa ngorana, teras nangis ku rasa kaduhung sareng sono. Padahal mangsa ngora téh, upami aya dina diri jalma-jalma mu'min nu ahli manah, ahli hudur, nu waras akalna sareng anteng manahna, sarta upami dianggo pikeun ibadah, pikeun kasaéan, sareng pikeun dagang kanggo aherat; éta téh jadi sarana dagang nu pangkiatna sarta jadi jalan nu éndah tur amis pikeun sagala kasaéan. Sareng mangsa ngora téh, kanggo jalma-jalma nu terang kana tugas agamana sarta henteu nyalahgunakeunana, mangrupi ni'mat Ilahi nu kacida ajénna tur pinuh kani'matan. Nanging upami henteu dibarengan ku istiqomah, iffah, sareng takwa, seueur pisan bahayana. Ku kaleuwihanana nu ngaliwatan wates, manéhna ngaruksak kabagjaan langgengna sareng kahirupan aheratna, malah tiasa ngaruksak kahirupan dunyana ogé. Malah sagantina ni'mat mangsa ngora nu ngan sataun dua taun, manéhna kedah nandangan bangbaluh sareng kasedih mangtaun-taun dina mangsa sepuh. Ku margi dina seueurna manusa mangsa ngora téh malah jadi cilaka, tangtos urang nu parantos sepuh kedah sukur ka Alloh, margi urang parantos luput tina sagala bahaya sareng karugian mangsa ngora. Sapertos sagala rupa, tangtos ni'mat mangsa ngora ogé bakal sirna. Upami parantos dianggo pikeun ibadah sareng kasaéan, buah-buah mangsa ngora éta bakal tetep langgeng dina tempatna, sarta jadi sarana pikeun kénging mangsa ngora dina kahirupan nu langgeng.

Teras abdi ningali kana dunya nu dipikacinta sarta nu jadi candu keur seueurna manusa. Kalayan cahya Al-Qur'an abdi ningali: aya tilu dunya nu sipatna umum, silih rangkep hiji dina nu séjén. Nu kahiji nyanghareup ka asma Ilahi; dunya téh jadi eunteung asma-asma éta. Beungeut nu kadua nyanghareup ka aherat; dunya téh jadi huma pepelakan pikeun aherat. Beungeut nu katilu nyanghareup ka ahli dunya; dunya téh jadi tempat ulinna jalma-jalma nu lalawora. Sareng deui, unggal jalma di ieu dunya téh gaduh hiji dunya nu lega pisan. Méh baé sakumaha seueurna manusa, sakitu ogé seueurna dunya nu silih asup hiji kana nu séjén. Nanging pancer dunya husus unggal jalma téh nyaéta hirupna sorangan. Iraha waé ragana rempak, dunyana runtuh kana sirahna; kiamatna pecah. Ku margi jalma-jalma nu lalawora henteu terang yén dunyana sorangan bakal runtuh sakitu gancangna, maranéhna nyangka dunyana téh langgeng sapertos dunya umum, teras nyembah ka dinya. Abdi ogé gaduh dunya husus nu bakal gancang runtuh sareng ruksak sapertos dunya jalma séjén. Abdi ngémutan: naon atuh mangpaatna ieu dunya husus abdi ku umur nu sakieu pondokna? Kalayan cahya Al-Qur'an abdi ningali: boh kanggo abdi boh kanggo sadayana, ieu dunya téh mangrupi tempat dagang nu samentara, sareng pamondokan nu unggal dinten pinuh teras kosong deui, sareng pasar nu diadegkeun di sisi jalan pikeun jual-beuli jalma nu sarumping sareng nu ngaliwat, sareng buku catetan Gusti Naqqâsy Azali nu terus dianyarkeun (nu ditulis sareng dihapus kalayan hikmah), sareng unggal usum semi jadi serat-Na nu disalut ku emas, sareng unggal usum panas jadi kasidah-Na nu disusun dina wangun sajak, sareng eunteung-eunteung nu ngaanyarkeun tur némbongkeun tajalli (sorot cahya) asma Gusti Nu Ngadamel Dzul-Jalâl, sareng kebon binih pikeun aherat, sareng wadah kembang rohmat Ilahi, sareng bengkel samentara nu husus pikeun ngahasilkeun lambaran-lambaran nu bakal ditémbongkeun di alam nu langgeng. Abdi ngahaturkeun saratus rébu sukur ka Gusti Khâliq Dzul-Jalâl nu nyiptakeun ieu dunya dina wangun sapertos kitu. Sareng abdi ngartos: sanaos rasa kanyaah téh dipaparinkeun ka umat manusa pikeun beungeut jero dunya nu éndah — nyaéta beungeut nu nyanghareup ka aherat sareng ka asma Ilahi — maranéhna nyalahgunakeun éta kanyaah sarta ngamalirkeunana ka beungeut dunya nu fana, goréng patut, ngabahayakeun, tur pinuh lalawora; ku margi kitu maranéhna kakeunaan rasiah hadits syarif حُبُّ الدُّنْيَا رَاْسُ كُلِّ خَط۪ٓيئَةٍ.

Nya ayeuna, hé para sepuh pameget sareng para sepuh istri! Abdi ningali ieu hakékat téh ku cahya Al-Qur'an Al-Hakîm, ku pépéling yuswa sepuh abdi, sareng ku iman nu ngabuka panon abdi; sarta abdi parantos ngabuktikeunana dina seueur risalah kalayan bukti-bukti nu pasti. Abdi mendakan panglipur nu sajati, harepan nu kiat, sareng cahya nu caang pikeun diri abdi. Sareng abdi ngaraos sugema ku yuswa sepuh abdi, sarta ngaraos bingah ku angkatna mangsa ngora. Aranjeun ogé ulah nangis, sing sukur. Ku margi iman téh aya sareng hakékatna kitu; sina nangis jalma-jalma nu lalawora, sina nangis jalma-jalma nu sasar.