SOROT CAHYA KATILU
Aya tilu pancaran cahya. PANCARAN CAHYA KAHIJI Hiji sisi i'jaz nu agung tina Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat parantos dipedar dina Kalimah Katilu Belas. Sangkan lebet kana runtuyan sisi-sisi i'jaz sanés nu mangrupa sadérék-sadérékna, ieu dicandak ka tempat ieu. Tah upami anjeun mikersa ningali sareng ngaraos kumaha unggal ayat Al-Qur'an, saperti béntang nu nembus, nyebarkeun cahya i'jaz sareng hidayah, teras ngaleungitkeun poékna kufur sareng lalawora; bayangkeun anjeun aya dina jaman jahiliah sareng gurun kahirupan Badui sateuacan Al-Qur'an lungsur; nalika sagala rupa aya dina poékna henteu gaduh élmu sareng lalawora, dibungkus ku tabir tabiat nu kaku, ujug-ujug dangukeun ayat-ayat saperti ﺳَﺒَّﺢَ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻣَﺎ ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ ﻭَﻫُﻮَ ﺍﻟْﻌَﺰِﻳﺰُ ﺍﻟْﺤَﻜِﻴﻢُ ٭ ﻳُﺴَﺒِّﺢُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻣَﺎ ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ ﻭَﻣَﺎ ﻓِﻰ الْاَرْضِ ﺍﻟْﻤَﻠِﻚِ ﺍﻟْﻘُﺪُّﻭﺱِ ﺍﻟْﻌَﺰِﻳﺰِ ﺍﻟْﺤَﻜِﻴﻢِ tina basa Al-Qur'an nu luhung, sareng tingali: Ku sora ﺳَﺒَّﺢَ ﻳُﺴَﺒِّﺢُ, kumaha mahluk-mahluk alam nu paéh atanapi saré éta hirup deui dina pikiran jalma-jalma nu ngadangukeun, janten awas, gugah sareng zikir. Ogé béntang-béntang nu mangrupa potongan-potongan seuneu nu henteu hirup dina langit nu poék éta, sareng mahluk-mahluk nu paburencay di bumi, ku panggero ﺗُﺴَﺒِّﺢُ ﻟَﻪُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕُ ﺍﻟﺴَّﺒْﻊُ وَالْاَرْضُ, kumaha dina paningal nu ngadangukeun, langit janten sungut; sadaya béntang masing-masing janten kecap nu némbongkeun hikmah sareng cahya nu ngedalkeun hakékat; bumi janten sirah, darat sareng laut masing-masing janten létah, sareng sadaya sato sareng tutuwuhan masing-masing janten kecap nu nyebarkeun tasbih, teras némbongkeun rarayna. Upami henteu, ku ningali ti jaman ieu ka éta jaman, anjeun henteu tiasa ningali rincian lemes éta kanikmatan. Leres, upami anjeun ningali ku hiji kaayaan nu ti éta jaman parantos nyebarkeun cahyana, nu ku kaliwatna waktos parantos janten saperti élmu nu umum dipikawanoh, nu mancorong ku cahya-cahya Islam sanés sareng nu ku panonpoé Al-Qur'an parantos nyandak warna siang, atanapi ku hiji tabir kabiasaan nu dangkal tur basajan; tangtos anjeun henteu tiasa ningali sakumaha pantesna, dina lantunan i'jaz nu sakitu amisna, unggal ayat ngaleungitkeun rupa poék naon; sareng dina seueur rupa i'jazna, anjeun henteu tiasa ngaraos ieu rupa i'jaz. Upami anjeun mikersa ningali darajat i'jaz Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat nu pangluhurna, tingali ku taropong ibarat ieu. Nyaéta: Hayu abdi sadaya bayangkeun tangkal nu kacida ageungna, unik sareng kacida legana, nu buni di handapeun tabir gaib nu lega dina lapisan nu ditutupan. Dipikawanoh yén di antawis sadaya anggota hiji tangkal, saperti dahan, buah, daun sareng kembangna, kedah aya patalian, saimbang sareng timbangan, saperti anggota awak manusa. Unggal bagéan nyandak wangun sareng dipaparin rupa dumasar kana hakékat éta tangkal. Tah upami aya saabdi sadaya nu kaluar sareng ngeunaan éta tangkal nu henteu kantos katingal —sareng ayeuna ogé henteu katingal— ngagambar hiji gambar dina luhur tabir pikeun unggal anggotana, ngagaris hiji wates; ngagambarkeun hiji rupa kalayan saimbang ti dahan ka buah, ti buah ka daun; sareng ngeusian rohangan di antawis awal sareng ahirna nu kacida silih jauhna ku gambar-gambar nu luyu, nu némbongkeun wangun sareng rupa anggota-anggotana nu sami; tangtos henteu aya deui rasa mamang yén éta juru gambar ningali sareng ngaliputan sakumna tangkal gaib éta ku paningal nu terang gaib, teras ngagambarkeunana. Kitu pisan Al-Qur'an Nu Dawuhanana Mangrupa Mu'jizat ogé, ngeunaan hakékat sagala nu mungkin aya —nyaéta hakékat tangkal panyiptaan nu manjang ti awal dunya dugi ka tungtung aherat nu pangahirna, sareng sumebar ti arsy dugi ka bumi, ti zarah dugi ka panonpoé— katerangan Al-Qur'an parantos miara saimbang sakitu saé sareng masihan rupa nu luyu ka unggal anggota sareng buah, dugi ka sadaya ahli tahqiq, dina ahir panalungtikanana, nyaur "Mâsyâalloh, Bârakalloh" kana gambaran Al-Qur'an, sareng "Nu muka sareng ngébréhkeun rusiah alam sareng tatarucingan panyiptaan ngan anjeun, hé Al-Qur'an Al-Karim!" ﻭَ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺍﻟْﻤَﺜَﻞُ الْاَعْلَى —henteu aya cacad dina ibarat— Asma sareng Sifat Ilahi sareng Syuun sareng pagawéan Rabb, nalika diibaratkeun minangka tangkal Tuba cahya, bunderan agung tangkal nu caang éta ti azali dugi ka abadi manjang teras. Wates Kaagungan-Na sumebar sareng ngaliputan rohangan mutlak nu henteu aya tungtungna. Wates lampah-Na parantos sumebar ti wates ﻳَﺤُﻮﻝُ ﺑَﻴْﻦَ ﺍﻟْﻤَﺮْﺀِ ﻭَﻗَﻠْﺒِﻪِ ٭ ﻓَﺎﻟِﻖُ ﺍﻟْﺤَﺐِّ ﻭَﺍﻟﻨَّﻮٰﻯ dugi ka wates ﻭَﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕُ ﻣَﻄْﻮِﻳَّﺎﺕٌ ﺑِﻴَﻤِﻴﻨِﻪِ ٭ ﺧَﻠَﻖَ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضَ ﻓِﻰ ﺳِﺘَّﺔِ ﺍَﻳَّﺎﻡٍ; Al-Qur'an ngajelaskeun hakékat nu caang éta, kalayan sadaya dahan sareng régang, tujuan sareng buahna, sareng hakékat-hakékat Asma, Sifat, Syuun sareng pagawéan éta, kalayan saimbang, silih cocog, silih pantes, henteu silih megatkeun, henteu ngaruksak hukum hiji sareng nu sanés sareng henteu silih ngajauhan; dugi ka sadaya ahli paningal batin sareng hakékat, sareng sadaya ahli makrifat sareng hikmah nu ngider dina bunderan alam batin, di payuneun katerangan Al-Qur'an éta nyaur "Subhanalloh", teras ngabenerkeunana ku nyaur "Sakumaha leresna, sakumaha cocogna, sakumaha éndahna, sakumaha pantesna." Upamina, Al-Qur'an ngagambarkeun genep rukun iman, nu nujul ka sakumna bunderan nu mungkin aya sareng bunderan wajibna aya, ogé nu mangrupa hiji dahan wungkul tina dua tangkal agung éta; sareng buah sareng kembang nu panglemesna di antawis dahan sareng régang éta rukun; kalayan miara saimbang nu sapertos kitu, ngajelaskeunana dina wangun timbangan nu sakitu hadéna sareng ngébréhkeunana dina cara patalian nu sakitu luhur darajatna, dugi ka akal manusa henteu mampuh ngartos sagemblengna sareng hélok ku éndahna. Ogé bukti yén Al-Qur'an miara saimbang nu éndah, patalian nu sampurna sareng timbangan nu gembleng di antawis lima rukun Islam nu mangrupa régang tina dahan iman éta, sareng di antawis éta rukun dugi ka rincian nu panglemesna, adab nu pangleutikna, tujuan nu pangjauhna, hikmah nu pangjerona sareng buah nu panghususna; nyaéta katartiban nu sampurna, timbangan, éndahna saimbang sareng kuatna syariat agung Islam nu medal tina nash, jihat, isyarat sareng tanda Al-Qur'an nu nyakup sadayana éta; ieu saksi adil nu henteu tiasa dibantah, bukti pasti nu henteu matak mamang. Ku kituna, katerangan Al-Qur'an henteu tiasa dumasar kana élmu manusa nu ngan sabagéan, hususna élmu hiji ummi. Malah dumasar kana Élmu Nu Ngaliputan Sadayana, sareng mangrupa dawuhan hiji Gusti Zat Nu tiasa Ningali sadaya perkara sakaligus, Nu Nénjo sadaya hakékat dina hiji waktos di antawis azali sareng abadi. Âmennâ... PANCARAN CAHYA KADUA Ku margi dina Kalimah Kadua Belas abdi sadaya parantos ngagambarkeun kalayan katerangan sareng ibarat sakumaha handapna filsafat manusa, nu maju ka médan nandingan hikmah Al-Qur'an, di payuneun hikmah Al-Qur'an, sareng parantos ngabuktikeunana dina Kalimah-Kalimah sanés; abdi sadaya ngarujuk ka éta Kalimah-Kalimah, sareng kanggo ayeuna ngadamel babandingan alit tina jihat sanés. Nyaéta: Filsafat sareng hikmah manusa ningali dunya minangka nu tetep; medar kalayan jéntré hakékat sareng sipat-sipat sagala nu aya. Sanaos medar pancén-pancénna ka Gusti Nu Ngadamel, éta dipedar sacara gurat badag. Saolah-olah filsafat sareng hikmah manusa ngan medar ukiran sareng aksara kitab alam, sareng henteu mentingkeun hartina. Sedengkeun Al-Qur'an ningali dunya minangka nu ngalangkungan, ngalir, nipu, ngider, henteu tetep sareng robih. Al-Qur'an medar hakékat, sipat-sipat lahiriah sareng material sagala nu aya sacara gurat badag. Nanging Al-Qur'an nyebat kalayan jéntré pancén-pancén ubudiyah nu dipaparin ku Gusti Nu Ngadamel, tina jihat naon sareng kumaha éta mahluk nunjukkeun Asma-Asma Gusti Nu Ngadamel, sareng tundukna kana paréntah-paréntah panyiptaan Ilahi. Tah abdi sadaya badé ningali béda filsafat manusa sareng hikmah Al-Qur'an dina perkara jéntré sareng gurat badag ieu, teras badé ningali nu mana nu murni leres sareng hakékat sorangan. Tah saperti jam dina panangan urang, lahirna katingal tetep. Nanging ku gerakan roda-roda di jerona, salawasna aya oyag sareng gerakan pakakas sareng roda-rodana. Kitu pisan dunya ieu, nu mangrupa jam agung kudrat Ilahi, babarengan sareng tetepna nu lahiriah, salawasna ngaguling dina oyag sareng parobahan, dina fana sareng leungit. Leres, ku sabab waktu asup kana dunya, peuting sareng beurang téh ibarat hiji jarum anu dua tungtungna, nu ngitung detik-detik dina éta jam anu kacida gedéna. Taun téh kawas jarum nu ngitung menit-menit dina éta jam. Sedengkeun abad téh jarum nu ngitung jam-jamna. Tah waktu ngalungkeun dunya kana ombak-ombak sirna. Sadaya mangsa katukang sareng mangsa nu bakal datang dipasrahkeun ka henteu aya, sarta ngan mangsa ayeuna nu ditinggalkeun dina ayana. Ayeuna, babarengan sareng wangun anu dipasihkeun ku waktu ka dunya ieu, tina jihat tempat ogé dunya téh tetep ibarat jam anu oyag tur henteu maneuh. Sabab tempat lapisan hawa téh gancang robah, kalayan gancang ngalih tina hiji kaayaan kana kaayaan séjén; dina sawatara poé, sababaraha kali ku méga dieusian sareng dikosongkeun, nepi ka méré parobahan anu ibarat robahna jarum nu ngitung detik. Ayeuna, tempat bumi anu janten dasar imah dunya, ku sabab beungeutna gancang pisan robah dina maot sareng hirup, dina tutuwuhan sareng sasatoan, ibarat jarum nu ngitung menit, nuduhkeun yén dunya tina jihat ieu téh samentara. Sakumaha kitu tina jihat beungeut bumi, ku robahna jero bumi sareng lini, sarta ku munculna gunung-gunung sareng kajadian amblasna taneuh minangka hasilna, ibarat jarum nu ngitung jam, nuduhkeun yén dunya tina jihat ieu ngaliwat kalayan rada lalaunan. Sedengkeun tempat langit anu janten lalangit imah dunya, kalayan gerakan benda-benda langit, munculna béntang buntut, kajadian samagaha panonpoé sareng bulan, sarta parobahan sapertos ragragna béntang-béntang, nuduhkeun yén langit-langit ogé henteu maneuh; nuju kana kolot sareng ruksak. Parobahanana, kawas jarum nu ngitung poé dina jam mingguan, memang lalaunan tur lami. Nanging dina sagala kaayaan, éta nuduhkeun yén langit téh samentara sarta nuju kana sirna sareng ruksak. Tah dunya, tina jihat dunya, diadegkeun dina tujuh pilar ieu. Pilar-pilar ieu salawasna ngoyagkeunana. Nanging, nalika dunya anu oyag sareng gerak ieu ningal ka Gusti Nu Ngadamelna, éta gerakan sareng parobahan téh gerakna kalam kakawasaan pikeun nyerat serat-serat Gusti Shamad. Sedengkeun robahna kaayaan-kaayaan éta téh eunteung-eunteung anu dianyarkeun, nu némbongkeun tajalli urusan-urusan Asma Alloh ku rupa-rupa katerangan anu béda-béda. Tah dunya, tina jihat dunya, boh nuju kana fana, boh lumpat kana maot, boh aya dina oyag. Sanaos dina hakékatna ngalih kawas cai nu ngalir, ku lalawora wangunna siga ngabeku; ku pamikiran tabiat, éta janten padet sareng kiruh, tur janten panghalang kana aherat. Tah filsafat anu gering, ku nalungtik filsafat, ku hikmah tabiat, sarta ku hiburan-hiburan matak kataji sareng kahayang-kahayang nu mabok tina peradaban anu hirup nurut kana hawa nafsu, boh nambahan sipat kaku dunya éta sareng ngajantenkeun lalawora beuki kandel, boh ngalipetkeun kiruhna, nepi ka ngajantenkeun poho ka Gusti Nu Ngadamel sareng aherat. Sedengkeun Al-Qur'an, ku ayat-ayat ﺍَﻟْﻘَﺎﺭِﻋَﺔُ ﻣَﺎ ﺍﻟْﻘَﺎﺭِﻋَﺔُ ٭ ﺍِﺫَﺍ ﻭَﻗَﻌَﺖِ ﺍﻟْﻮَﺍﻗِﻌَﺔُ ٭ ﻭَ ﺍﻟﻄّﻮُﺭِ ﻭَ ﻛِﺘَﺎﺏٍ ﻣَﺴْﻄﻮُﺭٍ, ngarombak sareng ngabeberkeun dunya anu hakékatna sapertos kitu, tina jihat dunya, kawas katun anu diurai ku tukang ngolah katun. Ku katerangan-katerangan sapertos ﺍَﻭَﻟَﻢْ ﻳَﻨْﻈُﺮُﻭﺍ ﻓِﻰ ﻣَﻠَﻜﻮُﺕِ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ ﻭَ الْاَرْضِ ٭ ﺍَﻓَﻠَﻢْ ﻳَﻨْﻈُﺮُﻭﺍ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀِ ﻓَﻮْﻗَﻬُﻢْ ﻛَﻴْﻒَ ﺑَﻨَﻴْﻨَﺎﻫَﺎ ٭ ﺍَﻭَﻟَﻢْ ﻳَﺮَ ﺍﻟَّﺬِﻳﻦَ ﻛَﻔَﺮُﻭﺍ ﺍَﻥَّ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضَ ﻛَﺎﻧَﺘَﺎ ﺭَﺗْﻘًﺎ , éta ngajantenkeun dunya éta hérang sareng ngaleungitkeun kiruhna. Ku cahya-cahya anu nyebarkeun sinar sapertos ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﻧُﻮﺭُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضِ ٭ ﻭَﻣَﺎ ﺍﻟْﺤَﻴَﻮﺓُ ﺍﻟﺪُّﻧْﻴَﺎ اِلَّا ﻟَﻌِﺐٌ ﻭَ ﻟَﻬْﻮٌ, éta ngalemberehkeun dunya anu kaku. Ku ungkara-ungkara pinuh ku maot ﺍِﺫَﺍ ﺍﻟﺸَّﻤْﺲُ ﻛُﻮِّﺭَﺕْ, ﺍِﺫَﺍ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀُ ﺍﻧْﻔَﻄَﺮَﺕْ, sareng ﺍِﺫَﺍ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀُ ﺍﻧْﺸَﻘَّﺖْ ٭ ﻭَﻧُﻔِﺦَ ﻓِﻰ ﺍﻟﺼُّﻮﺭِ ﻓَﺼَﻌِﻖَ ﻣَﻦْ ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤﻮَﺍﺕِ ﻭَﻣَﻦْ ﻓِﻰ الْاَرْضِ اِلَّا ﻣَﻦْ ﺷَﺎﺀَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ, éta ngarecah anggapan yén dunya téh langgeng salawasna. ﻳَﻌْﻠَﻢُ ﻣَﺎ ﻳَﻠِﺞُ ﻓِﻰ الْاَرْضِ ﻭَﻣَﺎ ﻳَﺨْﺮُﺝُ ﻣِﻨْﻬَﺎ ﻭَﻣَﺎ ﻳَﻨْﺰِﻝُ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀِ ﻭَﻣَﺎ ﻳَﻌْﺮُﺝُ ﻓِﻴﻬَﺎ ﻭَﻫُﻮَ ﻣَﻌَﻜُﻢْ ﺍَﻳْﻦَ ﻣَﺎ ﻛُﻨْﺘُﻢْ ﻭَﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺑِﻤَﺎ ﺗَﻌْﻤَﻠُﻮﻥَ ﺑَﺼِﻴﺮٌ ٭ ﻭَﻗُﻞِ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺳَﻴُﺮِﻳﻜُﻢْ ﺍٰﻳَﺎﺗِﻪِ ﻓَﺘَﻌْﺮِﻓُﻮﻧَﻬَﺎ ﻭَﻣَﺎ ﺭَﺑُّﻚَ ﺑِﻐَﺎﻓِﻞٍ ﻋَﻤَّﺎ ﺗَﻌْﻤَﻠُﻮﻥَ Ku panggero-panggerona anu kawas guludug, éta ngabuyarkeun lalawora anu ngalahirkeun pamikiran tabiat. Tah sakumna ayat Al-Qur'an anu ditujukeun ka jagat raya, ti awal dugi ka ahir, nuturkeun dasar ieu. Éta muka sareng némbongkeun hakékat dunya sakumaha ayana. Ku némbongkeun sabaraha goréngna dunya anu goréng, éta ngabalikkeun raray manusa ti dinya, sarta némbongkeun raray éndah dunya anu éndah anu ningal ka Gusti Nu Ngadamel. Éta ngajantenkeun panon manusa museur ka dinya. Éta ngajarkeun hikmah sajati. Éta ngajarkeun harti-harti kitab jagat raya. Éta kirang nengetan kana aksara-aksara sareng ukiran-ukiranana. Éta henteu sapertos filsafat anu mabok, nu mikacinta nu goréng, ngajantenkeun poho kana harti, sarta ku ukiran aksara-aksara ngajantenkeun manusa nyéépkeun waktuna dina perkara-perkara nu henteu aya gunana. PANCARAN CAHYA KATILU Dina Pancaran Cahya Kadua, abdi sadaya parantos masihan isyarat kana ragragna hikmah manusa payuneun hikmah Al-Qur'an sareng kana i'jaz hikmah Al-Qur'an. Ayeuna, dina pancaran cahya ieu, abdi sadaya bakal némbongkeun darajat hikmah para asfiya sareng wali anu janten murid Al-Qur'an, sarta para ahli hikmah isyraq anu janten golongan ahli hikmah anu kasorot ku cahya, dibandingkeun sareng hikmah Al-Qur'an, tur masihan isyarat singget kana i'jaz Al-Qur'an tina jihat ieu: Tah dalil anu pangsatia pikeun luhurna Al-Qur'an Al-Hakîm, bukti anu pangécésna pikeun kabeneranana, sareng tanda anu pangkuatna pikeun i'jaz-na nyaéta kieu: Al-Qur'an nerangkeun sadaya darajat tina sakumna bagéan tauhid bari ngajaga sadaya saratna, sarta henteu ngaruksak saimbangna, malah ngajagana. Ogé ngajaga saimbang sadaya hakékat Alloh anu luhur. Ogé ngahijikeun hukum-hukum anu diperyogikeun ku sakumna Asmaul Husna, sarta ngajaga cocogna hukum-hukum éta. Ogé ngahijikeun urusan-urusan rububiyah sareng kailahian kalayan saimbang anu sampurna. Tah ngajaga, nyaimbangkeun, sareng ngahijikeun ieu téh hiji sipat husus. Pasti henteu aya dina karya manusa sarta henteu kapendak dina hasil pamikiran tokoh-tokoh manusa anu agung. Henteu kapendak dina karya para wali anu ngalanglang malakut, henteu dina kitab para ahli isyraq anu ngalanglang batin perkara-perkara, sarta henteu dina élmu para ruhani anu nembus alam gaib. Siga dina hiji babagéan pancén, masing-masing golongan ngan nyepeng hiji atanapi dua dahan tina tangkal hakékat anu kacida gedéna. Ngan sibuk ku buah sareng daunna. Kana nu sanés, boh henteu ngagaduhan wartos, boh henteu nengetan. Leres, hakékat mutlak henteu tiasa dilingkup ku paningal-paningal anu kawates. Diperyogikeun hiji paningal anu ngawengku sadayana, sapertos Al-Qur'an, supados tiasa ngalingkupna. Anu sanés ti Al-Qur'an, sanaos ogé nyandak pangajaran tina Al-Qur'an, ku pikiran anu sawaréh ngan ningali hiji atanapi dua jihat hakékat anu ngawengku sadayana kalayan lengkep, sibuk ku éta, sarta kakurung di dinya. Ku kaleuleuwihi atanapi kakurangan, aranjeunna ngaruksak saimbang hakékat-hakékat tur ngaleungitkeun cocogna hiji sareng nu sanés. Hakékat ieu parantos dipedar ku hiji ibarat anu ahéng dina Dahan Kadua Kalimah Kadua Puluh Opat. Ayeuna ogé abdi sadaya masihan isyarat kana pasualan ieu ku ibarat anu sanés. Upamana: Abdi sadaya anggap aya hiji harta karun dina sagara, pinuh ku rupa-rupa permata anu henteu kaétang. Para juru teuleum nyilem pikeun milarian permata-permata harta karun éta. Ku sabab panonna peureum, aranjeunna ku ngarampa ngartosna. Salah saurang mendakan hiji intan anu panjang. Juru teuleum éta mutuskeun yén sakumna harta karun téh mangrupa hiji intan kawas tihang anu panjang. Nalika ngadangu permata-permata anu sanés ti réréncanganana, anjeunna ngabayangkeun yén permata-permata éta ngiring kana intan anu dipendakanana, janten mata-mata sareng ukiranana. Aya ogé anu mendakan hiji batu yakut buleud, nu sanés mendakan batu amber pasagi, sareng saterasna... Masing-masing yakin yén permata anu katingal ku leungeunna téh inti sareng bagéan panggedéna harta karun éta, sarta nganggap naon anu kadangu minangka tambahan sareng rincian harta karun éta. Waktu éta saimbangna hakékat-hakékat ruksak. Cocogna hiji sareng nu sanés ogé leungit. Warna seueur hakékat robah. Pikeun ningali warna hakékat anu sajati, anjeunna kapaksa ngalakukeun rupa-rupa ta'wil sareng usaha anu dipaksakeun. Malah kadang aranjeunna dugi kana mungkir sareng ta'til. Anu ngalenyepan kitab-kitab ahli hikmah isyraq sarta kitab-kitab ahli tasawuf anu ngandelkeun paningal batin sareng naon anu disaksianana bari henteu ditimbang ku timbangan sunnah, pasti bakal ngabenerkeun putusan abdi sadaya ieu. Hartina, sanaos tina golongan hakékat Al-Qur'an sarta dicandak tina pangajaran Al-Qur'an, ku sabab aranjeunna sanés Al-Qur'an, hasilna kirang sapertos kieu. Ayat-ayat Al-Qur'an anu janten sagara hakékat ogé juru teuleum pikeun harta karun di jero sagara éta. Nanging panonna muka sarta ngalingkup harta karun éta. Naon waé nu aya sareng henteu aya dina harta karun katingali. Éta ngajelaskeun sareng nerangkeun harta karun kalayan cocog, tartib, sareng runtuy nepi ka némbongkeun kaéndahanana anu sajati. Upamana, sakumaha ningali agungna rububiyah anu dinyatakeun ku ayat وَالْاَرْضُ ﺟَﻤِﻴﻌًﺎ ﻗَﺒْﻀَﺘُﻪُ ﻳَﻮْﻡَ ﺍﻟْﻘِﻴَﺎﻣَﺔِ ﻭَﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕُ ﻣَﻄْﻮِﻳَّﺎﺕٌ ﺑِﻴَﻤِﻴﻨِﻪِ ٭ ﻳَﻮْﻡَ ﻧَﻄْﻮِﻯ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀَ ﻛَﻄَﻰِّ ﺍﻟﺴِّﺠِﻞِّ ﻟِﻠْﻜُﺘُﺐِ, éta ningali tur némbongkeun rohmat anu ngawengku sadayana anu dinyatakeun ku ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ لَا ﻳَﺨْﻔٰﻰ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﺷَﻲْﺀٌ ﻓِﻰ الْاَرْضِ وَلَا ﻓِﻰ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀِ ٭ ﻫُﻮَ ﺍﻟَّﺬِﻯ ﻳُﺼَﻮِّﺭُﻛُﻢْ ﻓِﻰ الْاَرْحَامِ ﻛَﻴْﻒَ ﻳَﺸَﺎﺀُ ٭ ﻣَﺎ ﻣِﻦْ ﺩَﺍﺑَّﺔٍ اِلَّا ﻫُﻮَ ﺍٰﺧِﺬٌ ﺑِﻨَﺎﺻِﻴَﺘِﻬَﺎ ٭ ﻭَﻛَﺎَﻳِّﻦْ ﻣِﻦْ ﺩَﺍﺑَّﺔٍ لَا ﺗَﺤْﻤِﻞُ ﺭِﺯْﻗَﻬَﺎ ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﻳَﺮْﺯُﻗُﻬَﺎ ﻭَﺍِﻳَّﺎﻛُﻢْ. Ogé, sakumaha ningali tur némbongkeun jembarna daya nyiptakeun anu dinyatakeun ku ﺧَﻠَﻖَ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضَ ﻭَﺟَﻌَﻞَ ﺍﻟﻈُّﻠُﻤَﺎﺕِ ﻭَﺍﻟﻨُّﻮﺭَ, éta ningali tur némbongkeun ngawengku sadayana pangaturan sareng rububiyah anu dinyatakeun ku ﺧَﻠَﻘَﻜُﻢْ ﻭَﻣَﺎ ﺗَﻌْﻤَﻠُﻮﻥَ. Éta ningali tur némbongkeun hakékat anu agung anu dinyatakeun ku ﻳُﺤْﻴِﻰ الْاَرْضَ ﺑَﻌْﺪَ ﻣَﻮْﺗِﻬَﺎ, hakékat anu mulya anu dinyatakeun ku ﻭَ ﺍَﻭْﺣٰﻰ ﺭَﺑُّﻚَ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﻨَّﺤْﻞِ, sarta hakékat anu agung, pinuh ku hikmah sareng maréntah anu dinyatakeun ku ﻭَ ﺍﻟﺸَّﻤْﺲَ ﻭَﺍﻟْﻘَﻤَﺮَ ﻭَﺍﻟﻨُّﺠُﻮﻡَ ﻣُﺴَﺨَّﺮَﺍﺕٍ ﺑِﺎَﻣْﺮِﻩِ. Hakékat nu pinuh ku rohmat sareng ngatur anu dinyatakeun ku ﺍَﻭَ ﻟَﻢْ ﻳَﺮَﻭْﺍ ﺍِﻟَﻰ ﺍﻟﻄَّﻴْﺮِ ﻓَﻮْﻗَﻬُﻢْ ﺻَﺎﻓَّﺎﺕٍ ﻭَﻳَﻘْﺒِﻀْﻦَ ﻣَﺎ ُﻳﻤْﺴِﻜُﻬُﻦَّ اِلَّا ﺍﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦُ ﺍِﻧَّﻪُ ﺑِﻜُﻞِّ ﺷَﻲْﺀٍ ﺑَﺼِﻴﺮٌ, hakékat anu agung anu dinyatakeun ku ﻭَﺳِﻊَ ﻛُﺮْﺳِﻴُّﻪُ ﺍﻟﺴَّﻤٰﻮَﺍﺕِ وَالْاَرْضَ وَلَا ﻳَﺆُﺩُﻩُ ﺣِﻔْﻈُﻬُﻤَﺎ, hakékat ngawaskeun anu dinyatakeun ku ﻭَﻫُﻮَ ﻣَﻌَﻜُﻢْ ﺍَﻳْﻦَ ﻣَﺎ ﻛُﻨْﺘُﻢْ, hakékat anu ngalingkup anu dinyatakeun ku ﻫُﻮَ الْاَوَّلُ وَالْاٰخِرُ ﻭَﺍﻟﻈَّﺎﻫِﺮُ ﻭَﺍﻟْﺒَﺎﻃِﻦُ ﻭَ ﻫُﻮَ ﺑِﻜُﻞِّ ﺷَﻲْﺀٍ ﻋَﻠِﻴﻢٌ, sapertos deukeutna pisan anu dinyatakeun ku ﻭَﻟَﻘَﺪْ ﺧَﻠَﻘْﻨَﺎ الْاِنْسَانَ ﻭَﻧَﻌْﻠَﻢُ ﻣَﺎ ﺗُﻮَﺳْﻮِﺱُ ﺑِﻪِ ﻧَﻔْﺴُﻪُ ﻭَ ﻧَﺤْﻦُ ﺍَﻗْﺮَﺏُ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﻣِﻦْ ﺣَﺒْﻞِ ﺍﻟْﻮَﺭِﻳﺪِ, hakékat anu luhur anu diisyaratkeun ku ﺗَﻌْﺮُﺝُ ﺍﻟْﻤَﻠٰﺌِﻜَﺔُ ﻭَﺍﻟﺮُّﻭﺡُ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﻓِﻰ ﻳَﻮْﻡٍ ﻛَﺎﻥَ ﻣِﻘْﺪَﺍﺭُﻩُ ﺧَﻤْﺴِﻴﻦَ ﺍَﻟْﻒَ ﺳَﻨَﺔٍ, ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻳَﺎْﻣُﺮُ ﺑِﺎﻟْﻌَﺪْﻝِ وَالْاِحْسَانِ ﻭَﺍِﻳﺘَﺎﺉِ ﺫِﻯ ﺍﻟْﻘُﺮْﺑٰﻰ ﻭَﻳَﻨْﻬٰﻰ ﻋَﻦِ ﺍﻟْﻔَﺤْﺸَﺎﺀِ ﻭَﺍﻟْﻤُﻨْﻜَﺮِ ﻭَﺍﻟْﺒَﻐْﻰِ sapertos hakékat anu ngahimpun anu dinyatakeunana, éta ningali tur némbongkeun masing-masing tina genep rukun iman, boh anu patali sareng aherat atanapi dunya, boh élmu atanapi amal, kalayan rinci; masing-masing tina lima rukun Islam kalayan maksud anu écés tur saleres-leresna; sarta sadaya dasar anu ngajamin kabagjaan di dunya sareng aherat. Ku ngajaga saimbangna sarta ngalanggengkeun cocogna hiji sareng nu sanés, hiji i'jaz maknawi Al-Qur'an tumuwuh tina sumber kaéndahan anu lahir tina cocogna sakabéh hakékat éta babarengan. Tah ku rusiah anu agung ieu, para ulama élmu kalam, sanaos janten murid Al-Qur'an sarta sanaos nyerat rébuan karya ngeunaan rukun iman, anu sawaréhna masing-masing sapuluh jilid, ku sabab langkung ngutamakeun akal tibatan dalil naqli sapertos Mu'tazilah, henteu tiasa ngungkabkeun kalayan écés, ngabuktikeun kalayan pasti, sarta ngayakinkeun kalayan saleres-leresna sakumaha sapuluh ayat Al-Qur'an. Saolah-olah aranjeunna ngadamel torowongan handapeun gunung-gunung anu jauh, teras ku pipa-pipa ngalangkungan runtuyan sabab dugi ka tungtung alam, tuluy megatkeun runtuyan éta di dinya. Sanggeus éta aranjeunna ngabuktikeun makrifat ka Alloh anu ibarat cai kahirupan, sareng ayana Wâjibul Wujûd. Sedengkeun masing-masing ayat anu mulya, kawas iteuk Musa, tiasa ngaluarkeun cai di mana waé, muka hiji jandéla tina unggal hal, sareng ngenalkeun Gusti Nu Ngadamel Dzul-Jalâl. Dina “Katre Risalesi” basa Arab anu nyérélék tina sagara Al-Qur'an, sareng dina Kalimah-kalimah anu sanés, hakékat ieu parantos dibuktikeun dina prakna sarta parantos abdi sadaya témbongkeun. Ogé ku rusiah ieu, sadaya imam golongan anu sasar, anu ngalanglang batin perkara, mulih ti satengah jalan kalayan ngandelkeun naon anu disaksianana bari henteu nuturkeun sunnah anu mulya, teras mingpin hiji jamaah sarta ngawangun hiji golongan, henteu tiasa ngajaga cocogna sareng saimbang hakékat-hakékat. Ku éta aranjeunna murag kana bid'ah sareng kasasaran sapertos kitu, sarta ngarahkeun hiji jamaah manusa kana jalan anu salah. Tah sadaya henteu mampuhna aranjeunna ieu némbongkeun i'jaz ayat-ayat Al-Qur'an.
PANUTUP
Dua kilatan i'jaz tina kilatan-kilatan i'jaz Al-Qur'an parantos aya dina Tétés Kaopat Belas Kalimah Kasalapan Belas, nyaéta pangulangan anu dianggap janten sabab kakabdi sadayaan sarta ringkesna dina élmu-élmu jagat raya, masing-masing janten sumber hiji kilatan i'jaz. Ogé, hiji kilatan i'jaz Al-Qur'an anu mancorong dina beungeut mu'jizat para nabi di Al-Qur'an parantos ditémbongkeun kalayan écés dina Tingkat Kadua Kalimah Kadua Puluh. Langkung ti éta, seueur kilatan i'jaz anu sapertos kitu disebatkeun dina Kalimah-kalimah anu sanés sareng risalah basa Arab abdi; kalayan nyukupkeun ku éta, abdi sadaya ngan nyarios kieu: Hiji deui mu'jizat Al-Qur'an nyaéta kieu: Sakumaha sadaya mu'jizat para nabi parantos némbongkeun hiji ukiran i'jaz Al-Qur'an, kitu ogé Al-Qur'an kalayan sadaya mu'jizatna janten hiji mu'jizat Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ. Sareng sadaya mu'jizat Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ ogé janten hiji mu'jizat Al-Qur'an anu némbongkeun hubungan Al-Qur'an sareng Alloh; ku katémbongna hubungan éta, unggal kecapna janten hiji mu'jizat. Sabab waktu éta hiji kecap, kawas hiji siki, sacara maknawi tiasa ngandung hiji tangkal hakékat-hakékat. Ogé tiasa aya hubungan sareng sadaya anggota hiji hakékat anu kacida gedéna, kawas puseur haté. Ogé ku ngandelkeun élmu anu ngalingkup sareng kersa anu henteu aya tungtungna, ku aksarana, susunanana, kaayaanana, sarta tempatna, éta tiasa ningal kana perkara-perkara anu henteu aya watesna. Tah ku rusiah ieu, para ulama élmu huruf ngaku yén aranjeunna mendakan rusiah-rusiah anu sabanding sareng hiji kaca tina hiji aksara Al-Qur'an, sarta ngabuktikeun pangakuanana ka para ahli élmu éta. Kumpulkeun dina paningal sadaya sorot cahya, pancaran, kilatan cahya, nur, sareng pancaran cahya ti awal risalah dugi ka dieu; tingali sadayana sakaligus. Pangakuan di awal ayeuna, minangka hasil anu pasti, nyaéta ﻗُﻞْ ﻟَﺌِﻦِ ﺍﺟْﺘَﻤَﻌَﺖِ الْاِنْسُ ﻭَﺍﻟْﺠِﻦُّ ﻋَﻠَﻰ ﺍَﻥْ ﻳَﺎْﺗُﻮﺍ ﺑِﻤِﺜْﻞِ ﻫٰﺬَﺍ ﺍْﻟﻘُﺮْﺍٰﻥِ لَا ﻳَﺎْﺗُﻮﻥَ ﺑِﻤِﺜْﻠِﻪِ ﻭَﻟَﻮْ ﻛَﺎﻥَ ﺑَﻌْﻀُﻬُﻢْ ﻟِﺒَﻌْﺾٍ ﻇَﻬِﻴﺮًﺍ, dibaca tur diumumkeun ku aranjeunna kalayan sora anu luhur. ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ لَا ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَﺎ اِلَّا ﻣَﺎ ﻋَﻠَّﻤْﺘَﻨَﺎ ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻌَﻠِﻴﻢُ ﺍﻟْﺤَﻜِﻴﻢُ ﺭَﺑَّﻨَﺎ لَا ﺗُﺆَﺍﺧِﺬْﻧَﺎ ﺍِﻥْ ﻧَﺴِﻴﻨَﺎ ﺍَﻭْ ﺍَﺧْﻄَﺎْﻧَﺎ ٭ ﺭَﺏِّ ﺍﺷْﺮَﺡْ ﻟِﻰ ﺻَﺪْﺭِﻯ ﻭَﻳَﺴِّﺮْﻟِﻰ ﺍَﻣْﺮِﻯ ﻭَﺍﺣْﻠُﻞْ ﻋُﻘْﺪَﺓً ﻣِﻦْ ﻟِﺴَﺎﻧِﻰ ﻳَﻔْﻘَﻬُﻮﺍ ﻗَﻮْﻟِﻰ ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺻَﻞِّ ﻭَ ﺳَﻠِّﻢْ ﺍَﻓْﻀَﻞَ ﻭَ ﺍَﺟْﻤَﻞَ ﻭَ ﺍَﻧْﺒَﻞَ ﻭَ ﺍَﻇْﻬَﺮَ ﻭَ ﺍَﻃْﻬَﺮَ ﻭَ ﺍَﺣْﺴَﻦَ ﻭَﺍَﺑَﺮَّ ﻭَ ﺍَﻛْﺮَﻡَ ﻭَ ﺍَﻋَﺰَّ ﻭَ ﺍَﻋْﻈَﻢَ ﻭَ ﺍَﺷْﺮَﻑَ ﻭَ ﺍَﻋْﻠٰﻰ ﻭَ ﺍَﺯْﻛٰﻰ ﻭَ ﺍَﺑْﺮَﻙَ ﻭَ ﺍَﻟْﻄَﻒَ ﺻَﻠَﻮَﺍﺗِﻚَ ﻭَ ﺍَﻭْﻓٰﻰ ﻭَ ﺍَﻛْﺜَﺮَ ﻭَ ﺍَﺯْﻳَﺪَ ﻭَ ﺍَﺭْﻗٰﻰ ﻭَ ﺍَﺭْﻓَﻊَ ﻭَ ﺍَﺩْﻭَﻡَ سَلَامِكَ صَلَاةً ﻭَ سَلَامًا ﻭَ ﺭَﺣْﻤَﺔً ﻭَ ﺭِﺿْﻮَﺍﻧًﺎ ﻭَ ﻋَﻔْﻮًﺍ ﻭَ ﻏُﻔْﺮَﺍﻧًﺎ ﺗَﻤْﺘَﺪُّ ﻭَ ﺗَﺰِﻳﺪُ ﺑِﻮَﺍﺑِﻞِ ﺳَﺤَﺎﺋِﺐِ ﻣَﻮَﺍﻫِﺐِ ﺟُﻮﺩِﻙَ ﻭَ ﻛَﺮَﻣِﻚَ ﻭَ ﺗَﻨْﻤُﻮﺍ ﻭَ ﺗَﺰْﻛُﻮﺍ ﺑِﻨَﻔَﺎﺋِﺲِ ﺷَﺮَﺍﺋِﻒِ ﻟَﻄَﺎﺋِﻒِ ﺟُﻮﺩِﻙَ ﻭَ ﻣِﻨَﻨِﻚَ ﺍَﺯَﻟِﻴَّﺔً ﺑِﺎَﺯَﻟِﻴَّﺘِﻚَ لَا ﺗَﺰُﻭﻝُ ﺍَﺑَﺪِﻳَّﺔً ﺑِﺎَﺑَﺪِﻳَّﺘِﻚَ لَا ﺗَﺤُﻮﻝُ ﻋَﻠَﻰ ﻋَﺒْﺪِﻙَ ﻭَ ﺣَﺒِﻴﺒِﻚَ ﻭَ ﺭَﺳُﻮﻟِﻚَ ﻣُﺤَﻤَّﺪٍ ﺧَﻴْﺮِ ﺧَﻠْﻘِﻚَ ﺍﻟﻨُّﻮﺭِ ﺍﻟْﺒَﺎﻫِﺮِ اللَّامِعِ ﻭَ ﺍﻟْﺒُﺮْﻫَﺎﻥِ ﺍﻟﻈَّﺎﻫِﺮِ ﺍﻟْﻘَﺎﻃِﻊِ ﻭَ ﺍﻟْﺒَﺤْﺮِ ﺍﻟﺬَّﺍﺧِﺮِ ﻭَ ﺍﻟﻨُّﻮﺭِ ﺍﻟْﻐَﺎﻣِﺮِ ﻭَ ﺍﻟْﺠَﻤَﺎﻝِ ﺍﻟﺰَّﺍﻫِﺮِ ﻭَ الْجَلَالِ ﺍﻟْﻘَﺎﻫِﺮِ ﻭَ ﺍﻟْﻜَﻤَﺎﻝِ ﺍﻟْﻔَﺎﺧِﺮِ صَلَاتَكَ ﺍﻟَّﺘِﻰ ﺻَﻠَّﻴْﺖَ ﺑِﻌَﻈَﻤَﺔِ ﺫَﺍﺗِﻚَ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَ ﻋَﻠَﻰ ﺍٰﻟِﻪِ ﻭَ ﺻَﺤْﺒِﻪِ ﻛَﺬٰﻟِﻚَ صَلَاةً ﺗَﻐْﻔِﺮُ ﺑِﻬَﺎ ﺫُﻧُﻮﺑَﻨَﺎ ﻭَ ﺗَﺸْﺮَﺡُ ﺑِﻬَﺎ ﺻُﺪُﻭﺭَﻧَﺎ ﻭَ ﺗُﻄَﻬِّﺮُ ﺑِﻬَﺎ ﻗُﻠُﻮﺑَﻨَﺎ ﻭَ ﺗُﺮَﻭِّﺡُ ﺑِﻬَﺎ ﺍَﺭْﻭَﺍﺣَﻨَﺎ ﻭَ ﺗُﻘَﺪِّﺱُ ﺑِﻬَﺎ ﺍَﺳْﺮَﺍﺭَﻧَﺎ ﻭَ ﺗُﻨَﺰِّﻩُ ﺑِﻬَﺎ ﺧَﻮَﺍﻃِﺮَﻧَﺎ ﻭَ ﺍَﻓْﻜَﺎﺭَﻧَﺎ ﻭَ ﺗُﺼَﻔِّﻰ ﺑِﻬَﺎ ﻛُﺪُﻭﺭَﺍﺕِ ﻣَﺎ ﻓِﻰ ﺍَﺳْﺮَﺍﺭِﻧَﺎ ﻭَ ﺗَﺸْﻔِﻰ ﺑِﻬَﺎ ﺍَﻣْﺮَﺍﺿَﻨَﺎ ﻭَ ﺗَﻔْﺘَﺢُ ﺑِﻬَﺎ ﺍَﻗْﻔَﺎﻝَ ﻗُﻠُﻮﺑِﻨَﺎ ﺭَﺑَّﻨَﺎ لَا ﺗُﺰِﻍْ ﻗُﻠُﻮﺑَﻨَﺎ ﺑَﻌْﺪَ ﺍِﺫْ ﻫَﺪَﻳْﺘَﻨَﺎ ﻭَﻫَﺐْ ﻟَﻨَﺎ ﻣِﻦْ ﻟَﺪُﻧْﻚَ ﺭَﺣْﻤَﺔً ﺍِﻧَّﻚَ ﺍَﻧْﺖَ ﺍﻟْﻮَﻫَّﺎﺏُ ﻭَ ﺍٰﺧِﺮُ ﺩَﻋْﻮٰﻳﻬُﻢْ ﺍَﻥِ ﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤِﻴﻦَ ٭ ﺍٰﻣِﻴﻦَ ﺍٰﻣِﻴﻦَ ﺍٰﻣِﻴﻦَ